II SA/Kr 1556/24
WyrokWSA w Krakowie2025-02-13
Skład orzekający: Joanna Człowiekowska, Mirosław Bator, Magda Froncisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzająca nieważność decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej została wydana z rażącym naruszeniem prawa w związku z interpretacją terminu wszczęcia postępowania w sprawie opłaty adiacenckiej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja SKO stwierdzająca nieważność decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ oparł się na przepisie w brzmieniu sprzed nowelizacji, błędnie interpretując termin wszczęcia postępowania. Interpretacja daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej jest kwestią ocenną i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą ją.Stan faktyczny
B. T. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie stwierdzającą nieważność decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej za podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Spór dotyczył prawidłowego ustalenia daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości oraz terminu wszczęcia postępowania w sprawie opłaty adiacenckiej. Organ odwoławczy uznał, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, powołując się na przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2017 r. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów i wadliwą ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 14 czerwca 2024 r. Zasądził od SKO w Krakowie na rzecz skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2024 r. znak SKO.GN/4160/53/2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej B. T. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 14 czerwca 2024 r. nr SKO.GN/4160/31/2024 działając na podstawie art. 145 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 157, art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdziło nieważność decyzji SKO w Krakowie z dnia 14 marca 2024 r. Decyzją z dnia 14 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o uchyleniu decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 28 września 2023 r. ustalającej dla B. T. i P. T. opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w obrębie Z., składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] (po podziale nr [...] i [...]) wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej oraz zobowiązującej strony do uiszczenia tej opłaty na konto Urzędu Gminy Z., w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, z zastrzeżeniem naliczenia odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia lub zwłoki w zapłacie oraz orzekło o umorzeniu postępowania I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że pismem z dnia 10 kwietnia 2024 r. Wójt Gminy Z. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z wnioskiem o stwierdzenie z urzędu nieważności decyzji Kolegium z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśniono, że organ odwoławczy kilkukrotnie przywołał w decyzji i wydał ją na podstawie przepisu, art. 145 ust. 2 u.g.n. - w jego brzmieniu uchylonym nowelizacją ustawy o gospodarce nieruchomościami z 2017 r. Decyzja organu I instancji z dnia 28 września 2023 r. nie została wydana z przekroczeniem trzyletniego terminu na wszczęcie postępowania. Orzekając o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania w sprawie, SKO zastosował art. 145 ust. 2 u.g.n. powołując się na jego brzmienie sprzed nowelizacji ustawy, tj. w jego brzemieniu o treści: "wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi". Kolegium wywiodło, iż brzmienie cytowanego powyżej przepisu zostało zmienione przez art. 1 pkt 21 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz.U.2017.1509) zmieniającej ustawę o gospodarce nieruchomościami z dniem 23 sierpnia 2017 r. (Dz. U. z 2017, poz. 1509). Skutkiem tej nowelizacji w art. 145 ust. 2 u.g.n. słowa "wydanie decyzji o ustaleniu" zostały zastąpione słowami "wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia", co oznacza, że do upływu trzyletniego terminu podanego w tym przepisie należy wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej. Zatem samo wszczęcie postępowania w tym terminie powoduje, że organ nie traci uprawnień do pobrania opłaty adiacenckiej niezależnie od tego, kiedy decyzja o ustaleniu tej opłaty stanie się ostateczna. Nowelizacji tej nie uwzględniło Kolegium w swoim orzeczeniu z dnia 14 marca 2024r. Natomiast z zestawienia podejmowanych czynności wynika, iż postępowanie w sprawie naliczenia opłaty adiacenckiej wszczęte zostało prawidłowo, tj. w datach doręczenia zawiadomienia o wszczęciu stronom w dniu 15 czerwca 2023r. , a więc przed upływem 3 letniego terminu wynikającego z ww. art. 145 ust. 2 u.g.n. (który upływał 15 lipca 2023 r.) Tym samym decyzja Kolegium z dnia 14 marca 2024r. objęta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj., została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła B. T. zarzucając naruszenie art. 80 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie oceny dowolnej, wybiorczej oceny dowodów, konsekwencją czego było błędne uznanie, że stworzenie warunków do podłączenia do gminnej sieci kanalizacyjnej przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z chwilą protokolarnego przekazania do eksploatacji sieci kanalizacyjnej, w sytuacji gdy stworzenie warunków do podłączania do infrastruktury technicznej nastąpiło z dniem wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego ziemskiego, tj. dniu 16 marca 2020 r. i od tego terminu należy liczyć 3-letni termin dotyczący wszczęcia postępowania w sprawie, błędne uznanie, że w sprawie wystąpiła przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, bowiem 3-letni czas na ustalenie opłaty adiacenckiej winien być liczony od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej od daty 16 marca 2020r., a więc od dnia kiedy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaświadczenia o nie wniesieniu sprzeciwu i tym samym powstała realna techniczna możliwość podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej, a nie od daty 15 lipca 2020 r. kiedy Gmina Z. przekazała sieć kanalizacyjną do eksploatacji zarządcy sieci.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 28 sierpnia 2024 r. nr SKO.GN/4160/53/2024 utrzymało w mocy decyzję SKO w Krakowie z dnia 14 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że poddając ponownej analizie materiał dowodowy stwierdził, iż w sprawie zakończonej decyzją SKO z dnia 14 marca 2024r. w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w sprawie naliczenia opłaty adiacenckiej istotnie wystąpiła przesłanka nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Oczywistym jest bowiem, iż w art. 1 pkt 21 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz.U.2017.1509) zmieniającej ustawę o gospodarce nieruchomościami z dniem 23 sierpnia 2017 r., zmieniono treść art. 145 ust. 2 ugn, nadając mu aktualne brzmienie i powodującego, iż treść "wydanie decyzji o ustaleniu" zostały zastąpione słowami "wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia". Tym samym, SKO w decyzji z dnia 14 marca 2024 r. umarzając postępowanie, kierowało się datą rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś - jak powinno -- datą wszczęcia postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w świetle art. 145 ust. 2 ugn w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji przez Wójta Gminy Z., samo wszczęcie postępowania w tym terminie powoduje, że organ nie traci uprawnień do pobrania opłaty adiacenckiej niezależnie od tego, kiedy decyzja o ustaleniu tej opłaty stanie się ostateczna. Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy organ wskazał, że pismem z dnia 29 maja 2023 r. Wójt Gminy Z. powiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej. Postępowanie przedmiotowe wszczęte zostało zatem w datach doręczenia zawiadomienia tj. 2 czerwca 2023 r. i 15 czerwca 2023 r. -a więc przed upływem 3 letniego terminu wynikającego z ww. art: 145 ust. 2 u.g.n. który upływał 15 lipca 2023 r. Natomiast samo działanie w oparciu o przepis prawa w brzmieniu który nie obowiązywał na czas orzekania przez organy oby instancji nosi niewątpliwie znamiona rażącego naruszenia prawa, jako oczywiste i jednoznacznie wadliwe działanie organu administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości – działki nr [...] do gminnej sieci kanalizacji jest dzień 15 lipca 2020 r. czyli data protokołu, którym Gmina Z. przekazała eksploatatorowi sieć kanalizacyjną do eksploatacji. Datę 15 lipca 2020 r. trafnie organy poczytały za datę protokolarnego i rzeczywistego stworzenia warunków do podłączenia do m.in. dz. nr [...], obręb Z. do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej. Podkreślić należy, iż z analizy przepisów art. 145 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 146 ust. 3 u.g.n. wynika, iż istotne znaczenie dla możliwości ustalenia opłaty adiacenckiej ma określenie daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Data ta ma decydujące znaczenie dla ustalenia, czy i kiedy rozpoczął lub zakończył swój bieg określony w art. 145 ust. 2 ugn termin do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej. Należy zauważyć, że użyte w art. 145 ust. 2 u.g.n. wyrażenie od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej infrastruktury nie jest w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretowane jednolicie. Jednakże, w znacznie przeważającej części orzecznictwa, dominuje pogląd, iż w przypadku urządzeń kanalizacyjnych, datą stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej, będzie nie data odbioru robót, ale data zgłoszenia do użytkowania urządzenia kanalizacyjnego.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła B. T. zarzucając naruszenie:
1/ art. 80 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonania oceny dowolnej, wybiórczej oceny dowodów, konsekwencją czego było:
a) błędne uznanie, że stworzenie warunków podłączenia do gminnej sieci kanalizacyjnej dla nieruchomości składającej się na działce nr [...] (po podziale: dz. [...] i [...]) obręb Z. nastąpiło z chwilą protokolarnego przekazania do eksploatacji sieci kanalizacyjnej do zarządcy sieci, w sytuacji gdy stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej nastąpiło z dniem wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego, które nastąpiło w dniu 16.03.2020 roku i od tej daty należy liczyć 3 letni okres dotyczący wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej,
b) błędne uznanie, że w sprawie występują przesłanki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy zwrot użyty w decyzji SKO "wydanie decyzji o ustaleniu" zamiast "wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia" nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, tym samym nie można mówić o rażącym naruszeniu, bowiem 3 letni czas na ustalenia opłaty adiacenkiej winien być liczony od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej od daty 16.03.2020 roku, a więc od daty, kiedy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaświadczenie o nie wniesieniu sprzeciwu do zawiadomienia Gminy Z. o zakończeniu budowy sieci kanalizacji sanitarnej i tym samym powstała realna techniczna możliwość podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej (tj. studni zabudowanej na nieruchomości nr [...] (po podziale: dz. [...] i [...]), a nie od daty 15.07.2020 roku kiedy Gmina Z. przekazała sieć kanalizacyjną do eksploatacji zarządcy sieci, bowiem w tym dniu można było rozpocząć użytkowanie sieci kanalizacyjnej;
2/ art. 145 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż warunki dotyczące podłączenia do gminnej sieci kanalizacji składającej się z działki nr [...] (po podziale dz. [...] i [...]) obręb Z. zostały stworzone po podpisaniu w dniu 15.07.2020 roku protokołu przekazania do eksploatacji sieci kanalizacyjnej, w sytuacji gdy właściwa interpretacja w/w artykułu oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej nastąpiło z dniem 16.03.2020 roku, kiedy to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaświadczenie o nie wniesieniu sprzeciwu do zawiadomienia Gminy Z. o zakończeniu budowy inwestycji;
3/ art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. art. 145 u.g.n - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że decyzja, która została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dnia 14.03.2024 roku została wydana z rażącym naruszeniem prawa błędnie uznając, że trzyletni okres dotyczący wszczęcia postępowania dotyczącego ustalenia opłaty adiacenckiej, który powinien nastąpić w okresie 3 lat od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej nastąpiło z dniem 15.07.2020 roku, podczas gdy właściwa interpretacja przepisów i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jasno wskazuje, że 3 letni okres na wszczęcie postępowania dotyczącego ustalenia opłaty adiacenckiej w przedmiotowej sprawie należy liczyć od daty stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, które nastąpiło z dniem 16.03.2020 roku, kiedy to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaświadczenie o nie wniesieniu sprzeciwu do zawiadomienia Gminy Z. o zakończeniu budowy inwestycji i tym samym została stworzona możliwość podłączenia nieruchomości do studzienki (element wybudowanej sieci kanalizacyjnej przez Gminę Z.), zabudowanej na działce [...] (po podziale [...] i [...]). A co za tym idzie w sprawie nie można mówić o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie wpływa ona zarówno na oczywistość naruszania, ani na charakter przepisu, który został naruszony oraz skutków, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo. Trudno zatem dopatrzyć się w decyzji SKO z dnia 14.03.2024 roku skutków gospodarczospołecznych, czyli takich, które są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, by nie można było ich przyjąć jako wynikających z aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Sam fakt, że w decyzji SKO z dnia 14.03.2024 roku użyto zwrotu "wydanie decyzji o ustaleniu'' zamiast "wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia" nie ma wpływu na zasadności wydania decyzji - nie wpływa na naruszenie prawa, charakter przepisu, który został naruszony ani racje ekonomiczne lub gospodarcze. Wszczęcie postępowania winno być dokonane do dnia 16.03.2023 roku, w sytuacji gdy pismo informujące o wszczęciu postępowania zostało nadane dnia 29.05.2023 roku, a co za tym idzie po trzy letnim terminie od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, które były możliwe od dnia 16.03.2020 roku. Biorąc pod uwagę powyższe nie można mówić jakoby decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO w Krakowie z dnia 14 czerwca 2024 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu podlega ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie stwierdzająca nieważność własnej decyzji, wydanej w przedmiocie uchylenia decyzji Wójta Gminy Z. o ustaleniu opłaty adiacenckiej, za umożliwienie przyłączenia nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacji sanitarnej. W ocenie organu, decyzja ta była wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ powołano się na przepis z przed jego nowelizacji (art. 145 ust 2 u.g.n.), w konsekwencji wadliwie przyjmując, że opłatę naliczono po upływie terminu, w którym można było ją ustalić. Organ za dzień stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej uznaje dzień protokolarnego przekazania sieci kanalizacji do eksploatacji, a nie dzień wydania przez organ nadzoru budowlanego zaświadczenia, o niewniesieniu sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy. W ocenie sadu decyzja jest wadliwa.
Zgodnie z art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W doktrynie i orzecznictwie przyjęło się powszechnie, iż rażąco wadliwie wydaną decyzje cechować winno to, że obraza przepisów na podstawie których jest wydana, jest oczywista (nie wynika z wadliwej wykładni) a jej skutki nie są akceptowalne w państwie prawa. Rozwijając tę tezę przywołać należy choćby na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 14 marca 2012 r. II OSK 2525/10 w którym orzekł, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W podobnym duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 marca 2012 r. III UK 77/11 LEX nr 1213420 wskazując, iż decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji. Przytoczyć na koniec można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2021 r. III OSK 1310/21 w którym orzeczono, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Interpretacja pojęcia "rażące naruszenie prawa" jako kwalifikowana wadliwość decyzji polegająca na naruszenia przez organ przepisów w sposób oczywisty, nie budzący wątpliwości a więc występującej w rozstrzygnięciu organu administracji sprzeczności między treścią tego rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną z jednoczesnym skutkiem tej wadliwości - powstaniem następstw, które nie są do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym tj. wywołujących skutki których nie sposób zaakceptować jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa, jest ugruntowana w orzecznictwie sądowym. Podkreśla się przy tym konieczność komutatywnego spełnienia obu tych przesłanek. Poza wyżej przytoczonymi orzeczeniami wskazać tu można dla przykładu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 czerwca 2008 r. II OSK 387/07 LEX nr 486051, z dnia 8 kwietnia 2008 r. II OSK 368/07 LEX nr 468745, z dnia 15 marca 2012 r. z dnia 8 marca 2012 r. I OSK 363/11 oraz z dnia 24 listopada 2011 r. II OSK 1667/10., z dnia 27 maja 2021 r. I OSK 3431/15, z dnia 25 czerwca 2021 r. I OSK 353/21).
Nie każda zatem wadliwość decyzji organu administracji, stanowi podstawy do jej eliminacji z obrotu prawnego w drodze nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. Wadliwość decyzji, uzasadniająca jej uchylenie w zwykłym trybie odwoławczym, polegająca na błędnej interpretacji prawa lub jego stosowaniu, czy też braków w ustaleniach stanu faktycznego lub błędów w tych ustaleniach, nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, tym bardziej, gdy nie da się powiązać tych wadliwości ze skutkiem jakim jest stan powstały w rezultacie wydania decyzji wadliwej, który nie jest do pogodzenia z zasadami państwa praworządnego.
W niniejszej sprawie, okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji uchylającej decyzję o ustaleniu opłaty adiacenckiej, w ocenie sądu, nie wystąpiły. Organ stwierdzając nieważność tej decyzji powołuje się na wadliwe stosowanie prawa, polegające na oparciu się o przepis (art 145 ust 2 u.g.n.) sprzed jego nowelizacji z dnia 23 sierpnia 2017 r., a nie na aktualnym brzmieniu, gdzie zwrot "Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej ...), zastąpiono zwrotem "Wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej ...). O ile zmiana treści przepisu w zakresie terminu do możliwości wszczęcia przez organ postępowania przedmiocie opłaty adiacenckiej, w stosunku do poprzedniego stanu prawnego, w którym termin ten odnoszony był do wydania decyzji, nie wymaga nadmiernego wysiłku interpretacyjnego, o tyle pełne jego zastosowanie do konkretnego stanu faktycznego, wymaga już dokonania pogłębionej wykładni. Przepis ten trzyletni okres do wszczęcia postępowania (poprzednio – wydania decyzji) odnosi bowiem do zdarzenia prawnego jakim jest stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Oceniając, czy uchylając decyzję o ustaleniu opłaty adiacenckiej, dopuszczono się oczywistej obrazy przepisu, organ winien ocenić czy do naruszenia art 145 ust 2 u.g.n. doszło przy uwzględnieniu pełnego jego brzmienia, a zatem nie tylko, czy trzyletni okres, w którym organ administracji jest uprawniony do naliczenia opłaty adiacenckiej, odnosić należy do dnia wszczęcia postępowania tj. 2 czerwca 2023 r. (doręczenie zawiadomienia w wszczęciu postępowania) a nie jak poprzednio - wydania w sprawie decyzji, ale też jak liczyć początkowy termin biegu okresu, w którym postępowanie to można wszcząć. Organ a priori zakłada przy tym, że okres ten należy liczyć od dnia protokolarnego przekazania sieci kanalizacji do eksploatacji tj. 15 lipca 2020 r., a nie dnia wydania przez organ nadzoru budowlanego zaświadczenia, o niewniesieniu sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy tj. 16 marca 2020 r. Zdaniem sądu jest to kwestia podlegająca interpretacji, i jako taka nie może być przedmiotem uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Jeszcze raz podkreślić należy, że trzyletni okres w którym organ jest uprawniony do naliczenia opłaty adiacenckiej to nie tylko termin końcowy (wszczęcie postępowania w sprawie) ale też termin początkowy jakim jest stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Zdarzenie prawne, jakie termin ten inicjuje, jest kwestią ocenną. Jego stosowanie, nawet wadliwe, nie może być uznane za oczywistość naruszenia prawa polegające na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Trudno też, w ocenie sądu, w uchyleniu decyzji ustalającą opłatę adiacencką, i to w okolicznościach wątpliwych co do zachowania przez organ terminu do jej naliczenia, dopatrzeć się skutku, w postaci powstania stanu niemożliwego do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Z tych względów sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło