II SA/Kr 393/15
WyrokWSA w Krakowie2015-06-29
Skład orzekający: Agnieszka Nawara - Dubiel, Iwona Niżnik – Dobosz, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może samodzielnie obalić domniemanie prawdziwości wpisu w księdze wieczystej przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie posiada kompetencji do samodzielnego obalania domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej. W przypadku wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości, organ powinien zawiesić postępowanie i umożliwić rozstrzygnięcie sporu w odpowiednim postępowaniu sądowym. Wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę wymaga oparcia się na domniemaniu prawdziwości wpisu w księdze wieczystej lub prawomocnym rozstrzygnięciu sądu powszechnego.Stan faktyczny
B.M. zaskarżył decyzję Wojewody utrzymującą w mocy pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego na działkach w miejscowości L., podnosząc zarzuty dotyczące błędów w dokumentacji projektowej oraz braku uznania żony skarżącego za stronę postępowania. Sprawa dotyczyła również prawidłowości tytułu prawnego inwestora do nieruchomości po scaleniu gruntów, którego legalność była kwestionowana przez skarżącego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz decyzję organu I instancji i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie : WSA Iwona Niżnik – Dobosz (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant : st. sekr. sąd. Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 lutego 2015 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
Decyzją z dnia 27 lutego 2015 r. znak [....] Wojewoda [....] , działając na podstawie art. 80 ust. 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej w skrócie P.b.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję nr [....] Starosty N. z dnia 8 września 2014 r. znak [....] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu E.M. i K.G. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na części działki nr [....] w L. wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Postępowanie w sprawie zostało wszczęte z wniosku E.M. i K.G. z dnia 8 sierpnia 2014 r.
W dniu 8 września 2014 r. Starosta N. , działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, wydał decyzję nr [....] znak [....] , którą zatwierdził projekt budowlany i udzielił E.M. i K.G. pozwolenia na budowę "budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na części dz. ewid. ozn. nr [....] (powstałej w obszarze inwestycji z dz. ewid. ozn. przed scaleniem nr .....) położonej w miejscowości L. wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną [zjazd z drogi gminnej dz. ewid. ozn. nr [....] (przed scaleniem nr [....] ), w zakresie przyłącz energetycznego linia napowietrzna AsKSn 4x70 z istniejącego słupa nr [....] (wymienionego na typ R 10,5/10) na dz. ewid. ozn nr [....] (przed scaleniem dz. ewid. ozn nr [....] ) do projektowanego słupa E 10,5 na dz. ewid. ozn. nr [....] (przed scaleniem dz. ewid. ozn nr [....] ) a następnie linia kablowa YAKKS 4x120 do projektowanego słupa E 10,5/10 na dz. ewid. ozn. nr [....] (przed scaleniem dz. ewid. ozn nr [....] ) i dalej linia napowietrzna AsXSn 4x70 do projektowanego słupa E 10,5/10 na dz. ewid. ozn. nr [....] (przed scaleniem dz. ewid. ozn nr [....] ) oraz dalej linia napowietrzna AsXSn 4x16 do projektowanego budynku po dz. ewid. ozn nr nr [....] (przed scaleniem dz. ewid. ozn nr nr [....] ), przyłącz kanalizacyjny do istniejącej studzienki kanalizacyjnej na dz, ewid. ozn. nr [....] dr (przed scaleniem dz. ewid. ozn nr [....] dr) po dz. ewid. ozn. nr nr [....] (przed scaleniem dz. ewid. ozn nr nr [....] , studnia kopana na dz. ewid. ozn. nr [....] (przed scaleniem dz. ewid. ozn nr [....] [....] ), instalacja wodociągowa - przyłącz z projektowanej studni po dz. ewid. ozn. nr [....] (przed scaleniem dz. ewid. ozn. nr [....] [....] ), utwardzenie dojazdu, dojść, miejsca pod pojemnik na śmieci, miejsca postojowego i tarasu naziemnego przy projektowanym budynku)].
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że planowana inwestycja, w tym sieci i urządzenia infrastruktury, zgodne są z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w L. Nr XXVII/130/05 z dnia 1 marca 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Małop. z 5 lipca 2005 r. Nr 360, poz. 2693), dla obszaru o symbolu 2.MN.14 oznaczającego tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Starosta wyjaśnił również, że inwestor wykazał w sposób jednoznaczny, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazał, że działki, na których planowana jest inwestycja, zarówno przed scaleniem, jak i po scaleniu, według wypisów z ewidencji gruntów, należą do inwestorów. W ocenie organu I instancji, projekt budowlany jest kompletny, spełnia wymagania określone w ustawie Prawo budowlane, zawiera wymagane uzgodnienia, pozwolenia i opinie innych organów.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B.M. - właściciel działki sąsiedniej o nr [....] (przed scaleniem, wchodzącej w skład działki poscaleniowej o nr [....] , której obecnie właścicielem jest pani E.M. ). Skarżący podniósł, że wyliczenia w zakresie usytuowania planowanego budynku od granicy jego działki nr [....] są nieprawidłowe, gdyż dokumentacja przekazana przez inwestorów zawiera poważne błędy w tym zakresie. Ponadto jego zdaniem, organ bezpodstawnie wykluczył z postępowania jego żonę.
Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 27 lutego 2015 r. znak [....] Wojewoda [....] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że zasadniczą kwestią omawianej sprawy jest ustalenie w sposób jednoznaczny, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Planowana inwestycja została zlokalizowana w L. , na działkach o nr [....] i [....] - istniejących przed scaleniem gruntów wsi L. , stanowiących część działki o nr [....] - utworzonej w wyniku ww. scalenia gruntów (w jej skład weszły łącznie działki o nr przed scaleniem gruntów: nr nr [....] i część działki [....] ). Poza wyżej wymienionymi, inwestycja obejmuje również działki wykazane w nazwie przedmiotowej inwestycji, na których planowana jest budowa przyłącza energii elektrycznej oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej.
Projekt scalenia gruntów wsi L. został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy N. , znak: [....] r. z dnia 14 września 2006 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 21 maja 2008 r., znak: [....] . Powyższe decyzje dały podstawę do wprowadzenia zmian poscaleniowych w ewidencji gruntów i budynków oraz ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 842/09, uchylił obie ww. decyzje o scaleniu gruntów. Wyrok WSA w Krakowie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 18 października 2013 r., sygn. II OSK 698/13, oddalił skargę kasacyjną. Wyrok jest prawomocny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1148/14, w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego zlokalizowanego również w L. wyjaśnił, że w przypadku, gdy organ prowadzący postępowanie stwierdzi rozbieżności treści księgi wieczystej z faktycznym stanem prawnym nieruchomości, zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
W oparciu o powyższe, organ odwoławczy analizował zasadność zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał jednak, że w niniejszej sprawie brak jest do tego podstaw. Weryfikacja dokumentacji projektowej wykazała bowiem, że inwestorzy planują budowę budynku mieszkalnego wyłącznie na dwóch działkach o nr nr [....] , istniejących przed scaleniem gruntów wsi L. , stanowiących jedynie część z działki nr [....] , utworzonej w wyniku scalenia. Działka nr [....] przed scaleniem gruntów była własnością A.W. i T.W. , natomiast działka nr [....] była własnością T.M. Zakres inwestycji nie obejmuje zatem działki o nr [....] , której właścicielem przed scaleniem gruntów był B.M. Powyższe potwierdza projekt zagospodarowania terenu, sporządzony na mapie służącej do celów projektowych, zawierającej oznaczenia działek istniejących przed scaleniem gruntów wsi L. , a także zmiany wprowadzone na mocy decyzji scalenia gruntów.
Z projektu wynika, że projektowany budynek mieszkalny został usytuowany na tej części działki nr [....] , której przed scaleniem odpowiadały działki nr [....] i [....] , zgodnie zobowiązującymi przepisami, tj. w odległości 4,05 m od granicy działki o nr [....] , bez ingerencji w nieruchomość, do której skarżący rości prawo własności.
W oświadczeniu o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, inwestorzy wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, że dysponują działkami inwestycyjnymi o nr [....] i [....] (istniejącymi przed scaleniem gruntów), na podstawie uzyskanych oświadczeń właścicieli tych działek. Dodatkowo, wykazali również, że pani E.M. - inwestor w przedmiotowej sprawie jest właścicielem działki nr [....] (utworzonej w wyniku scalenia gruntów) na podstawie wpisu w księdze wieczystej Nr [....] . W zakresie wszystkich pozostałych ww. działek objętych inwestycją inwestorzy wykazali również, że posiadają stosowne oświadczenia właścicieli tych działek.
Na podstawie zebranych dokumentów Wojewoda [....] uznał, że inwestorzy posiadają prawo do dysponowania terenem objętym inwestycją na cele budowlane. Biorąc pod uwagę stan prawny nieruchomości sprzed scalenia gruntów wsi L. , jak i po scaleniu gruntów, wykazane przez inwestorów prawo do ww. działek jest niezmienne.
Odnosząc się do uwag odwołania, dotyczących nieprawidłowych, zdaniem skarżącego, odległości usytuowania projektowanego budynku na działce objętej inwestycją, organ II instancji wyjaśnił, że z projektu zagospodarowania terenu wynika jednoznacznie, że ww. budynek ma być zlokalizowany w odległości 4,05 m od granicy działki nr [....] przed scaleniem, co zostało wskazane w sposób czytelny przez projektanta. Projekt ten został sporządzony na kopii mapy służącej do celów projektowych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w N. , autoryzowanej przez podmiot posiadający stosowne uprawnienia w tym zakresie i opracowanej zgodnie z wymogami Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 21 lutego 1995 r. w sprawie rodzaju i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych oraz czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie.
W odniesieniu do uwag dotyczących braku uznania żony skarżącego za stronę postępowania, organ odwoławczy podniósł, że dokonał szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w powyższym zakresie i na jej podstawie stwierdził, że skarżący, przed scaleniem gruntów wsi L. wpisany było jako jedyny właściciel nieruchomości o nr [....] . Brak było podstaw (dokumentów) do uznania żony skarżącego za stroną postępowania (brak danych żony skarżącego – B.M. nie podał imienia i nazwiska żony).
Skargę na powyższą decyzję wniósł do WSA w Krakowie B.M. , podnosząc zarzuty zgłoszone wcześniej na etapie odwołania od decyzji organu
I instancji.
Ponadto skarżący wskazał, że w dacie ogłoszenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 842/09 z dnia 24 sierpnia 2011 r. organom administracji nie wolno było wydawać żadnych decyzji w oparciu o uchyloną decyzję scaleniową, zaś stan prawny nieruchomości w L. , które były objęte decyzją scaleniową oceniać należy, jakby scalenia nie było. W takim stanie rzeczy inwestor E.M. utraciła prawo dysponowania na cele budowlane całością działki poscaleniowej nr [....] , tym samym nie może uzyskać pozwolenia na budowę nieruchomości, która nie stanowi jej własności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji z urzędu.
Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie, w myśl art. 58 P.p.s.a., kiedy zaistnieją okoliczności w nim zawarte, sąd odrzuca skargę
Wobec częściowo uzasadnionych podstaw wniesionej skargi, po merytorycznej kontroli sprawy, Sąd skargę uwzględnił.
Sąd nie uwzględnił zarzutu podnoszącego przez skarżącego, że inwestor nie dysponuje zgodą T.W. na korzystanie z działki na cel budowlany, gdyż co innego wynika z akt administracyjnych sprawy. Okoliczność, że żona skarżącego I.M. nie brała udziału w postępowaniu jest okolicznością, którą skutecznie przed sądem administracyjnym może podnosić ta strona, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym. Żona skarżącego nie wystąpiła z uwagi na tę okoliczność, braku udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, ze skargą do WSA w Krakowie ani nie wystąpiła z wnioskiem o udział w tym postępowaniu w charakterze uczestnika.
Sąd wyjaśnia, że podziela pogląd wyrażony przez NSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt. II OSK 990/10, że "Tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu - co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa - jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również Sądu rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który niejako z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wyjaśnić należy, iż przesłanka, wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wiąże się ściśle z art. 147 kpa, stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone. Powyższe stanowisko prezentowane było już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które w ostatnim okresie ugruntowało się (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroki: z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. I OSK 911/05; z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. II OSK 665/07; z dnia 22 grudnia 2008r. sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 832/08, , z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08 , z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 796/09 )".
Zasadniczym problemem prawnym do rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie jest zasadność stanowiska organu I i II instancji podnoszącego, że inwestor wykazał się skutecznie tytułem prawnym do nieruchomości, na której mają być prowadzone roboty budowlane.
W pierwszej kolejności wskazać należy na regulacje ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 poz.1409 ze zm.), która wymaga, aby inwestor realizował inwestycję na terenie, do którego ma uprawnienie, określane w ustawie jako prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 3 pkt 11). Art. 4 Prawa budowlanego stanowi ponadto, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę odbywa się poprzez złożenie przez inwestora wyłącznie oświadczenia - według ustalonego wzoru - o posiadaniu takiego prawa (art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego). Uproszczona forma wykazania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie idzie jednak tak daleko, aby wyłączona była możliwość kwestionowania tego oświadczenia. Nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, w której inwestor składa oświadczenie o posiadanym prawie do terenu, a nie dysponuje jakimkolwiek prawem do tejże nieruchomości, natomiast organ mimo, że ma wiedzę o nieprawdziwości takiegoż oświadczenia, nie może podjąć czynności w celu jego weryfikacji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. akt II OSK 1735/06, Lex Omega nr 453475). W wyroku NSA z 9 listopada 2005 r. w sprawie II OSK 179/05, stwierdzono także, że zakwestionowanie, przez chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę.
Zdaniem Starosty, inwestor wykazał w sposób jednoznaczny, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazał, że działki, na których planowana jest inwestycja, zarówno przed scaleniem, jak i po scaleniu, według wypisów z ewidencji gruntów, należą do inwestorów.
Organ II instancji potwierdził prawidłowość ustaleń organu I instancji.
W tym miejscu trzeba zauważyć, że planowana inwestycja została zlokalizowana w . , na działkach o nr nr [....] - istniejących przed scaleniem gruntów wsi L. , stanowiących część działki o nr [....] - utworzonej w wyniku ww. scalenia gruntów (w jej skład weszły łącznie działki o nr przed scaleniem gruntów: nr nr [....] i część działki .....). Poza wyżej wymienionymi, inwestycja obejmuje również działki wykazane w nazwie przedmiotowej inwestycji, na których planowana jest budowa przyłącza energii elektrycznej oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej.
Projekt scalenia gruntów wsi L. został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy N. , znak: [....] z dnia 14 września 2006 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 21 maja 2008 r., znak: [....] .
Powyższe decyzje dały podstawę do wprowadzenia zmian poscaleniowych w ewidencji gruntów i budynków oraz ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 842/09, uchylił obie ww. decyzje o scaleniu gruntów. Wyrok WSA w Krakowie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 18 października 2013 r., sygn. II OSK 698/13, oddalił skargę kasacyjną. Wyrok jest prawomocny.
Organ II instancji oparł swój akt stosowania prawa m.in. w oparciu o nawiązanie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1148/14, w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego zlokalizowanego również w L. , w którym Sąd wyjaśnił, że w przypadku, gdy organ prowadzący postępowanie stwierdzi rozbieżności treści księgi wieczystej z faktycznym stanem prawnym nieruchomości, zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
W oparciu o powyższe stwierdzenie, organ odwoławczy analizował zasadność ew. zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał jednak, że w niniejszej sprawie brak jest do tego podstaw. Weryfikacja dokumentacji projektowej wykazała bowiem, zdaniem organu odwoławczego, że inwestorzy planują budowę budynku mieszkalnego wyłącznie na dwóch działkach o nr nr [....] , istniejących przed scaleniem gruntów wsi L. , stanowiących jedynie część z działki nr [....] , utworzonej w wyniku scalenia. Działka nr [....] przed scaleniem gruntów była własnością A.W. i T.W. , natomiast działka nr [....] była własnością T.M. Zakres inwestycji nie obejmuje zatem działki o nr [....] , której właścicielem przed scaleniem gruntów był B.M. Powyższe potwierdza projekt zagospodarowania terenu, sporządzony na mapie służącej do celów projektowych, zawierającej oznaczenia działek istniejących przed scaleniem gruntów wsi L. , a także zmiany wprowadzone na mocy decyzji scalenia gruntów.
Z projektu wynika, że projektowany budynek mieszkalny został usytuowany na tej części działki nr [....] , której przed scaleniem odpowiadały działki nr [....] i [....] , zgodnie zobowiązującymi przepisami, tj. w odległości 4,05 m od granicy działki o nr [....] , bez ingerencji w nieruchomość, do której skarżący rości sobie prawo własności.
W oświadczeniu o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, inwestorzy wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, że dysponują działkami inwestycyjnymi o nr [....] i [....] (istniejącymi przed scaleniem gruntów), na podstawie uzyskanych oświadczeń właścicieli tych działek. Dodatkowo, wykazali również, że E.M. - inwestor w przedmiotowej sprawie jest właścicielem działki nr [....] (utworzonej w wyniku scalenia gruntów) na podstawie wpisu w księdze wieczystej Nr [....] . W zakresie wszystkich pozostałych ww. działek objętych inwestycją inwestorzy wykazali również, że posiadają stosowne oświadczenia właścicieli tych działek.
Na podstawie zebranych dokumentów Wojewoda [....] uznał zatem, że inwestorzy posiadają prawo do dysponowania terenem objętym inwestycją na cele budowlane. Biorąc pod uwagę stan prawny nieruchomości sprzed scalenia gruntów wsi L. , jak i po scaleniu gruntów, wykazane przez inwestorów prawo do ww. działek jest niezmienne.
Sąd nie podziela stanowiska organu I i II instancji, uznając, że jest ono w logicznej sprzeczności z faktem traktowania w sprawie jako strony skarżącego B.M.
Przyznając status, strony skarżącemu B.M. , zarówno organ I jak i II instancji jednoznacznie obalił tym samym dla potrzeb postepowania administracyjnego domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2013 poz. 707 ze zm.) Zgodnie z art. 3 w/w ustawy "1. Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. 2. Domniemywa się, że prawo wykreślone nie istnieje".
Stało się tak dlatego, że z jednej strony organy przyjęły zgodność stanu faktycznego ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a to dla potrzeb wykazania, że inwestor posiada tytuł prawny do nieruchomości na cele budowlane. Jednak dopuszczając B.M. w charakterze strony postępowania organy obaliły zarazem domniemanie wpisu zawartego w Księdze Wieczystej, z którego wynika, że E.M. - inwestor w przedmiotowej sprawie jest właścicielem działki nr [....] . Ten argument pojawił się zresztą jako uzasadniający tytuł prawny inwestora do przedmiotowej nieruchomości, na równi ze zgodami właścicieli działek przedscaleniowych zajętych pod inwestycję i objętych działką poscaleniową nr [....] , do której zgodnie z treścią Księgi Wieczystej tytuł prawny posiada E.M.
Mając na uwadze powyższe spostrzeżenia, trzeba stwierdzić, że dopuszczając B.M. (właściciela działki sąsiedniej o nr [....] - przed scaleniem, wchodzącej w skład działki poscaleniowej o nr [....] , której obecnie właścicielem jest
E.M. ) w charakterze strony do postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej obaliły samodzielnie, nie mając ku temu odpowiednich kompetencji wynikających z ustawy, domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity Dz.U. z 2013 poz. 707 ze zm.). Tym samym nie mogły skutecznie wypowiadać się, czy inwestor posiada tytuł prawny do nieruchomości na cele budowlane przez porównanie zgodności wpisu do księgi wieczystej ze stanem faktycznym.
|Sąd zauważa, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. może zostać bowiem obalone przez przedstawienie dowodu przeciwnego |
|albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo w każdym innym |
|postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy obalaniu tego domniemania można |
|korzystać z wszelkich środków dowodowych, ale w odpowiednim trybie postępowania przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu w |
|przedmiocie pozwolenia na budowę (zob. powołany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa |
|1156/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2014r., sygn. akt IV SA/Po 1083/13, Lex Omega nr |
|1418242). |
|Organ administracji architektoniczno-budowlanej, choć sam nie może domniemania tego obalić, to może spowodować, właśnie poprzez |
|stosowanie konstrukcji zawieszenia postępowania z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego, dokonanie tego ustalenia przez właściwy |
|Sąd. |
|Nie można, zdaniem Sądu przyjąć w demokratycznym państwie prawnym, że w sytuacji, w której po prawomocnym uchyleniu decyzji |
|administracyjnej zatwierdzającej projekt scalenia, jeden z właścicieli działki przedscaleniowej objętej po scaleniu granicami działki |
|nr [....] , do której w całości ma tytuł prawny inwestor, podważa zgodność z prawem realizacji przedmiotowej inwestycji - nie |
|istnieje zagadnienie wstępne do rozstrzygnięcia w ramach kontrolowanego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Sąd w tym miejscu |
|zauważa, że skuteczność oświadczeń woli właścicieli przedscaleniowych działek przeznaczonych pod zabudowę też opierała się na |
|podważeniu domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. |
|Mając na uwadze wpis w księdze wieczystej, organ administracyjny albo korzysta z domniemania jego prawdziwości z pełnymi |
|konsekwencjami albo nie i wtedy ma miejsce prejudykat do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w |
|której prawo do nieruchomości na cel budowlany inwestora jest ustalane jako zgodność stanu faktycznego ze stanem w księdze wieczystej |
|a następnie ma miejsce samodzielne ustalenie ze strony organu, że wbrew domniemaniu z treści księgi wieczystej z której wynika, że |
|właścicielem całej działki poscaleniowej nr [....] jest E.M. - stroną postępowania, co wynika z obalenia domniemania wpisu do księgi|
|wieczystej - jest skarżący B.M. |
|Nawiązując do okoliczności sprawy zauważyć należy, że podstawowym postępowaniem, w którym może dojść do obalenia domniemania wpisania |
|prawa jawnego z księgi wieczystej zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, jest postępowanie przewidziane w art. 10 ust. 1 ustawy o |
|księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z tym przepisem, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze|
|wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem |
|nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. |
|Nadmienić przy tym należy, że w uchwale Sądu Najwyższego podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 15 marca 2006 r., sygn. III CZP 106/05 |
|(OSNC 2006, nr 10, poz. 160), SN określił krąg osób legitymowanych do wytoczenia powództwa o usunięcie niezgodności między stanem |
|prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, stwierdzając, że może je wytoczyć tylko osoba |
|uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej w rozumieniu art. 626 ze zn. 2 § 5 k.p.c. Po myśli zaś tego |
|przepisu, wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma |
|nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. W sprawach dotyczących obciążeń |
|powstałych z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ. Nadto w procesie tym powinny wziąć udział wszystkie osoby wpisane w |
|dziale II księgi wieczystej oraz osoby, których uprawnienia z tytułu własności nie zostały - bez względu na przyczynę – ujawnione |
|(współuczestnictwo konieczne określone w art. 72 § 2 k.p.c.). |
|Oznacza to, że z powództwem tym wystąpić nie może sam organ administracyjny, ale organ ten może po myśli art. 100 § 1 Kpa wezwać stronę|
|do wystąpienia z powództwem w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub |
|sądu. |
|W niniejszej sprawie Sąd upatruje naruszenia prawa przez organy w tym, że samodzielnie, pomimo braku takich kompetencji, |
|zakwestionowały treść księgi wieczystej nie zawieszając postępowania na zasadzie art. 97 § 4 k.p.a. i nie dając tym samym właścicielom |
|"przedscaleniowym" możliwości wywiedzenia swojego prawa własności w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym. |
|Z uwagi na wyżej wymienione okoliczności prawne i faktyczne kontrolowanej sprawy, decyzja została uchylona w pkt I sentencji wyroku |
|na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. Jak w pkt II sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. |
| |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło