II SA/Kr 1478/11
WyrokWSA w Krakowie2012-06-28
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Aldona Gąsecka – Duda, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w sytuacji, gdy obowiązek został wykonany, a postępowanie egzekucyjne stało się bezprzedmiotowe?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo umorzył postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Wykonanie obowiązku nakazanej rozbiórki i umorzenie grzywny nie czyni postępowania zażaleniowego bezprzedmiotowym, lecz czyni bezprzedmiotowym całe postępowanie egzekucyjne. W takiej sytuacji organ winien uchylić postanowienie organu I instancji i umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na J.F. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki zbiornika na ścieki. J.F. wniósł zażalenie, podnosząc m.in. zarzut wykonania obowiązku i niedopuszczalności egzekucji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie zażaleniowe, uznając je za bezprzedmiotowe w związku z późniejszym umorzeniem grzywny przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z powodu wykonania obowiązku. J.F. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Inspektora do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 lipca 2011 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka – Duda WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. F. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia uchyla zaskarżone postanowienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] - w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...].02.2011 r. na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 83 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. nr 243, poz. 1623 z 2010 r.) oraz art. 64 a § 1 pkt 1, art. 119, art. 120, art. 121 § 2 i 4, art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. nr 229, poz.1954 z 2005 r. z późn. zm.) nałożył na J.F.
1.grzywnę w wysokości 10.000 zł w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nr [...] z dnia 13.02.2009 znak: [...] objętego tytułem wykonawczym z dnia 31.12.2010 r. tj.: wykonania rozbiórki zbiornika na ścieki składającego się z dwóch studni z kręgów betonowych zlokalizowanego na działce nr 1 Z .
2.obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie nin. postanowienia w wysokości 68 zł
oraz równocześnie wezwał zobowiązanego do:
1.uiszczenia nałożonej grzywny wraz z opłatą za wydanie niniejszego postanowienia
tj. łącznie kwoty 10.068 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia nin. postanowienia na wskazany rachunek bankowy, z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia w/w kwoty w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych przez Urząd Skarbowy.
2.wykonania w terminie 7 - dniowym obowiązku określonego w tytule wykonawczym, z pouczeniem, że w przypadku niewykonania obowiązku w terminie, orzeczone zostanie wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego.
W uzasadnieniu podniesiono, że w Inspektoracie na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31.12.2010 r. znak: [...] obranego dnia 05.01.2011 r.) zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie nałożonego na J.F obowiązku wykonania rozbiórki zbiornika na ścieki wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nr [...] z dnia 13.02.2009 r. znak: [...]. Wyjaśniono, że wymierzenie grzywny w celu przymuszenia nie ma charakteru uznaniowego lecz jest obligatoryjne, co wynika wprost z brzmienia art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i użytego w tym przepisie sformułowania - "grzywnę ... nakłada się". Postanowienie wydano z powodu niewykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, który był poprzedzony upomnieniem doręczonym dnia 24.11.2010 r., w którym PINB uprzedzał o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym stosuje się grzywnę, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Natomiast art. 122 § 2 pkt 2 ww. ustawy wskazuje na kolejność środków stosowanych w egzekucji obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego, zgodnie z którą nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest w tym wypadku właściwe, bowiem jest to środek najmniej dolegliwy. Grzywna ma na celu przymuszenie do wykonania obowiązku i może być - w przypadku wystąpienia ustawowych przesłanek - zarówno umorzona, jak i zwrócona, co potwierdza jej najmniej uciążliwy charakter. Ponadto nie ingeruje ona w sposób wykonania obowiązku oraz ewentualne koszty z tego wynikające. Zgodnie z art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, grzywna nałożona w niniejszym postępowaniu może mieć wysokość do 10 000,00 zł. W ocenie organu wysokość nałożonej grzywny była uzasadniona, biorąc pod uwagę charakter egzekwowanego obowiązku. PINB wziął pod uwagę, że działka nr 2 w Z. została zabudowana przez J.F. wieloma obiektami budowlanymi, w stosunku do których prowadzone są postępowania przed organami nadzoru budowlanego oraz przed sądem administracyjnym. Wzięto również pod uwagę sposób wykorzystywania zabudowań i urządzeń znajdujących się na ww. działce - dla celów komercyjnym. Sytuację majątkową zobowiązanego organ uznał jako drugorzędną, podkreślając, że celem postanowienia nie jest uzyskanie wpłaty grzywny na konto Inspektoratu, tylko zmuszenie zobowiązanego do podjęcia czynności określonych w tytule wykonawczym. Zastosowanie tego środka egzekucyjnego jest mniej uciążliwe niż wdrożenie postępowania mającego na celu wykonanie nakazanych robót w trybie wykonania zastępczego na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego, przez wykonawcę wybranego przez PINB. W pouczeniu poinformowano m.in., że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, a postanowienie w sprawie umorzenia wydaje się na wniosek zobowiązanego.
W piśmie z dnia 7 marca 2012 r. skarżący na podstawie przepisu art. 122 § 3 w zw. z przepisem art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniósł:
1) zarzut wykonania obowiązku, o którym mowa w tytule wykonawczym sygn. akt: [...] z dnia 3.02.2010 r.
2) zarzut niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, ze względu na okoliczność, iż upomnienie sygn. akt: [...] doręczone zostało skarżącemu dwukrotnie
3) zarzut niedopuszczalności egzekucji ze względu na okoliczność, iż upomnienie sygn. akt: [...] zostało doręczone skarżącemu w toku toczącego się uprzedniego postępowania egzekucyjnego opartego o tytuł wykonawczy sygn. akt: [...],
4) zarzut niespełnienia w niniejszym postępowaniu wymogów określonych w przepisie art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Nadto wniósł o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie wszczętej w wyniku wniesionego zażalenia.
W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że obowiązek objęty przedmiotowym tytułem został wykonany, a zatem egzekucja nie jest dopuszczalna.
Żalący się podniósł, że postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie obowiązku objętego następnie tytułem wykonawczym sygn. akt: [...], a jeszcze przed dniem uprawomocnienia się powyższego postanowienia PINB doręczył skarżącemu upomnienie sygn. akt: [...]. Zatem w tym samym czasie toczyły się dwa odrębne postępowania egzekucyjne w sprawie wykonania tego samego obowiązku.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 i art. 144 kpa w związku z art. 18 i art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia J.F. na ww. postanowienie umorzył postępowanie zażaleniowe.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego upomnieniem z dnia 18 listopada 2010 r. znak: [...] wezwał J.F. do wykonania obowiązku, jednocześnie pouczając go, że w przypadku niewykonania obowiązku we wskazanym w upomnieniu terminie sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.
Organ przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego:
W dniu 31 grudnia 2010 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [..], a następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...] nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia.
Ponieważ w zażaleniu J.F. podniósł , że wykonał obowiązek rozbiórki PINB organ zaplanował kontrolę w celu sprawdzenia przekazanej przez zobowiązanego informacji. Zobowiązany nie wyraził zgody na przeprowadzenie w dniu 10 marca 2011 r. czynności kontrolnych na terenie działki wobec czego pracownicy PINB wykonali zdjęcie spoza terenu działki, ukazujące przedmiotowe szambo, które to zdjęcie zostało dołączone do akt postępowania egzekucyjnego jako dowód na niewykonanie obowiązku. Podczas przeprowadzonej w dniu 7 kwietnia 2011 r. kontroli wykonania rozbiórki zbiornika na ścieki na działce nr 2 w Z. , stwierdzono, że w miejscu, gdzie uprzednio była widoczna pokrywa szamba, nie ma obiektu podlegającego rozbiórce, teren został wysypany żwirem.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] PINB umorzył grzywnę w celu przymuszenia z uwagi na wykonanie obowiązku.
Po rozpatrzeniu zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 7 marca 2011 r. PINB wydał postanowienie nr [...] z dnia 24 czerwca 2011 r. znak: [...] którym uznał powyższe zarzuty za niezasadne. Na w/w postanowienie wpłynęło zażalenie.
Rozpoznając zażalenie z dnia 7 marca 2011 r. na postanowienie z dnia 23 lutego 2011 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uznał, że po dacie wydania zaskarżonego postanowienia, a także po dacie wniesienia na nie zażalenia wystąpiła nowa okoliczność mająca wpływ na niniejsze postępowanie zażaleniowe - postanowieniem nr [...] z dnia 22 kwietnia 2011 r. znak: [...]. PINB umorzył, na podstawie art. 125 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, grzywnę w celu przymuszenia nałożoną zaskarżonym postanowieniem z uwagi na wykonanie przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB nr [...] z dnia 13 lutego 2009 r. znak: [...].
Mając na to na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrywanie zażalenia J.F. na postanowienie PINB z dnia [...] lutego 2011 r. stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Umorzenie grzywny w celu przymuszenia spowodowało bowiem, że postanowienie, którym nałożono grzywnę, nie wywiera żadnych skutków. Wobec powyższego organ odwoławczy umorzył postępowanie zażaleniowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. J.F. podniósł, że zaskarża je w całości, zarzucając naruszenie art. 7 i 77 kpa.
Wg skarżącego, istotą sprawy jest okoliczność, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jednocześnie (w tym samym czasie) pod dwoma różnymi sygnaturami prowadził dwa różne postępowania egzekucyjne tego samego obowiązku. Skarżący w sposób jednoznaczny i ciągły podnosił, że taka sytuacja jest niedopuszczalna, albowiem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie obowiązku objętego następnie tytułem wykonawczym sygn. [...] Przed dniem uprawomocnienia się powyższego postanowienia PINB doręczył skarżącemu upomnienie sygn. Akt: [...] Pomimo podniesienia przez skarżącego zarzutów w chronologicznie drugiej sprawie egzekucyjnej i zażalenia w chronologicznie pierwszej sprawie organ administracyjny I instancji kontynuował swoje sprzeczne z prawem działania. W wyniku zaniechania ze strony Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego polegającego na tym, iż przed prawomocnym zakończeniem pierwszego postępowania egzekucyjnego w sprawie sygn. Akt: [...] stworzona został sytuacja, w której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał inkryminowane postanowienie z dnia 23.02.2011 r. w sprawie sygn. [...]. W ocenie skarżącego wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny było niedopuszczalne, ponieważ nie zakończyło się poprzednie postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji skarżący na skutek bezprawnych w jego ocenie działań Powiatowego [Inspektora Nadzoru Budowlanego, polegających na wydaniu postanowienia o nałożeniu grzywny celem przymuszenia, został zmuszony do przedwczesnej realizacji obowiązku polegającego na rozbiórce przedmiotowego zbiornika na ścieki. Gdyby działania organów obu instancji były prawidłowe to zaskarżone postanowienie o nałożeniu grzywny nie zostałoby wydane, a skarżący nie zostałby przedwcześnie zmuszony do realizacji obowiązku rozbiórki. Dlatego rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2011 r. winno zostać usunięte z obrotu prawnego, albowiem nie polega ono na prawdzie, ponieważ wykonanie przez skarżącego obowiązku rozbiórki nastąpiło w drodze postępowania egzekucyjnego prowadzonego poprawnie, legalnie, lecz w wyniku podjęcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego bezprawnego postanowienia o nałożeniu grzywny. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, w postanowieniu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego winno znaleźć się rozstrzygnięcie co do legalności wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, czego Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego unika i nie odnosi się do istoty niniejszej sprawy, jaką jest przecież ocena legalności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego celem realizacji obowiązku już egzekwowanego we wcześniej toczącym się postępowaniu.
Skarżący podkreślił również, że wielokrotnie składał pisma piętnujące bezczynność organów obu instancji w rozpoznaniu podnoszonych przez niego zarzutów zbieżnych z treścią zawartych w niniejszej skardze.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie znajdując podstaw do jego zmiany.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadził tylko jedno postępowanie egzekucyjne. Sprawa, o której skarżący pisze jako o drugiej sprawie egzekucyjnej , o nr [...], była sprawą prowadzoną w trybie postępowania administracyjnego, dotyczącą rozbiórki zbiornika na ścieki. W sprawie tej została wydana decyzja z dnia 13.02.2009 r., która jest przedmiotem egzekucji.
Za bezzasadny organ uznał zarzut skargi, że nałożenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...].02.2011 r., grzywny w celu przymuszenia było bezprawne bowiem postanowienie to było w pełni uzasadnione, gdyż skarżący nie wykonał, na dzień wydania tego postanowienia , obowiązku rozbiórki zbiornika. Wg organu, bezzasadny jest również zarzut, że działanie organów było nieprawidłowe i spowodowało, że skarżący przedwcześnie zmuszony zostawał do realizacji obowiązku rozbiórki - skarżący miał bowiem obowiązek wykonać rozbiórkę niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji z 13.02.2009 r., gdy tymczasem skarżący dokonał rozbiórki zbiornika na ścieki dopiero po 10.03.2011 r. - jak bowiem wynika z akt sprawy organ w trakcie kontroli, w dniu 10.03.2011 r., stwierdził niewykonanie obowiązku i dopiero w trakcie kontroli dnia 22.04.2011 r. stwierdził wykonanie rozbiórki zbiornika. Mając na względzie powyższe WINB wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/.
Mając powyższe na uwadze uznano skargę za zasadną aczkolwiek nie z powodów wskazanych w skardze lecz wskutek stwierdzenia z urzędu, że zaskarżone postanowienie narusza przepis art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 i art. 144 kpa w związku z art. 18 i art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), a zatem zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosowane są trzy rodzaje zasad: zasady ogólne całego systemu prawa, zasady ogólne postępowania administracyjnego uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego oraz zasady ogólne uregulowane w komentowanej ustawie (T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2002, s. 41). Zasady postępowania z k.p.a. nie zostały wyłączone w postępowaniu egzekucyjnym. Wykładnia językowa art. 18 u.p.e.a. jednoznacznie wskazuje, iż ustawodawca zawarł tu ogólne odesłanie do kodeksu postępowania administracyjnego, w tym do art.138 § 1 pkt 3 kpa.
Organ odwoławczy umorzył postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. mimo, że skarżący nie cofnął zażalenia ani organ odwoławczy nie stwierdził, że wnoszący zażalenie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia podstawą podjęcia przez organ takiego rozstrzygnięcia była okoliczność wykonania przez skarżącego obowiązku nakazanej rozbiórki i umorzenie nałożonej grzywny. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności nie stanowiły jednak podstawy do umorzenia postępowania zażaleniowego. Wobec wykonania bowiem nakazanej rozbiórki nie stało się bezprzedmiotowe postępowanie zażaleniowe ale stało się bezprzedmiotowe w ogóle postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31.12.2010 r. znak: [...]mające na celu wyegzekwowanie nałożonego na J.F. obowiązku wykonania rozbiórki zbiornika na ścieki wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nr [...] z dnia 13.02.2009 r. znak: [...]. W tej sytuacji organ na podstawie art.138 § 1 pkt 2) kpa w zw. z art. 59 § 1 pkt 2) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji winien uchylić postanowienie organu I instancji i umorzyć postępowanie egzekucyjne.
Zgodnie z treścią art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku wystąpienia choćby jednej z okoliczności wymienionych w pkt 1 - 10 tego przepisu. W myśl art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 - 8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 60 § 2 ustawy), przy czym czynności egzekucyjne to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a). Pomimo rozbieżności w orzecznictwie co do zasadności umorzenia postępowania w oparciu o treść art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a. w sytuacji gdy doszło do wyegzekwowania obowiązku po wszczęciu postępowania egzekucyjnego Sąd w składzie rozpoznającym nin. skargę podziela pogląd o zasadności umorzenia w takiej sytuacji postępowania egzekucyjnego, szczególnie, że w nin. sprawie brak było przesłanek do umorzenia postępowania zażaleniowego (vide: I SA/Bk 170/09 wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2009 LEX nr 563342, II SA/Lu 509/08 wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 października 2008 LEX 509913, II SA/Lu 164/08 wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 czerwca 2008 LEX 509913, III SA/Łd 291/10 wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 września 2010 LEX nr 758125).
Zarzuty skargi Sąd uznał natomiast za niezasadne.
Po pierwsze podnieść należy, że wcześniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stało na przeszkodzie jego ponownemu wszczęciu, które nastąpiło – wbrew zarzutom skarżącego – po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 września 2010 r. o sygn. akt II SA/Kr 793/10 oddalającego skargę na postanowienie WINB w K. z dnia 17 maja 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 8 kwietnia 2010 r. [...]/.Po drugie, skarżący miał obowiązek wykonania rozbiórki, tak jak podnosił organ odwoławczy, po doręczeniu mu ostatecznej decyzji w przedmiocie rozbiórki.
Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
I SA/Po 719/10 wyrok wsa 2011-01-20
w Poznaniu
LEX nr 750084
Nawet ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza zwolnienia dłużnika od ciążącego na nim obowiązku, ani też nie można mu nadać waloru powagi rzeczy osądzonej, gdyż organ egzekucyjny nie jest do tego uprawniony. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne, które umorzono z przyczyn określonych w art. 59 § 2 u.p.e.a. można ponownie wszcząć, gdy zostanie złożony m.in. stosowny wniosek o przeprowadzenie egzekucji administracyjnej z nieruchomości i uiszczona zostanie zaliczka na poczet przewidywanych wydatków egzekucyjnych.
III SA/Wr 687/10 wyrok wsa 2010-12-16
we Wrocławiu
LEX nr 758060
1. Zakończenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje poprzez wykonanie egzekucji. Może ono nastąpić w drodze realizacji tytułu wykonawczego bądź orzeczenia sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Organ egzekucyjny nie wydaje w tym względzie żadnego rozstrzygnięcia. Jednakże, między innymi na żądanie zobowiązanego, może ten fakt potwierdzić deklaratoryjnym postanowieniem. Wyjątkiem od zakończenia postępowania egzekucyjnego w administracji w drodze wyegzekwowania obowiązku poddanego egzekucji jest umorzenie tego postępowania. Jako odstępstwo od podstawowego sposobu może ono nastąpić jedynie w przypadkach ściśle określonych przepisami prawa, a mianowicie zaktualizowania się przesłanek określonych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a.
2. Po ukończeniu egzekucji nie przysługują już zobowiązanemu żadne środki zwalczania przymusowej realizacji obowiązku objętego u.p.e.a.
3. W sytuacji, gdy zobowiązany wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego a tymczasem zostało już ono zakończone, brak jest podstaw do rozstrzygnięcia w przedmiocie tego wniosku w oparciu o normę art. 59 u.p.e.a.
I SA/Bk 170/09 wyrok wsa 2009-06-24
w Białymstoku
LEX nr 563342
Nie można zgodzić się z poglądem, że przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy obowiązek przestał istnieć przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, bowiem w takim przypadku nie byłoby w ogóle podstaw do uruchomienia postępowania egzekucyjnego. Zaistniała, w toku postępowania egzekucyjnego "bezprzedmiotowość obowiązku" będąca wynikiem umorzenia należności pieniężnych skutkować powinna, umorzeniem postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i odstąpieniem od czynności egzekucyjnych na podstawie art. 45 § 1 u.p.e.a.
II SA/Lu 509/08 wyrok wsa 2008-10-23
w Lublinie
LEX nr 509913
Częściowe wykonanie nałożonego obowiązku stanowi podstawę częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego.
II SA/Lu 164/08 wyrok wsa 2008-06-24
w Lublinie
LEX nr 509848
Częściowe wykonanie obowiązku w czasie prowadzonej egzekucji powoduje częściowe wygaśnięcie obowiązku, a w konsekwencji powoduje konieczność częściowego umorzenia egzekucji.
III SA/Łd 291/10 wyrok wsa 2010-09-29
w Łodzi
LEX nr 758125
Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Przesłanka nieistnienia obowiązku, wymieniona w tym przepisie obejmuje sytuację, gdy nieistnienie obowiązku spowodowane zostało okolicznościami zaistniałymi już po wystawieniu tytułu wykonawczego. "Obowiązek" należy przy tym rozumieć jako konkretną kwotę dochodzonej, wskazanej w tytule wykonawczym, należności.
.
II SA/Go 528/08 wyrok wsa 2008-11-19
w Gorzowie Wielkopolskim
LEX nr 533186
1. Zarzuty są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co w praktyce oznacza, że nie można się nim posłużyć w następnych stadiach tego postępowania.
2. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza wszakże, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata. Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia - poza przypadkiem wskazanym w art. 61 u.p.e.a.- jest niedopuszczalna. Wszczęcie po raz kolejny postępowania egzekucyjnego powoduje, że jest ono prowadzone od początku.
3. Błędne oznaczenie w upomnieniu numeru decyzji, z której wynika obowiązek, wobec prawidłowego określenia w nim pozostałych danych umożliwiających jednoznaczne zidentyfikowanie wierzyciela, osób zobowiązanych do wykonania obowiązku, aktu prawnego z którego wynika obowiązek oraz jego treści, pozostaje bez wpływu na skuteczność upomnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło