II SA/Kr 1674/14

WyrokWSA w Krakowie2015-02-18

Skład orzekający: Krystyna Daniel, Paweł Darmoń, Aldona Gąsecka-Duda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną, gdy postępowanie dotyczy nałożenia grzywny w celu przymuszenia?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną. Jest związany treścią tej decyzji, w tym zakresem podmiotowym obowiązku. W przypadku, gdy decyzja nakłada wspólny obowiązek na kilka podmiotów, egzekucja musi być prowadzona w stosunku do wszystkich tych podmiotów. Ponadto, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie musi nastąpić jednocześnie z postanowieniem o nałożeniu grzywny, jeśli tytuł wykonawczy został wcześniej doręczony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. F. i J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. o nałożeniu na skarżących grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie przepisów o doręczeniu tytułu wykonawczego oraz nieuwzględnienie ich słusznego interesu, argumentując, że inwestorem był wyłącznie J. T., a K. F. nie miała wiedzy o budowie. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K. F. i J. T. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 września 2014 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skargę oddala. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem Nr [...] z dnia 26 września 2014r., znak [...], wydanym po rozpatrzeniu zażaleń J. T. oraz K. F., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. Nr [...] z dnia 26 czerwca 2014 r., znak [...], w którym nałożono na zobowiązanych K. F., J. T.: - grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 116 tysięcy 239 złotych 61 groszy z powodu uchylania się przez zobowiązanych od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr 01/14 z dnia 22 kwietnia 2014 r., tj. rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego składającego się z 3 prostokątów o wymiarach 5,75 x 7,70; 7,95 x 10,20; 2,0x 7,70 wybudowanego na dz. ewid. nr [...], [...] obr. [...] w Z. - bez wymaganego pozwolenia na budowę - obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł. Organ drugiej instancji w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednol. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.). Orzekając w ten sposób podał, że PINB w Z. nałożył na zobowiązanych, K. F. i J. T., grzywnę w wysokości 116 239,61 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym Nr 01/14 z dnia 22 kwietnia 2014 r. Egzekwowany w przedmiotowej sprawie obowiązek wynika z ostatecznej decyzji PINB w Z. Nr [...] z dnia 18 czerwca 2013 r., znak [...], w której nakazano inwestorowi J. T. i właścicielowi działki K. F. "rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego składającego się z 3 prostokątów o wymiarach: 5,75 x 7,70; 7,95 xl0,20; 2,0x 7,70 wybudowanego na działkach ewid. nr [...], [...] obr. [...] w Z. - bez wymaganego pozwolenia na budowę". Zarówno odwołanie J. T., jak i odwołanie K. F. od tej decyzji złożone zostało z uchybieniem terminu, co stwierdzone zostało postanowieniem WINB Nr [...] z dnia 2 kwietnia 2014 r., znak [...], oraz postanowieniem Nr [...] z dnia 2 kwietnia 2014 r., znak [...]. Postanowieniem Nr [...] z dnia 2 kwietnia 2014 r., znak [...], organ odwoławczy odmówił K. F. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 835/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. F. na postanowienie Nr [...] z dnia 2 kwietnia 2014 r., znak [...]. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie PINB w Z. wezwał K. F. i J. T. upomnieniem z dnia 19 lipca 2013 r., znak [...], do wykonania ciążącego na nich .obowiązku z pouczeniem, że jeżeli obowiązek nie zostanie wykonany, to sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 22 kwietnia 2014 r. PINB w Z. wystawił tytuł wykonawczy Nr 01/14, stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a dotyczący obowiązku rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na działkach ewid. nr [...], [...] obr. [...] w Z.. Zobowiązani nie zgłosili zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Następnie PINB w Z. wydał przedmiotowe postanowienie. W dalszej części uzasadnienia organ drugiej instancji wskazał, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, który ma zastosowanie w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Do tego typu obowiązków należy obowiązek nałożony w decyzji nr [...] z dnia 18 czerwca 2013 r., znak: [...]. W myśl art. 121 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa i nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł, z zastrzeżeniem, iż w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, wysokość grzywny stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Egzekucja w przedmiotowym przypadku dotyczy spełnienia przez K. F. i J. T. obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, a ściślej obowiązku rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego składającego się z 3 prostokątów o wymiarach: 5,75 x 7,70; 7,95 x J0,20; 2,0 x 7,70, wybudowanego na działkach ewid. nr [...], [...] obr. [...] w Z.. Treść decyzji Nr [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że obiekt podlegający rozbiórce jest budynkiem, zatem przy ustalaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia zastosowanie w przedmiotowej sprawie ma art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem organu drugiej instancji PINB w Z. obliczył wysokość grzywny w sposób prawidłowy, co Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. przedstawił w szczegółowym to wyliczeniu, uwzględniając m. in. cenę 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszoną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Jak wyjaśnił, od momentu wydania postanowienia organu pierwszej instancji cena ta wzrosła (ogłoszona została cena na kolejny kwartał), ale uwzględnienie tego wzrostu nie jest możliwe z uwagi na zakaz orzekania na niekorzyść w postępowaniu odwoławczym (art. 139 k.p.a.). Następnie organ drugiej instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie zawiera wymagane w art. 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, iż w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a także wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku będzie orzeczone wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego. Zgodnie z art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. W myśl art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75 % lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. Rozważając następnie argumentację zażaleń organ drugiej instancji wskazał, że J. T. zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 122 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż jak podał nie doszło do doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W tym zakresie należy stwierdzić, że organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W przedmiotowej sprawie odpisy tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r. doręczone zostały zobowiązanym K. F. i J. T. odpowiednio w dniu 5 maja 2014 r. i 23 kwietnia 2014 r. Nie było zatem podstaw do tego, aby wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny doręczać zobowiązanym ponownie odpisy tytułu wykonawczego. J. T. i K. F. w zażaleniach wskazali na okoliczność wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Nr [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. Jednakże sam fakt złożenia skargi do sądu nie ma wpływu na tok postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie, w szczególności nie stanowił dla organu egzekucyjnego przeszkody w zastosowaniu środka egzekucyjnego. Decyzja Nr [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. jest ostateczna i podlega wykonaniu, zatem organ egzekucyjny uprawniony jest do podejmowania czynności egzekucyjnych celem doprowadzenia do wykonania nałożonego tą decyzją obowiązku. Dodatkowo, skarga została oddalona nieprawomocnym wyrokiem. K. F. kwestionowała w zażaleniu zasadność i legalność decyzji nakazującej rozbiórki, które w świetle przepisów winna zostać skierowana do inwestora, a nie jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie również do właściciela nieruchomości. Kwestie te nie mogą jednak być badane w toku postępowania egzekucyjnego, co wynika wprost z art. 29 § 1 zd. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji K. F. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 18 czerwca 2013 r, znak [...]. Niemniej jednak wniosek ten nie został jeszcze rozpatrzony, PINB w Z. związany jest swoją ostateczną decyzją, a tym samym zobligowany jest do prowadzenia egzekucji wynikającego z niej obowiązku. Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Nr [...] z dnia 26 września 2014r., znak [...], K. F. i J. T. domagali się uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucali naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, a także art. 122 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 tej ustawy. Uzasadniając powyższe skarżący podkreślali, że w niniejszej sprawie wyłącznym inwestorem budowy niniejszego budynku był J. T., małżonek właścicielki działki K. F.. Małżonkowie żyją w ustroju rozdzielności majątkowej, nie utrzymują ze sobą przyjaznych relacji, wobec czego cała budowa na wymienionej działce została zrealizowana bez woli i wiedzy właścicielki wpisanej do księgi wieczystej. K. F., zgodne ze złożonymi przez nią wnioskami, planowała przeznaczyć działkę wyłącznie na cele rekreacyjne, w związku z czym w 2007r. zgłosiła wybudowanie dwóch altan, a w 2008 r. wykonanie budynku higieniczno- sanitarnego o powierzchnie 20m2. Jak słusznie zostało przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, od obydwu zgłoszeń właściwy organ administracji złożył sprzeciw, w związku z czym planowane roboty budowlane nie doszły do skutku. Na tym etapie K. F. odstąpiła od swoich zamierzeń, pozostawiając zagospodarowanie działki na okres późniejszy, mając nadzieję na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego, który był podstawą wniesienia sprzeciwu odpowiednich władz. Zgłoszenie z roku 2009 było złożone wyłącznie przez J. T., o przedsięwzięciu tym nie wiedziała właścicielka działki. Jak wynika z akt sprawy, nie otrzymała ona stosownej korespondencji, nie wiedząc, że toczy się postępowanie w sprawie należącej do niej nieruchomości. W przeprowadzonym postępowaniu, nie było bowiem wątpliwości co do faktu, iż wszelkie palny oraz decyzje w sprawie niniejszego budynku podejmował inwestor J. T.. W uzasadnieniu decyzji o nakazie rozbiórki wyraźnie zostało wskazane, że "inwestor J. T. wybudował na działkach ewid. nr [...], [...] obr. [...] położonych w Z. budynek mieszkalny jednorodzinny składający się z trzech prostokątów o wymiarach: 5,7x7,70, 7,95x10,20,2,0x7,70 - bez wymaganego pozwolenia na budowę."Okoliczność tę potwierdza także kolejny fragment uzasadnienia, a mianowicie "zebrany materiał dowodowy wskazuje na oczywistą samowolę inwestora". Wobec powyższego, nie ulega wątpliwości całkowity brak zaangażowania właścicielki działki w dokonaną samowolę budowlaną. Brak porozumienia z mężem doprowadził do tego, iż na działce należącej do jej odrębnego majątku została ukończona budowa domu jednorodzinnego, zajmowana obecnie przez inwestora. Wskazane ustalenia stoją w sprzeczności z treścią decyzji oraz przepisem art. 52 Prawa budowlanego, w której nakaz rozbiórki został skierowany obok inwestora także do właściciela działki. Kluczowe dla niniejszej sprawy orzeczenie wydał Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 23 lipca 2009, sygn. akt II OSK 1234/08), rozstrzygając kwestię odpowiedzialności za rozbiórkę w sytuacji, kiedy inwestor bez zgody właściciela dokonuje samowoli budowlanej, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią tego wyroku nakaz rozbiórki może zostać skierowany do inwestora w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwa procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. W niniejszej sprawie, stosownie zatem do utrwalonej linii orzeczniczej, przepis art. 52 Prawa budowlanego należy interpretować w sposób nakazujący skierowanie decyzji o nakazie rozbiórki w pierwszej kolejności do inwestora, w szczególności zaś wyłącznie do niego, kiedy jego tożsamość nie budzi wątpliwości, a w sprawie ustalono, iż jest dokonał on samowoli budowlanej bez wiedzy i zgody właściciela budynku. Skierowanie zatem zaskarżonej decyzji do K. F. jest rażącym naruszeniem prawa, w związku z powyższym, na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzja ta nie powinna ostać się w obowiązującym porządku prawnym, wobec czego konieczne jest stwierdzenie jej nieważności przez organ administracji publicznej. W związku z powyższym, wydanie decyzji o nałożeniu grzywny w przedmiotowym stanie faktycznym stanowi niewątpliwie naruszenie art. 7 k.p.a. nakładający obowiązek uwzględniania słusznego interesu obywateli, a do którego stosowania organy egzekucyjne zobowiązuje art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżących istotne jest również to, że aktualnie toczą się dwa postępowania, tj. pierwsze dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji, a drugie dotyczące odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie decyzji o rozbiórce. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednol. : Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm., dalej oznaczona jako u.p.e.a.), jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Pierwszym z zarzutów skargi było naruszenie art. 7 k.p.a., znajdującego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 u.p.e.a. Skarżący podnosili, że inwestorem samowoli budowlanej był wyłącznie J. T. Ich zdaniem nałożenie grzywny również na K. F. w tym stanie faktycznym narusza obowiązek uwzględniania słusznego interesu stron. Na poparcie tego poglądu skarżący powołali wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2009r., sygn. akt II OSK 1234/08. Powyższy zarzut nie mógł zostać uwzględniony z niżej podanych powodów. Z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. wnika jednoznacznie, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli zatem określony w decyzji obowiązek nałożony został na oboje skarżących, prawidłowość takiego sposobu jego określenia można było weryfikować jedynie w postępowaniu jurysdykcyjnym. Ostateczna decyzja administracyjna, określająca obowiązek, wiąże organ egzekucyjny, w tym również co do określonych w niej adresatów obowiązku. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak przy tym podstaw pozwalającej organowi egzekucyjnemu wybierać, który z kilku zobowiązanych podmiotów powinien wykonać obowiązek w pierwszej kolejności. Jeżeli decyzja administracyjna nakłada na kilka podmiotów wspólny obowiązek, to są one zobowiązane jednakowo, a egzekucji nie można prowadzić odrębnie w stosunku do każdego z nich. W przeciwnym bowiem wypadku, gdyby w tytule wykonawczym wskazano jedynie wybrany podmiot spośród kilku zobowiązanych, doszłoby do określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Byłaby to wada tytułu egzekucyjnego, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Powołane w skardze orzeczenie z dnia 23 lipca 2009r., sygn. akt II OSK 1234/08 (Lex Omega nr 552842) w żaden sposób nie może wzmacniać argumentacji skarżących. Pomijając już fakt, że wskazując na tezę jednego wyroku nie sposób - jak czynią to skarżący – mówić o "utrwalonej linii orzeczniczej", to wskazany wyrok wybrano nieadekwatnie albowiem dotyczy on postępowania jurysdykcyjnego, a nie egzekucyjnego. Zgodnie z zaprezentowanym w nim poglądem, nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, jeżeli inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. Rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane zostało w ramach kontroli decyzji o nakazie rozbiórki, a nie postanowień zapadłych w toku postępowania egzekucyjnego. Poglądu w nim wyrażonego w żaden sposób nie można odnieść do sytuacji, kiedy obowiązek jest już określony w ostatecznej decyzji, a kontroli podlega wyłącznie postępowanie, którego celem jest wykonanie tegoż obowiązku. W niniejszej sprawie wykonywany obowiązek wynikał z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 18 czerwca 2013r. Nr [...]. Decyzja wymienia dwie strony, do których jest skierowana (o których obowiązkach rozstrzyga): J. T. oraz K. F.. Postępowanie egzekucyjne należało zatem wszcząć i prowadzić w stosunku do obojga zobowiązanych. W szczególności – jak wynika wprost z art. 29 § 1 u.p.e.a. – organ egzekucyjny nie był upoważniony do badania, czy nałożenie obowiązku rozbiórki na K. F. było zasadne. Drugi z zarzutów skargi dotyczył naruszenia art. 122 § 1 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Również ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie z nasypujących powdów. Zgodnie z art. 122 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. Stosownie zaś do art. 32 u.p.e.a., organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z treści art. 122 § 1 u.p.e.a. nie wynika, aby organ egzekucyjny musiał doręczyć odpis tytułu wykonawczy jednocześnie z postanowieniem o nałożeniu grzywny. Zestawiając brzmienie tego przepisu z treścią art. 32 u.p.e.a. stwierdzić należy, że jednoczesne doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i postanowienia o nałożeniu grzywny niezbędne będzie wówczas, gdy odpis tytułu wykonawczego nie został uprzednio doręczony. Jeżeli natomiast organ egzekucyjny takiego doręczenia dokonał już wcześniej, ponawianie tej czynności nie znajduje uzasadnienia. Za taką interpretacją przemawiają względy celowościowe. Doręczanie zobowiązanemu tytułu wykonawczego pełni w postępowaniu egzekucyjnym kilka funkcji. Przede wszystkim stanowi dla niego informacje o wszczęciu takiego postępowania. Nadto otwiera termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 u.p.e.a.). Jeżeli odpis tytułu wykonawczego został zobowiązanym wcześniej doręczony, brak jest potrzeby ponownego doręczenia wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny. Zobowiązany posiada już informacje o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Ponowne doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie spowoduje otwarcia nowego terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji. Przy tym w zażaleniu na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nie jest dopuszczalne powoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a. (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011r., sygn. akt II OSK 1441/10, Lex Omega nr 1070335; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2011r., sygn. akt IV SA/Wr 341/11, Lex Omega nr 1155157 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2011r., sygn. akt VII SA/Wa 750/11, Lex Omega nr 1088816). Zaniechanie ponownego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie powoduje zatem żadnego ograniczenia procesowych uprawień zobowiązanych. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy Nr 01/14, wystawiony dnia 22 kwietnia 2014r., został doręczony J. T. w dniu 23 kwietnia 2014r., zaś K. F. w dniu 5 maja 2014r. Wobec tego doręczanie odpisu tego tytułu ponownie wraz z postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie było celowe. Brak takiego ponownego doręczenia nie może być zatem uznany za wadę postanowienia. W skardze wskazano również na toczące się postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki oraz odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji o nakazie rozbiórki. W tym zakresie należy stwierdzić, że niezależnie od aktualnego stanu tych spraw fakt ich zawisłości nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Decyzja o nakazie rozbiórki jest nadal ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym, zaś jej wykonanie nie zostało wstrzymane. W tej sytuacji obowiązki wynikające z ostatecznej decyzji mogą być zatem egzekwowane. Dodatkowo należy wskazać, że Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie nie był związany zarzutami skargi, a oceniając zgodność z prawem przedmiotowego aktu administracyjnego uznał go za niebudzący zastrzeżeń. W szczególności właściwie została zastosowana i wyliczona wysokość grzywny. Zgodnie z treścią art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. W myśl art. 121 § 5 u.p.e.a., wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. W sprawie nie istniały wątpliwości, że obiekt, którego dotyczy obowiązek rozbiórki, jest budynkiem w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jednol.: Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.). W dacie wydania postanowienia organu pierwszej instancji (26 czerwca 2014r.) cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego wynosiła – zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2014 (Dz. Urz. GUS poz. 22) – 4 129 zł. Objęty nakazem rozbiórki budynek składa się z trzech prostokątów o wymiarach 5,75 x 7,70m (powierzchnia: 44,275 m2), 7,95 x 10,20m (powierzchnia: 81,09 m2) oraz 2,0 x 7,70m (powierzchnia 15,4 m2). Suma powierzchni tych trzech prostokątów – podana z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku – wynosi 140,76 m2. 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, wynikająca z powołanego komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wynosi 825,8 zł. Iloczyn tej wartości i łącznej powierzchni budynku wynosi 116 239,608, co po zaokrągleniu do pełnego grosza daje sumę grzywny w celu przymuszenia 116 239 zł 61 gr. Taką też wysokość grzywny określił w postanowieniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie zauważył, że w dacie wydania postanowienia drugiej instancji opublikowany został kolejny komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (z dnia 21 sierpnia 2014 r., Dz. Urz. GUS poz. 34), określający cenę 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2014r. w wysokości 4 141 zł, a zatem wyższej, niż przyjęta przez organ pierwszej instancji. Należy podzielić jednak pogląd, że na przeszkodzie ponownemu określeniu wysokości grzywny w celu przymuszenia w oparciu o aktualny komunikat stoi zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej. Zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Określenie wysokości grzywny w oparciu o komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 sierpnia 2014 r. – wobec wzrostu ceny 1 m2 powierzchni użytkowej – prowadziłoby do podwyższenia kwoty grzywny w stosunku do jej wysokości, określonej przez organ pierwszej instancji – a zatem wydanie orzeczenia reformatoryjnego byłoby orzekaniem na niekorzyść stron, które wniosły zażalenie. Należało zatem utrzymać postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w mocy, co organ odwoławczy prawidłowo uczynił. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi - jak w sentencji wyroku, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło