II SA/Kr 29/18
WyrokWSA w Krakowie2018-03-13
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Magda Froncisz, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, którego budowa zakończyła się przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., powinna być wydana na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a jeśli tak, to czy przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy zostały spełnione?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku obiektów budowlanych, których budowa zakończyła się przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, w tym ustawę Prawo budowlane z 1974 r. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., uznając, że lokalizacja obiektu budowlanego powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, co uzasadnia nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku garażowo-gospodarczego, wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie utrzymanego w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący kwestionowali ustalenie daty budowy obiektu oraz legalność jego powstania. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję organu odwoławczego, biorąc pod uwagę wcześniejsze orzeczenia sądu w tej samej sprawie.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Agnieszka Nawara- Dubiel (spr.) Protokolant: starszy sek. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. B. i J. B. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2017 r.,znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiat N. (dalej jako: PINB) decyzją Nr [...] z dnia 20 stycznia 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm., dalej jako: u.p.b.74) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm., dalej jako: u.p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako: k.p.a.), nakazał cyt. "A. i J.B. – właścicielom budynku wykonać rozbiórkę budynku garażowo-gospodarczego w kształcie trapezu o wymiarach boków 9,50 m, 3,80 m, 9,50 m i 4,05 m (pow. zab. 37,00 m2) zlokalizowanego na dz. nr [...] w miejscowości K. przy ul. [...]".
Po rozpoznaniu odwołania A. i J. B. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej jako: MWINB) decyzją Nr [..] z dnia 18 października 2017 r., znak [...], uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i nakazał, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.74, właścicielom – A. i J.B. rozbiórkę budynku garażowo-gospodarczego o rzucie poziomym w kształcie trapezu, posiadającego wymiary boków 9,50 m, 3,80 m, 9,50 m i 4,05 m, położonego na działce nr ewid. [...] w miejscowości K. przy ul. [...].
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że podczas rozpoznawania przedmiotowej sprawy był związany treścią wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 759/15, z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt: II SA/Kr 1290/11 oraz z dnia 17 kwietnia 2009 r. sygn. akt: II SA/Kr 222/09.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie uczyniony został budynek garażowo-gospodarczy o rzucie poziomym w kształcie trapezu, posiadający wymiary boków 9.50 m, 3.80 m, 9,50 m i 4.05 m, zlokalizowany na działce nr [...] przy ul. [...] w miejscowości K.
Zdaniem organu II instancji kluczowym w niniejszym postępowaniu było ustalenie daty budowy ww. obiektu budowlanego, co miało przełożenie na zastosowanie odpowiednich przepisów prawa w tej materii.
Organ I instancji przyjął, iż obiekt powstał w 1978 r. mimo, że część świadków wskazywała na rok 1974 r. jako datę powstania obiektu
← J.B. - k.35 akt PINB
← J.B. , Z.S. , S.Ł. i K.Ł. - k.36-39 akt PINB).
← J.B. i Z.S. - k.179-180 akt PINB.
Natomiast T.Ł. i R.Ł. mieli zgodnie oświadczyć, że obiekt miał powstał w roku 1978 (vide: oświadczenia k. 350 i 354 akt PINB).
Organ I instancji przychylił się do oświadczeń T.Ł. oraz R.Ł. , wskazując, iż z uwagi na zamieszkiwanie T.Ł. na działce nr [...] przy ul. [...] w K. i osobisty udział w pracach związanych z budową budynku garażowo-gospodarczego należy dać im wiarę.
MWINB dodatkowo zauważył, iż na kserokopii kopii mapy zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...]), jak wynika z uzupełnienia nabitej pieczęci w dniu 23 lipca 1975r., nie widnieje przedmiotowy obiekt budowlany (k. 187-188 akt PINB). Wobec tego zdaniem organu II instancji przedmiotowy obiekt nie mógł zostać zrealizowany w roku 1974 skoro na mapie zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 23 lipca 1975 r. nie został zaznaczony.
Wobec powyższego MWINB podzielił ustalenia organu I instancji, iż obiekt powstał w roku 1978 - tym bardziej że na przedłożonej przez J.B. kopii mapy sytuacyjno-wysokościowej z roku 1992 przedmiotowy budynek garażowo- gospodarczy jest już zaznaczony (k.34 akt PINB).
Zdaniem organu odwoławczego kwestię legalności obiektu należy rozpatrywać posługując się przepisami ustawy Prawo budowlane obowiązującymi w dacie budowy obiektu budowlanego. Zdaniem MWINB w ustalonej dacie budowy (1978 r.) na wzniesienie przedmiotowego budynku należało uzyskać pozwolenie na budowę. Nawet przyjmując, wbrew zajętemu wcześniej przez organy nadzoru budowlanego stanowisku popartym wskazanymi dowodami, że obiekt powstał pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. Nr 7, poz. 46 ze zm., dalej: u.p.b.61), na jego budowę także należało, zgodnie z art. 36 ust. 1 u.p.b.61 uzyskać pozwolenie na budowę.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego nie uzyskano pozwolenia na budowę, ani nie dokonano zgłoszenia. W niniejszym stanie faktycznym mamy więc mieć do czynienia z samowolą budowlaną.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego z 1994 r. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przepisy dotychczasowe, o których mowa powyżej to przepisy zawarte w ustawie Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. (Dz. U. 1974 nr 38 poz. 229 z późn. zmian.). Również budowa zrealizowana przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1974 r., podlega reżimowi właśnie tej ustawy, na co ma wprost wskazywać brzmienie w/w art.103 ust.2 u.p.b. Zatem nawet jeżeliby przyjąć, że obiekt został wzniesiony w 1974r., a nie jak przyjęły to organy nadzoru budowlanego w 1978 r., to kwestia rozbieżności w dokładnej dacie powstania obiektu budowlanego nie ma znaczenia w kwestii stosowania przepisów prawa budowlanego użytych w procesie dostosowania obiektu do stanu zgodnego z prawem.
W ustawie Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. kwestię postępowania organów nadzoru budowlanego w przypadku samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych miały normować art. 37 ust. 1 i art. 40. Zgodnie z tymi przepisami organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego jeśli
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W tym miejscu MWINB powołał się na treść uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt: II OPS 2/13, w której sentencji podniesiono, iż Przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
PINB słusznie zauważył w skarżonej decyzji, że lokalizacja obiektu nie jest zgodna z obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ustanowionym Uchwałą [...] z dnia 31 stycznia 2014r. w sprawie uchwalenia "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Uzdrowisko K.-Z. (OBSZAR 5 –[.. .] )" [dalej: mpzp] (k.123-145 akt WINB). Rzeczony budynek znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 5.MN.1 (k.144 akt WINB), dla których uchwałodawca przewidział zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, która mogłaby dopuszczać budowę obiektu będącego przedmiotem niniejszej sprawy, jednak z uwagi na jego posadowienie w ustalonej odległości od górnej krawędzi skarpy brzegowej (od 3,20 do 4,50m, zgodnie z załącznikiem do protokołu oględzin PINB z dnia 19 lutego 2015 r.), lokalizacja narusza § 5 ust. 5 pkt 4 mpzp, ponieważ obiekt wybudowany jest bez zachowania minimalnej szerokości strefy ekologicznej potoków, która wynosi 10 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej.
Opierając się na powołanej wcześniej uchwale 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. akt: II OPS 2/13 WINB stwierdził, że zbadaniu powinny podlegać również pozostałe akty planowania przestrzennego od daty powstania obiektu. I tak, z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. –Z. uchwalonego Uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy K. z dnia 9 kwietnia 1982 roku (Dz. Urz. Nr 4 poz. 36 z 25 maja 1982 roku wynika, że działka nr [...] leżała w terenach zielonych chronionych przez zainwestowaniem (k.337 akt PINB). Zatem obiekt nie był również zgodny z przywołanym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji podjął liczne starania w odnalezieniu Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N.S. nr [...] poz. [...] z dnia 9 października 1972 r., które okazały się bezskuteczne. Wobec powyższego, WINB w K. stanął na stanowisku, iż nie można stwierdzić z całą stanowczością, że realizacja obiektu w dacie budowy była niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tym samym WINB uznał, iż konieczna jest reformacja skarżonej decyzji PINB w zakresie podstawy prawnej wskazanej przez organ I instancji. PINB nakazał bowiem orzeczoną w skarżonym rozstrzygnięciu rozbiórkę w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.), uznając, że w niniejszym przypadku wypełnione zostały obie przesłanki wyrażone w w/w przepisie prawa (zarówno przesłanka z pkt 1, jak i z pkt 2).
W kolejnym etapie organ II instancji zbadał, czy lokalizacja obiektu nie powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.74). Zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż jego lokalizacja powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia w zakresie uniemożliwiającym zastosowanie przepisu art. 40 u.p.b.74.
Potwierdza to treść pism RZGW, w których negatywnie zaopiniowano istniejącą lokalizację przedmiotowego obiektu budowlanego (z dnia 2 czerwca 2007r., znak: [...]). Ponadto RZGW w K. , wyrażając opinię do Planu Zagospodarowania Przestrzennego, w oparciu o Ramową Dyrektywę Wodną, sugeruje pozostawienie wolnego pasa o szerokości min. 15 m, kierując się potrzebą ochrony otuliny biologicznej, dostępu do wody w ramach powszechnego korzystania z wód oraz w celu umożliwienia administratorom cieków prowadzenia robót utrzymaniowych w korycie potoku (k. 100 akt PINB). Jednocześnie w piśmie RZGW z dnia 29 czerwca 2007 r., znak: [...], wskazano, iż obiekt znajduje się w zasięgi tzw. wód stuletnich (k.104 akt PINB). Również odesłanie w piśmie RZGW z dnia 12 maja 2014 r., znak: [...], do obecnie obowiązującego miejscowego planu, w którym przewidziano zachowanie odległości 10 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej potoku, jako wyznaczającą linię zabudowy potwierdza, iż obecna lokalizacja budynku powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia (poprzez posadowienie na terenie narażonym na zrywanie prawego brzegu [...] oraz istnienie w zasięgu wód stuletnich) oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia (poprzez brak zachowania odległości, zapewniającej ochronę otuliny biologicznej potoku) (k.30-32 akt PINB znak: [...]).
WINB wskazał, iż w przedmiotowym przypadku niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia związane jest z odległością, jaką dzieli przedmiotowy obiekt od górnej krawędzi skarpy brzegowej (od 3,20 do 4,50 m, zgodnie z załącznikiem do protokołu oględzin PINB z dnia 19 lutego 2015r.) oraz posadowieniem na terenie, który jest narażony na zalewanie. Należy bowiem wskazać, że [...] jest usytuowany w terenie górzystym, co w realiach gwałtownego przyboru wody powoduje zagrożenie dla obiektów położonych w jego pobliżu (przedmiotowy budynek znajduje się w zasięgu wód stuletnich). Skarpa potoku, zgodnie z w/w pismem RZGW z dnia 2 czerwca 2007r. narażona jest ponadto na obrywanie. Z uwagi na wskazane usytuowanie istnieje realne niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, jak również dla obiektów położonych w biegu potoku, poniżej przedmiotowego obiektu budowlanego. Należy przy tym wskazać, iż ugruntowany pogląd orzecznictwa sądowo-administracyjnego wskazuje, iż brak możliwości dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek (art. 40 u.p.b.74), obligujący do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.74 może być związany z samą lokalizacją obiektu budowlanego, co występuje w niniejszej sprawie (vide wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 sierpnia 2011 sygn. akt: IISA/Bk 81/11).
Reasumując więc, organ II instancji za zasadne uznał zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.74 i orzeczenie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Przedmiotowy nakaz został skierowany do A. i J.B. jako właścicieli przedmiotowego obiektu budowlanego (w treści księgi wieczystej numer [...] wskazano ten obiekt jako przynależny do lokalu mieszkalnego nr [...] należącego do w/w Skarżących - k.146-153 akt WINB).
\WINB odniósł się również do innych zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, stwierdzając, iż nie zasługują one na zaaprobowanie. Za bezzasadne uznał także żądanie Skarżących dotyczące umorzenia postępowania w niniejszej sprawie cyt. "zdaniem odwołujących się brak możliwości ustalenia jednoznacznej daty powstania przedmiotowego budynku oraz brak możliwości oceny legalności jego powstania z uwagi na niemożność wglądu w treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na terenie objętym niniejszym postępowaniem determinuje konieczność umorzenia postępowania". W niniejszym przypadku nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Udowodniony został zarówno fakt nielegalnego (bez pozwolenia na budowę z właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej) wybudowania na działce nr [...] w miejscowości K. –Z. przy ul. [...] budynku garażowo-gospodarczego (przedmiot postępowania, który nadal istnieje), jak i fakt, iż jego właścicielami są A. i J.B. (podmiot postępowania). Brak jest zatem podstaw do umorzenia niniejszej sprawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutów R. i T. Ł. zawartych w piśmie z dnia 13 marca 2017r. cyt. "wnosimy skargę na P.I.N.B. w N. , gdyż przyjął bezprawnie odwołanie od A. i J. B. reprezentowanych przez pełnomocnika J.M. po terminie 17 dni po uostatecznieniu się decyzji. P.I.N.B. w N. rażąco naruszył prawo gdyż przyjął po terminie odwołanie" (k.45 akt WINB), WINB w K. wskazuje, iż przedmiotowe zarzuty nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości, gdyż odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej [...] w ostatnim dniu terminu, tj. 27 lutego 2017r. (vide: pieczęć na kopercie przesyłki k. 7 akt WINB).
Decyzja wydana przez organ II instancji została zaskarżona w całości przez A. i J.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Rozstrzygnięciu temu zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. 1974 Nr 38, poz. 229 z późn. zm) poprzez uznanie, że budynek garażowo- gospodarczy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia,
art. 40 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. 1974 Nr 38, poz. 229 z późn. zm) poprzez jego niezastosowanie, to jest braku wydania właścicielom decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
art. 7, art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową, nielogiczną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, której konsekwencją było przyjęcie za datę budowy obiektu roku 1978 oraz błędne ustalenie, iż obiekt w chwili jego wybudowania naruszał przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w sytuacji, gdy z wszelkich zgromadzonych w sprawie dowodów (poza oświadczeniem R.Ł. i T.Ł. ) wynika, iż obiekt powstał w 1974 r.,
art. 8 ustawy k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez nierówne traktowanie w świetle analogicznej zabudowy (odległość od rzeki) nieruchomości sąsiedniej budynkiem hotelu [...].;
art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. polegającej na braku wskazania podstawy prawnej nakazującej zastosowanie przepisów ustawy uchylonej, to jest Prawa budowlanego z 1974 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Skarżący wnieśli o:
1. uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej jej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat N. z dnia 20 stycznia 2017 r. (znak: [,...]),
2. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.). dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga nie jest uzasadniona. Wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są prawidłowe i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela je w całości.
Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 759/15, z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt: II SA/Kr 1290/11 oraz z dnia 17 kwietnia 2009 r. sygn. akt: II SA/Kr 222/09.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901).
Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. II SA/Kr 1152/15).
Ostatnio zapadły w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 759/15, uchylił zaskarżoną decyzję ze względu właśnie na niewykonanie zaleceń sądu zawartych w wyroku z dnia 20 grudnia 2011r. sygn. II SA/Kr 1290/11. Jednocześnie w wyroku tym (sygn. II SA/Kr 759/15) wypowiedziane zostały poglądy i wskazania wiążące Sąd w sprawie niniejszej.
Po pierwsze wiążącym wskazaniem jest to, że w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 37 i art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974r., przy czym jednocześnie inwestor ma prawo do zweryfikowania - w stopniu w jakim na to pozwalają okoliczności prawne i faktyczne sprawy - obydwu kategorii przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.p.b. z 1974 r. tj. zarówno przesłanki zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym jak i przesłanki niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Po wtóre w obszernym wywodzie Sąd wskazał, że organy nie wypełniły zaleceń WSA w Krakowie zawartych w wyroku sygn. II SA/Kr 1290/11 co do podjęcia bardziej efektywnych, skutecznych poszukiwań miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie budowy spornego budynku. Organy nie wykazały odpowiedniej merytorycznej aktywności w zakresie poszukiwania m.p.z.p. Sąd wskazał przy tym, że dopiero gdyby plan ten nie został odszukany – pomimo podjętych rzeczywistych starań – organy mogą orzekać względnie samodzielnie w oparciu o przesłankę, o której jest mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b. z 1974." Sąd przesądził przy tym, że:
"Okoliczność przewidziana w art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 1974 r. musi być na gruncie tej normy prawnej wykazana a nie tylko ma "uzasadniać tezę". A zatem w kontrolowanej sprawie w zakresie tego bezpieczeństwa, nie chodzi o zgodność usytuowania przedmiotowego budynku z obecnie obowiązującym planem miejscowym w przedmiocie odległości zabudowy od brzegu potoku, lecz o jednoznaczne wykazanie, że istnieje bezpośrednie realne zagrożenie ludzi i mienia, a także innych wartości normatywnych z powodu usytuowania przedmiotowego budynku wobec brzegu potoku. Te okoliczności organy rozwinęły w stopniu należytym eliminując wątpliwości w tym zakresie, gdyż m.in. oparły swoje uzasadnienie na piśmie RZGW z czerwca 2007 r. zaakceptowane następnie raz jeszcze, poparte pismem tego organu z 2014 r. W związku, z tym wszystkie ustalenia i wyjaśnienia RZGW tam zawarte są nadal aktualne. Te kwestie zostały wyjaśnione w nawiązaniu do realiów kontrolowanej sprawy. Sąd przyznaje, że MWINB trafnie wskazał, iż w przedmiotowym przypadku niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia związane jest z odległością, jaką dzieli przedmiotowy obiekt od górnej krawędzi skarpy brzegowej (od 3,20 do 4,50m, zgodnie z załącznikiem do protokołu oględzin PINB z dnia 19 lutego 2015 r.) oraz posadowieniem na terenie, który jest narażony na zalewanie. WINB wskazuje, że [...] jest usytuowany w terenie górzystym, co w realiach gwałtownego przyboru wody powoduje zagrożenie dla obiektów położonych w jego pobliżu (przedmiotowy budynek znajduje się w zasięgu wód stuletnich). Skarpa potoku, zgodnie z w/w pismem RZGW z dnia 2 czerwca 2007 r. narażona jest ponadto na obrywanie. Z uwagi na wskazane usytuowanie istnieje zdaniem organu realne niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia jak również dla obiektów położonych w biegu potoku, poniżej przedmiotowego obiektu budowlanego."
Po trzecie Sąd podzielił stanowisko organów administracyjnych, że kwestia analogicznej zabudowy (odległość od rzeki) nieruchomości sąsiedniej budynkiem hotelu [...], nie jest przedmiotem tego postępowania w związku z czym zarzut nie uwzględnienia tej okoliczności w ramach postępowania administracyjnego - nie stanowi naruszenia art. 8 k.p.a. Nie może zatem odnieść skutku zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 8 Kpa.
Po czwarte Sąd wskazał, że co do daty wybudowania przedmiotowego budynku, która został ustalona przez organy na rok 1978r. "w przekonaniu Sądu powyższy pogląd można by podzielić, jednak przy założeniu, że obok wyjaśnień stron i zeznań świadków (...) wymaga dodatkowej weryfikacji w zakresie wiarygodności kserokopii tych map. Przy stanowiącej kserokopię kopii mapy zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jak wynika według organu z uzupełnienia nabitej pieczęci w dniu 23 lipca 1975 r. – przy potwierdzeniu D.N.-P. za zgodność z oryginałem brak jest daty, przy czym samo potwierdzenie tej zgodności stanowi kserokopię. (k. 187-188 t. I akt PINB). Zgodność z oryginałem przyjętym do państwowego zasobu powinna być stwierdzona przez upoważnionego pracownika właściwego organu za zgodność kserokopii kopii zalegającej w aktach sprawy z oryginalnym potwierdzeniem zgodności kopii mapy z oryginałem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego. Z kolei przy stwierdzeniu za zgodność z oryginałem, kserokopii kopii mapy sytuacyjno-wysokościowej z 1992 r., z której ma wynikać, że obiekt już w tym okresie istniał, ponieważ został na nią naniesiony (k.43 t. I akt PINB) - brak jest daty. Adnotacja na pieczęci kopii jest nieczytelna. Zgodność z oryginałem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego powinna być stwierdzona przez upoważnionego pracownika właściwego organu za zgodność kserokopii kopii z oryginalnym potwierdzeniem zgodności kopii mapy z oryginałem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego. Zarazem Sąd zauważa, że w/w kserokopia kopii mapy zasadniczej w skali 1: 1000 nie koresponduje wprost z uwagi na swoją specyfikę i skalę z kserokopią kopii mapy sytuacyjno-wysokościowej w skali 1: 500 i przy nie zaznaczeniu na niej przez organ usytuowania przedmiotowej działki, n.p. przy pomocy ew. weryfikującej nakładki lub przy innej metodzie porównawczej, trudno jest jednoznacznie wypowiadać się, czy na tej kserokopii znajduje się czy też nie obrys przedmiotowego garażu. Z uwagi na wykazane naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a mające istotne znaczenie dla rozpatrzenia sprawy w sposób zgodny z zasadą prawdy materialnej i zasadą praworządności działania administracji publicznej, Sąd nie wypowiada się w przedmiocie materialnych zarzutów co do kwestii terminu budowy przedmiotowego budynku."
Zalecenia Sądu dotyczące podjęcia poszukiwań m.p.z.p. aktualnego na dzień wzniesienia spornego budynku zostały przez organ wykonane. Organ zwrócił się w tej sprawie do Starostwa Powiatowego w N. , Archiwum Starostwa Powiatowego w N. oraz Archiwum Państwowego w K . Oddział w N. , Urzędu Miasta i Gminy w K. oraz Archiwum Urzędu Wojewódzkiego w K. , jednak z odpowiedzi udzielonych przez ww. instytucje wynika, z dokument ten nie został odnaleziony – nie znajduje się w ich zasobach. Odnaleziono jedynie szczątkowe dokumenty nie dotyczące spornego terenu.
Organ II instancji działając na podstawie art. 136 Kpa zlecił nadto organowi I Instancji uzupełnienie postępowania dowodowego o złożenie do akt sprawy kopii mapy zasadniczej zalegającej na stronie 187 – 188 akt PINB znak [...] oraz mapy sytuacyjno - wysokościowej zalegającej na stronie 34 akt PINB znak [...] potwierdzonych przez upoważnionego pracownika w zakresie zgodności kopii tych map z oryginałami przyjętymi do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Do akt pozyskano potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię mapy zasadniczej [...] przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 23 lipca 1975r., z której wynika, że według stanu na 1975 r. sporny obiekt nie został na tej mapie naniesiony. Natomiast mapa sytuacyjno – wysokościowa z 1992r. nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem, albowiem jak ustalono "w operacie technicznym przyjętym do zasobu PODGiK w dniu 17 listopada 1992 pod nr [...] w/w mapa do celów projektowych nie została przekazana przez wykonawcę prac geodezyjnych". W tym zakresie zatem również zostały wykonane zalecenia Sądu wynikające z przywoływanego wyżej wyroku sygn. II SA/Kr 759/15.
Niemniej należy zgodzić się z organem, że niezależnie od tego czy budynek został wybudowany w 1978 r. (na co wskazuje prawidłowo uzupełniony materiał dowodowy) czy też w 1974r., nie ma to znaczenia dla oceny zastosowania przepisów właściwych tj. ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) i tak jak wskazał Sąd w wyroku sygn. II SA/Kr 759/15, zastosowanie w sprawie będą miały przepisy ustawy prawo budowlane z 1974 r. a w szczególności przepis art. 37 i 40.
Prawidłowo i zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd w wyroku sygn. II SA/Kr 759/15 organ zbadał także obie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.p.b. z 1974 r. tj. przesłankę zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym jak i przesłankę niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Ze względu na nieodnalezienie mpzp obowiązującego w dacie budowy spornego budynku, organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, że nie jest możliwe kategoryczne stwierdzenie, że realizacja obiektu była niezgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym. W tym zakresie organ II instancji zreformował podstawę prawną decyzji organu I Instancji.
Jednocześnie prawidłowo i zgodnie z poglądem Sądu wyrażonym w przywoływanym wyroku sygn. II SA/Kr 759/15, organ stwierdził, że niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia związane jest z odległością, jaka dzieli przedmiotowy obiekt od górnej krawędzi skarpy brzegowej (od 3,20 do 4,50m, zgodnie z załącznikiem do protokołu oględzin PINB z dnia 19 lutego 2015 r.) oraz posadowieniem na terenie, który jest narażony na zalewanie. Okoliczności te stwierdzone zostały na podstawie treści pism RZGW z dnia 2 czerwca 2007 r. oraz 12 maja 2014 r.
Wobec powyższego organ w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjął, że wystąpiła przesłanka o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo budowlane z 1974 r. i nałożył na skarżących obowiązek rozbiórki przedmiotowego budynku garażowo – gospodarczego.
W tej sytuacji skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło