II SA/Kr 1260/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. P. i W. P. na postanowienie nr 651/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 19 lipca 2024 r. znak: WOB.7722.63.2024.JKUR w przedmiocie wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu oddala skargę. Postanowieniem nr 16/2024 z dnia 22 stycznia 2024 r., znak: PINB.7355.II.79.Z.2023.WW Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. B., działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 48 ust. 3 Pr. bud. nakazał W. P. i P. P. wstrzymanie budowy budynku gospodarczego wybudowanego na działce nr ew. [...] i częściowo na działce nr ew. [...] położonych w Z. realizowanego bez wymaganego zgłoszenia oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Przesyłka zawierająca zaskarżone ww. postanowienie adresowana do P. P. i W. P. została doręczona ich córce - A. P. w dniu 26 stycznia 2024 r. (dzień tygodnia: piątek k. 4 akt adm.). Pismem z dnia 25 lutego 2024 r. P. P. i W. P. złożyli zażalenie na ww. postanowienie wraz z ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Podnieśli, że córka nie jest domownikiem, przyjechała jedynie w odwiedziny do rodziców. Postanowienie nie zostało im więc doręczone. Do pisma dołączono oświadczenie A. P., w którym podała, że od rozpoczęcia studiów jej miejscem zamieszkania i centrum życiowym jest K.. Do rodziców przyjechała w odwiedziny, odebrała przesyłkę zawierającą ww. postanowienie jednak nie przekazała jej rodzicom. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. nr 650/2024 znak: WOB.7722.63.2024.JKUR Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie odmówi P. P. i W. P. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 22 stycznia 2024 r. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. znak: WOB.7722.63.2024.JKUR, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 123 w zw. z art. 141§2 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. W nin. sprawie przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie została doręczona adresatom do rąk ich córki dnia 26 stycznia 2024 r. Organ wskazał, że kwestie związane z prawidłowością doręczenia skarżonego postanowienia zostały wyczerpująco opisane w postanowieniu MWINB nr 650/2024 z dnia 19 lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem organu odwoławczego w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do doręczenia zastępczego przesyłki pocztowej zawierającej postanowienie z dnia 22 stycznia 2024 r. dorosłemu domownikowi, to jest córce adresatów postanowienia. Wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika o którym mowa w art. 43 k.p.a. jest to aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w powyższym rozumieniu, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Organ podniósł, że zażalenie na postanowienie z dnia 22 stycznia 2024 r., P. P. i W. P. mogli złożyć najpóźniej w dniu 2 lutego 2024 r., tymczasem na piśmie z dnia 25 lutego 2024 r. stanowiącym zażalenie na ww. widnieje prezentata organu I instancji, że pismo wpłynęło dnia 26 lutego 2024 r. Jednocześnie z wyjaśnień organu I instancji zawartych w piśmie z dnia 13 maja 2024 r. wynika, że w księdze korespondencyjnej brak adnotacji, iż ww. zażalenie zostało przesłane pocztą, dlatego należy przyjąć, że przedmiotowe zażalenie zostało złożone osobiście w dniu 26 lutego 2024 r. na dzienniku podawczym PINB. Przedmiotowe zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie z art. 134 k.p.a w związku z art. 141 § 2 k.p.a. organ II instancji stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Organ podkreślił przy tym, że po negatywnym rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest obligatoryjne (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt: I OSK 521/10). Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia organ odwoławczy nie może odnieść się do zarzutów zawartych w zażaleniu. Rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa (art. 126 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stanowiłoby to weryfikację w postępowaniu zażaleniowym ostatecznego postanowienia. Na powyższe ostanowienie P. P. i W. P. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - art. 7, art.77, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a przez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że A. P. jest domownikiem skarżących, - art. 43 k.p.a. przez błędne ustalenie, że postanowienie PINB w S. B. z dnia 22 stycznia 2024 r. zostało skutecznie doręczone skarżącym, - art. 134 k.p.a. w zw. z art.123 k.p.a. oraz art.58 § 1 k.p.a. przez wadliwe stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, w sytuacji gdy zażalenie zostało złożone w terminie albowiem zaskarżone postanowienie organu I instancji nie zostało skarżącym skutecznie doręczone. Skarżący podnieśli, że postanowienie z dnia 22 stycznia 2024 r. zostało odebrane w miejscu zamieszkania skarżących w Z. [...] przez córkę skarżących A. P., przebywającą z wizytą w domu rodziców, a zatem nie będącą domownikiem skarżących. Od wielu lat córka skarżących nie mieszka ze skarżącymi, nie prowadzi z nimi gospodarstwa domowego, zamieszkuje w K., a w domu skarżących przebywała kilka dni jako gość. Tymczasem bez uwzględnienia pisemnego oświadczenia córki i bez przeprowadzenia wnioskowanego dowodu o jej przesłuchanie w charakterze świadka, organ ustalił, że jest ona domownikiem skarżących. Córka nie przekazała skarżącym korespondencji, kopertę z postanowieniem PINB skarżący odnaleźli w dniu 25 lutego 2024 r. i niezwłocznie - w tym samym dniu złożyli zażalenie. Tak więc zażalenie zostało złożone w terminie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz.935, dalej: P.p.s.a.). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a. kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 19 lipca 2024 r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest zgodne z prawem. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 k.p.a, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z kolei w myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z kolei stosownie do art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. W przedmiotowej sprawie spór dotyczy tego, czy korespondencja zawierająca kwestionowane postanowienie została skutecznie doręczona skarżącym i czy córka skarżących, która odebrała przesyłkę, była dorosłym domownikiem uprawnionym do odbioru pism skierowanych do swoich rodziców. W konsekwencji ustalenia wymaga, czy zażalenie od ww. postanowienia wniesione zostało terminie. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że przepisy nie definiują pojęcia domownika, a orzecznictwo wyjaśniające tę kwestię jest różnorodne i zależne od okoliczności faktycznych, w jakich zostało wydane. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest niewątpliwie osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym. Domownikiem będzie osoba, dla której mieszkanie adresata jest jej aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Nie można więc za domownika uważać każdej osoby obecnej w mieszkaniu adresata w dacie odbioru korespondencji (por. H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III). Sam fakt pokrewieństwa nie przesądza jeszcze o zaliczeniu do kręgu osób uprawnionych do odbioru przesyłki w postępowaniu administracyjnym (wyrok WSA we Wrocławiu z 24.02.2011 r., II SA/Wr 774/10). Nieistotne jest natomiast, czy taka osoba jest zameldowana w miejscu zamieszkania adresata (postanowienie NSA z 7.12.2011 r., II GSK 2247/11). W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd przyjął, że wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Brak przy tym podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, że zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Już sam fakt, że dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi (zob. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3157/19, z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że podczas doręczania przesyłki w miejscu zamieszkiwania adresatów przebywała dorosła córka skarżących. Odebrała ona przesyłkę zawierającą kwestionowane postanowienie i na zwrotnych potwierdzeniach odbioru pism (k. 9 i 11 akt PINB) podpisała się jednak jako dorosły domownik. Z oświadczenia tego należy wywieźć, że w chwili odbioru uważała się za domownika adresatów i podjęła się przekazania im korespondencji, choć miała prawo odmówić przyjęcia korespondencji. Powyższych ustaleń nie podważają zdaniem Sądu późniejsze twierdzenia skarżących, że od czasów studiów centrum życiowe ich córki znajduje się poza ich miejscem zamieszkania. Jeżeli bowiem w chwili odbioru korespondencji dorosła córka skarżących, przebywająca pod ich adresem podjęła się przekazania korespondencji, podpisując się jako dorosły domownik, doręczenie należy uznać za skuteczne w świetle art. 43 k.p.a. Niewątpliwym warunkiem skuteczności czynności procesowej – w tym przypadku wniesienia zażalenia od postanowienia organu pierwszej instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Ujawnienie tej okoliczności na etapie wstępnego postępowania organu prowadzi do stwierdzenia powyższego w drodze postanowienia, które zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Skoro w niniejszej sprawie doręczenie korespondencji nastąpiło dnia 26 stycznia 2024 r., termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 2 lutego 2024 r. Tymczasem, jak ustalił organ zażalenie zostało złożone osobiście przez skarżących dnia 26 lutego 2024 r. Nadto zauważyć należy, że zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2023 r., II OSK 1963/20, "Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 k.p.a. Jednakże w razie uchybienia przez stronę terminu do wniesienia odwołania i równoczesnego wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie, kwestii tego, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (art. 58 § 1 k.p.a.) należy przypisać znaczenie pierwszoplanowe, czego skutkiem jest obowiązek rozpatrzenia w pierwszym rzędzie ww. wniosku złożonego przez stronę. Sposób rozstrzygnięcia o żądaniu strony, o którym mowa w art. 58 § 2 w zw. art. 59 § 2 k.p.a., wywiera bezpośredni wpływ na ocenę terminowości złożonego odwołania, którego formalnym wyrazem jest skorzystanie przez organ odwoławczy z kompetencji przewidzianej w art. 134 k.p.a., albowiem w sytuacji uwzględnienia prośby strony o przywrócenie terminu brak jest możliwości wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, natomiast w przypadku odmownego rozpatrzenia wniosku postanowienie określone w art. 134 k.p.a. musi być traktowane jako procesowa konsekwencja poprzedzającego go aktu." W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. nr 650/2024 odmówiono skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji należało uznać zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, a zarzuty podniesione w skardze – za bezpodstawne. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.