II SA/Kr 260/13

Dnia 1 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 grudnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 29 grudnia 2015 r. (data prezentaty na dokumencie) skarżąca M. N. wniosła po raz kolejny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla własnego utrzymania w wyniku licznych okoliczności, które nastąpiły w ostatnim czasie. Na wezwanie Sądu kierowane do skarżącej, w dniu 5 stycznia 2016 r. (data nadania) złożony został wypełniony formularz PPF. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i pełnoletnią córką ([...] lat). Źródłem utrzymania rodziny są wynagrodzenia za prace pobierane w stosunku miesięcznym przez skarżącą w wysokości 2000 zł (brutto) oraz jej małżonka w wysokości 1700 zł (brutto). Córka studiuje i nie pracuje. Stałe wydatki rodziny kształtują się na poziomie 1800-2500 zł miesięcznie. Skarżąca zadeklarowała, że posiada budynek mieszkalny o pow. 198 m2 (w tym powierzchnia zabudowy 150 m2) oraz gospodarstwo rolne o pow. 1,35 ha (w tym 0,25 ha lasu). Skarżąca wskazała również, że jest właścicielką 2 samochodów osobowych. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2016 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, podkreślając, że poniesienie kosztów sądowych i to w tak znacznej wysokości nie może być warunkiem do skorzystania przez nią z przysługującego jej prawa do Sądu. Wskazała również, że uzależnienie rozpoznania skargi od wpłaty kwoty 500 zł uchybia, w jej ocenie, konstytucyjnemu prawu zagwarantowanemu w art. 45 Konstytucji RP. Ponadto skarżąca podniosła, że Referendarz sądowy wydając ww. postanowienie nie dokonał wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Skarżąca we wniosku z dnia 29 grudnia 2015 r. (data prezentaty na dokumencie) wniosła jedynie o przyznanie jej zwolnienia od kosztów, a więc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zatem do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. winna ona wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymaga podkreślenia, że będący przedmiotem rozpoznania wniosek jest już siódmym z kolei wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jaki skarżąca złożyła w niniejszej sprawie. Tym samym wniosek ten jako kolejny w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy rozpoznać zgodnie z treścią art. 165 p.p.s.a., który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć takie zmiany w sytuacji osobistej lub finansowej skarżącego, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Analiza kolejnego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie pozwala uznać, że skarżąca nie należy do osób ubogich, które obiektywnie nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Co więcej porównanie wskazanej w oświadczeniu kwoty dochodów (3700 zł brutto) z kwotą ponoszonych przez nią wydatków (1800-2500 zł brutto) pozwala przyjąć, iż w dyspozycji skarżącej pozostaje nadal miesięcznie kwota w wysokości ok. 1200-1900 zł, z której mogłaby ona – i to nawet bez czynienia w tym zakresie szczególnych oszczędności – pokryć koszty postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. M. N., wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy winna wykazać, że okoliczności jakie stały się podstawą poprzedniego rozstrzygnięcia uległy zmianie. To bowiem na skarżącej spoczywa ciężar dowodu, że okoliczności sprawy uległy na tyle wyjątkowej zmianie, że znajduje się ona w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tymczasem skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do wcześniejszych ustaleń Sądu, ponownie w sposób wybiórczy i nierzetelny charakteryzując swoją sytuację materialną. Złożone oświadczenie w zakresie posiadanego majątku co do zasady stanowi powtórzenie informacji zawartych we wcześniejszym wniosku. W związku z powyższym w ocenie Sądu nie było konieczne prowadzenie dochodzenia w celu ustalenia rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej, której postępowanie w niniejszej sprawie rodzi wątpliwości, czy celem podejmowanych przez nią czynności procesowych – polegających na nieustannym składaniu wniosków i zażaleń, mimo jednoznacznej treści wydanych w sprawie orzeczeń – jest nadal kontrola zaskarżonej decyzji. Należy również nadmienić, że zgodnie z przyjętym w judykaturze poglądem kolejne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w siedmiodniowym terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, LEX nr 663300). Wskazuje się bowiem, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu (od zażalenia) wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed negatywnymi skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym terminie. Przyjmuje się, że dopiero wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia o odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 r., I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196; postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., II FZ 564/14, LEX nr 1467651). W niniejszej sprawie Sądy obu instancji każdorazowo odmawiały skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na niespełnienie przez nią przesłanek określonych przepisami prawa, które warunkują przyznanie prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. Dlatego też należało uznać, że złożenie przez skarżącą kolejnego już wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych nie zwalniało jej od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od zażalenia z dnia 7 lipca 2014 r. wniesionego na postanowienie Sądu z dnia 25 czerwca 2015 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia. Odmienne postępowanie Sądu mogłoby pozwolić stronom na nieograniczone przewlekanie postępowania poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, skutkując nieuzasadnionym przewlekaniem postępowania, a nawet uniemożliwić jego zakończenie orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2012 r., II GZ 95/12, LEX nr 1138008; postanowienie NSA z dnia 23 marca 2009 r., I FZ 60/09, LEX nr 565712). Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.