II SA/Kr 1222/24

WyrokWSA w Krakowie2024-11-13

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Jacek Bursa, Sebastian Pietrzyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność włączenia budynku do gminnej ewidencji zabytków jest legalna, jeśli karta adresowa zabytku nie zawiera wystarczających danych uzasadniających jego zabytkowy charakter i zawiera błędy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że czynność włączenia budynku do gminnej ewidencji zabytków była bezskuteczna. Organ nie wykazał w sposób należyty i udokumentowany, że budynek posiada cechy uzasadniające objęcie go ochroną jako zabytek, co narusza przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz rozporządzenia w sprawie prowadzenia ewidencji zabytków. Brak wystarczających danych w karcie adresowej, w tym błędne zdjęcie, uniemożliwia prawidłową ocenę podstaw wpisu.
Stan faktyczny
Skarżący zakwestionowali czynność Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia 27 września 2018 r. polegającą na włączeniu budynku mieszkalnego do gminnej ewidencji zabytków. Zarzucili organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP, wskazując na brak wystarczających danych w karcie adresowej, błędne zdjęcie innego budynku oraz brak wyważenia interesu właścicieli z interesem publicznym. Podkreślili, że budynek uległ zniszczeniu w wyniku pożaru, co pozbawiło go wartości historycznej.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził od Burmistrza Miasta i Gminy C. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania w kwocie 831 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi S. W., T. W. i J. Z. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia 27 września 2018 r. w przedmiocie włączenia do gminnej ewidencji zabytków budynku położonego w [...] na działce ewidencyjnej nr [...] gmina C. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy C. solidarnie na rzecz skarżących S. W., T. W. i J. Z. kwotę 831 zł (osiemset trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi S. W., T. W. oraz J. Z. reprezentowanych przez pełnomocnika adwokata P. K. jest czynność Wójta Gminy C. z dnia 27 września 2016 roku w przedmiocie ujęcia nieruchomości – budynku mieszkalnego mieszczącego się pod adresem [...] w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy C. . Skarżący w skardze podnieśli następujące zarzuty naruszenia: 1. prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, polegającym na niewłaściwym zastosowaniu przepisów poprzez: bezpodstawne i dowolne uznanie budynku za zabytek w sytuacji, gdy nie posiada on cech zabytku w myśl art. 3 pkt 1 i 2 ustawy oraz poprzez umieszczenie karty adresowej przedmiotowego budynku w gminnej ewidencji zabytków bez sprawdzenia czy dane w niej zawarte są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym oraz czy budynek spełnia przesłanki definicji zabytku w myśl przywołanej ustawy, w szczególności braku stosownej dokumentacji potwierdzającej kluczowe w tej sprawie ustalenia. 2. prawa materialnego, tj. § 18 w zw. z § 17 ust. 1 pkt 6, 7, 8 i 9 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem polegającym na niewłaściwym zastosowaniu przepisów poprzez błędne sporządzenie karty adresowej i umieszczenie w niej zdjęcia innego budynku, co nie pozwala na jednoznaczne zidentyfikowanie budynku będącego przedmiotem wpisu do Gminnej Ewidencji Zabytków, oraz nie zamieszczenie w karcie historii, opisu i wartości budynku, stanu zachowania i postulatów dotyczących konserwacji, oraz form ochrony, 3. art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 64 ust 1- 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dopuszczeniu ograniczenia własności pomimo braku przyczyny uzasadniającej takie ograniczenie i przy zaniechaniu wyjaśnienia, czy przyczyna taka w istocie wystąpiła oraz poprzez brak wyważenia Interesu indywidualnego Skarżących jako właścicieli nieruchomości z interesem publicznym zgodnie z zasadą proporcjonalności, a tym samym arbitralne przyznanie prymatu ochronie zabytków nad ochroną własności, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa własności Skarżących. Powołując się na powyższe wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazali, że w dniu 27 września 2016 roku dla Budynku sporządzono Kartę Adresową Gminnej Ewidencji Zabytków, w której wskazano budynek mieszkalny wybudowany w latach 20-tych XX wieku, mieszczący się pod adresem P. [...] na działce ewid. nr [...] i umieszczono zdjęcie budynku nieznanego Skarżącym. Podkreślili, że organ odpowiedzialny za prowadzenie Gminnej Ewidencji Zabytków nie dokonał odpowiedniej weryfikacji stanu faktycznego pod kątem spełniania przez Budynek przesłanek uprawniających do uznania go za zabytek. Ponadto sporządzona Karta Adresowa Budynku zawierała zdjęcie innego budynku, a nie zawierała informacji dotyczących stanu technicznego Budynku, jego cech uzasadniających objęcie ochroną ani wykazu stosowanych wobec niego form ochrony, historii, opisu i wartości, stanu zachowania i postulatów dotyczące konserwacji. W wymiarze skutków prawnych doszło do ograniczenia prawa własności nieruchomości Skarżących poprzez błędne wskazanie budynku mieszkalnego w Gminnej Ewidencji Zabytków bez weryfikacji stanu faktycznego i sprawdzenia czy rzeczywiście posiada on walory zasługujące na umieszczenie go w ewidencji zabytków. Skarżący wskazali, że wnętrze Budynku w 2017 roku w wyniku pożaru uległo całkowitemu zniszczeniu, co spowodowało, że stracił on wartość historyczną. Powyższe nie zostało w żaden sposób uwzględnione przez Burmistrza Miasta i Gminy C. . W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że dla budynku mieszkalnego znajdującego się miejscowości P. [...] zostały sporządzone dwie karty - pierwsza została wykonana w 2008 r. wraz z weryfikacją terenową. Po wykonaniu przedmiotowej Karty Adresowej została stworzona a następnie przyjęta Gminna Ewidencja Zabytków, w której znalazł się również budynek mieszczący się w P. o nr [...]. W 2012 r. Uchwałą Nr XVIII/163/2012 z dnia 27.04.2012 r. Rada Gminy C. przyjęła Gminny program opieki nad zabytkami Gminy C. na lata 2012-2015, w którym to programie znalazła się również Gminna Ewidencja Zabytków, w której również figurował budynek znajdujący się w miejscowości P. [...]. Kolejna uchwała podjęta przez Radę Gminy C. w dniu 28 grudnia 2018 r. przyjęła Gminny program opieki nad zabytkami Gminy C. na lata 2016-2019. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego błędnego zdjęcia znajdującego się w karcie adresowej GEZ, organ wyjaśnił, że zdjęcie znajdujące się w karcie adresowej GEZ dla budynku mieszczącego się w P. [...] zostało błędnie przyporządkowane, jednakże budynek oraz jego opis odzwierciedlają rzeczywisty obiekt znajdujący się w GEZ (tj. obiekt stanowiący własność skarżących). Organ wykonawczy gminy C. dwukrotnie dokonywał oględzin nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek i dwukrotnie podjął decyzję, iż przedmiotowy budynek winien znajdować się w GEZ. Pierwsze oględziny miały miejsce 2008 r. i wykazały, że budynek będący własnością skarżących winien znajdować się w GEZ, co również znalazło potwierdzenie w stanowisku Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który pozytywnie zaopiniował przedmiotowy dokument. Kolejne oględziny miały miejsce w 2016 r., podczas których również potwierdzono prawidłowość podjętych w 2008 r. czynności dot. umieszczenia budynku znajdującego się w miejscowości P. w GEZ. Wskazano, iż budynek zlokalizowany w miejscowości P. [...] pochodzi z lat 20-tych XX wieku, posiada styl góralski, w związku z czym stanowi pewien walor historyczny, w związku z czym tut. organ decydując się na dodanie przedmiotowego budynku do GEZ kierował się możliwością zachowania walorów historycznych budynku. Ponadto w 2019 r. Wójt Gminy C. podjął działania zmierzające do przyjęcia Gminnego programu opieki nad zabytkami wraz z aktualizacją Gminnej Ewidencji Zabytków. Podczas opracowywania przedmiotowego dokumentu Organ, mając na uwadze zgłoszenie złego stanu technicznego budynku oraz pożaru, który uszkodził jego środek, wystąpił do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z propozycją wykreślenia z GEZ budynku znajdującego się w miejscowości [...]. Opinia, która wpłynęła w dniu 27.04.2021 r. do pełnomocnika Urzędu Gminy C. negatywnie opiniowała propozycję wykreślenia z GEZ budynku będącego własnością skarżących. Organ podkreślił, że podjął działania zmierzające do wykreślenia z GEZ budynku znajdującego się w miejscowości P. [...], jednakże ze względu na negatywną opinię ze strony Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, nie mógł dokonać skutecznego wykreślenia przedmiotowego budynku z GEZ. Powołując się na powyższe organ wniósł o oddalenie skargi z racji jej bezzasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Skarga jest uzasadniona. W kontekście podnoszonych w odpowiedzi na skargę zarzutów, co do przedmiotu zaskarżenia w tym miejscu należy podnieść, że jak wskazał NSA w uzasadnieniu do postanowienia z dnia 30 lipca 2024 roku, sygn. II OZ 367/24, którym to uchylono postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 332/24 odrzucające skargę S. W., T. W. i J. Z. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia 27 września 2018 r. w przedmiocie włączenia do gminnej ewidencji zabytków, cyt.: "W niniejszej sprawie Sąd I instancji niewadliwie uznał, że złożony środek zaskarżenia jest skargą na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Założenie takie było uprawnione z uwagi także na stwierdzenie zawarte w skardze "wnoszę skargę na czynność Burmistrza Miasta i Gminy C. z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tj. ujęcie Karty Adresowej Gminnej Ewidencji Zabytków dla budynku mieszkalnego mieszczącego się pod adresem P. [...] w Gminnej Ewidencji Zabytków zarządzeniem nr 177/2018 Wójta Gminy C. z dnia 27 września 2018 r. w sprawie przyjęcia aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy C. " oraz wniosek o "stwierdzenie bezskuteczności zarządzenia (...)". Ponadto można jeszcze przypomnieć, że włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków stanowi czynność o charakterze materialno-technicznym w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynności te mają władczy charakter, dotyczą spraw indywidualnych, posiadają charakter publicznoprawny, oraz dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Niewątpliwie zaskarżona czynność spełnia trzy pierwsze przesłanki, bowiem stanowi przejaw działalności organizacyjnej organu władzy publicznej w konkretnej sprawie. Wpis do ewidencji zabytków powoduje ograniczenie prawa własności, choć najmniejsze z przewidzianych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ujawnienie przedmiotu w ewidencji nie ma jurysdykcyjnego charakteru, a kontrola legalności działania organu sprowadzać się powinna do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Czynność włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest objęta wyłączeniami przewidzianymi w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II OSK 1771/16). Przedmiotem skargi, wbrew sugestiom czy wątpliwościom podnoszonym przez organ jest czynność Wójta Gminy C. z dnia 27 września 2016 roku w przedmiocie ujęcia nieruchomości – budynku mieszkalnego mieszczącego się pod adresem P. [...] w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy C. . Następnie trzeba wskazać, że Skarżący przed wniesieniem skargi za pismem z dnia 22 listopada 2023 roku skierowali do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (por. k. 29). Jakkolwiek skarga została wniesiona po terminie, albowiem Skarżący o podjętej przez organ czynności mieli wiedzę, co najmniej, od 17 września 2020 r., "skoro pismem z tej daty zgłosili się do organu o wykreślenie tego budynku z przedmiotowej ewidencji" natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione za pismem z dnia 22 listopada 2023 roku, a skarga za pismem z dnia 26 stycznia 2024 roku, to jednakże Sąd ma na uwadze stanowisko NSA wyrażone w uzasadnieniu do postanowienia z dnia 30 lipca 2024 roku, sygn. II OZ 367/24, który wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 53 § 2 p.p.s.a., sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Ocena ta powinna zostać przy tym dokonana w kontekście zgromadzonej dokumentacji oraz przeświadczenia skarżących, że przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej (art. 101 ust. 1 u.s.g. - str. 4 skargi oraz zażalenie) oraz niejednolitości orzecznictwa, co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (por. np. uzasadnienia do postanowień: NSA z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II OZ 287/24; NSA z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II OZ 335/22). Mając na uwadze powyższe wskazania, Sąd na zasadzie art. 53 § 2 p.p.s.a. uznał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy Skarżących. Dokonując takiej oceny Sąd miał na uwadze przede wszystkim akcentowaną przez NSA w powołanym postanowieniu niejednolitość orzecznictwa, co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co w istotny sposób utrudnia nie tylko prawidłowe określenie przedmiotu zaskarżenia, ale i w dalszej kolejności poprawne odczytanie terminu, w którym skarga powinna być złożona. W związku z powyższym skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. W myśl art. 3 pkt 1) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2014 roku, poz. 1446 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w czasie dokonania kwestionowanej czynności) – dalej jako uOchrZabytk, przez zabytek należy rozumieć nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Stosownie do art. 22 ust. 4 i ust. 5 uOchrZabytk wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Zgodnie natomiast z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 roku, Nr 113 poz. 661 – w brzmieniu obowiązującym w czasie dokonania kwestionowanej czynności) – dalej jak rozpRejEwid, karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zawiera następujące rubryki: 1) nazwa; 2) czas powstania; 3) miejscowość; 4) adres; 5) przynależność administracyjna; 6) współrzędne geograficzne; 7) użytkowanie obecne; 8) stan zachowania; 9) materiały graficzne; 10) istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie; 11) adnotacje o inspekcjach, informacje o zmianach; 12) opracowanie karty ewidencyjnej. Dodatkowo wzór karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. Trzeba także zauważyć, że stosownie do zapisów § 18 rozpRejEwid, wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym. W kontekście przytoczonych przepisów trzeba wskazać, że organ ochrony zabytków dokonuje samodzielnej oceny, czy konkretny obiekt powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ocena ta dokonywana jest na postawie dostępnych organowi informacji, których zakresu ustawodawca nie sprecyzował (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. II OSK 2225/18). Skarżący wskazują, że karta adresowa, która została ujęta w Gminnej Ewidencji Zabytków, nie zawiera żadnych treści wskazujących na zabytkowy charakter Budynku. Umieszczono w niej zdjęcia innego budynku i wskazano jedynie adres nieruchomości oraz rok budowy budynku. Nie spełnia to wymogów stawianych przez rozporządzenie W ocenie Sądu zarzuty Skarżących są trafne. Zasadnie podnoszą skarżący, że pierwotnie sporządzona w dniu 21 sierpnia 2008 roku karta adresowa gminnej ewidencji zabytków dla budynku w P. [...] zawiera fotografię innego budynku. Dopiero karta adresowa opracowana w dniu 27 września 2016 roku (katalog P. Architektura nr [...]) zawiera zdjęcie właściwego obiektu. Jednakże ani z tej karty, ani z jakiejkolwiek innej dokumentacji przekazanej przez organ nie wynika zabytkowy charakter tego budynku. Trzeba podkreślić, że przyjęcie zabytkowego charakteru obiektu (nieruchomości), który uzasadnia włączenie karty do gminnej ewidencji zabytków nie może być wynikiem swobodnej oceny, która nie jest w należyty sposób udokumentowana. Włączenie do ewidencji zabytków musi bowiem wynikać ze stwierdzenia przez organ, że konkretny obiekt charakteryzuje się cechami, które - z uwagi na nie budzące wątpliwości okoliczności sprawy - uzasadniają objęcie go szczególną ochroną ze względu na posiadaną przez niego unikalną i z tego powodu wymagającą ochrony wartość historyczną, artystyczną lub naukową (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 9 listopada 2016 roku, sygn. II OSK 254/15). Organ dopiero w odpowiedzi na skargę ogólnikowo wskazuje, że "budynek zlokalizowany w miejscowości P. [...] pochodzi z lat 20-tych XX wieku, posiada styl góralski, w związku z czym stanowi pewien walor historyczny". Rzecz jednak w tym, że tych walorów historycznych i zabytkowych organ nie opisał ani nie przedstawił na etapie opracowywania karty zabytku, co jednocześnie budzi wątpliwości, co do podstaw na jakich ta karta w ogóle została opracowana. Organ w istocie zaniechał odpowiedniego udokumentowania oraz wyjaśnienia w należyty sposób okoliczności uzasadniających włączenie karty ewidencyjnej budynku do gminnej ewidencji zabytków. Jakkolwiek dokonanie oceny spełnienia przesłanek do uznania obiektu budowlanego za zabytek dokonywane jest w nieformalnym i uproszczonym trybie, to nie można uznać, by ocena taka mogła być dowolna. Brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza jednak, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 3996/19, NSA z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2926/16). Organ powinien dysponować dokumentem czy opracowaniem, z którego wynikałyby powody, dla których organ tworzy kartę adresową zabytku a następnie włącza ją do ewidencji, jako zabytek spełniający wymogi art. 3 uOchrZabytk. Nie jest wystarczające przy tym wskazanie jedynie na czas powstania budynku (cyt.: "20-te lata XX wieku") oraz podanie jego nazwy cyt.: "budynek mieszkalny" (por. karta adresowa zabytku z dnia 27 września 2016 roku) – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślić trzeba, że ze względu na jednostronny charakter czynności, niezależnej od woli właściciela danej nieruchomości oraz kształtowanie poprzez tę czynność sfery praw i obowiązków właściciela zabytku niezbędne jest precyzyjne wskazanie podstaw i źródeł, które uzasadniają dokonanie takiej czynności. Brak jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o dokonaniu analizy wartości architektonicznej budynku, dla którego opracowano kartę zabytku i włączono do ewidencji stanowi o zasadności podniesionego zarzutu naruszenia przez organ art. 22 ust. 5 pkt. 3) w zw. z art. 3 pkt 1 uOchrZabytk oraz § 18 rozpRejEwid. Ze względu na powyższe Sąd na zasadzie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach w pkt II sentencji orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 997 zł składa się: kwota 300 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1964) oraz kwota 51 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłat skarbowych za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2111).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło