II SA/Kr 397/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi U. M. i A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 września 1990 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wycięcia drzew skargę oddala. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Naczelnik Miasta i Gminy w S. decyzją z dnia 20.06.1990r. nakazał R. M. i M. M. wycinkę dwóch drzew topoli rosnących na działce stanowiącej ich własność. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), § 38 ust. 2 Rozrządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48). Od decyzji tej złożyli odwołanie R. M. i M. M., kwestionując zasadność jej rozstrzygnięcia. Wojewoda decyzją z dnia 24.09.1990r., na podstawie ustawy z dnia 24.10.1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), § 38 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy nakaz wynikał z zaleceń ekspertyzy technicznej w której stwierdzono, że topole stanowią zagrożenie dla budynku i "należy możliwie szybko dokonać usunięcia drzew topoli, jako zagrażających budynkowi i jego użytkownikom". Autor ekspertyzy nadto uzasadnił dlaczego nie można w tym przypadku brać pod uwagę art. 150 kodeksu cywilnego. R. M. i M. M. pismem z dnia 7.10.1990r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. decyzję Wojewody, wnosząc o jej uchylenie z powodu naruszenia "właściwości rzeczowej prawa", tj. wydanie decyzji administracyjnej w sporze regulowanym przepisami art. 149 i 150 kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie postanowieniem z dnia 15.01.1991r. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy cywilnej w przedmiocie odszkodowania z powodu wycięcia drzew. Z powodu trudności z ustaleniem następców prawnych zmarłych stron postępowania, przedmiotowe postępowanie sądowe było jeszcze kilkakrotnie podejmowane i zawieszane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (postanowienie z dnia 10.05.2012r., sygn. akt II SA/Kr 1177/90 o podjęciu zawieszonego postępowania, postanowienie z dnia 20.12.2012r., sygn. akt II SA/Kr 734/12 o zawieszeniu postępowania, postanowienie z dnia 18.03.2013r., sygn. akt II SA/Kr 734/12 o podjęciu zawieszonego postępowania). Uczestniczka postępowania – A. K. (z d. M.) pismem z dnia 5.01.2014r. wniosła o umorzenie postępowania w sprawie skargi na ww. decyzję. Podniosła, że od momentu wydania zaskarżonej decyzji, do momentu rozpoznawania sprawy przez WSA w Krakowie, upłynął okres ponad 20 lat, w którym diametralnie zmienił się stan prawny oraz stan faktyczny w przedmiotowej sprawie. Jej zdaniem, po dokonaniu zbycia nieruchomości przez M. M., decyzja o nakazaniu wycięcia drzew rosnących na tej nieruchomości, stała się bezprzedmiotowa, gdyż obowiązek ten ma charakter osobisty, a adresatka decyzji nie mogła wykonać obowiązku wycinki drzew, skoro utraciła prawo własności terenu, na którym są one posadowione, a wraz z utratą własności, utraciła także władztwo nad nieruchomością. Dodatkowo śmierć M. M. była kolejnym zdarzeniem decydującym o bezprzedmiotowości zaskarżonej decyzji. Wskazano także, że przedmiotowe drzewa zostały wycięte kilka lat temu przez J. W., który nabył nieruchomość od U. M. i A. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Strona skarżąca wniosła skargę na decyzję Wojewody z dnia 24.09.1990r. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy prowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Wojewódzkie sądy administracyjne w ramach kontroli nad działalnością organów administracji publicznej, uprawnione są do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązany jest do zbadania, w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w tej sprawie nie doszło do naruszenia obowiązujących wówczas przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Sąd nie jest przy tym związany granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że w toku rozpoznawania skargi doszło do szeregu zmian stanu prawnego nieruchomości, na której posadowione były topole będące przedmiotem zaskarżonej decyzji. Istotne znaczenia dla sprawy ma to, że następcy prawni strony skarżącej - U. M. oraz A. K. w dniu 23 października 1997r. sprzedały przedmiotową nieruchomość na rzecz I. i J. małżonków W., na podstawie umowy sprzedaży objętej aktem notarialnym Rep [...]. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 16.05.2013r. sygn. akt II OSK 981/12) należy stwierdzić, że stosownie do brzmienia art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Przewidziana w tym przepisie legitymacja skargowa stanowi nową kategorię interesu prawnego w prawie administracyjnym. Istotą tej legitymacji skargowej jest uprawnienie podmiotu, którego prawa są naruszone do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie ... s. 122 i 123, a także glosa J. Zimmermanna do postanowienia NSA z dnia 19 sierpnia 2004r. sygn. akt OZ 340/04, OSP 2005, z. 4, poz. 51 s. 21). Skargę wnieśli R. M. i M. M.. Nie jest w sprawie sporne, że skarżący zmarli już po wniesieniu skargi do Sądu, a następcy prawni U. M. oraz A. K. sprzedały w dniu 23 października 1997r. przedmiotową nieruchomość na rzecz I. i J. małżonków W., na podstawie umowy sprzedaży objętej aktem notarialnym Rep [...]. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż charakter niniejszej sprawy i zakres rozstrzygnięcia zobowiązywały Sąd Wojewódzki do zbadania, czy skarżące zachowały legitymację do uczestniczenia w postępowaniu przed sądem. Opierając się na wykładni systemowej należy podzielić wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie pogląd zgodnie, z którym pojęcie "interes prawny" użyty w art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym, a zatem wynikać on musi, podobnie jak w przypadku interesu, o którym mowa w art. 28 k.p.a., z przepisów prawa materialnego odnoszącego się do praw lub obowiązków podmiotów uczestniczących w postępowaniach publicznoprawnych. Warunkiem koniecznym do występowania podmiotu, jako strony postępowania, jest posiadanie interesu prawnego lub obowiązku związanego z prowadzonym postępowaniem, albo żądanie przez podmiot czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wspomniany interes prawny musi być indywidualnym interesem strony postępowania i dotyczyć jej bezpośrednio. Może być to norma należąca do jakiejkolwiek gałęzi prawa - także do prawa cywilnego, a w szczególności może to być norma wywodzona z art. 140 k.c., ustanawiającego prawo własności i jego gwarancje, o ile norma publicznoprawna mająca zastosowanie w sprawie administracyjnej wiąże się z prawem własności określonego podmiotu. Konieczność oparcia interesu prawnego o obowiązującą normę porządku prawnego oznacza jednocześnie, że interes ten nie może mieć charakteru pochodnego i nie może być wywodzony z jakiejkolwiek czynności prawnej. Wynika stąd jednoznacznie, a kwestia ta jest w doktrynie i w orzecznictwie bezsporna, że ograniczone prawa rzeczowe, w tym użytkowanie, nie mogą być podstawą dla interesu prawnego w prawie administracyjnym. W postępowaniu sądowoadministracyjnym mają zastosowanie przepisy p.p.s.a., a więc należy przyjąć, że zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, ma wpływu na dalszy bieg sprawy. W konsekwencji przyjąć należy, że U. M. oraz A. K. nie mają obecnie interesu prawnego, a w konsekwencji legitymacji do wniesienia skargi i jej popierania. Jednocześnie nie do przyjęcia jest sytuacja, w której wbrew woli obecnego właściciela nieruchomości kontynuowane byłoby postępowanie sądowe dotyczące jego interesu prawnego z woli osób, która tego interesu już nie posiadają. Konkluzję taka wywodzi również pełnomocnik skarżącej A. K. w piśmie procesowym z dnia 5.01.2014r., który jednak expressis verbis nie cofnął skargi. Jednocześnie wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej decyzja zobowiązująca do wycięcia drzew (a więc nakładająca obowiązek, a nie wyrażająca uprawnienie, jak ma to miejsce w przypadku zezwolenia na wycinkę drzew) nie ma charakteru osobistego, lecz wiąże się z prawem rzeczowym – prawem własności do nieruchomości. Tym samym obowiązek ten przechodzi na każdoczesnego właściciela nieruchomości. Zatem uwzględniając aktualny stan prawny nieruchomości oraz fakt, że zaskarżona decyzja skierowana została do byłych, nieżyjących już właścicieli nieruchomości i stwierdzając brak interesu prawnego (legitymacji skargowej) po stronie U. M. i A. K. do żądania uchylenia rozstrzygnięcia z dnia 6.09.1990r. w przedmiocie nakazu wycięcia drzew - skargę należało oddalić zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, iż legitymację skargowa bada się w toku postępowania sądowego, gdyż jest to przesłanka materialnoprawna prowadzenia tego postępowania (której brak skutkuje oddaleniem skargi), a nie formalnoprawna (której brak skutkuje odrzuceniem skargi). "Skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi." – wyrok z 9.03.2006r., sygn. akt II OSK 523/05. Por. także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27.09.2000r., sygn. akt II SA 2109/00, OSP 2001, nr 6, poz. 86, z 9.02.2006r., sygn. akt II OSK 357/05, z 29.12.2005r., sygn. akt OSK 1262/04 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16.12.2008r., sygn. akt II OSK 1827/08, z 24.02.2011r., sygn. akt II OSK 227/11, z 16.03.2012r., sygn. akt I OSK 1133/12 i z 8.01.2014r., sygn. akt I OSK 2697/13. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.