II SA/Kr 1304/14

WyrokWSA w Krakowie2014-12-10

Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Anna Szkodzińska, Paweł Darmoń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego uchylające postanowienie organu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, oparte na odmiennej wykładni przepisu prawa materialnego dotyczącego sposobu naliczania grzywny w celu przymuszenia, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może uchylić postanowienia organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania, opierając się wyłącznie na odmiennej wykładni przepisu prawa materialnego. Taka sytuacja prowadzi do zmiany przedmiotu postępowania i narusza zasadę dwuinstancyjności. W przypadku rozbieżności interpretacyjnych, organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę co do meritum lub uchylić postanowienie z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia grzywny w celu przymuszenia na J. S. za niewykonanie obowiązku rozbiórki tymczasowego kiosku, wynikającego z pozwolenia na budowę wydanego na czas określony. Organ pierwszej instancji nałożył grzywnę, stosując art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewoda uchylił to postanowienie, uznając, że przepis ten dotyczy wyłącznie przymusowej rozbiórki nakazanej decyzją organu nadzoru budowlanego, a nie obowiązku rozbiórki wynikającego z pozwolenia na budowę tymczasowego obiektu. Gmina Miasto Z. wniosła skargę, kwestionując taką wykładnię.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz Gminy Miasto Z. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie : NSA Anna Szkodzińska WSA Paweł Darmoń Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia 3 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto [...] kwotę 100 zł ( słownie: sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta T. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 20 § 1 pkt 2, art. 64a § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1, art. 119, art. 120, art. 121 § 4 i 5 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.), nałożył na J. S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł w związku z uchylaniem się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] października 2012 r., tj. rozbiórki kiosku [...] tymczasowego usytuowanego na działce nr [...] obr. [...] w Z. oraz nałożył opłatę za wydanie postanowienia w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...] lutego 1991 r., znak: [...] J. S. uzyskała pozwolenie na budowę kiosku [...] (tymczasowego) na działce nr ewid. [...] obr. [...] w Z.. Zezwolenie zostało wydane na okres pięciu lat. Po tym terminie należało obiekt rozebrać i uporządkować teren. W piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. Burmistrz Miasta Z. zwrócił się do Starosty T. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. W piśmie z dnia [...] maja 2012 r. do J. S. przesłano upomnienie, w którym wezwano do dokonania rozbiórki obiektu. Rozbiórka nie została dokonana, więc w dniu [...] października 2012 r. Starosta T. wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Organ stwierdził, że obiekt usytuowany na działce nr [...] obr. [...] w Z. jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.). Wskazując na rozbieżności w orzecznictwie organ uznał, że do ustalenia wysokości grzywny w celu przymuszenia w tej sprawie zastosowanie w sprawie ma art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto wskazał, że poprzednie postanowienie którym nałożono na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł zostało uchylone przez Wojewodę M. postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. J. S. wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Wojewoda M. postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] , na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 kpa, art. 119 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko zaprezentowane w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], że organ błędnie zastosował art. 121 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż poprzez wskazaną w powyższym przepisie przymusową rozbiórkę budynku lub jego części należy rozumieć obowiązek orzeczony w decyzji wydanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Wojewoda podniósł, że należy rozróżnić dwa pojęcia: przymusowa rozbiórka i obowiązek rozebrania obiektu tymczasowego. Przymusowa rozbiórka to nakaz wynikający z decyzji administracyjnej organu nadzoru budowlanego, natomiast obowiązek rozebrania obiektu tymczasowego związany jest z wcześniejszą świadomością inwestora, że po upływie określonego terminu będzie zobowiązany do usunięcia obiektu tymczasowego. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych organ II instancji wskazał, że zgodnie z ww. § 5 art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sposób naliczania grzywny określony w tym paragrafie dotyczy tylko i wyłącznie takiego obowiązku rozbiórki który jest przymusowy. A taki przymusowy obowiązek występuje jedynie w sytuacji, gdy wynika on z nakazu rozbiórki, który został nałożony na zobowiązanego prawomocnym rozstrzygnięciem organu nadzoru budowlanego. Przepis ten nie dotyczy natomiast sytuacji gdy obowiązek rozbiórki wynika z decyzji pozwolenia na budowę budynku tymczasowego. Wojewoda uznał również, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i dlatego też koniecznym jest uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Gmina Miasto Z., w terminie, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Wojewody M., domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła błędną wykładnię art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkującą błędnym niezastosowaniem tego przepisu. W uzasadnieniu strona skarżąca podała, że podziela stanowisko organu I instancji i uważa, iż brak jest podstaw do utożsamiania przez organ II instancji pojęcia "obowiązku przymusowej rozbiórki" wskazanego w § 5 art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tylko i wyłącznie do obowiązku przymusowej rozbiórki wynikającego z decyzji o nakazie rozbiórki wydanej na podstawie art. 48 ustawy prawo budowlane. W ocenie strony skarżącej obowiązek przymusowej rozbiórki jest pojęciem obejmującym swym zakresem znaczeniowym nie tylko przymusową rozbiórkę wynikającą z decyzji o nakazie rozbiórki wydaną na podstawie art. 48 ustawy prawo budowlane, ale również inne obowiązki rozbiórki o charakterze przymusowym wynikające z zapisów prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232). Na wstępie ocenić pozostaje legitymację skargową Gminy Miasta Z. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych obowiązek rozbiórki dotyczy budynku kiosku [...] wybudowanego na działce nr [...] obr. [...], własności Gminy Miasta Z. Stosownie do treści art.1 a pkt 13) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Zgodnie zaś z przepisem art. 5 ust.1 pkt 2) ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Z kolei w myśl art.6 § 1 ustawy w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w piśmiennictwie panuje ugruntowany pogląd, że stronami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są zobowiązani i wierzyciel oraz inne podmioty, o ile wynika to wyraźnie z przepisów ustawy, to jest ten, kto nie będąc zobowiązanym rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną (art. 38 i następne u.p.e.a. – por. wyrok NSA z dnia 29.06.2011 r., sygn. II OSK 1149/10, LEX 1083549). Powyższe wskazuje, że strona skarżąca ma interes prawny we wniesieniu skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art.138 § 2 k.p.a. w związku z art.144 k.p.a. Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 138 § 1 i 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1. utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo , 2. uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3. umarza postępowanie odwoławcze (§ 1), względnie, 4. uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Na mocy art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (§2). Z powyższych przepisów wynika, że uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania jest wyjątkiem od zasady, wedle której organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznania sprawy co do meritum. Powody więc, dla których organ odwoławczy tego rodzaju postanowienie podejmuje, muszą ściśle odpowiadać przesłankom z art. 138 § 2 k.p.a. Nie wystarczy przy tym ogólne wskazanie, że "sprawa wymaga wyjaśnienia", ani samo wymienienie dostrzeżonych czy domniemanych uchybień. Konieczne jest, aby wynikiem stwierdzonych i realnie istniejących wad postępowania przed organem pierwszej instancji lub wad jego postanowienia, konieczne było ponowne przeprowadzenie postępowania. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że nie została spełniona przesłanka, że postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, ani też przesłanka, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Istota rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego sprowadzała się bowiem do tego, że Wojewoda wyraził odmienną od organu I instancji ocenę co do możliwości zastosowania przepisu art.121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tak więc różnica poglądów dotyczyła zastosowania przepisu materialnego. Powszechnie akceptowany jest pogląd, że organ odwoławczy, uchylając zaskarżoną decyzję i orzekając co do istoty sprawy, nie może rozstrzygać w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż wcześniej organ pierwszej instancji w uchylonej decyzji, gdyż w przeciwnym razie uległby zmianie przedmiot postępowania administracyjnego i decyzja tak wydana naruszałaby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5.03.2014 r., sygn. III Sa/Łd 1310/13, LEX 1443977). Dlatego też rzeczą Sądu było rozważenie, czy z tego ostatniego powodu (zmiany podstawy prawnej orzekania) organ II instancji rozstrzygnięcie kasacyjne podjął zgodnie z prawem. Jak wynika z akt administracyjnych, a w szczególności ze znajdującego się w nich tytułu wykonawczego (k.84) treścią obowiązku była "rozbiórka kiosku [...] tymczasowego usytuowanego na działce nr ew. [...] obr. [...] w Z., przy ul. N. Zgodnie z decyzją o udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia [...] lutego 1991 r. znak: [...], zezwolenie wydano na okres 5-ciu lat, po tym terminie należało dokonać rozbiórki kiosku". Na k. [...] akt administracyjnych zalega kserokopia decyzji opisanej w tytule wykonawczym, w której udzielono zezwolenia na budowę tymczasowego kiosku [...] na okres pięciu lat i podano, że po tym terminie na wezwanie urzędu kiosk należy rozebrać i uporządkować teren. Przepis art. 119 § 1 u.p.e.a. stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Zgodnie § 2 ww. artykułu grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a. jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Natomiast w myśl art. 121 § 5 u.p.e.a. wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. W tym miejscu wskazać trzeba również na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., który to przepis uniemożliwia organowi egzekucyjnemu badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Będący przedmiotem przymusowego wykonania obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, która po upływie terminu do wniesienia odwołania stała się ostateczna i podlega wykonaniu. Jej wzruszenie możliwe jest jedynie w odrębnych postępowaniach nadzwyczajnych. Dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, strona zobowiązana musi dostosować się do nałożonego nakazu. Pozwolenie na budowę było wydane jedynie na okres 5 lat i właśnie ta decyzja stanowi podstawę obowiązku inwestora dokonania rozbiórki budynku kiosku owocowo-warzywnego tymczasowego, po upływie okresu obowiązywania pozwolenia. Wobec niewykonania przez zobowiązaną owego obowiązku dobrowolnie, skierowano do niej upomnienie, a następnie wystawiono tytuł wykonawczy, na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne, a następnie zastosowano środek egzekucyjny, będący przedmiotem skargi. Należy wskazać, że treścią obowiązku skarżącego jest rozbiórka obiektu budowlanego, a w takim przypadku przyjmuje się, zgodnie z ugruntowanym poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2012 r. II OSK 2315/10, Lex nr 1138139; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r. II OSK 1387/10, Lex nr 1151859), że zasadniczo w pierwszej kolejności należy stosować grzywnę w celu przymuszenia. Zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., w przypadku egzekucji dotyczącej spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Wymierzając grzywnę organ musi zatem uwzględnić, że środek ten, z uwagi na jednokrotność zastosowania, musi być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 marca 2012 r., II SA/Gd 36/12, Lex nr 1138385). Z kolei zgodnie z art.121 § 5 u.p.e.a., wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.01.2014 r., sygn. II OSK 1981/12, LEX 1491179 "Nie jest uprawniona wykładnia art. 121 § 5 u.p.e.a. zawężająca jego stosowanie wyłącznie do przypadku egzekwowania nakazu rozbiórki orzeczonego na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego". Pojęcie "przymusowa rozbiórka" użyte w przepisie art. 121 § 5 u.p.e.a. nie jest definiowane ani w tej ustawie, ani w przepisach ustawy Prawo budowlane. Dlatego też pod tym pojęciem rozumieć należy każdy obowiązek rozbiórki, który może być przymusowo egzekwowany, bez względu na podstawę prawną jego nałożenia. Na marginesie zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie obowiązek rozbiórki wynikał z przepisu art.38 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. (Dz.U z 1974 r., nr 38, poz. 229), stanowiącego, że inwestor (właściciel, zarządca) jest obowiązany dokonać rozbiórki obiektu budowlanego objętego nakazem przymusowej rozbiórki (art. 38 ust. 1 ustawy) i obiektu podlegającego rozbiórce ze względu na upływ czasu oznaczony w pozwoleniu na budowę, lub na jaki został wzniesiony (art. 38 ust. 2 ustawy). W odniesieniu do obiektów, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy, wyłączone jest wydawanie decyzji nakazującej przymusową ich rozbiórkę, ponieważ obowiązek dokonania rozbiórki tych obiektów wynika bezpośrednio z przepisu prawa i podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej stosownie do przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tak wyrok NSA z dnia 16 lutego 2010r., sygn. akt: II OSK 330/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.), odmiennie od obowiązującej obecnie ustawy, przewidywała możliwość udzielenia pozwolenia na budowę na czas określony. Prowadzi to do wniosku, że w odniesieniu do obiektów, o których mowa w art. 38 ust. 2 prawa budowlanego, wyłączone jest wydawanie decyzji nakazującej przymusową ich rozbiórkę, ponieważ obowiązek dokonania rozbiórki tych obiektów wynika bezpośrednio z przepisu prawa i podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej stosownie do art. 5 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego na czas oznaczony powstaje z chwilą upływu terminu określonego w pozwoleniu na jego budowę - i to z mocy tego właśnie pozwolenia. Wydawanie odrębnej decyzji, nakazującej rozbiórkę obiektu wzniesionego na czas oznaczony, byłoby tylko zbędne, lecz także niedopuszczalne, dotyczyło bowiem materii już rozstrzygniętej. Dlatego też stanowisko organu II instancji, że "przymusowa rozbiórka" to nakaz wynikający z decyzji administracyjnej organu nadzoru budowlanego, oraz że sposób naliczania grzywny określony w art.121 § 5 u.o.e.a. dotyczy tylko i wyłącznie takiego obowiązku rozbiórki, który jest przymusowy i nie dotyczy sytuacji, gdy obowiązek rozbiórki wynika z decyzji pozwolenia na budowę budynku tymczasowego, jest nieprawidłowy. W świetle tego co wyżej powiedziano, nie może być zatem podstawą do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego. W kontrolowanej sprawie nie zachodzi bowiem sytuacja, że organ odwoławczy nie może rozstrzygać w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż wcześniej organ pierwszej instancji w uchylonej decyzji, bo wówczas uległby zmianie przedmiot postępowania administracyjnego i decyzja tak wydana naruszałaby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5.03.2014 r., sygn. III Sa/Łd 1310/13, LEX 1443977). W związku z tym uznać należało, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art.138 § 2 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło