II SA/Kr 1309/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-05
Skład orzekający: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz, Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.), Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynek gospodarczy o powierzchni do 35 m², usytuowany w odległości 3 cm od istniejącego budynku mieszkalnego, może być uznany za budynek wolno stojący, a tym samym jego budowa może być realizowana na podstawie zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Budynek gospodarczy o powierzchni do 35 m², usytuowany w odległości 3 cm od istniejącego budynku mieszkalnego, nie może być uznany za budynek wolno stojący. Taka bliskość ogranicza swobodny dostęp do obu budynków i komunikację wokół nich, co jest sprzeczne z cechami budynku wolno stojącego, który powinien być niezależny, swobodny i nieograniczony fizycznie przez inne budowle. W związku z tym, budowa takiego obiektu wymaga pozwolenia na budowę, a nie samego zgłoszenia.Stan faktyczny
Skarżący złożył zgłoszenie budowy budynku gospodarczego o powierzchni do 35 m², który miał być usytuowany w odległości 3 cm od istniejącego budynku mieszkalnego. Organy administracji budowlanej wniosły sprzeciw, uznając, że taki obiekt nie spełnia kryterium budynku wolno stojącego, co wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżący kwestionował tę interpretację, powołując się na odmienne orzecznictwo sądów administracyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 lipca 2024 r. znak WI-I.7840.23.23.2023.AŁ w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych oddala skargę.
Decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 30 lipca 2024 r. znak WI-I.7840.23.23.2023.AŁ orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Bocheńskiego z 23 listopada 2023 r., znak: AB.6743.1.716.2023, wnoszącej sprzeciw do przyjęcia zgłoszenia robót budowlanych z dnia 17.10.2023 r. (uzupełnionego w wyniku postanowienia w dn. 16.11.2023 r.) dot. "budowy budynku gospodarczego do 35 m2, na dz. nr [...] w miejscowości Ł. D., gmina T." i nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę na wykonanie powyższych robót budowlanych.
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 17 października 2023 r. w Starostwie Powiatowym w Bochni złożono zgłoszenie Pana M. J., dotyczące zamierzenia budowlanego określonego jako cyt.: "Budowa budynku gospodarczego do 35 m2". Do zgłoszenia dołączono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzję Starosty Bocheńskiego z 2 sierpnia 2022 r., znak: OŚ.6124.5.24.2022.PM dot. wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, opis techniczny zgłaszanego obiektu budowlanego, rysunki przedstawiające jego elewacje oraz mapę z naniesioną lokalizacją budynku gospodarczego. Organ I instancji, w wyniku analizy ww. dokumentów, postanowieniem z 25 października 2023 r., znak: AB.6743.1.716.2023 nałożył na Inwestora obowiązek uzupełnienia ww. zgłoszenia poprzez: doprowadzenie do zgodności lub wykazanie zgodności inwestycji z zapisami art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego (wykazania, iż zgłaszany budynek jest wolno stojący), przedłożenie uzgodnienia inwestycji z zarządcą drogi, podanie informacji odnośnie kolorystyki ścian i pokrycia dachowego.
Inwestor ustosunkował się do powyższego postanowienia, pismem z 16 listopada 2023 r., w którym poinformował, iż cyt.: "Ad1. W Polsce nie ma systemu prawnego obejmującego prawo precedensu, ponadto co nie jest zakazane prawem jest dozwolone. Należy orzekać na korzyść obywatela, dlatego podtrzymuję mój wniosek jako zasadny i zgodny z obowiązującym prawem". Do pisma dołączono wymagane uzgodnienie z Powiatowym Zarządem Dróg w Bochni oraz rysunek elewacji z naniesioną informacją o kolorystyce tynku i pokrycia dachowego.
Starosta Bocheński, po ponownej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją z 23 listopada 2023 r., znak: AB.6743.1.716.2023, działając na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 u.p.b. i art. 104 k.p.a., wniósł sprzeciw wobec zamiaru realizacji ww. inwestycji. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, iż Inwestor nie wykazał zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 14 u.p.b.,tj. że zgłaszany budynek jest wolno stojący. W dalszej części uzasadnienia decyzji Starosta Bocheński, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wyjaśnił, iż w jego ocenie zgłaszany budynek gospodarczy nie posiada przymiotu budynku wolno stojącego, a więc nie spełnia wszystkich warunków wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 14 u.p.b. Toteż budynek ten nie może być zrealizowany w oparciu o zgłoszenie robót budowlanych, gdyż na jego wzniesienie Inwestor musi uzyskać pozwolenie na budowę.
Od ww. decyzji, w terminie wymaganym dla jego skuteczności, odwołanie wniósł Pan M. J., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata A. R.. Do odwołania załączono pełnomocnictwo wraz z dowodem dokonania opłaty skarbowej. W swoim wystąpieniu Odwołujący zarzucił ww. decyzji Starosty B. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a u.p.b., poprzez przyjęcie, iż zgłaszany budynek nie spełnia kryterium wolno stojącego oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i 8, 81a § 1, 77 i 107 oraz 107 § 6 w związku z art. 140 k.p.a. Argumentując swoje stanowisko, Skarżący zwrócił uwagę na inne niż organ I instancji orzecznictwo sądowe oraz stwierdził, iż budynki będą oddzielone 3 cm przerwą, natomiast fakt, że nieznaczna odległość między budynkami dotyczy budynków na tej samej działce, powoduje iż nie mają zastosowania ograniczenia odległościowe.
Organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a u.p.b., z zastrzeżeniem art. 29 ust. 6 i 7 u.p.b., cyt.: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych - o powierzchni zabudowy do 35 m˛, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m˛ powierzchni działki". Planowana inwestycja polega na budowie parterowego, niepodpiwniczonego budynku gospodarczego o wymiarach 6,12 m x 5,62 m, wysokości 3,22 m i powierzchni zabudowy 34,39 m2. Zgłaszany budynek ma zostać wykonany w technologii drewnianej, usytuowany na fundamencie typu pęczek. Elewacja budynku z tynku cienkowarstwowego w jasnej kolorystyce – odcień bieli. Dach budynku (jednospadowy) kryty gontem blaszanym w kolorze antracytowym. Teren inwestycji wskazano jako działka nr [...] w miejscowości Ł. D., gmina T.. Na terenie inwestycji obowiązują zapisy uchwały Nr IV/20/11 Rady Gminy Trzciana z dnia 27 stycznia 2011 r. w sprawie: "Zmiany Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Trzciana" (Dz.Urz.Woj.Małop.2011.123.970 ze zm.) Z materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy budynek gospodarczy ma być usytuowany przy istniejącym budynku. Inwestor, w pierwszej wersji przedłożonych do zgłoszenia dokumentów, w opisie technicznym oraz na rysunkach elewacji wskazał, że pomiędzy budynkami zastosowano dylatację 3 cm. Natomiast w poprawionej dokumentacji słowo "dylatacja" zostało zastąpione sformułowaniem "przerwa". W niniejszej sprawie kwestią sporną jest klasyfikacja zgłaszanego obiektu budowlanego jako niewymagającego pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, a dokładniej spełnienia przez projektowany budynek, wymaganego przepisem art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a u.p.b., kryterium budynku wolno stojącego. W przepisach Prawa budowlanego brak jest definicji legalnej wolno stojącego budynku, jednakże pojęcie to pojawia się w definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego (art. 3 pkt 2a u.p.b.), określając go jako, cyt.: "budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku". Należy zwrócić uwagę, iż ustawodawca wyraźnie rozróżnił budynek wolno stojący od budynku w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej. Mając na względzie zapis art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a i b u.p.b., intencją ustawodawcy było, aby jedynie budynek wolnostojący podlegał luźniejszej formie reglamentacji, tj. zgłoszeniu budowy organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Ponadto, skoro Prawo budowlane nie zawiera bezpośredniej definicji pojęcia wolno stojący, nie ma przeszkód aby również posiłkować się Słownikiem Języka Polskiego (sjp.pwn.pl), który definiuje budynek wolno stojący, jako budynek niestykający się z innymi budynkami. Natomiast wyraz wolno, powyższy słownik określa w pierwszym znaczeniu, jako: "pierwszy człon wyrazów złożonych, wskazujący, że to, co nazywa
drugi człon złożenia, nie podlega żadnym ograniczeniom ani wpływom. Padają też
określenia: swobodnie, luzem". Odnosząc się do powyższych definicji, organ odwoławczy stwierdził, iż budynek wolno stojący to budynek stojący swobodnie, luzem, niestykający się z innymi budynkami, ale także niepodlegający żadnym ograniczeniom i wpływom. W ocenie organu odwoławczego, budynek wolno stojący to obiekt usytuowany w sposób niezależny od innego obiektu budowlanego, również z uwagi na miejsce swej lokalizacji (nieograniczony fizycznie w przestrzeni innymi obiektami). Jest to budynek, który nie dość, że nie jest trwale związany konstrukcyjnie z innym budynkiem (nie jest połączony z nim przegrodami), o również nie przylega bocznymi ścianami do sąsiedniego budynku, umożliwiając w ten sposób dostęp do wszystkich jego ścian. Budynek wolnostojący musi być samodzielny z punktu widzenia funkcjonalno-użytkowo-technicznego.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że w kontekście powyższego nie ma znaczenia czy Inwestor wskazał w dokumentacji, iż w ramach inwestycji przewidziano rozwiązanie polegające na zastosowaniu dylatacji, gdyż zaprojektowanie budynku w taki sposób, że pomiędzy boczną ściana zgłaszanego budynku, a ścianą boczną budynku sąsiadującego jest 3 cm przerwa, w dalszym ciągu nie pozwala na uznanie, iż budynek ten będzie wolno stojący. Jedynie na marginesie wskazuje się, że wspomnianym rozwiązaniem, określanym fachowo "dylatacją" są nazywane inaczej właśnie niewielkie szczeliny lub przerwy dylatacyjne. Jest to wąska przestrzeń pozostawiona pomiędzy dwoma elementami budynku. W przedmiotowej sprawie Inwestor zaprojektował budynek gospodarczy w taki sposób, że pomiędzy budynkami uwzględniono przestrzeń o szerokości 3 cm, która w kontekście klasyfikacji zgłaszanego budynku jako wolno stojącego nie różni się od dylatacji wskazanej początkowo w dokumentacji przedłożonej do zgłoszenia. Zmiana przez Inwestora użytego w dokumentacji sformułowania "dylatacja" na "przerwa" w rzeczywistości nie prowadzi do żadnych zmian w tym kontekście. W ocenie tut. organu nie budzi wątpliwości, iż mimo zachowania między obiektami przerwy o szerokości 3 cm, budynek gospodarczy został tak zaprojektowany, iż będzie on w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego budynku, powodując tym samym, że nie może on być uznany za budynek wolno stojący.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na brak jednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych w powyższej kwestii. Odwołał się do linii orzeczniczej zaprezentowanej m.in. w orzeczeniach WSA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 707/23, zob. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Po 603/23, WSA w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2345/16, NSA z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2773/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2535/18, WSA we Wrocławiu, wyrok z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II Sa/Wr 145/13.
Zaprojektowanie budynku będącego przedmiotem rozważań w taki sposób, iż pomiędzy nim, a budynkiem istniejącym pozostawiono przerwę o szerokości 3 cm w świetle przytoczonych wyżej definicji nie pozwala na uznanie, iż budynek ten będzie miał przymiot wolno stojącego. Realizacja inwestycji w odległości 3 cm od ściany innego budynku nie pozwoli na swobodny dostęp do każdej z jego ścian, a ponadto uniemożliwi także dostęp do jednej ze ścian budynku istniejącego, do której budynek projektowany będzie zbliżony. Realizacja inwestycji w takim kształcie tym bardziej więc pozbawi możliwości komunikacji wokół budynków.
Podkreślono, że w definicjach zacytowanych w odwołaniu, sądy zwracają uwagę na brak ograniczenia fizycznego w przestrzeni innymi budowlami. Zgłaszany obiekt budowlany nie będzie przylegał ścianą do budynku istniejącego, natomiast usytuowanie go w odległości 3 cm, istotnie ograniczy dostęp do zbliżonych ścian jak i komunikację wokół budynków. Zatem można uznać, iż budowa budynku gospodarczego z zachowaniem 3 centymetrowej przerwy od innego budynku będzie oznaczała, iż budynek ten będzie w przestrzeni fizycznie ograniczony przez ścianę istniejącego budynku. Ograniczeniami tymi są wspomniane wyżej brak fizycznej możliwości dostępu do jednej ze ścian budynku oraz brak fizycznej możliwości poruszania się wokół budynku, spowodowane pozostawieniem bardzo wąskiej szczeliny między ścianami budynków. Dostęp musi być zachowany w taki sposób aby nie było żadnych ograniczeń w dostępie zarówno do budynku objętego zgłoszeniem jak i do istniejącego, co ma decydujące znaczenie przy utrzymaniu ich obu w prawidłowym stanie technicznych i tylko wtedy zastosowanie ma dyspozycja art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a u.p.b.
Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów postępowania.
Na powyższą decyzję skargę złożył M. J. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. prawa materialnego tj.: a) art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy prawo budowlane (dalej: p.b.) poprzez uznanie, że przedmiotowy budynek nie może zostać uznany za parterowy budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy do 35 m
w rozumieniu tego przepisu, gdyż nie spełnia kryteriów obiektu wolno stojącego na skutek tego, że pomiędzy przedmiotowym budynkiem gospodarczym a innym budynkiem istnieje 3 cm przerwa;
2. prawa procesowego tj.:
a) art. 7 i 8 k.p.a. poprzez wydanie przez organ przedmiotowej decyzji z naruszeniem zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania organów administracji publicznej poprzez wydanie przez organ niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie ukształtowały się dwie linie orzecznicze i podczas wydawania decyzji organ nie uwzględnił tej, która przemawia za stanowiskiem skarżącego;
b) art. 81 a k.p.a. § 1 poprzez wydanie przez organ decyzji niekorzystnej dla strony, gdy w sprawie zachodziły wątpliwości co do stanu faktycznego oraz prawnego;
c) art. 77 i 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności, naruszeniem słusznego interesu skarżącego, nienależytym wyjaśnieniu okoliczności sprawy wskutek niedostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący nie podzielił argumentacji organu odwoławczego odnośnie do pojęcia budynku wolno stojącego. Skarżący zaprezentował linię orzecznicza sądów administracyjnych, która wyklucza zdaniem skarżącego wykładnię tego pojęcia dokonaną z uwzględnieniem definicji słownika języka polskiego.
Podkreślono, że w orzecznictwie przyjmuje się również, że dopuszczalne jest, aby wolno stojący budynek gospodarczy stykał się w pewnych punktach z innymi budynkami - taki obiekt nie traci statusu nadanego mu na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a. Orzekł w ten sposób Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. II OSK 210/17. W orzeczeniu tym sąd wskazał, że wolno stojący budynek gospodarczy to także budynek, który Jest przystawiony do innego budynku w taki sposób, że się z nim w pewnych miejscach styka, przy czym jego budowa nie polegała na konstrukcyjnym powiązaniu obu budynków. Wskazania wymaga, że orzeczenie to wielokrotnie cytowane było w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych m.in.: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 21 maja 2024 r. II OSK 2071/21, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2023 r. II SA/Łd 873/23, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2023 r. IV SA/Po 722/23, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2022 r. II SA/Gd 225/22, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2021 r. II SA/Bd 1106/20, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2020 r. VII SA/Wa 1470/19, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2019 r. II SA/Lu 75/19. Powyższe jest ukształtowaną linią orzeczniczą, która dopuszcza styk wolno stojącego budynku gospodarczego z innym budynkami, byleby tylko budynki te nie były w żaden sposób ze sobą powiązane konstrukcyjnie. Zgodnie z nią jak najbardziej dopuszczalny jest odstęp między budynkami wynoszący 3 cm - dopóki ich konstrukcje nie są ze sobą ściśle powiązane. Ponownie również podkreślenia wymaga, że nie można uznać za budynek wolno stojący dopiero takiego obiektu, w którym można mieć swobodny dostęp do wszystkich ścian tego budynku oraz sąsiadujących. Takie stanowisko nie znajduje odzwierciedlenia ani w przepisach, ani w doktrynie, ani w orzecznictwie. Słusznie natomiast należy przyjąć, że budynek wolno stojący to budynek stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, gdy między poszczególnymi elementami konstrukcyjnymi, takimi jak fundament, ściany nośne, więźba dachowa, istnieje wolna przestrzeń i żaden z tych elementów nie jest konstrukcyjnie ani funkcjonalnie powiązany z drugim obiektem budowlanym.
W uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazano, że organ nie podjął odpowiednich kroków, aby wyjaśnić stan faktyczny, a zwłaszcza stan prawny przedmiotowej sprawy. Organ, pomimo podkreślenia na wstępie decyzji, że rozpatruje sprawę co do zasady od nowa, nie skorzystał z inicjatywy dowodowej w celu np. dokonania oględzin nieruchomości, a ponadto dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów Przede wszystkim jednak wskazania wymaga, że wydając decyzję organ winien był przede wszystkim zastosować się do dyrektywy zawartej w art. 81 a § 1 k.p.a., która nakazuje, aby wszelkie wątpliwości rozstrzygane były na korzyść strony. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. II GSK 2194/21 (LEK nr 3340142), celem art. 81a § 1 k.p.a. Jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organu wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu taktycznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Ramy prawne sądowej kontroli skarżonej decyzji w aspekcie prawa materialnego wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U.2024.725 t.j. z dnia 2024.05.14, dalej p.b.).
Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. zasadą jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 29-31 p.b.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 p.b. nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz wymaga zgłoszenia budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki.
Zgodnie z art. 30 ust. 6 p.b. Organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli:
1) zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę;
2) budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy;
3) zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje;
4) roboty budowlane zostały rozpoczęte z naruszeniem ust. 5.
Ustawa nie zawiera definicji budynku wolno stojącego. Natomiast w orzecznictwie odnaleźć można wskazówki odnośnie do interpretacji tego pojęcia.
Sąd podziela stanowisko judykatury, z którego wynika, że wolno stojące budynki to budynki samodzielne w sensie konstrukcyjno-budowlanym i funkcjonalnym (zob. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 3053/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Budynkiem wolno stojącym jest obiekt budowlany o samodzielnej konstrukcji, który nie jest trwale połączony z innym obiektem budowlanym i nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi budowlami (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2535/18). Termin "wolno stojący" odnosić zatem należy do cech fizycznych budynku i jego otoczenia weryfikowalnych za pomocą zmysłów, a nie sytuacji prawnej gruntu, na którym dany obiekt został zlokalizowany (por. wyrok WSA w Poznaniu z 26 listopada 2010 r., II SA/Po 637/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 519/23).
Mimo, że termin "budynek wolno stojący" nie został przez ustawodawcę zdefiniowany w ustawie Prawo budowlane, nie budzi wątpliwości, że budynek wolno stojący to taki budynek, który jest niezależny, swobodny, niczym nieskrępowany, nie obarczony i nie otoczony innym przyległym budynkiem, to budynek, do którego jest swobodny dostęp z każdej jego strony, zapewniona jest komunikacja wokół tego budynku, jak również dostęp światła naturalnego. Jeżeli jeden budynek wykorzystuje ścianę innego budynku, to budynek ten nie jest samodzielnym obiektem pod względem konstrukcyjnym, ponieważ dla swojego istnienia w przestrzeni wykorzystuje konstrukcję drugiego budynku. Nawet dylatacje nie mogą stanowić o tym, że budynek jest wolno stojący. Połączenie z innym budynkiem przez bezpośrednie przyleganie i wykorzystanie ścian istniejącego budynku gospodarczego stanowi o tym, że budynek ten nie jest wolno stojący. "Wolno stojące" budynki to budynki samodzielne w sensie konstrukcyjno-budowlanym i funkcjonalnym. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 707/23).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości. Dokonując kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji Sąd nie stwierdził braków w materiale dowodowym, które wymagałyby uzupełnienia, tym samym za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia prawa procesowego podniesiony w pkt 2 lit. c skargi. Poza sporem bowiem pozostaje, co było przedmiotem zgłoszenia: budynek gospodarczy o wymiarach 6, 12 x 5, 62 m i wysokości 3, 22 m wykonany w technologii drewnianej. (k.I. 1 i I.4 akt administracyjnych). Nie jest także kwestionowanym fakt, że objęty zgłoszeniem budynek gospodarczy o powierzchni do 35 m˛ znajdować się miał na działce [...] położonej w miejscowości Ł. D., gmina T.. Na działce tej znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, zaś przedmiotowy budynek gospodarczy ma się znajdować w odległości 3 cm od ściany budynku mieszkalnego jednorodzinnego (ma być oddzielony od niego dylatacją (przerwą) 3 cm (k. I.4 administracyjnych akt sprawy).
Istota problemu w przedmiotowej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy taka odległość budynku gospodarczego o powierzchni do 35 m ˛ od innego budynku (mieszkalnego jednorodzinnego) pozwala przyjąć, że mamy do czynienia z budynkiem wolno stojącym.
W ocenie Sądu taki budynek gospodarczy nie może być uznany za budynek wolno stojący. Sąd podziela w pełni argumentację organu II instancji, który w uzasadnieniu decyzji wskazał, że "zaprojektowanie budynku będącego przedmiotem rozważań w taki sposób, iż pomiędzy nim, a budynkiem istniejącym pozostawiono przerwę o szerokości 3 cm w świetle przytoczonych wyżej definicji nie pozwala na uznanie, iż budynek ten będzie miał przymiot wolno stojącego. Realizacja inwestycji w odległości 3 cm od ściany innego budynku nie pozwoli na swobodny dostęp do każdej z jego ścian, a ponadto uniemożliwi także dostęp do jednej ze ścian budynku istniejącego, do której budynek projektowany będzie zbliżony. Realizacja inwestycji w takim kształcie tym bardziej więc pozbawi możliwości komunikacji wokół budynków.
Podkreślono, że w definicjach zacytowanych w odwołaniu, sądy zwracają uwagę na brak ograniczenia fizycznego w przestrzeni innymi budowlami. Zgłaszany obiekt budowlany nie będzie przylegał ścianą do budynku istniejącego, natomiast usytuowanie go w odległości 3 cm, istotnie ograniczy dostęp do zbliżonych ścian jak i komunikację wokół budynków."
Istotą bowiem budynku wolnostojącego, jak wynika z orzecznictwa, jest "niezależny, swobodny, niczym nieskrępowany, nie obarczony i nie otoczony innym przyległym budynkiem, to budynek, do którego jest swobodny dostęp z każdej jego strony, zapewniona jest komunikacja wokół tego budynku, jak również dostęp światła naturalnego"
Podkreślenia wymaga, że wbrew stanowiskom stron orzecznictwo odnoszące się do pojęcia budynku "wolno stojącego" jest dość spójne, bowiem konsekwentnie wskazuje na pewne cechy, które muszą zaistnieć, aby budynek był budynkiem wolno stojącym.
Inną kwestią jest zastosowanie art. 29 ust. 14 pkt 14 w konkretnej sprawie administracyjnej. Pamiętać należy, że sprawa administracyjna jest sprawą indywidualną. Dlatego zawsze ocenie zgodności z prawem podlega konkretne, zindywidualizowane zamierzenie inwestycyjne.
Spotkać można bowiem i takie orzeczenia, w których wskazano, że "wolno stojący budynek gospodarczy to także budynek, który jest przystawiony do innego budynku w taki sposób, że się z nim w pewnych miejscach styka, przy czym jego budowa nie polegała na konstrukcyjnym powiązaniu obu budynków." (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 210/17). Jednak analiza treści tego konkretnego orzeczenia wskazuje na szczególne okoliczności faktyczne i prawne, w których to orzeczenie zapadło.
Poza sporem pozostaje zatem, że 3-centymetrowa dylatacja, ograniczająca dostęp przynajmniej z jednej strony zarówno do budynku gospodarczego, jak i mieszkalnego jednorodzinnego już istniejącego, nie pozwala na przyjęcie, że zgłoszony obiekt budowlany stanowi budynek gospodarczy wolno stojący. Podkreślenia wymaga, że dylatacja (przerwa dylatacyjna) w budownictwie jest określana jako szczelina celowo utworzona między dwiema przylegającymi do siebie budowlami (Witold Szolginia: Architektura i budownictwo, 1982, s. 82). Przyleganie zaś wyklucza możliwość uznania, że budynek jest wolno stojący.
W rezultacie organy prawidłowo zastosowały art. 30 ust. 6 pkt 1 p.b. wnosząc sprzeciw wobec zgłoszenia zamiaru budowy przedmiotowego budynku.
Odnosząc się do zarzutów skargi, jak wynika z powyższego, Sąd zasadniczo nie podzielił argumentacji skargi z pkt 1 lit. a, t.j. zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego.
Sąd nie stwierdził też naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. Jak wskazano powyżej w orzecznictwie sądowym dość wyraźnie rysują się konstytutywne elementy pojęcia budynku wolno stojącego. Natomiast zróżnicowanie i dodatkowe elementy pojawiają się w sferze okoliczności faktycznych, które legły u podstaw wydania takiego, a nie innego orzeczenia.
Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. Przepis ten dotyczy niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, gdy tymczasem w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości. Rozbieżność stanowisk dotyczyła zaś kwestii subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną.
Mając powyższe na uwadze, jako, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło