II SA/Kr 213/25
WyrokWSA w Krakowie2025-05-16
Skład orzekający: Magda Froncisz, Monika Niedźwiedź, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany o niewielkich wymiarach, lekkej konstrukcji, posadowiony na utwardzeniu z kostki brukowej bez tradycyjnych fundamentów, ale nieprzenoszony i nierozbierany przez okres dłuższy niż 180 dni od rozpoczęcia budowy, może być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obiekt budowlany, nawet jeśli nie jest trwale związany z gruntem i ma niewielkie wymiary, ale jest użytkowany w tym samym miejscu przez okres dłuższy niż 180 dni od rozpoczęcia budowy, przestaje być tymczasowym obiektem budowlanym zwolnionym z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W takim przypadku budowa takiego obiektu wymaga pozwolenia na budowę, a jego realizacja bez niego stanowi samowolę budowlaną podlegającą procedurze legalizacyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej budowy "domku narzędziowego" na działce inwestorów. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał wstrzymanie robót, kwalifikując obiekt jako budynek gospodarczy. Po zażaleniu inwestorów, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie organu I instancji i orzekł o wstrzymaniu robót, kwalifikując obiekt jako tymczasowy obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, który jednak wymagał pozwolenia na budowę z uwagi na przekroczenie 180-dniowego terminu użytkowania. Inwestorzy wnieśli skargę do WSA, kwestionując kwalifikację obiektu jako tymczasowego i brak obowiązku uzyskania pozwolenia. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. J. i M. P. na postanowienie nr 1146/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2024 r., znak: WOB.7722.353.2023.KJAS/JNOW w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. postanowieniem nr 92/2023 z 30 października 2023 r. znak: PINB.5160.40.2023.LK, po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej samowolnej budowy budynku gospodarczego na działce nr [...] obr[...] W., zlokalizowanego przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym z adresem: ul. Z. w m. W., nakazał inwestorom A. J. i M. P. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych przy samowolnej budowie budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych: 3,01 m x 1,91 m i wysokości 2,52 m, zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] W., usytuowanego w odległości od 0,95 m do 0,92 m od ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego z adresem: ul. Z. w m. W..
Jako podstawę prawną postanowienia organ I instancji wskazał art. 48 ust. 1 pkt 1, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), dalej "P.b." oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej "K.p.a.".
PINB poinformował też ww. inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że pismem z 12 lipca 2023 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnej budowy budynku gospodarczego na dz. nr [...] obr[...] W. zlokalizowanego przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym z adresem: ul. Z. w m. W..
Po uprzednim zawiadomieniu stron PINB 16 sierpnia 2023 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości. Organ szczegółowo opisał ustalenia oględzin odnośnie położenia i wymiarów opisanych w sentencji, a także konstrukcji i funkcji badanego obiektu, który został zrealizowany w kwietniu 2019 r. Stwierdził, że chociaż obiekt nie ma klasycznie pojmowanego fundamentu, to "swobodne posadowienie budynku na utwardzeniu z kostki brukowej bez jego utwierdzenia (zakotwienia) (...) należy (...) traktować jako trwałe jego związanie z gruntem". W konsekwencji organ I instancji zakwalifikował sporny obiekt jako budynek. Powołał się na wykładnię "trwałego związania z gruntem" prezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Podsumowując PINB wskazał, że skoro okazało się, że funkcją ww. budynku jest przechowywanie narzędzi i sprzętu ogrodniczego i służy on wyłącznie mieszkańcom budynku mieszkalnego (inwestorom), to poprawną kwalifikacją jest kategoria budynku gospodarczego. Końcowo zamieścił wyliczenia i uzasadnienie ewentualnej opłaty legalizacyjnej.
Inwestorzy A. J. i M. P. wnieśli zażalenie na ww. postanowienie PINB z 30 października 2023 r. Podnieśli, że PINB błędnie zakwalifikował przedmiotowy obiekt ("domek narzędziowy"), jako trwale związany z gruntem: "opierając to stwierdzenie na zauważeniu wkrętów w belkach, sugerując ich zastosowanie do zakotwiczenia obiektu. Jednakże, z miejsca wyjaśniłem, że owe wkręty służyły prawdopodobnie w innym celu, ponieważ materiał jest z odzysku. (...) W celu poprawienia tej nieprawidłowości, przesłałem pismo uzupełniające (dołączam kopię do zażalenia), oparte na dokumentacji zdjęć wyciągniętych śrubek, które jednoznacznie wykazywały ich brak zakotwienia, a dodatkowo ich długość była krótsza niż przekrój belki".
W ocenie inwestorów przedmiotowy obiekt powinien zostać zakwalifikowany jako obiekt małej architektury. Na poparcie swojego stanowiska przywołali szereg orzeczeń sadów administracyjnych. Podkreślili, że "domek narzędziowy" służy do rekreacji codziennej i przechowywania zabawek dziecka. Nie są do niego doprowadzone żadne instalacje. Co więcej, domek nie stoi w tym samym miejscu od czterech lat, a był przesuwany np. na czas prac malarskich.
Inwestorzy sformułowali też zastrzeżenia co do rzekomo wypowiedzianego przez inspektora podczas oględzin zdania: "moją osobistą ambicją jest doprowadzenie do rozbiórki tej budy" i jego bezstronności.
Z uwagi na trudności w dokonaniu jednoznacznej oceny robót budowlanych objętych postępowaniem, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 809/2024 z 10 września 2024 r. znak: WOB.7722.353.2023.KJAS, na podstawie art. 136 § 1 K.p.a., zlecił organowi powiatowemu uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie weryfikacji, czy i w jaki sposób przedmiotowy obiekt jest powiązany z gruntem. PINB w toku oględzin stwierdził: "W trakcie oględzin zlokalizowano jeden otwór w belce podwalinowej ściany podłużnej usytuowanej od strony granicy z działką nr [...]. W pozostałym zakresie na widocznych odcinkach belek podwalinowych, w ramach możliwej wizualnej oceny bez przesuwania przedmiotów zgromadzonych w budynków, na co nie wrażali zgody współwłaściciele obiektu, nie stwierdzono występowania otworów po elementach kotwiących ani też nie stwierdzono widocznych elementów kotwiących budynek".
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 1146/2024 z 20 grudnia 2024 r. znak: WOB.7722.353.2023.KJAS/JNOW, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a.:
- uchylił w całości zaskarżone postanowienie PINB z 30 października 2023 r.
- i orzekł: właścicielom obiektu budowlanego A. J. i M. P. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego – budowli stanowiącej obiekt tymczasowy o funkcji gospodarczej, o wymiarach zewnętrznych: 3,01 m x 1,91 m i wysokości 2,52 m, zlokalizowanej na działce ewid. nr [...] obr. 2 W., usytuowanej w odległości od 0,95 m do 0,92 m od ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego z adresem: ul. Z. w m. W..
Jednocześnie MWINB poinformował ww. inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał m.in., że 2 listopada 2022 r. PINB przeprowadził kontrolę budynku gospodarczego na działce nr [...] obr. 2 W., zlokalizowanego przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym z adresem: ul. Z. w m. W..
W toku czynności ustalono, iż od strony "północnej nieruchomości [...] w W. przy ścianie zewnętrznej budynku [...] i usytuowany jest budynek gospodarczy jednokondygnacyjny. Budynek o konstrukcji drewnianej (krawędziaki konstrukcyjne i ściany z desek) z dachem 2 spadowym krytym papą z odwodnieniem za pomocą rynien i odprowadzeniem na teren zielony ogródka inwestorów. Budynek o wymiarach 2,5 na 1,87 m i wysokości w szczycie 2,9 m. obiekt z drzwiami jednoskrzydłowymi oraz oknem od strony wschodniej. Budynek na utwardzeniu z kostki brukowej o wymiarach 2,7 m na 3,7 m. odległość przedmiotowego budynku od ściany zewnętrznej Z. i odpowiednio 0,93 m i 0,96 m, odległość przedmiotowego budynku od siatki ogrodzenia działki nr [...] wynosi odpowiednio 0,39 m i 0,25 m".
Dalej MWINB stwierdził, że inwestorami przedmiotowego budynku byli M. i A. P.. Budynek został zrealizowany w kwietniu 2019 r. Na wykonanie przedmiotowego budynku inwestorzy nie posiadają żadnych pozwoleń ani zgłoszeń do Starosty Wielickiego. Funkcja przedmiotowego budynku to miejsce składowania mebli ogrodowych, kosiarki, grilla, natomiast latem pełni funkcję zadaszonego miejsca wypoczynku. Przedmiotowy budynek, zgodnie z informacją obecnych inwestorów, nie jest w żaden sposób utwierdzony do powierzchni utwardzonej, tj. kostki, a jedynie ustawiony na niej.
Organ II instancji stwierdził, że właściciel przedłożył akt notarialny Repertorium A Nr [...], w którym w § 16 pkt 1 wpisano, że zostanie dokonany podział do korzystania z terenów wspólnych w taki sposób, że każdoczesny właściciel lokalu położonego na parterze budynku będzie miał prawo do korzystania i urządzania fragmentów działek od strony tarasu odpowiadających szerokości budynków w którym znajdują się lokale zaś o długościach tych fragmentów mierzonych od ścian budynku do wschodniej granicy działki. Dodatkowo właściciel lokalu położonego na parterach skrajnych będą posiadali prawo do wyłącznego urządzania i korzystania z fragmentu działki o długości mierzonej wzdłuż budynku aż do granicy wschodniej działki zaś o szerokości fragmentu mierzonej od zewnętrznego narożnika ściany budynku narożnego do granicy działki wraz z prawem do ogrodzenia fragmentu dziatki i prawem do zainstalowania markiz lub zadaszeń lekkiej konstrukcji do wysokości stopu nad parterem budynków i prawem do posadowienia na tym fragmencie działki wiaty z zastrzeżeniem iż wszystkim właścicielom działki przysługuje praw dostępu do skrzynek. Zgodnie z przedłożoną do wglądu dokumentacją posiadaną przez inwestorów obiekt został przyjęty do użytkowania potwierdzeniem nr WM.5120.142.2018.
Następnie MWINB wskazał, że jak wskazują obecni podczas kontroli, dla nieruchomości na działce nr [...] [...] W. została założona wspólnota mieszkaniowa "[...]I" został wybrany administrator oraz powołany zarząd uchwałą w osobie K. C..
Jak podają inwestorzy, w marcu bieżącego roku skontaktowali się telefonicznie z PINB w W. i uzyskali informację, iż sprawa została umorzona w związku z upływem ustawowych terminów na rozpatrzenie sprawy, a sprawa została ponownie wszczęta przez Inspektora L. K..
K. C. odmówiła podpisania protokołu w związku z brakiem umocowania prawnego. J. P. i K. H. oddaliły się w trakcie spisywania protokołu.
Obecni inwestorzy podpisali protokół, ale odmówili podpisu szkicu odręcznego załączonego do protokołu. Z ww. czynności sporządzono protokół, szkic sytuacyjny oraz wykonano dokumentację fotograficzną.
MWINB wskazał, że pismem z 24 sierpnia 2023 r. inwestor wniósł zastrzeżenia do protokołu oględzin z 16 sierpnia 2023 r., wskazując m.in., że: "Zamiast kotew, jak zostało wskazane w protokole, w rzeczywistości użyto uciętych śrubek, które zostały wkręcone w kantówkę podwalinową. Prawdopodobnie do tej konstrukcji została użyta kantówka z odzysku budowlanego przez firmę, która wykonała montaż wiaty na miejscu z gotowych ścianek i stąd obecność uciętych śrubek w kantówce".
Przechodząc do oceny zgromadzonego materiału dowodowego MWINB stwierdził, że:
1) krąg stron w realiach niniejszej sprawy został zdefiniowany prawidłowo i pozostaje tożsamy w postępowaniu zażaleniowym,
2) wyrażona przez organ I instancji ocena prawna, że likwidacja skutków samowoli budowlanej obejmującej budowę obiektu gospodarczego na dz. ew. nr [...] obr. 2 W. winna następować w oparciu o przepisy art. 48 i n. ustawy Prawo budowlane z 1994 r. jest prawidłowa w zakresie trybu postępowania, jednakże nieprawidłowa w zakresie kwalifikacji obiektu budowlanego.
Dalej organ II instancji wskazał, że podstawą materialnoprawną postanowienia I instancji jest art. 48 P.b., którego treść przywołał.
Odnosząc się do kwestii zakwalifikowania przedmiotowego obiektu jako budynku MWINB stwierdził, że zgodnie z definicją ustawową wynikającą z art. 3 pkt 2 P.b, pod pojęciem budynku należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. O ile wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych - ścian drewnianych; a także posiadania dachu - nie budzi wątpliwości organu II instancji, tak należało wnikliwie zbadać kwestię trwałego związania obiektu z gruntem.
MWINB wskazał na definicję "trwałego związania z gruntem" wypracowaną na gruncie orzecznictwa sądowoadministracyjnego – to jest zarówno posiadanie przez budynek fundamentów, które są usytuowane poniżej poziomu terenu (wkopane w grunt), jak i trwałego (sztywnego, stabilnego, ciągłego, niezmiennego) powiązania obiektu z tymi fundamentami. Nie będzie trwale związany z gruntem taki obiekt budowlany, w którym dolna płaszczyzna postumentu (podbudowy) znajduje się na poziomie terenu, a jego przeniesienie lub rozebranie nie wiąże się z wykonaniem robót ziemnych. Odłączenie obiektu budowlanego od fundamentów, prowadząc do istotnej zmiany całości, a czasem również do uszkodzenia lub zniszczenia części budowlanej położonej ponad fundamentami, niweczy możliwość traktowania odłączanego fragmentu (bez fundamentu stanowiącego część składową obiektu budowlanego), jako budynek. W efekcie nie jest budynkiem tymczasowy obiekt budowlany (art. 3 pkt 5 P.b.), który nie jest trwale związany z gruntem albo jest przewidziany do przeniesienia.
O fakcie, czy określony obiekt jest "trwale związany z gruntem" w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. decyduje sposób i metoda związania z gruntem, jak też technologia wykonania fundamentu. Istotne jest także, czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego.
W ocenie MWINB cechę trwałości związania z gruntem należy oceniać nie tylko poprzez niemożliwość łatwego przeniesienia obiektu (oderwania do od gruntu), ale także poprzez to czy wielkość obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Należy przyjąć, że o tym czy obiekt budowlane jest trwale związany z gruntem decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale także czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem. Powyższe oznacza, że połączenie to musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Ponadto, o trwałości związania z gruntem świadczy także to, że jego odłączenie spowodowałoby zasadnicza zmianę w sensie technicznym umożliwiająca np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłoża.
Organ II instancji podniósł, iż w niektórych przypadkach judykatura dopuszcza uznanie obiektu za trwale związany z gruntem nawet pomimo braku posiada tradycyjnych fundamentów, w sytuacji posadowienia takiego obiektu np. na wylewce betonowej, gdy parametry techniczne danego obiektu posadowionego na powierzchni gruntu uniemożliwiają jego przemieszczanie. Organ odwoławczy świadomy istnienia takiej linii orzeczniczej, na którą powołał się również PINB, stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy należało przyjąć, iż cechy przedmiotowego obiektu uniemożliwiają jego zakwalifikowanie jako budynku związanego trwale z gruntem.
Analizując zgromadzony dotychczas w aktach sprawy materiał dowodowy oraz odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy MWINB wskazał, że dał wiarę skarżącym, którzy podnoszą, iż śruby którymi przedmiotowy obiekt miał być przytwierdzony do podłoża, są niewystarczające do spełnienia takiej funkcji. Przedmiotowy obiekt posiada nieznaczne wymiary i stanowi lekką konstrukcję, która ze swej istoty nie jest wystarczająca, aby uznać, że pomimo braku istnienia tradycyjnych fundamentów, może opierać się czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Ponadto PINB dokonując ponownych oględzin nie wykazał, w jaki sposób przedmiotowy obiekt jest trwale związany z gruntem. Z protokołu oględzin wynika, że poza jednym otworem w belce podwalinowej ściany podłużnej usytuowanej od strony granicy z działką nr [...] brak jest widocznych otworów po elementach kotwiących. Z uwagi na powyższe okoliczności MWINB stwierdził, że zgodnie z dotychczas zgromadzonym materiałem dowodowym przedmiotowy obiekt nie stanowi budynku, jak wskazano w skarżonym postanowieniu, ale obiekt niepowiązany trwale z gruntem - zgodnie z argumentacją skarżących. Reasumując, konstrukcja oraz wymiary obiektu, a także jego postawienie na gruncie służące de facto wypoziomowaniu terenu (kostka brukowa) świadczą o tym, że sporny obiekt nie jest budynkiem.
W efekcie MWINB doszedł do konkluzji, że brak trwałego związania z gruntem, a przez to niemożność zakwalifikowania obiektu jako budynku - prowadzi do wniosku, iż należało zakwalifikować obiekt jako tymczasowy obiekt budowlany w myśl art. 3 pkt 5 P.b.
MWINB stwierdził, że przedmiotowy obiekt tymczasowy, niepowiązany z gruntem, wymagał uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. W dacie bowiem realizacji obiektu obowiązywał art. 29 ust. 1 pkt. 12 P.b., zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 1 P.b. realizacja takiego obiektu wymagała w dacie jego realizacji zgłoszenia. Obecnie zaś, zgodnie z treścią przepisu art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Organ odwoławczy podsumował, że sporny obiekt wypełnia przesłanki wskazane w ww. przepisie w zakresie braku związania z gruntem, niemniej jednak nie wypełnia kryterium jego realizacji na czas krótszy niż 180 dni. Fakt istnienia obiektu w przedmiotowym miejscu powyżej 180 dni potwierdzają m.in. ortofotomapy z lat 2018, 2019/2021, 2022/2013, pozyskane ze strony https://mapymalopolski.pl/. Okoliczność zalegania przedmiotowego obiektu w określonym miejscu ponad 180 dni bez zmian jego lokalizacji zostało w ocenie MWINB bez wątpliwości stwierdzone również w toku czynności organu powiatowego, w związku z czym nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowy obiekt tymczasowy niepowiązany z gruntem wymagał uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.
Odnosząc się do argumentacji skarżących, jakoby przedmiotowy obiekt stanowił obiekt małej architektury, MWINB w pierwszej kolejności wskazał na definicję ustawową takiego obiektu wynikającą z przepisu art. 3 pkt 4 P.b., zgodnie z którą za taki obiekty należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności:
a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.
Poddając weryfikacji ww. argument skarżących MWINB wskazał, że lista obiektów z art. 3 pkt 4 P.b. w istocie nie jest wyczerpująca i do obiektów małej architektury można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie w nim wymienionymi, jednak mogą to być jedynie obiekty niewielkie i rodzajowo podobne do tych, które zostały wymienione w art. 3 pkt 4 P.b. Przedmiotowy obiekt niewątpliwie ma niewielką powierzchnię i lekką konstrukcję, ale dla zakwalifikowania go jako obiektu małej architektury, zgodnie z art. 3 pkt 4 lit. c P.b., należy jeszcze wyjaśnić jaką pełni funkcję. W analizowanej sprawie przedmiotowy drewniany obiekt usytuowany w niewielkiej odległości od granicy działki pełni funkcję użytkową budynku gospodarczego. Z kolei jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nawet budynek znacznie mniejszy powierzchniowo niż 35 m2 (w niniejszej sprawie około 5,7 m2) nie może być kwalifikowany jako obiekt małej architektury, gdy nie spełnia przesłanek wynikających z art. 3 pkt 4 P.b.
Funkcja gospodarcza obiektu nie budzi wątpliwości organu odwoławczego. Tak więc w ocenie MWINB przedmiotowy obiekt w żaden sposób nie nawiązuje swoim przeznaczeniem do funkcji, jakie powinny pełnić typowe dla obiektu małej architektury religijne, upiększania ogrodu, rekreacji, utrzymania porządku. Organ II instancji nie zaakceptował subiektywnego stanowiska inwestorów, jakoby obiekt o stosownej powierzchni miał charakter zabudowy małej architektury.
Dalej organ II instancji stwierdził, że wobec faktu, że przedmiotowy obiekt został zrealizowany bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, zasadnym było przeprowadzenie co do niego tzw. procedury legalizacyjnej, o której mowa w art. 48 P.b.
Wobec niespornego faktu, że w przedmiotowej sprawie roboty budowlane zostały zakończone (protokoły z czynności kontrolnych z 2 listopada 2022 r., z oględzin z 16 sierpnia 2023 r. oraz z 14 października 2024 r. - wszystkie wraz z dokumentacją zdjęciową), adresatem nakazów i zakazów określonych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 P.b. winien zostać uczyniony właściciel obiektu budowlanego.
Zgodnie z art. 47 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2023, poz. 1610 ze zm.), dalej: "K.c.", część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych oraz art. 48 K.c. stanowiącym, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Wykładnia językowa ww. przepisów prowadzi zdaniem MWINB do konkluzji, że zasadniczo obiekt budowlany stanowi część składowa gruntu o ile jest trwale związany z gruntem. Jeżeli obiekty lub inne urządzenia o podobnym charakterze nie są trwale związane (połączone) z gruntem, to mają one charakter ruchomości i podlegają reżimowi prawnemu dotyczącemu ruchomości. Co do zasady nie jest możliwe na gruncie prawa polskiego przeniesienie samej własności obiektu połączonego z gruntem bez jednoczesnego przejścia własności gruntu. Zatem wszystko co zostało na gruncie wzniesione dzieli los prawny gruntu i stanowi własność właściciela gruntu, nawet jeżeli inwestycji dokonała osoba trzecia. Uznanie natomiast, że obiekt budowlany nie jest trwale z gruntem związany, a zatem nie jest elementem składowym przedmiotowej nieruchomości spowoduje konieczność ustalenia osoby jego właściciela jako rzeczy ruchomej. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy obiekt nie posiada takiego trwałego związania z gruntem, zobowiązanymi na gruncie niniejszej sprawy powinni zostać współwłaściciele obiektu budowlanego - niezależnie od tego, kto jest właścicielem działki, na której został zlokalizowany przedmiotowy obiekt.
PINB jako adresata postanowienia (jak i jako zobowiązanych w toku procedury legalizacyjnej) winien wskazać współwłaścicieli obiektu budowlanego, a nie jak wskazał w wyrzeczeniu skarżonego postanowienia - inwestorów.
Niemniej jednak wobec faktu, że w analizowanej sprawy są to tożsame osoby, MWINB uznał za zasadne zreformowanie skarżonego postanowienia również w tym zakresie.
Inwestorzy A. J. i M. P. wnieśli na ww. postanowienie MWINB z 20 grudnia 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu błędną kwalifikację domku narzędziowego jako obiektu tymczasowego. W związku z powyższym wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Powtórzyli dotychczas prezentowaną argumentację, podkreślając, że tego typu obiekty, jeśli nie są trwale związane z gruntem, nie podlegają obowiązkowi zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę. Przywołali na poparcie tego stanowiska wyrok WSA w Białymstoku z 16 maja 2018 r. sygn. II SA/Bk 229/18.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w zakresie kwalifikacji przedmiotowego obiektu jako tymczasowy obiekt budowlany oraz braku możliwości zastosowania zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W odniesieniu do pozostałych argumentów skargi organ podkreślił, że spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych. Żadne inne okoliczności, poza wskazanymi w tym przepisie, nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 r.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (materialnym - określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym - regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej), nie są przy tym związane – w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a." - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co daje Sądowi podstawę i zarazem obliguje do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do pierwszej z wymienionych kategorii, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy.
Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono zgodne z prawem i prawidłowe, a bezzasadne zarzuty skargi nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie MWINB orzekające wobec A. J. i M. P. - skarżących/właścicieli/inwestorów spornego obiektu budowlanego (budowli/"domku narzędziowego"), zlokalizowanego na działce nr [...], zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, wstrzymanie robót budowlanych oraz informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego.
Postanowienie MWINB, wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., ma charakter reformujący postanowienie PINB w zakresie stwierdzenia braku trwałego związania przedmiotowego obiektu budowlanego z gruntem, a w konsekwencji zmiany kategorii obiektu z budynku gospodarczego na budowlę – tymczasowy obiekt budowlany nie przeniesiony ani nie rozebrany przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy. MWINB też doprecyzował, że adresaci obowiązku są nim obciążeni nie jako inwestorzy, ani współwłaściciele działki, ale współwłaściciele rzeczy ruchomej.
Natomiast pozostałe ustalenia faktyczne organu I instancji, w szczególności płynące z oględzin odnośnie położenia, wymiarów, konstrukcji, funkcji i daty realizacji badanego obiektu, MWINB słusznie uznał za prawidłowe.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego.
Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. MWINB wystarczająco wyjaśnił przyczyny uznania, że sporny obiekt budowlany, to jest budowla o kształcie małego "domku", została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia. Prawidłowo ustalono zarówno zakres przeprowadzonych robót, jak i czas ich realizacji - kwiecień 2019 r. (co do zasady niesporne), umożliwił precyzyjną i właściwą ocenę ww. robót w kontekście braku ich zgodności z prawem budowlanym. We właściwy sposób ustalono też adresatów obowiązku (niesporne). Powyżej wskazaną argumentację organów przytoczono w pierwszej części niniejszego uzasadnienia.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu niezawierającym wad procesowych. Spełnia ono wymogi określone w art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a., a treść uzasadnienia postanowienia świadczy o tym, że jego wydanie poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Organ II instancji we właściwy sposób dokonał weryfikacji adresatów nakazu, wskazując odpowiednią podstawę prawną i faktyczną takiego ustalenia.
W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniu rozstrzygnięcia II instancji, ponieważ jest ona zgodna z prawem. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie oceny i kwalifikacji badanych robót budowlanych, czasu ich przeprowadzenia, zastosowania odpowiednich przepisów prawa, a w konsekwencji przesłanek rozstrzygnięcia wstrzymującego prowadzenie budowy i rozpoczynającego procedurę naprawczą. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu postanowienia zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest art. 48 P.b., zgodnie z którym:
1. Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
2. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne:
1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz
2) usunięcie stanu zagrożenia.
3. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
4. Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie.
5. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Wyżej przytoczone brzmienie normy art. 48 P.b. zostało nadane przez art. 1 pkt 31 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 471) zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem 19 września 2020 r. Ustawa ta wprowadziła rozległe zmiany do ustawy Prawo budowlane. Między innymi na jej podstawie po art. 47 dodano oznaczenie i tytuł rozdziału 5a w brzmieniu: "Rozdział 5a Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy", zmieniając treść art. 48 i następnych. Ponieważ kontrolowane postępowanie administracyjne zostało wszczęte po wejściu w życie nowelizacji, zastosowanie miała ustawa w nowym brzmieniu. Organy obu instancji zastosowały właściwą, tj. aktualnie obowiązującą wersję ustawy.
Należy podkreślić, że regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w prawie budowlanym generalnej zasady wyrażonej w art. 28 P.b., a przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć co do zasady wyłącznie po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.
Warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku, nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawna samowoli budowlanej i ocena jej z punktu widzenia wymogów P.b.
Poza sporem w niniejszej sprawie jest zakres i umiejscowienie wykonanych robót budowlanych. Bezsporne jest też, że na roboty te nie uzyskano pozwolenia na budowę, nie dokonano również zgłoszenia.
Zgodnie z dokumentacją zgromadzoną przez organ II instancji nie budzi wątpliwości Sądu, że zrealizowana inwestycja stanowi budowlę – tymczasowy obiekt budowlany, objęty reglamentacją, o ile obiekt jest użytkowany w tym samym miejscu ponad 180 dni.
W związku z powyższym należy zauważyć, że do dnia wydania rozstrzygnięcia przez organ II instancji 20 grudnia 2024 r. minęło o wiele więcej niż 180 dni, o którym to okresie mowa jest w art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. (w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r.). Stosownie bowiem do ww. art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Na powyższą ocenę nie wpływa decydująco nieznaczne przesuwanie spornego obiektu po tej samej działce. Wszak obiekt istnieje w tej lokalizacji już ponad 5 lat. Skarżący nie przedstawili żadnego dowodu mogącego wskazywać na brak ciągłości istnienia spornego obiektu na ww. nieruchomości.
Co istotne, również w chwili zrealizowania spornej inwestycji, w kwietniu 2019r., w myśl art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ówcześnie obowiązującej wersji P.b., nie wymaga pozwolenia, ale wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Należy wyjaśnić, że w art. 3 pkt 5 P.b. zostały wyróżnione dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Pierwszy z nich to obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytkowania w okresie krótszym od ich trwałości technicznej, przewidziane do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki. Drugi to obiekty budowlane niepołączony trwale z gruntem. Katalog tymczasowych obiektów budowlanych nie jest zamknięty i w każdej sprawie należy dokonać, mając na uwadze cechy danego obiektu, indywidualnej oceny, czy może on być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r. sygn. II OSK 2160/21 - wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaliczenie obiektu budowlanego, jako tymczasowego, do pierwszej z ww. kategorii obiektów, zależy od zamiaru inwestora, który zakłada, że okres jego użytkowania w danym miejscu będzie krótszy niż trwałość techniczna i przewiduje jego przeniesienie w inne miejsce lub rozbiórkę.
Należy podkreślić, że tymczasowy obiekt budowlany, nawet postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b.(art. 29 ust. 1 pkt 12 P.b. w brzmieniu z 2019 r.), jednak nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, zgodnie z którym jeżeli tymczasowy obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia w okresie dłuższym niż wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b., to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyroki NSA z: 31 sierpnia 2017 r. sygn. II OSK 3053/15, 26 kwietnia 2023 r., sygn. II OSK 1462/20).
Odnosząc się do spornej między stronami kwestii kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego, Sąd wskazuje, że tymczasowy obiekt budowlany – budowla "domek narzędziowy" – posadowiony bez połączenia z gruntem na 180 dni, mieści się w katalogu robót zwolnionych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 7) P.b. i w związku z tym mógłby co do zasady podlegać zgłoszeniu (por. prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 11 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Kr 1380/23).
Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 5 P.b., przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe (podkreślenia Sądu).
Skoro ustawodawca zdecydował się wprost na wskazanie w ww. wyliczeniu przykładowych rodzajów tymczasowych obiektów budowlanych m.in. obiektów kontenerowych, przekryć, pawilonów i kiosków, Sąd uznaje, że MWINB prawidłowo obiekt budowlany objęty niniejszym postępowaniem zakwalifikował jako tego typu tymczasowy obiekt budowlany.
Sąd, podobnie jak MIWNB, nie podziela kategorycznego stanowiska przyjętego w części orzecznictwa, aby każde postawienie np. kiosku, czy toalety przenośnej, przez np. przykręcenie do bloczku betonowego, w sposób opierający się warunkom atmosferycznym, automatycznie skutkowało przyjęciem trwałego związania takiego obiektu z gruntem.
Dlatego też Sąd stwierdza, że słusznie MWINB wskazał, iż nie jest trwale związany z gruntem taki obiekt budowlany, w którym dolna płaszczyzna postumentu (podbudowy) znajduje się na poziomie terenu, a jego przeniesienie lub rozebranie nie wiąże się z wykonaniem robót ziemnych (por. wyrok NSA z 30 listopada 2023 r., sygn. III FSK 748/23, LEX nr 3649642).
Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że sporny obiekt nie jest rodzajowo podobny do wymienionych w art. 3 pkt 4 P.b. obiektów małej architektury, również ze względu na pełnioną funkcję. W sprawie niniejszej przedmiotowy drewniany obiekt pełni bowiem funkcję użytkową, gospodarczą. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nawet budynek znacznie mniejszy powierzchniowo niż 35 m2 (w niniejszej sprawie około 5,7 m2) nie może być kwalifikowany jako obiekt małej architektury, gdy nie spełnia przesłanek wynikających z art. 3 pkt 4 P.b. (por. wyroki NSA: z 19 czerwca 2020 r., sygn. II OSK 282/20, z 19 grudnia 2023 r. sygn. II OSK 1769/22). Tymczasem sporny obiekt nie nawiązuje swoim przeznaczeniem do funkcji, jakie powinny pełnić typowe dla obiektu małej architektury religijne, upiększania ogrodu. Subiektywne stanowisko właścicieli, jakoby sporny obiekt o niewielkiej powierzchni miał charakter zabudowy małej architektury, nie mogło zostać zaakceptowane (por. prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 4 lipca 2024 r., sygn. II SA/Kr 1504/23, LEX nr 3739599).
Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi należy podkreślić, iż argumentacja podnoszona przez skarżących nie mogła przynieść zamierzonych przez nich skutków. Treść ww. powszechnie obowiązujących przepisów wiąże swobodę działania organów nadzoru budowlanego i Sądu. Dlatego też podnoszone przez skarżących okoliczności, takie jak:
- niezbędność "domku narzędziowego" dla bezpiecznego przechowania kosiarki, narzędzi ogrodniczych i zabawek dziecięcych,
- występowanie podobnych "domków narzędziowych" niemal w każdym ogródku na tym osiedlu, co przemawia za ich akceptowaniem i nienaruszaniem ładu przestrzennego,
nie mogły zostać uwzględnione przez organy nadzoru budowlanego i Sąd.
Z kolei odnosząc się do przywołanego w skardze wyroku WSA w Białymstoku z 16 maja 2018 r. sygn. II SA/Bk 229/18, należy wyjaśnić, że cytowane przez skarżących stanowisko z uzasadnienia ww. wyroku co do braku obowiązku uzyskania zgody budowlanej na tego typu obiekt ("domek-wiata") było stanowiskiem PINB przedstawionym przez ww. WSA części uzasadnienia wyroku opisującej stan faktyczny sprawy. Decyzja umarzająca postępowanie została uchylona następnie przez MWINB, a ta decyzja z kolei została uchylona ww. wyrokiem przez WSA. Sąd ten orzekając w tej sprawie w wąskim zakresie w związku z rozpoznawaniem sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, nie wypowiadał się w tym orzeczeniu merytorycznie odnośnie konieczności uzyskiwania pozwolenia na budowę lub dokonywania zgłoszenia.
Końcowo trzeba przypomnieć, że podstawową zasadą procesu budowlanego unormowaną w art. 28 ust. 1 P.b. jest możliwość rozpoczęcia robót budowlanych jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31, a nakaz rozbiórki jest najdalej idącą i najbardziej dotkliwą dla inwestora sankcją za naruszenie przepisów ustawy, stosowaną w ostateczności, na zasadzie wyjątku, zatem w pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego ma obowiązek rozważyć inne przewidziane przepisami prawa możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany wdrożyć postępowanie legalizacyjne. Pierwszym krokiem w takim postępowaniu jest wydanie postanowienia, w którym nakazuje się wstrzymanie dalszego prowadzenia robót budowlanych oraz informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację i następnie konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
Podsumowując Sąd stwierdził, że przywołane wyżej ustalenia faktyczne zostały dokonane w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sposób wystarczający do rozstrzygnięcia przez organ II instancji.
Końcowo Sąd zaznacza, że poddane sądowej kontroli rozstrzygnięcie mieści się w hipotezie normy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., z uwagi na wydanie postanowienia w ramach tej samej podstawy materialnoprawnej, tj. art. 48 P.b. Zmiana oceny przez organ II instancji związania spornego obiektu z gruntem nie powoduje konieczności ponownego orzekania przez organ I instancji. Organ II instancji w pierwszej kolejności ma obowiązek dążenia do orzeczenia merytorycznego.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że organ II instancji prawidłowo w niniejszej sprawie rozpatrzył powtórnie merytorycznie przedmiotową sprawę administracyjną (zgodnie z art. 15 K.p.a.) i wyczerpująco odniósł się do wszystkich zarzutów zażalenia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Decydujące o rozstrzygnięciu elementy stanu faktycznego zostały ustalone i ocenione zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W konsekwencji MWINB zasadnie skorygował w niniejszej sprawie prawidłowo rozpoczętą przez organ I instancji procedurę legalizacyjną. We właściwy sposób zrealizował również w zaskarżonym postanowieniu obowiązki wskazane w treści art. 48 ust. 3 P.b., tj. poinformowania inwestorów o możliwości złożenia wniosku o zalegalizowanie samowolnie wykonanego urządzenia rozrywkowego wraz z urządzeniami towarzyszącymi, wskazania konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, a także poinformowania o zasadach obliczania ww. opłaty.
Sąd stwierdził, że organ II instancji przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie rzetelnie i wnikliwie, z poszanowaniem zasad ogólnych stanowionych przez K.p.a. oraz przepisów P.b. MWINB w uzasadnieniu swojego zgodnego z prawem rozstrzygnięcia zawarł wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i stosowanych przepisów prawa.
Sąd nie stwierdził naruszenia żadnego ze wskazanych w zażaleniu i skardze przepisów, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji/postanowienia pod względem zgodności z prawem.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję/postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło