II SA/Kr 1145/14

WyrokWSA w Krakowie2014-10-07

Skład orzekający: Mirosław Bator, Jacek Bursa, Paweł Darmoń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, nakładające obowiązek nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia w sztywno określonej wysokości, są zgodne z Konstytucją RP, a jeśli nie, jakie są tego konsekwencje dla toczącego się postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że przepisy stanowiące podstawę ich wydania (art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody) zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP. Pomimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej tych przepisów, sąd uznał, że ich stosowanie w tej sprawie naruszałoby Konstytucję, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia F. O. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie dziewięciu drzew bez wymaganego zezwolenia. Organy administracji obu instancji wielokrotnie wydawały decyzje w tej sprawie, które były następnie uchylane. Ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji nakładającą karę. F. O. zaskarżył tę decyzję, podnosząc m.in. zarzut przekroczenia terminu przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi F. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego F. O. kwotę 5617 zł (pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Miasta decyzją z dnia 27 lipca 2012 r. działając na podstawie art. 88 ust. 1 i 2, art. 89 ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów oraz w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz na podstawie art. 104 K.p.a. wymierzył F. O. administracyjną karę pieniężną za usuniecie drzew bez wymaganego zezwolenia w wysokości 561 671,49 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 4 listopada 2005 r. F. O. zwrócił się do Urzędu Miasta o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew: 6 jesionów i 1 graba znajdujących się na działce nr [...] w J. przy ul. M.. W trakcie oględzin stwierdzono, że drzewa wymienione we wniosku są już wycięte. W dniu 17 listopada 2006 r. dokonano pomiaru średnicy ściętych drzew. F. O. oświadczył ze dokonał wycinki drzew przed wydaniem decyzji, gdyż powstało zagrożenie upadkiem drzew na drogę krajową. Decyzją z dnia 8 czerwca 2010 r. nałożono na stronę karę administracyjną w wysokości 705 003,36 zł. SKO w [...] decyzją z dnia 3 sierpnia 2010 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, zarzucając, że nie przeprowadzono prawidłowo postępowania wyjaśniającego. Kolejna decyzja Burmistrza Miasta została uchylona decyzją SKO w [...] z dnia 7 kwietnia 2011 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów z dnia 22 października 2010 r. wydany przez Starostwo Powiatowe w S., potwierdzający, że jedynym właścicielem działki nr [...] (dawniej [...]) w J. jest F. O.. Datę wycięcia przedmiotowych drzew ustalono na podstawie oświadczenia złożonego przez F. O. do protokołu z dnia 1 grudnia 2005 r., który w trakcie oględzin w terenie na działce nr [...] (obecnie nr [...] ) oświadczył, że dokonał wycinki drzew na swojej posesji hipotecznej przed uzyskaniem decyzji (pozwolenia), wniosek złożył w dniu 4 listopada 2005 r., a wycinki dokonał w dniu 7 listopada 2005 r. Oczywistym jest, że ścięto te drzewa, które jeszcze przed dniem 4 listopada 2005 r. rosły na działce, a których na dzień 17 listopada już tam nie było. Na podstawie materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że obwody pni wyciętych drzew wynoszą od 205,17 cm do 71,5 cm (186,52 cm po zmniejszeniu o 10 % do 65,00 cm po zmniejszeniu o 10 %). Są to dane, które pozwalają ustalić minimalny wiek najcieńszego z wyciętych drzew, na znacznie powyżej 11 lat. Wyliczenia takie nie naruszają zasady swobodnej oceny faktów z art. 80 K.p.a., która przy zachowaniu zasad logiki i doświadczenia zawodowego gwarantuje zachowanie przepisów postępowania dowodowego i nie narusza odpowiedniego ujawnienia procesu decyzyjnego. Dlatego też w dniu 20 października 2011 r. Burmistrz Miasta wydał kolejną decyzję wymierzającą administracyjną karę pieniężną w wysokości 281 671,92 zł. SKO w [...] po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 19 stycznia 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Aby ustalić dokładny wiek drzew organ I instancji zawarł umowę o dzieło z firmą świadczącą usługi w zakresie dendrologii. Biegły dendrolog dokonał pomiaru pni, ustalenia ilości i gatunku ściętych drzew oraz oszacowania wieku poszczególnych drzew. Zebrany materiał dowodowy stanowi podstawę do opracowania opinii dendrologicznej. W wyniku przeprowadzonych czynności i analiz ustalono: wycięte drzewa należały do gatunków jesion wyniosły oraz klon jawor, wyciętych zostało 9 sztuk drzew, wiek wyciętych drzew znacznie przekraczał 5 lat, drzewa przed wycinką były w co najmniej w dobrej kondycji zdrowotnej, nie powodowały zagrożeń dla szeroko rozumianego bezpieczeństwa, które uzasadniałyby ich wycinkę. Przedmiotowa dokumentacja zawiera również mapę lokalizacji, zestawienie tabelaryczne dokonanych pomiarów pni, wyliczenie obwodu ściętych drzew, zestawienie drzew wg grup pierśnic, stawki opłat za usunięcie drzew, stawki dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz dokumentacje fotograficzną. Według Organu l instancji przedmiotowa opinia dokładnie określa wiek, gatunek, dane do wyliczenia kary, co pozwala w świetle ustalonych faktów i zebranych dowodów wymierzyć sprawcy nielegalnej wycinki administracyjną karę pieniężną. Od tej decyzji odwołanie wniósł F. O. domagając się uznania sprawy za bezprzedmiotową i jej umorzenia. Stwierdził, że postępowanie administracyjne zawiera się w przedziale czasowym 2005 – 2012. To z kolei stanowi o przekroczeniu 5 letniego terminu ustanowionego w art. 87 ustawy o ochronie przyrody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 21 września 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Następnie stwierdził, że mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym treść sporządzonej w sprawie merytorycznej opinii przez specjalistę dendrologa arborystę, należy przyjąć, iż w sprawie zostało bezspornie ustalone, że właściciel działki nr [...] w J., będący także jej posiadaczem, w dniach 5 - 7 listopada 2005 r. dokonał wycięcia 9 sztuk drzew należących do rodzajów i gatunków - jesion wyniosły (5 sztuk) i klon jawor (4 sztuki). Drzewa te posiadały znacznie ponad 5 lat, były w dobrej kondycji i nie powodowały zagrożeń dla szeroko rozumianego bezpieczeństwa. Ponieważ powyższe przesłanki wyczerpują treść przepisów stanowiących o wymierzeniu kary administracyjnej za usuwanie drzew bez zezwolenia, organ I instancji prawidłowo karę tę wymierzył (art. 89 ustawy). Natomiast jeśli chodzi o wysokość przedmiotowej kary pieniężnej, wyliczenia jej dokonał również specjalista sporządzający omawianą opinię. Zawiera ona także zestawienie tabelaryczne dokonanych pomiarów pni, wyliczenie obwodu ściętych drzew, zestawienie drzew wg grup pierścienic, stawki opłat za usunięcie drzew, stawki dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz dokładnie określa wiek, gatunek drzew. Dane te pozwalają w sposób prawem nakazany kary za wycięcie drzew ustalić. W tej sytuacji, brak jest podstaw do zakwestionowania skarżonej przez stronę decyzji. Należy podkreślić, iż organ administracyjny, w świetle przedmiotowej ustawy o ochronie przyrody, w sytuacji ziszczenia się przesłanek w niej zawartych, ma bezwzględny obowiązek karę taką wymierzyć. Jest to decyzja związana, czyli że organowi administracyjnemu nie pozwala się na wymierzanie samej kary jak i jej wysokości zgodnie ze swoim uznaniem. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł F. O. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. oraz naruszenie art. 87 ust. 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że organ odwoławczy nie poddał analizie całości materiału zgromadzonego w sprawie. Stanowisko organu II instancji jest co najmniej niezrozumiałe i stanowi o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego zawartego w ustawie o ochronie przyrody. Należy zwrócić uwagę, że organ I instancji określił datę wycięcia drzew na listopad 2005 r., a obmiarów dokonał w maju 2012 r. oraz wydał decyzję o wymierzeniu kary w lipcu 2012 r. To stanowi o przekroczeniu ustawowego terminu o ponad rok. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, ale z innych powodów niż podniesiono w skardze. Organy obu instancji oparły rozstrzygnięcie w tej sprawie na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Zgodnie z powołanymi przepisami wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a wysokość tej kary ustala się w jako trzykrotną opłatę za usunięcie drzewa lub krzewu ustaloną na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy o ochronie przyrody. Niekwestionowaną okolicznością niniejszej sprawy jest to, że z działki nr [...] (obecnie [...]) położonej w J. przy ul. M. usunięto drzewa bez wymaganego zezwolenia. Jednakże wątpliwości budzi sposób i jakość przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Jedną z podstawowych zasad polskiego systemu prawnego jest zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Zasada ta oznacza, że jeśli zażąda tego w stosownym terminie strona lub inny podmiot prawny, sprawa powinna być rozpoznana i rozstrzygnięta przez dwa organy administracji różnych stopni. Stwarza ona gwarancje realizacji praw i interesów stron i uczestników postępowania administracyjnego, a także administracyjnego chroni interesy samej administracji, umożliwiając naprawienie błędów popełnianych przez organy niższych stopni. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego godzi w konsekwencji nie tylko w określoną koncepcję organizacyjną funkcjonowania aparatu państwowego, ale także w sferę praw obywatelskich (tak NSA w wyroku z dnia 12. 11. 1992 r. V SA 721/92, Lex ONSA 3-4/1992, poz. 95). Do uznania, że zasada dwiunstancyjności została zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, ze w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest, też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągniecie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Istota więc tej zasady sprowadza się do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy. Postępowanie przed organem drugiej instancji winno być powtórzeniem rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest dzianiem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (G. Łaszczyca, Komentarz do art. 15 K.p.a., Lex(Lex Omega) 052012 i powołane tam orzecznictwo). Wydając decyzję administracyjną organy administracji publicznej powinny kierować się całością przepisów postępowania, a w tym także przepisami art. 6-16 K.p.a. statuującymi zasady postępowania . Wszystkie zasady ogólne mają charakter norm prawnych, nie zaś wskazówek i zaleceń (por. wyrok WSA w Warszawie z 19.01.2007 r. , II SA/Wa 1911/06, Legalis). Zgodnie z art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje mocy zaskarżoną decyzję. Obowiązkiem organu odwoławczego jest oczywiście ocena zaskarżonej decyzji, jednak nie tylko pod kątem zarzutów przedstawionych w odwołaniu, ale pod kątem mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego i procesowego. Jednakże wobec obowiązku wynikającego z art. 15 K.p.a., ocena przeprowadzona przez organ odwoławczy nie może być oceną wyłącznie formalną, mieć charakteru kasacyjnego. Musi być zbudowana na przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego. Wreszcie, co wynika z treści art. 107 § 3 K.p.a. organ odwoławczy winien ustosunkować się do zarzutów i twierdzeń strony zawartych w odwołaniu i szczegółowo wyjaśnić motywy, którymi kierował się podejmując swoje rozstrzygnięcie. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] narusza przytoczone wyżej zasady. Organ odwoławczy obszernie przytoczył bowiem przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, a następnie spuentował to konstatacją, iż w zaistniałych okolicznościach należy wymierzyć administracyjną karę pieniężną. Natomiast nie mógł podlegać uwzględnieniu zarzut skargi związany z upływem od daty wycięcia drzew znacznego upływu czasu. Przyjmuje się, że brak przedawnienia karalności przestępstw (analogicznie także deliktów administracyjnych) nie narusza konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zastrzega, że przedawnienie jest elementem polityki karnej państwa, a nie konstytucyjnie chronionym prawem obywatela (wyrok z 25.05.2004 r., sygn. SK 44/03). Innymi słowy, nie istnieje prawo do przedawnienia, a decyzja, jak ukształtować instytucję przedawnienia i czy w ogóle ją wprowadzać do systemu prawnego, należy do ustawodawcy (wyrok TK z 23.05.2005 r., SK 44/04). Ustawodawca nie przewidział dla odpowiedzialności za usunięcie drzew przedawnienia. Faktem jest, że stosownie do art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, kary nie uiszcza się po upływie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin jej wniesienia. Przepis ten jednak dotyczy kary już wymierzonej w decyzji, więc nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd uchylił jednak wydane w tej sprawie decyzje przede wszystkim ze względu na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12. W wyroku tym Trybunał wskazał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że nakładają obowiązek nałożenia przez właściwy organ administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie drzewa bez wymaganego zezwolenia w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczność takiego czynu – nie są zgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody utraci moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia tego wyroku, to jednak w tej sprawie Sąd uznał, że sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności w powołanym zakresie tych przepisów z regulacją Konstytucji uzasadnia uznanie, że zaskarżone decyzje nie są prawidłowe. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wskazane przepisy przewidują czysto obiektywną odpowiedzialność, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu. Wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. W niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny uznał, że ograniczenia prawa własności, wynikające z zaskarżonych przepisów, nie spełniają testu proporcjonalności i tym samym są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Niewątpliwie czasowe odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania powołanych przepisów (art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody) może budzić wątpliwości co do skutków tego wyroku w okresie 18 miesięcy do chwili wygaśnięcia tych przepisów. Poglądy w zakresie stosowania takiego wyroku w okresie do chwili ogłoszenia do chwili utraty mocy przepisu niezgodnego z Konstytucją, nie są jednolite. Zgodnie z jednym stanowiskiem tego rodzaju orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wprawdzie obalają domniemanie konstytucyjności przepisów, ale przepisy te obowiązują do dnia utraty ich mocy i powinny być stosowane (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07, opub. w Lex Nr 357511). Drugie stanowisko, do którego przychyla się Sąd w tym składzie skłania się ku poglądowi, że nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (tak np. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt III AUa 1174/13, opub. w LEX nr 1416154). Jak bowiem podnosi się w orzecznictwie sądowym, przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 2075/08, opub. w LEX nr 593807; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1145/11, opub. w LEX nr 1109088). Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5-6, poz. 61, przyjął stanowisko, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09). Obowiązywanie danego przepisu nie zawsze oznacza nakazu jego stosowania i taka właśnie sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale już jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem szczegółowej analizy (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.). Byłoby przy tym, jak trafnie zauważył to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 43/09, opub. w LEX nr 558698, zupełnie nielogicznym i nieuzasadnionym postępowaniem, gdyby tylko z uwagi na odroczenie mocy obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów, tak organy administracyjne jak i sądy byłyby zobowiązane w majestacie prawa do dalszego tolerowania a wręcz nakazywania jego stosowania i tym samym naruszania Konstytucji. Nie można mówić o bezwzględnej konieczność stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją tylko dlatego, że kierując się określonymi względami Trybunał Konstytucyjny odroczył moc obowiązywania takiego przepisu. Skoro dany przepis nie jest zgodny z Konstytucją, to mając na uwadze hierarchiczny układ aktów prawnych, nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego. Należy także zgodzić się z poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/10, opub. w Lex nr 1080864, zgodnie z którym w przypadku zastosowania przez Trybunał Konstytucyjny art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenia wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Sąd w tej sprawie uwzględnił tak przedmiot regulacji prawnej, znaczenie naruszonego dobra (prawa własności i braku proporcjonalności w ingerencji w to prawo) oraz przyczyn, dla których strona skarżąca dokonała usunięcia drzew. Skarżący podał bowiem, że drzewa zagrażają bezpieczeństwu gdyż istnieje groźba ich zwalenia przy silniejszym wietrze. Rekapitulując, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a" w związku z art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, ponieważ stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taką podstawę wznowieniową w tej sprawie zawiera art. 145a § 1 K.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi najmniejszych wątpliwości. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. obowiązkiem organu będzie, przy ponownym prowadzeniu postępowania administracyjnego, uwzględnienie okoliczności ścięcia w tej sprawie dziewięciu drzew. Sąd nie przesądza przy tym, czy te okoliczności powinny wpłynąć na obniżenie wysokości naliczonej kary, ani na ile ta kara powinna być obniżona, tym niemniej organy powinny te właśnie okoliczności rozważyć. W związku z ponownym rozpoznawaniem sprawy, nie jest wykluczone dokonanie oględzin ściętych drzew na okoliczność ustalenia stanu żywotności. O wstrzymaniu wykonywania zaskarżonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło