II SA/Kr 419/17
WyrokWSA w Krakowie2017-07-20
Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Krystyna Daniel, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeśli nie udowodniono, że zmiana stosunków wodnych na jego gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, wydając decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, musi udowodnić nie tylko zmianę stosunków wodnych przez właściciela gruntu, ale także to, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Brak takiego dowodu, zwłaszcza w skomplikowanych sprawach hydrologicznych, może wymagać zasięgnięcia opinii biegłego. W przypadku braku takich ustaleń, zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona.Stan faktyczny
Skarżący R.D. domagał się nakazania B.T. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym, twierdząc, że utwardzenie terenu pod drogę dojazdową przez B.T. utrudnia spływ wody z jego nieruchomości. Organ I instancji odmówił nakazania wykonania urządzeń, uznając, że nie wykazano szkody ani związku przyczynowego z działaniami B.T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, stwierdzając brak dowodów na szkodliwy wpływ utwardzenia na grunty sąsiednie, a szkody wskazane przez skarżącego miały miejsce w 2010 r. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa wodnego i K.p.a., brak wszechstronnego zebrania dowodów, niezasięgnięcie opinii biegłego oraz nieprzesłuchanie świadków.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego R.D. kwotę 300,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego R.D. kwotę 300,00 zł ( trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wójt Gminy J. działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 104 i art. 107 K.p.a. odmówił nakazania B.T. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działce ewid. nr [...] w O. W uzasadnieniu organ podniósł, że podstawą wszczęcia postępowania było pismo z dnia 29.07.2016 r. i z dnia 2.08.2016 r. R.D. w sprawie prac wykonywanych przez B.T. tj. utwardzenia terenu pod drogę dojazdową, co może utrudniać spływ wody z terenu nieruchomości - części działki ewid. nr [...] w miejscowości O. użytkowanej przez R.D. do istniejącego przepustu pod drogą asfaltową. Według rejestru gruntów rolnych, prowadzonego przez Starostwo Powiatowe w S. , przedmiotowa sprawa dotyczy terenu działki nr [...] w O. , którą jest spółka rolno - leśną na podstawie aktu własności ziemi – [...] Zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2016 r. poinformowano strony o oględzinach w terenie i przesłuchaniu stron w dniu 14 września 2016 r., które na wniosek B.T. zostały przesunięte z terminem na dzień 16 września 2016 r. W dniu 16 września 2016 r. przeprowadzono z udziałem stron oględziny w terenie oraz sporządzono protokół. Protokół potwierdza, że przedmiotowy spór zlokalizowany jest przede wszystkim na dz. ewid. Nr [...] w O. - miejsce utwardzonego dojazdu, w którym to R.D. żąda od B.T. wykonania przepustu. Według rejestru gruntów rolnych działka nr [...] w O. jest spółką rolno – leśną, która należy do kilkudziesięciu osób, ale nie należy do R.D. ani do B.T. , bowiem nie okazali prawa własności (nie posiadają prawnych udziałów), ale wyznaczyli nieformalną granicę pomiędzy swoimi nieformalnymi użytkami. Zawiadomieniem z dnia 4.10.2016 r. poinformowano strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, oraz o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 15 listopada 2016 r. R.D. w piśmie z dnia 3.10.2016 r. podał, iż wszystkie zeznania i oświadczenia, które sformułował są prawdziwe i wniósł o przesłuchanie na okoliczność powodzi w maju 2010 r. strażaków zamieszkałych w O . Do pisma zostało dołączone zaświadczenie z dnia 29.09.2016 r. Komendanta PPSP S. informujące, że w dniu 17 maja 2010 r. w miejscowości O. 566 były prowadzone działania przez straż pożarną polegające na wypompowaniu wody z piwnicy. Przypuszczalną, prawdopodobną przyczyną zdarzenia były gwałtowne opady deszczu i zalanie piwnicy wodami opadowymi. W związku z powyższym organ i instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył R.D . Wniósł o nakazanie i B.T. wykonania rury przepustowej o średnicy 60 cm i o długości 6m., ewentualnie o uchylenie decyzji Wójta w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu przedstawił szereg zarzutów w stosunku do skarżonej decyzji, a mianowicie naruszenie przepisów ustawy prawo wodne m.in. art. 29 ust. 3 oraz przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a., niezasięgnięcie opinii biegłego z zakresu stosunków wodnych, oraz nie przesłuchanie świadków wskazanych tj. strażaków z OSP w O .
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 24 stycznia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się protokół z ustaleń spisany w dniu 19.09.2016 r. przez pracowników Urzędu Gminy w J. wraz z załącznikami, sporządzony na okoliczność wizji w terenie i spisanego protokołu w dnia 16.09.2016 r. Według rejestru gruntów rolnych działka nr [...] w O. jest spółką rolno - leśną na podstawie aktu własności ziemi – [...] , bez założonej Księgi Wieczystej, należy do kilkudziesięciu osób, ale nie należy do R.D. ani do B.T. bowiem nie okazali prawa własności (nie posiadają prawnych udziałów), ale wyznaczyli nieformalną granicę pomiędzy swoimi nieformalnymi użytkami. Zawiadomieniem z dnia 4.10.2016 r. poinformowano strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, oraz o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 15 listopada 2016 r. R.D. w piśmie z dnia 3.10.2016 r. podał, iż wszystkie zeznania i oświadczenia, które sformułował są prawdziwe i wniósł o przesłuchanie na okoliczność powodzi w maju 2010 r. strażaków zamieszkałych w O Do pisma zostało dołączone zaświadczenie z dnia 29.09.2016 r. Komendanta PPSP S. . informujące, że w dniu 17 maja 2010 r. w miejscowości O. 566 były prowadzone działania przez straż pożarną polegające na wypompowaniu wody z piwnicy. Przypuszczalną, prawdopodobną przyczyną zdarzenia były gwałtowne opady deszczu i zalanie piwnicy wodami opadowymi. Kolegium stwierdziło, iż z materiału dowodowego znajdującego się w aktach wynika, iż nie stwierdzono przepływu wody oraz strat spowodowanych przez utwardzenie terenu dojazdu przez B.T., które miało miejsce w lipcu 2016 r., a straty o których mówi skarżący miały miejsce podczas gwałtownych powodzi w maju 2010 r. i nie mają żadnego powiązania przyczynowo skutkowego. Skarżący obawia się o powstanie szkód w przyszłości. Natomiast art. 29 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1/ zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2/ odprowadzać wód, oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży ponadto obowiązek usunięcia przeszkód, oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Orzecznictwo sądowe jednolicie stwierdza, że ewentualne wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom bezwzględnie wymaga zatem uprzedniego wykazania, iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Zdaniem Kolegium przeprowadzone z należytą starannością postępowanie dowodowe nie wykazało, iż powstała do czasu wydania skarżonej decyzji, szkoda na działce o nr [...] w O. w rozumieniu ustawy Prawo wodne. W świetle obowiązujących przepisów tj. art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, nie zaistniały przesłanki pozwalające nakazać B.T. przywrócenia poprzedniego stanu wód na gruncie, lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na dz. [...] w O.
Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł R.D. zarzucając naruszenie:
1/ art. 29 ust. 3 Prawa wodnego przez odmowę nakazania B.T. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce ewid. nr [...] w O. , pomimo wystąpienia przesłanek określonych tym przepisem do wydania decyzji nakazującej B.T. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom;
2/ art. 7 i 77 K.p.a to jest naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego w sprawie oraz brak dokładnej analizy argumentów zawartych w odwołaniu w wyniku czego w mocy pozostaje decyzja odmawiająca nakazania B.T. wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce ewid. nr [...] w O. , pomimo wystąpienia przesłanek określonych tym przepisem do wydania decyzji nakazującej B.T. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, pomimo tego, że materiał dowodowy w sprawie potwierdzał konieczność wykonania takich urządzeń;
3/ art. 8 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku i nienakazanie B.T. wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom tj. rury przepustowej o średnicy 60 cm i długości 6 metrów jak również nie ustosunkowanie się do propozycji w przedmiocie konieczności wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie;
4/ art. 11 K.p.a. poprzez nie wyjaśnienie w wyczerpujący sposób przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, jakie okoliczności wpłynęły na wydanie decyzji zawierającej odmowę nakazania B.T. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce ewid. nr [...] w O. , dlaczego twierdzenia skarżącego zostały uznane za niewiarygodne pomimo potwierdzających te twierdzenia zdjęć przed i po utwardzeniu oraz zgłaszanych świadków;
5/ niezasięgnięciu opinii biegłego z zakresu stosunków wodnych, w której biegły wypowiedziałby się czy nastąpiło naruszenie stosunków wodnych przez B.T. oraz jakie działania należy podjąć by zapobiec szkodom grążącym mi w wyniku podniesienia korony drogi w terenie;
6/ nieprzesłuchanie świadków wskazanych przez skarżącego tj. strażaków OSP w O. tj. S.W. oraz W.G. którzy posiadają informacje na temat stosunków wodnych na tym obszarze oraz szkód jakie wyrządza na tym terenie woda w razie intensywnych opadów deszczu lub powodzi, ponieważ w maju 2010 r. podczas powodzi byli obecni w tym terenie, czy wykonana przez B.T. nowa nawierzchnia drogi oraz podniesienie korony drogi powoduje zagrożenie podtopieniem;
7/ brak zweryfikowania przez prowadzących postępowanie twierdzeń B.T. dotyczących zebrania darni z drogi i w to miejsce utwardzenia drogi kamieniami podczas gdy przy zjeździe z drogi gminnej w okolicy przepustu darń z trawy nie została zebrana przez co droga podniosła swą koronę w stosunku do stanu poprzedniego co wpływa na utrudnienia w odprowadzaniu wody do przepustu, co jest wyraźnie widoczne na zdjęciach dołączonych już do akt sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 stycznia 2017 r. bądź też uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocenia legalności decyzji organów administracji odmawiająca nakazania B.T. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działce ewid. nr [...] w O . Zdaniem organów administracji obu instancji, roboty budowlane jakie B.T. wykonała – utwardzenie terenu pod drogę dojazdową nie zmieniło stosunków wodnych ze szkodą dla działki użytkownikiem której jest skarżący. Sam zaś skarżący jedynie obawia się czy prace te nie spowodują szkód na jego gruncie w przyszłości, nie wykazano jednakże że szkody te już wystąpiły. Implikuje to zdaniem organu II instancji brak konieczności przeprowadzeni dowodu z ekspertyzy rzeczoznawcy mającego wiedzę w zakresie hydrologii. Stanowiskom organów obu instancji w ocenie sądu jest wadliwe a wyniki postępowania i zakres ustaleń (a w zasadzie brak tych ustaleń) skutkują koniecznością wyeliminowania tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm. (dalej: ustawa), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis art. 29 ust 3 przesądza, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów sama zmiana stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości nie uprawnia organów administracji do podejmowania decyzji, o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy tj. decyzji o przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom a kierowanych do sprawcy naruszeń. Elementem koniecznym do podejmowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie jest ustalenie, iż naruszenie stosunków wodnych wód powoduje niekorzystne zmiany na gruntach sąsiednich tj. nieruchomościach należących do innych podmiotów niż sprawca naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 LEX nr 1138839, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 LEX nr 1138468, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r. II SA/Rz 393/11 LEX nr 1153201.
W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego myślenia po stosownych ustaleniach stanu faktycznego nie da się wykazać tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są do uzyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności wykaże. (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2010 IV SA/Wa 586/10 LEX 668618, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 czerwca 2010 r. II SA/Bk 137/10 LEX 668564).
Podkreślić też należy, iż postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest z urzędu. Jeżeli nawet wszczęcia tego postępowania inicjuje wniosek podmiotu zainteresowanego (w zasadzie jest to reguła), dalsze postępowanie organ prowadzi z urzędu dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezależnie od oceny intencji podmiotu który zainicjował wszczęcie postępowania. W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych mają pełne zastosowanie ogólne reguły rządzące postepowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także rządzącej postępowaniem administracyjnym zasadą oficjalności zgodnie z którą
organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1).
Nawet zasadnie oceniając intencje skarżącego jako obawę,, iż utwardzenie gruntu spowoduje w przyszłości naruszenie stosunków wodnych na użytkowanym gruncie (istotnie wniosek o wszczęcie postępowania złożony został jeden dzień po utwardzeniu terenu przez B.T. tj 29 lipca 2016 r., co świadczy jedynie obawach wnioskodawcy), to jednak postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych zostało wszczęte a kończyła go decyzja organu I instancji wydana 14 listopadzie 2017 tak więc 1 rok i 4 miesiące po dokonanym powiadomieniu. Był to czas co najmniej wystraczający by zgromadzić materiał dowodowy w postępowaniu, jak mowa wyżej, toczącym się z urzędu, by wyjaśnić czy B.T . na swoim (stanowiącym jej własność) gruncie naruszyła stosunki wodne ze szkodą dla nieruchomości którą użytkuje skarżący. Ustalenia takie nie zostały poczynione. Organy obu instancji teren sporu (w rozumieniu sądu - teren na którym dokonano utwardzenia gruntu jak i teren na którym mogły wystąpić szkody na skutek tego utwardzenia - poprzez naruszenie stosunków wodnych) to teren działki nr [...] . Jak wynika z decyzji teren ten nie należy ani do skarżącego ani do B.T. . Według organów działka nr [...] w O. to cyt "spółka rolno-leśna na podstawie Aktu Własności Ziemi – [...] bez założonej księgi wieczystej, należy do kilkudziesięciu osób ale nie do R.D. ani do Pani B.T. bowiem nie okazali prawa własności (nie posiadają prawnych udziałów, ale wyznaczyli nieformalną granicę pomiędzy swoimi nieformalnymi użytkami" (decyzja organu II instancji str. 3). Pomijając zawiłości w/w sformułowania z którego wynika, że przedmiotowa działka jest spółką, wskazać należy, iż z akt sprawy nie wynika a przynajmniej nie wynika w sposób jednoznaczny, że utwardzenia dokonano wyłącznie na działce nr. [...]. Z pisma inicjującego to postępowanie wynika, że skarżący informuje organ, że skarżąca dokonała utwardzenia terenu działek nr. [...] ,[...] oraz nr [...] Organ nie wyjaśnia kto jest właścicielem działek nr [...] i [...] i czy faktycznie utwardzenia dokonano także na tych działkach. Nie wyjaśniono jak działki te są położone wobec działki nr [...] i czy ewentualne nich utwardzenie nie wpłynęło negatywnie na stosunki wodne na działce nr [...] Z protokołu ustaleń (akta adm. k [...]) wynika, iż przedmiotowy spór dotyczy cyt. "zmiany stanu wody i odprowadzania wody z utwardzonego terenu dojazdu przez panią B.T. w miejscu istotnym dla sprawy (...) zlokalizowany przy granicy działki ewidencyjnej nr. [...] ". Zapis ten sugerowałby, że utwardzenie gruntu nastąpiło nie na działce nr. [...] ale przy jej granicy tzn. na innych działkach. Okoliczność ta nie została wyjaśniona, czy choćby opisaną przez organy obu instancji. Nie jest dla sądu jasne na jakich działkach utwardzenia dokonano, kto jest właścicielem tych działek, i czy utwardzenie nie zmieniło stosunków wodnych ze szkodą dla działki użytkowanej przez skarżącego lub innych działek.
Jak mowa wyżej, z zasady badanie przesłanek stosowania art. 29 ustawy Prawo wodne następuje z udziałem eksperta z zakresu hydrologii, z uwagi na skomplikowaną problematykę kwestii wymagających wyjaśnienia a koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Oczywiście organ nie ma prawnego nakazu przeprowadzenia takiego dowodu, ale poza sytuacjami oczywistymi, kiedy np. fakt naruszenia stosunków wodnych jest oczywisty tak jak i szkoda wynikła z tego faktu, brak przeprowadzenia dowodu z ekspertyzy hydrologicznej naraża organ na zarzut braków postępowania dowodowego, a w konsekwencji - nieustalenia stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu będącym przedmiotem kontroli sądu, dowód taki nie został przeprowadzony. Nie wynika także z akt sprawy, aby organ, czy jego pracownicy przeprowadzili oględziny terenu na którym utwardzenia dokonano przy opadach deszczu, lub bezpośrednio po nich, co mogło by pozwolić na dokonanie przynajmniej pobieżnej oceny skutków zmian dokonanych na gruncie. Organ I instancji (co znalazło uznanie o ocenie organu odwoławczego) opiera się na oświadczeniach składanych przez strony tego postępowania a oświadczenia te opisuje w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji, uchylając się od dokonania jakichkolwiek własnych ustaleń w oparciu o ustawowe reguły dowodowe. Organ ten finalnie, w uzasadnieniu decyzji podaje, iż cyt. "nie można jednoznacznie wskazać, czy zaistniała istotna zmiana stosunków wodnych na gruncie - sporne oświadczenia stron dot. przepływu (lub jego braku) wód opadowych lub w sprawie podniesienia (lub jego braku) terenu dojazdu. Przedmiotowa zmiana może nie wpływać istotnie na stosunki wodne na gruncie". Zadaniem organów administracji jest dokonanie niebudzących wątpliwość ustaleń będących podstawą wydanej decyzji a nie domniemywanie czy wskazanie wprost na brak ustaleń w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Braki w postępowaniu o których mowa wyżej w sposób oczywisty naruszają reguły o których mowa wyżej a opisane a przepisach art. 7 K.p.a. oraz art. 77 K.p.a.
Przypominając przestanki stosowania art. 29 ustawy Prawo wodne, wskazać należy iż, dotyczą one zmiany stosunków wodnych na gruncie dokonane przez właściciela tego gruntu. Zdaniem sądu, ustawodawca posługując się terminem "właściciel" użył go w sensie legalnego posiadacza nieruchomości tj. bądź właścicielka, bądź osoby której do gruntu przysługuje prawo o charakterze rzeczowym lub obligacyjnym. Zmiana ta musi niekorzystnie wpływać na grunt sąsiedni. Ustawodawca nie wprowadził tu wymogu by grunt ten należał do innej strony – inicjatora postępowania. Wystarczy by był to grunt nie należący do sprawcy naruszenia stosunków wodnych. Organ stwierdzając zaistnienie tych przesłanek, winien w zależności od okoliczności sprawy wydać bądź nakaz przywrócenia stanu poprzedniego bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali, na jakich działkach B.T. dokonała utwardzenia gruntu. Czy do terenu, na którym utwardzenia dokonano przysługuje jej prawo własności lub inne prawo rzeczowe lub obligacyjne - ustawa Prawo wodne dyspozycją zawartą w przepisie art. 29 nie obejmuje naruszenia stosunków wodnych przez nielegalnego posiadacza (w złej wierze) gruntu. Jeżeli organ ustali, iż B.T. dokonała utwardzenia gruntu co do którego przysługiwało jej jedno z praw o których mowa wyżej, organ zbada, czy zmiana ta nie wpłynęła niekorzystnie na grunty sąsiednie, niezależnie od tego komu przysługuje prawo do tych gruntów i w zależności od tych ustaleń wyda rozstrzygnięcie a oparciu o przepis art. 29 ust 3 ustawy prawo wodne.
Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło