II SA/Kr 223/22
WyrokWSA w Krakowie2022-05-13
Skład orzekający: Monika Niedźwiedź, Joanna Człowiekowska, Sebastian Pietrzyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji z powodu błędu co do osoby zobowiązanego wyklucza ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec prawidłowo ustalonych zobowiązanych podmiotów w sprawie tego samego obowiązku?Ratio decidendi
Umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu błędu co do osoby zobowiązanego nie wyklucza ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec prawidłowo ustalonych zobowiązanych podmiotów, jeśli obowiązek nadal istnieje. W przypadku zmiany właścicieli nieruchomości, obowiązek rozbiórki obciąża aktualnych właścicieli, a nie tylko pierwotnego inwestora. Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie wymaga ponownego doręczania upomnienia, jeśli zostało ono skutecznie doręczone przed pierwszym wszczęciem postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego nałożonego decyzją z 1996 r. Po śmierci pierwotnego inwestora, postępowanie egzekucyjne było prowadzone wobec jego następców prawnych. Po serii postępowań i wyroku NSA uchylającego wcześniejsze rozstrzygnięcia, organ egzekucyjny wydał nowe postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji. Skarżący zarzucali m.in. dopuszczalność ponownego wszczęcia postępowania po jego umorzeniu z powodu błędu co do osoby zobowiązanego oraz brak doręczenia upomnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
II SA/Kr 223/22 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. M., M. M. i Firma A na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 10 grudnia 2021 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Decyzją z dnia 13 maja 1996 r., znak: [...], Prezydent Miasta K. nakazał P. T. M. rozbiórkę "obiektu budowlanego będącego w budowie na terenie położonym przy ul [...] na działkach nr [...], [...] bez wymaganego pozwolenia". Po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji Wojewoda K. utrzymał ją w mocy własną decyzją z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...] Upomnieniem z dnia 25 sierpnia 1997 r. Prezydent Miasta K. wezwał P. T. M. do wykonania ciążącego na nim obowiązku rozbiórki, a w dniu 10 października 1997 r. wystawił wobec niego tytuł wykonawczy. Z powodu śmierci P. T. M. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem PINB w K. - Powiat Grodzki z dnia 5 kwietnia 2011 r., znak: [...], a następnie podjęte postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r. znak: [...] Upomnieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. znak: [...], PINB w K. - Powiat Grodzki wezwał P. M. M. i P. J. M., jako następców prawnych P. T. M., do wykonania obowiązku określonego w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Krakowskiego z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...] W upomnieniu zawarte zostało pouczenie, że niewykonanie obowiązku w zakreślonym terminie spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 6 września 2013 r. PINB w K. - Powiat Grodzki wystawił wobec P. M. M. i P. J. M. tytuł wykonawczy nr [...], stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W piśmie z dnia 4 października 2013 r. zobowiązani, P. J. M. i P. M. M., zgłosili zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Po rozpatrzeniu zarzutów PINB w K. - Powiat Grodzki wydał postanowienie z dnia 24 października 2013 r., znak: [...], o oddaleniu zarzutów. Zażalenie na to postanowienie złożyli P. J. M. i P. M. M., reprezentowani przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 4 listopada 2013 r. Postanowieniem nr [...] z dnia 12 grudnia 2013 r., znak: [...], MWINB utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowienie MWINB nr [...] z dnia 12 grudnia 2013 r., znak: [...], zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt: Il SA/Kr 266/14, skargę oddalił. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej od w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt: II SA/Kr 266/14, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt: II OSK [...], uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienie MWINB nr [...] z dnia 12 grudnia 2013 r., znak: [...], i poprzedzające je postanowienie PINB w K. - Powiat Grodzki z dnia 24 października 2013 r., znak: [...]. W uzasadnieniu w/w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "skoro zatem obwiązek nałożony tymi decyzjami dotyczy nieruchomości - działek w nich konkretnie oznaczonych, to następstwo prawne zobowiązanego przechodzi na wszystkich każdoczesnych właścicieli wszystkich działek wymienionych w tych decyzjach. (...) W okolicznościach niniejszej sprawy to następstwo prawne w odniesieniu do wszystkich działek objętych tytułem wykonawczym nie zostało jednak wykazane. Ustalając je ograniczono się bowiem tylko do części tych działek, pomijając inne wymienione w decyzji rozbiórkowej." Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów zgłoszonych przez P. J. M. i P. M. M. w piśmie z dnia 4 października 2013 r. PINB w K. - Powiat G. wydał postanowienie nr [...] z dnia 3 czerwca 2020 r., znak: [...], w którym postanowił, na podstawie art 34 § 4 w zw. z art 33 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzyć postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 6.09.2013 r. W dniu 10 czerwca 2020 r. pracownicy powiatowego inspektoratu przeprowadzili kontrolę przy ul. [...] w K. i stwierdzili, że obowiązek wynikający z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...], nie został wykonany. Upomnieniem z dnia 25 czerwca 2020 r., znak: [...], PINB w K. - Powiat Grodzki wezwał P. A. M. i Firma A do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...] [...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody K. z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...] W upomnieniu wyjaśnione zostało, że po analizie przekształceń działek oraz ich zmian własnościowych uznano, że P. A. M. jako właściciel działki nr [...] obr. [...] i Firma A jako właściciel działek nr [...] i [...] obr. [...] są odpowiedzialni za wykonanie obowiązku wynikającego z w/w decyzji. W dniu 25 sierpnia 2020 r. PINB w K. - Powiat Grodzki wystawił wobec P. J. M., P. A. M., P. M. M., Firma A tytuł wykonawczy nr [...], stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanym odpisu w/w tytułu wykonawczego, zgłosili oni zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej: w piśmie z dnia 16 września 2020 r., uzupełnionym pismem z dnia 1 października 2020 r. zarzuty zgłosiła Firma A reprezentowana przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 16 września 2020 r. zarzuty zgłosili P. J. M. i P. M. M., reprezentowani przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 16 września 2020 r. zarzuty zgłosił P. A. M., reprezentowany przez adwokata W. C.. Po rozpatrzeniu zarzutów PINB w K. - Powiat Grodzki wydał postanowienie nr [...] z dnia 19 października 2020 r., znak: [...], o oddaleniu zarzutów. Postanowienie to zostało następnie sprostowane w zakresie podstawy prawnej postanowieniem PINB w K. – Powiat Grodzki nr [...] z dnia 19 listopada 2020 r., znak: [...] Po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie PINB w K. - Powiat Grodzki nr [...] z dnia 19 października 2020 r., znak: [...], organ II instancji postanowieniem nr [...] z dnia 22 lutego 2021 r., znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy PINB w K. - Powiat Grodzki wydał postanowienie nr [...] z dnia 24 maja 2021r., znak: [...], o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego [...], wszczętego nadaniem tytułowi wykonawczemu nr [...] klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej - do czasu zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów. Postanowieniem nr [...] z dnia 24 maja 2021 r., znak: [...], PINB w K. - Powiat Grodzki uznał w całości zarzut zgłoszony przez P. A. M. oparty na art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. i oddalił pozostałe zarzuty zgłoszone w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 25 sierpnia 2020 r. Zażalenie na to postanowienie złożyli P. M. M., P. J. M., spółka Firma A reprezentowani przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 11 czerwca 2021 r. Zażalenie to wniesione zostało w ustawowym terminie, a PINB w K. - Powiat Grodzki nie znalazł podstaw do zastosowania art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwany dalej: K.p.a.) w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej zwana: u.p.e.a).
Organ II instancji po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że śmierć inwestora, P. T. M., na którego nałożony został w decyzji nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, nie oznacza, że w aktualnym stanie faktycznym i prawnym nakaz ten nie może być egzekwowany od aktualnych właścicieli nieruchomości oznaczonej w tej decyzji. Obowiązek rozbiórki budynku, nakazany w decyzji przez właściwy organ nadzoru budowlanego, nie ma charakteru osobistego, tj. nie jest ściśle związany z podmiotem wskazanym w decyzji jako podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku. W przypadku egzekucji tego obowiązku chodzi o doprowadzenie do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, a nie o wykonanie decyzji w stosunku do osoby wskazanej w decyzji. Decyzja nakazująca rozbiórkę nie pełni bowiem funkcji kary nakładanej na konkretną osobę (podmiot), ale celem jej wydania jest doprowadzenie do stanu legalności, czyli do stanu sprzed dokonania samowoli budowlanej. Dlatego wszelkie obowiązki wynikające z władztwa nad nieruchomością, w tym obowiązek rozbiórki obiektu posadowionego na tej nieruchomości, obciążają aktualnego właściciela, ponieważ związane są z własnością nieruchomości, a nie z konkretną osobą. W wyroku z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt: II SA/Kr 1076/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził: "decyzja nakazująca rozbiórkę dotyczy w tej sprawie konkretnego budynku, a nie osoby i zobowiązanym do jej wykonania jest jego aktualny właściciel, zatem w razie zmian właścicielskich decyzja ta pozostaje w obrocie, a organ, bez wydawania ponownego rozstrzygnięcia w tej sprawie, ma prawo egzekwować wynikający z niej obowiązek od obecnego właściciela (...)". Takie stanowisko dopuszczalne jest w oparciu o art. 52 ustawy Prawo budowlane. Zmiana właściciela nieruchomości powoduje zmianę w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie obowiązku dotyczącego tej nieruchomości, a nie czyni tego obowiązku niebyłym. Organ II instancji wskazał, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 112/13, LEX nr 2005821, NSA stwierdził, iż "postępowanie egzekucyjne można prowadzić względem takiego inwestora, który ma możliwość wejścia na cudzy grunt i dokonania rozbiórki obiektu. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że inwestor mający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w dacie popełnienia samowoli budowlanej lub innych naruszeń prawa mógł później utracić to prawo. W takiej sytuacji obowiązek rozbiórki w trybie 48, 50a, 51 prawa budowlanego ciąży na tym kto faktycznie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszeń prawa przy wykonywaniu robót budowlanych". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się zatem możliwość skierowania egzekucji wobec aktualnego właściciela w sytuacji, gdy inwestor, na którego w decyzji nałożony został obowiązek rozbiórki, z jakichś powodów obowiązku tego już nie może wykonać. W wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt: II OSK 2448/14, wydanym w sprawie dotyczącej egzekucji obowiązku nakazanego w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r. znak [...] NSA nie pozostawił wątpliwości co do tego, że w przedmiotowej sprawie odpowiedzialni za wykonanie obowiązku nakazanego w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], są wszyscy właściciele działek wymienionych w tej decyzji. Z materiału dowodowego włączonego do akt postępowania egzekucyjnego znak: [...] wynika, że działka nr [...] obr. [...] w K. podzielona została na działkę nr [...] i [...], działka nr [...] obr. [...] w K. podzielona została na działkę nr [...] i działkę [...], działka nr [...] obr. [...] w K. podzielona została na działkę nr [...] i działkę nr [...], działka nr [...] obr. [...] w K. podzielona została na działkę nr [...] i działkę nr [...]. Działki o numerach [...], [...], [...] i [...] obr. [...] w K. wraz z innymi działkami utworzyły działkę nr [...]. Właścicielem działki nr [...] obr. [...] w K. jest P. J. M., co ujawnione zostało w treści księgi wieczystej nr [...] Właścicielem działek nr [...] i [...] obr. [...] w K. jest Firma A , co ujawnione zostało w treści ksiąg wieczystych nr [...] i [...] Właścicielem działek nr [...], [...], [...], [...] obr. [...] w K. jest P. M. M., co ujawnione zostało w treści ksiąg wieczystych nr [...], [...], [...] Właścicielem działki nr [...] obr. [...] w K. są P. J. M. i P. M. M., co ujawnione zostało w treści księgi wieczystej nr [...] Z treści tej księgi wieczystej wynika również, że własność działki nr [...] obr. [...] w K. P. J. M. i P. M. M. nabyli w drodze umowy darowizny zawartej w dniu 30 grudnia 2019 r., natomiast wcześniej właścicielem tej działki był P. A. M.. Powyższe oznacza, że obecnie właścicielami działek wymienionych w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...] i działek powstałych z ich podziału są: P. J. M., P. M. M. i Firma A spółka jawna. Od wszystkich tych właścicieli PINB w K. - Powiat Grodzki może domagać się wykonania obowiązku nakazanego w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...] Wyjaśnić w tym miejscu należy, że aby prowadzić postępowanie egzekucyjne wobec P. J. M., P. M. M. i Firma A PINB w K. - Powiat Grodzki nie musi pozyskiwać urzędowego dokumentu wykazującego przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego, tj. dokumentu, o którym mowa w art. 28a u.p.e.a. W art. 28a u.p.e.a ustawodawca dopuścił możliwość kontynuacji postępowania egzekucyjnego w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że art. 28a u.p.e.a nie ma zastosowania w obecnym stanie faktyczno-prawnym przedmiotowej sprawy. Postanowieniem nr [...] z dnia 3 czerwca 2020 r., znak: [...], PINB w K. - Powiat Grodzki umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P. J. M. i P. M. M., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 września 2013 r. To oznacza, że obecnie prowadzone postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 25 sierpnia 2020 r., nie jest kontynuacją wcześniej prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ale nowym postępowaniem egzekucyjnym. W tym nowym postępowaniu egzekucyjnym konieczne było ustalenie osób odpowiedzialnych za wykonanie obowiązku nakazanego w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...] Zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt: II OSK 2448/14, PINB w K. - Powiat Grodzki przyjął, że zobowiązanymi do wykonania tego obowiązku są wszyscy właściciele wszystkich działek wymienionych w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...] Dane dotyczące własności poszczególnych działek zawarte są natomiast w księgach wieczystych, prowadzonych dla nieruchomości obejmujących te działki.
Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 25 sierpnia 2020 r. wystawiony został wobec P. J. M., P. M. M., Firma A spółki jawnej i P. A. M.. Zgłaszając zarzut błędu co do zobowiązanego P. A. M., reprezentowany przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 16 września 2020 r. wskazał, że z treści upomnienia wynika, iż A. M. został uznany jako następca prawny pierwotnie zobowiązanego T. M., a to jako właściciel działki nr [...], która powstała w wyniku przekształceń działek [...], [...], [...] i [...], a z kolei te działki miały powstać w wyniku podziału działki nr [...], [...], [...] i [...]. Tymczasem na dzień sporządzenia w/w upomnienia, A. M. nie był właścicielem w/w nieruchomości i nie jest nim także na obecnym etapie postępowania. A. M. nie jest właścicielem w/w działek od dnia 30.12.2019 r. - na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...]. Do pisma z dnia 16 września 2020 r. dołączona została kopia aktu notarialnego z dnia 30 grudnia 2019 r. (repertorium A nr [...]), z którego wynika że zawarta została umowa darowizny pomiędzy P. A. M. a P. J. M. i P. M. M.. Przedmiotem umowy jest nieruchomość w K., dzielnica Krowodrza, składająca się z działek nr [...], [...], [...], [...] i [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], i nieruchomość w K., dzielnica [...], składająca się z działek nr [...], [...], [...], [...], [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] Z treści aktu notarialnego wynika również, że doszło do zmiany w operacie ewidencji gruntów dla obr. [...] j. ewid. K. - [...], polegającej na wzajemnym zniesieniu działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w jedną działkę ewidencyjną, która otrzymuje oznaczenie nr [...]. W akcie notarialnym zapisano, że P. A. M. daruje swojej siostrze J. M. i swojemu bratu M. M. udziały wynoszące po ˝ części w wyżej opisanych nieruchomościach, położonych w K., dzielnica [...]. Uchylając postanowienie PINB w K. - Powiat Grodzki nr [...] z dnia 19 października 2020 r., znak: [...], Organ II instancji w postanowieniu nr [...] z dnia 22 lutego 2021 r., znak: [...], wskazał, że wobec przedłożonej przez P. A. M. kopii umowy darowizny, zawartej w dniu 30 grudnia 2019 r. w formie aktu notarialnego (repertorium A nr [...]) uznać należy, że istnieją uzasadnione wątpliwości, czy P. A. M. nadal pozostaje właścicielem nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...] i [...] W toku ponownego rozpatrzenia sprawy PINB w K. - Powiat Grodzki ustalił, że aktualnie działka nr [...] obr. [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...], a księga wieczysta nr [...] została zamknięta w związku z całkowitym przeniesieniem nieruchomości do księgi wieczystej nr [...] Aktualnie w księdze wieczystej nr [...] jako współwłaściciele nieruchomości widnieją P. J. M. i P. M. M.. Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że wniosek o zmianę wpisu w zakresie własności wpłynął do sądu wieczystoksięgowego w dniu 17 sierpnia 2020 r., a podstawą wpisu jest umowa darowizny z dnia 30 grudnia 2019 r., nr repertorium [...]. Powyższe oznacza, że przed wystawieniem tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 25 sierpnia 2020 r. P. A. M. przestał być właścicielem działki nr [...] obr. [...]. Zatem zgłoszony przez P. A. M. zarzut błędu co do osoby zobowiązanego jest zasadny. Słusznie więc w zaskarżonym postanowieniu nr [...] z dnia 24 maja 2021 r., znak: [...], PINB w K. - Powiat Grodzki działając jako wierzyciel na podstawie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a upea uznał w całości zarzut zgłoszony przez P. A. M., oparty na podstawie z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Z art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a wynika, że organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. Zatem postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P. A. M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 sierpnia 2020 r. będzie podlegało umorzeniu po wydaniu niniejszego postanowienia, które jest postanowieniem ostatecznym w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Organ II instancji, uznając skarżone postanowienie organu I instancji za prawidłowe wskazał, że wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że nie można wszcząć nowego postępowania egzekucyjnego w sprawie tego samego obowiązku. Możliwość ta zależna jest od przesłanki będącej podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego i od okoliczności sprawy. W przedmiotowej sprawie PINB w K. - Powiat Grodzki wydał postanowienie nr [...] z dnia 3 czerwca 2020 r., znak: [...], w którym po rozpatrzeniu zarzutów zobowiązanych M. M. oraz J. M. wniesionych pismem z dnia 4.10.2013 r. (data wpływu: 7.10.2013 r.) postanowił umorzyć postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym tut. organu nr [...] z dnia 6.09.2013 r., a jako podstawę umorzenia podał art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W ówcześnie obowiązującym stanie prawnym art. 34 § 4 u.p.e.a stanowił, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z kolei art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a stanowił, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być błąd co do osoby zobowiązanego. W uzasadnieniu postanowienia nr [...] z dnia 3 czerwca 2020 r., znak: [...], PINB w K. - Powiat Grodzki wyjaśnił, że zgodnie z wiążącymi wskazaniami wyroku NSA z dnia 14.06.2016 r., sygn. akt: II OSK 2448/14, w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 6 września 2013 r. wadliwie wskazano tylko M. M. oraz J. M. jako zobowiązanych, a w ocenie Sądu w niniejszej sprawie następstwo prawne pierwotnego zobowiązanego przeszło na wszystkich każdoczesnych właścicieli działek wymienionych w egzekwowanych decyzjach, nie tylko na P. J. M. i P. M. M.. Odnosząc się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu braku upomnienia organ II instancji wskazał, że obowiązek przesłania zobowiązanemu upomnienia wynika z art. 15 u.p.e.a, którego § 1 stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku. Z art. 15 u.p.e.a wyprowadza się ogólną zasadę postępowania egzekucyjnego - zasadę zagrożenia egzekucją. Istotą upomnienia jest bowiem poinformowanie zobowiązanego o zagrożeniu wszczęciem egzekucji administracyjnej. Upomnienie nie rozstrzyga w kwestii obowiązku, a jedynie przypomina zobowiązanemu o konieczności wykonania nałożonego na niego już wcześniej obowiązku oraz wskazuje na konsekwencje niewykonania obowiązku, czyli wszczęcie egzekucji administracyjnej. Upomnienie to czynność dokonywana jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W doktrynie przyjmuje się, że upomnienie jest przesyłane zobowiązanemu tylko raz, a ewentualne późniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje zniweczenia skutków upomnienia doręczonego zobowiązanemu przed wszczęciem umorzonego postępowania egzekucyjnego, czyli upomnienie takie nie traci swojej funkcji informacyjnej. Oznacza to możliwość wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego wobec tego samego zobowiązanego bez ponownego upominania go (zob. Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2018, s. 117). W takich okolicznościach sprawy, gdy wierzyciel upomniał zobowiązanego, a wszczęte postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, przy ponownym wszczęciu postępowania egzekucyjnego wierzyciel nie musi ponawiać upomnienia, o ile dotyczy tego samego obowiązku i tego samego zobowiązanego. Należy wtedy przyjąć, że upomnienie miało już miejsce (zob. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, red. Dariusz Ryszard Kijowski, opubl. LEX - komentarz do art. 15 u.p.e.a). Takie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt: 11 FSK 618/08 (opubl. LEX) stwierdził: jeżeli w danym przedmiocie uprawniającym do egzekucji administracyjnej w stosunku do określonego nie zmienianego następnie podmiotu, na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłane i doręczone zostanie upomnienie, brak jest podstaw do występowania przez wierzyciela z kolejnymi upomnieniami, także w przypadkach ponownego wszczynania postępowania egzekucyjnego w tym samym obszarze. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, przy niezmienionej tożsamości przedmiotu i podmiotu oraz podstaw wszczęcia tego postępowania, nie uchyla faktu ani znaczenia prawnego zrealizowanego przez wierzyciela obowiązku wystosowania upomnienia. Wprawdzie, na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie w przepisie tym przewidzianym powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jednakże sporządzenie, przesłanie i doręczenie upomnienia czynnościami egzekucyjnymi niewątpliwie nie są. Organ II instancji podzielił tak wyrażony pogląd i stwierdził jednocześnie, że pogląd ten jest uprawniony ze względu na funkcję, jaką upomnienie pełni. Celem upomnienia jest doprowadzenie do dobrowolnego wykonania przez zobowiązanego nałożonego na niego obowiązku poprzez uświadomienie mu, że brak wykonania tego obowiązku spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Dlatego upomnienie przesyła się zobowiązanemu nie przed każdorazowym wystawieniem tytułu wykonawczego w tym przedmiocie, ale po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt: II OSK 702/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy uznać należy, że upomnienie z dnia 6 sierpnia 2013 r., znak: [...], skierowane do P. J. M. i P. M. M. jeszcze przed wystawieniem tytułu nr [...] z dnia 6 września 2013 r., zachowuje swoją funkcję i skuteczność również w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 25 sierpnia 2020 r. W upomnieniu tym PINB w K. - Powiat Grodzki wezwał P. J. M. i P. M. M. do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody K. z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...] W związku z tym, że upomnienie z dnia 6 sierpnia 2013 r., znak: [...], dotyczy tych samych zobowiązanych i tego samego obowiązku, który objęty jest tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 25 sierpnia 2020 r., uznać należy, że doręczenie tego upomnienia jest spełnieniem obowiązku wierzyciela, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. Zatem zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a), zgłoszony przez P. J. M. i P. M. M., reprezentowanych przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 16 września 2020 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Dalej w uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w piśmie z dnia 16 września 2020 r. P. A. M., reprezentowany przez adwokata W. C., zgłaszając zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a) wyjaśnił, że działka nr [...] nie jest objęta jakąkolwiek zabudową, a tym samym kierowanie w stosunku do niego lub aktualnego właściciela tej działki obowiązku objętego tytułem wykonawczym uzasadnia zarzut, iż obowiązek ten w zakresie w/w nieruchomości nie istnieje. Ten sam zarzut zgłosili P. M. M. i P. J. M., reprezentowani przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 16 września 2020 r. wskazując, że działki nr [...] i [...] nie są objęte jakąkolwiek zabudową, natomiast spółka Firma A reprezentowana przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 16 września 2020 r. wskazała, że działki nr [...] i nr [...] nie są objęte jakąkolwiek zabudową. Przesłanką wniesienia zarzutu nieistnienia obowiązku jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał (zob. komentarz do art. 33 u.p.e.a, red. Roman Hauser, Marek Wierzbowski, Legalis 2021). W przedmiotowej sprawie Organ II instancji nie stwierdził takich okoliczności, które powodowałyby nieistnienie obowiązku nakazanego w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody K. z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...] Organ II instancji podkreślił, że decyzja istnieje w obrocie prawnym, a jej wykonanie nie zostało wstrzymane. Zatem nałożony w tej decyzji obowiązek rozbiórki istnieje i podlega egzekucji administracyjnej. Okoliczności podnoszone przez zobowiązanych, dotyczące braku zabudowy na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] w K., nie świadczą o nieistnieniu obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...] Jak wynika z w/w decyzji obowiązek polega na rozbiórce "obiektu budowlanego będącego w budowie na terenie położonym przy ul. [...] na działkach nr [...], [...], [...], [...] bez wymaganego pozwolenia". W treści niniejszego postanowienia wyjaśnione już zostało, że zapis ten należy odczytywać w taki sposób, że chodzi o działki nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] i [...] obr. [...] w K., a z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że działka nr [...] obr. [...] w K. podzielona została na działkę nr [...] i [...], działka nr [...] obr. [...] w K. podzielona została na działkę nr [...] i działkę [...], działka nr [...] obr. [...] w K. podzielona została na działkę nr [...] i działkę nr [...], działka nr [...] obr. [...] w K. podzielona została na działkę nr [...] i działkę nr [...], a działki o numerach [...], [...], [...] i [...] obr. [...] w K. wraz z innymi działkami utworzyły działkę nr [...]. Teren, o którym mowa w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...] obecnie składa się z następujących działek: działki nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. (wymienione w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...]) oraz działki nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] w K. (powstałe z podziału działek wymienionych w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...]). Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do tego, aby w toku postępowania egzekucyjnego na nowo ustalać, jakie działki zabudowane są obiektem podlegającym rozbiórce. Takie ustalenia poczynione zostały w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją, z której wynika obowiązek. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została wydana w ramach innego postępowania. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą obowiązku, nawet wówczas gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt: II SA/Kr 891/20, opubl. LEX). W doktrynie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym podział nieruchomości na mniejsze działki oznacza jedynie tyle, że przedmiotem egzekucji pozostaje ta sama nieruchomość w granicach dawnej działki. W takiej sytuacji ani przedmiot egzekucji nie przestał istnieć, ani też egzekucja ta nić stała się niewykonalna. Przedmiotem egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest przecież nieruchomość, a nie działka gruntu w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stanowczo do tej kwestii odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt: II OSK 2448/14, wydanym w sprawie ze skargi kasacyjnej P. M. M. i P. J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt: II SA/Kr 266/14. Z powołanego wyroku wynika, że właściciele wszystkich działek wymienionych w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], i działek powstałych z ich podziału, są odpowiedzialni za wykonanie obowiązku nakazanego w tej decyzji. Działki te tworzą bowiem nieruchomość, na której - według ustaleń poczynionych w trakcie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...], - położony jest obiekt podlegający rozbiórce.
Organ II instancji wskazał, że dla oceny zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje okoliczność podana przez P. J. M. i P. M. M., reprezentowanych przez adwokata W. C., w piśmie z dnia 16 września 2020 r., a to, że częściowo w zakresie działek nr [...] i [...] zostało wydane pozwolenie na budowę nr [...] z dnia 15.07.1999 r. Z przedłożonej kopii decyzji pozwolenia na budowę wynika, że zatwierdzono projekt budowlany i wydano pozwolenie na budowę dla obiektu: "budynek biurowo-handlowy, miejsca parkingowe, drogi wewnętrzne, instalacje: elektryczna, gazowa, wod-kan, c.o., wentyl., zlokalizowanego na działkach nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] oraz częściowo [...]; [...]; [...]; [...] K. - [...] Objęcie decyzją o pozwoleniu na budowę części nieruchomości, na której zlokalizowany jest obiekt podlegający rozbiórce nie świadczy o tym, że obowiązek rozbiórki przestał istnieć. Powołana decyzja o pozwoleniu na budowę w żaden sposób nie niwelowała skutków decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody K. z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...] W szczególności decyzja ta nie spowodowała wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Krakowskiego z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...]
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli P. M. M., P. J. M. oraz Firma A z siedzibą w K. przy ul. [...], reprezentowani przez pełnomocnika adwokata W. C.. W skardze zarzucono naruszenie art. 7, art. 77, art. 105 § 1 i art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 33 § 2 pkt 3 w zw. z art. 60 § 1 tej ustawy przez błędne ustalenie, iż fakt wcześniejszego ostatecznego umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do M. M. i J. M. postanowieniem z dnia 3 czerwca 2020 r. w następstwie uwzględnienia błędu co do osoby zobowiązanej nie stanowi przeszkody do wydania ponownego tytułu wykonawczego wobec tych osób na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. Zarzucono także naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 33 § 2 pkt 4, art. 15 i art. 27 § 1 pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne ustalenie, że nie jest konieczne doręczenie Skarżącym upomnienia w przypadku wydania nowego tytułu wykonawczego, a wystarczającym jest doręczenie takiego upomnienia przed wydaniem wcześniejszego tytułu wykonawczego, mimo umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tego tytułu wykonawczego. Skarżący wskazują także, iż doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie wskazania wynikającego z wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2016 r. II OSK 2448/14 wydanego w niniejszej sprawie, z którego wynika, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien dysponować urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Skarżący złożyli także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ponadto w uzasadnieniu skargi wskazano, że w ocenie Skarżących wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec M. M. i J. M. nie można w dalszym ciągu prowadzić tego postępowania w oparciu o nowy tytuł wykonawczy. Niezasadne jest stanowisko organu, że jest to dopuszczalne, bowiem powodem umorzenia nie była okoliczność, że w stosunku do w/w osób postępowania tego prowadzić nie można, ale że oprócz nich są dalsze osoby zobowiązane. Skarżący uważa, że stanowisko organu jest nietrafne. Wskazana podstawa umorzenia ma charakter merytoryczny, dotyczy osoby zobowiązanego, zatem chodzi o rozstrzygnięcie określonego stosunku prawnego. W konsekwencji mimo, że rozstrzygnięcie o umorzeniu ma formę postanowienia, to w swej treści pełni taką samą funkcję jak decyzja w postępowaniu administracyjnym. Takie stanowisko zdaniem Skarżących znajduje oparcie w wyroku NSA z dnia 6 lipca 2006 II OSK 1071/2005. Ponadto w przedmiotowej sprawie orzekały sądy administracyjne. W szczególności w wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2016 r. II OSK 2448/14 NSA uznał, że warunkiem kontynuacji postępowania egzekucyjnego jest wystawienie nowego tytułu egzekucyjnego i skierowanie go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście obowiązku na następcę prawnego mając na uwadze treść art. 28a u.p.e.a. Tymczasem organ uważa, że wskazania te nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie ponieważ tamto postępowanie zostało umorzone, a prowadzone postępowanie egzekucyjne jest nowym postępowaniem, a nie kontynuacją tamtego postępowania. Skarżący nie zgadzają się także ze stanowiskiem, że nie było konieczne doręczenie upomnienia w przedmiotowej sprawie, skoro zostało ono doręczone w postępowaniu, które zostało umorzone. Tymczasem zakres podmiotowy tytułu wykonawczego z 25 sierpnia 2020 r. jest inny niż tytułu z dnia 6 września 2013 r. a obowiązek ma charakter niepieniężny i dotyczy rozbiórki obiektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji stwierdza, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej p.p.s.a.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Ramy prawne rozpoznawanej sprawy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako u.p.e.a). W szczególności zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Stosownie do art. 28a u.p.e.a. w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl § 2 podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a)orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b)dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c)przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4)brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Przystępując do kontroli skarżonej decyzji z prawem w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że istotny z punktu widzenia powołanych przepisów prawa stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Podkreślić także należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień, związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie ma natomiast umocowania, aby sięgać "wstecz" i badać prawidłowość sposobu, w jaki w fazie jurysdykcyjnej skonkretyzowano prawa i obowiązki strony. Nie może zatem odnosić się do zagadnień, związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego. Punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany akt administracyjny. Dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, organ prowadzący egzekucję jest nim związany. W żadnym wypadku nie może samodzielnie dokonywać jego weryfikacji. To ograniczenie kognicji znalazło wyraz w art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym." (wyrok NSA z dnia 24 maja 2016, sygn. II FSK 1138/14)
W sprawie niespornym jest, że w stosunku do M. M. i J. M. został wydany dnia 6 września 2013 r. tytuł wykonawczy nr [...], zgodnie z którym na w/w ciąży obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r. Adresatem tej ostatniej decyzji był Pan T. M., którego następcami prawnymi są Skarżący – M. M. i J. M.. Niekwestionowanym jest także fakt, że postanowieniem PINB w K. z dnia 3 czerwca 2020 r. znak [...] umorzono postępowanie egzekucyjne wszczęte przez PINB w K. na mocy tytułu wykonawczego z dnia 6 września 2013 r. nr [...] z powodu błędu co do zobowiązanego bowiem w tytule wykonawczym oprócz M. M. i J. M. należało wskazać dodatkowo wszystkich każdoczesnych wymienionych w tytule egzekucyjnym właścicieli działek, czego nie uczyniono. Uchybienie takie wytknął Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w wyroku z dnia 14 czerwca 2016 II OSK 2448/14 (k. 11, k. 64 administracyjnych akt sprawy). Istotną dla sprawy okolicznością jest także, to że na dzień orzekania przez organ II instancji właścicielami działek, na których znajduje się przeznaczony do rozbiórki budynek są J. M., M. M. oraz Firma A (k. 16-29 administracyjnych akt sprawy). Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji szczegółowo przeanalizowała przekształcenia działek, tworzących nieruchomość, na której znajduje się budynek przeznaczony do rozbiórki (k. k. 12 i k. 37 administracyjnych akt sprawy).
Wobec nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie. Sporne natomiast jest w przedmiotowej sprawie – i jest to jeden z zasadniczych zarzutów skargi – czy umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do określonych osób wyklucza ponowne prowadzenie postępowania dotyczącego tych samych osób i tego samego obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2016 r. sygn. II FSK 1138/14 wskazał, że "instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza wszakże, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia - poza przypadkiem wskazanym w art. 61 u.p.e.a. -jest niedopuszczalne również z tego powodu, że de facto pozbawiałoby ono wierzyciela możliwości egzekwowania obowiązków wynikających z ostatecznych decyzji lub postanowień właściwych organów administracji publicznej albo prawomocnych orzeczeń sądowych." Dalej należy zwrócić uwagę na rozbieżność poglądów w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie w kwestii dopuszczalności wystawienia kolejnych tytułów wykonawczych co do tej samej należności. Według jednego stanowiska wyraża się pogląd, że wystawienie nowych tytułów wykonawczych jest prawnie niedopuszczalne (por. np. wyroki NSA: z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 2485/18; z 23 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 306/16 z glosą P. Ostojskiego, Orzecznictwo Sądów Polskich 11/2019, poz. 112 oraz P. Ostojski, Nowy tytuł wykonawczy w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, 5/2019, str. 60-72 i tenże, Zmiana tytułu wykonawczego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, Przegląd Podatkowy, 6/2019, str. 48-56). Według innego stanowiska przyjmuje się, że przepisy u.p.e.a. dopuszczają możliwości wystawienia kolejnych tytułów wykonawczych (por. np. wyroki NSA: z 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1978/12; z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2916/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 566/17). Dokonując oceny dopuszczalności wystawienia nowego tytułu wykonawczego w przedmiotowej sprawie jako przesądzające stanowisko zajęte przez tut. Sąd należy uznać następujące okoliczności. W przedmiotowej sprawie umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w związku ze stwierdzeniem przez organ nieuwzględnienia wszystkich podmiotów zobowiązanych, które – obok Skarżących –powinny występować jako adresaci obowiązku rozbiórki budynku. Miało to związek z wykonaniem wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. Akt II OSK 248/14, w którym Sąd nakazał uwzględnienie jako adresatów obowiązku wszystkich każdoczesnych właścicieli działek wymienionych w decyzji o nakazie rozbiórki. Jakkolwiek można spierać się, czy forma umorzenia postępowania z powodu błędu co do osoby zobowiązanego była tutaj trafnym rozwiązaniem, to jednak nie ulega wątpliwości, że w świetle powyższych okoliczności umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem PINB z dnia 3 czerwca 2020 r. znak [...] nie tamuje możliwości ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec prawidłowo określonych podmiotów zobowiązanych do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Odnosząc się do kolejnej problematycznej kwestii w przedmiotowej sprawie, to jest zachowania wymogu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. stwierdzić należy, co następuje. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że upomnieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. Pan M. M. oraz Pani J. M. zostali wezwani do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r. (k. 3 administracyjnych akt sprawy), zaś Firma A z siedzibą przy ul. [...] w K. nr [...] została wezwana do wykonania obowiązku na mocy upomnienia z dnia 25 czerwca 2020 r. nr [...] znak [...] (k. 15 administracyjnych akt sprawy). W tym stanie faktycznym powstaje pytanie, czy wobec Skarżących M. M. i J. M. wystarczającym było doręczenie upomnienia z dnia 6 sierpnia 2013 r., czy też przed wydaniem postanowienia PINB z dnia 24 maja 2021 r. znak [...] należało doręczyć im kolejne upomnienie. W tej kwestii w orzecznictwie sądów administracyjnych zaprezentowano pogląd, zgodnie z którym "upomnienie stanowi czynność dokonywaną przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i jest ono przesyłane zobowiązanemu tylko raz - ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje zniweczenia skutków upomnienia doręczonego zobowiązanemu przed wszczęciem umorzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to możliwość wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego bez ponownego upominania zobowiązanego" (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2021 r. sygn. III SA/Kr 418/21).Sąd w niniejszym składzie podziela ten pogląd wskazując, że nie doszło do naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. bowiem postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte po uprzednim doręczeniu zobowiązanym upomnienia. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela w tym zakresie trafne stanowisko organu II instancji odwołujące się do funkcji, jaką w postępowaniu egzekucyjnym pełni upomnienie. W skardze zwrócono uwagę na to, że zakres podmiotowy tytułu wykonawczego z 25 sierpnia 2020 r. i 6 września 2013 r. jest odmienny. W tej kwestii należy odnieść się do kontekstu rozpoznawanej sprawy, w szczególności okoliczności, że jako wadliwe w toku uprzedniej sądowej kontroli rozstrzygnięć zapadłych w sprawie wskazano nieuwzględnienie wszystkich zobowiązanych podmiotów w tytule wykonawczym z 6 września 2013 r. Przy czym wadliwość ta polegała nie na błędnym wskazaniu podmiotów zobowiązanych, lecz na pominięciu jednego ze zobowiązanych podmiotów, przy jednoczesnym prawidłowym wskazaniu dwóch podmiotów. W tym stanie sprawy sposób, w jaki organ upomniał zobowiązanych uznać należy za prawidłowy i niemający wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 28a u.p.e.a. zauważyć należy, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie mieści się w ramach hipotezy normy wynikającej z art. 28a u.p.e.a., zaś NSA w powołanym wyroku bynajmniej kwestii tej nie przesądził mimo powołania art. 28a u.p.e.a., co istotne, powołując art. 28a u.p.e.a. jeszcze przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego w sprawie. W przedmiotowym przepisie wyraźnie jest mowa o kontynuacji wszczętego postępowania egzekucyjnego w stosunku do następców prawnych zobowiązanego, co wymaga przedłożenia urzędowych dokumentów wykazujących przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. W przedmiotowej sprawie postępowanie nie było kontynuowane albowiem wskutek jego późniejszego umorzenia doszło następnie do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, po uprzednim ustaleniu kręgu stron postępowania (k. 14 administracyjnych akt sprawy).
Na zakończenie rozważań w przedmiotowej sprawie odnotować należy znajdującą się w aktach sprawy decyzję z dnia 15 lipca 1999 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla J. M., J. M., T. M. i M. M. w przedmiocie budowy budynku biurowo-handlowego, miejsc parkingowych, dróg wewnętrznych, instalacji: elektrycznej, gazowej, wodno-kanalizacyjnej, c.o., wentyl przy ul. [...] w K., na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz częściowo na działach [...], [...], [...], [...], [...], [...] (k. 34 administracyjnych akt sprawy). Mając na uwadze istotę postępowania egzekucyjnego w administracji wskazać należy, że decyzja w sprawie pozwolenia na budowę nie spowodowała wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 maja 1996 r, znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 20 czerwca 1997 r., znak: NB [...], będącej źródłem obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym. Dopiero wyeliminowanie tej ostatniej z obrotu prawnego mogłoby być podstawą kwestionowania egzekucji administracyjnej wobec nieistnienia obowiązku podlegającego przymusowemu wykonaniu.
Jak wynika z powyższego sądowa kontrola skarżonej decyzji nie wykazała naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a skarga została oddalona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło