II SA/Kr 447/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Aldona Gąsecka – Duda Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Urszula Czerwińska przy udziale Prokurator Prokuratury Rejonowej - [...] M. G. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2014 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 stycznia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.[pic] Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r. znak: [....] , wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 1, art. 101 § 1 i 3, art. 123 § 1 i 2 oraz art. 124 kpa, zawiesił postępowanie wszczęte na wniosek k.S. w sprawie zmiany stosunków wodnych, w wyniku niwelacji terenu działek nr nr [....] obr. [....] przy al. [....] w K. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że w toku prowadzonego postępowania zmarły strony, tj. właściciele działki nr [....] obr. [....] : R.P. i K.P. oraz właścicielka działki nr [....] obr. [....] : H.D. Prezydent wyjaśnił, że podjęto czynności mające na celu ustalenie stanu prawnego działek nr nr [....] i ustalono, że nadal toczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po R.P. i K.P. , zaś nie wpłynął do Sądu Rejonowego dla [....] wniosek o stwierdzenia nabycia spadku po H.D. Prezydent zaznaczył, że brak jest również aktu poświadczenia dziedziczenia po H.D. W ocenie organu I instancji okoliczności te wskazywały na to, że stan prawny działek nr nr [....] jest nieuregulowany, co uzasadniało obligatoryjne zawieszenie postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 Prawa wodnego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K.S. , zarzucając, że zostało ono wydane przedwcześnie. Zdaniem żalącego się fakt, że toczyło się postępowanie o ustalenie następców prawnych wcześniejszych właścicieli nie jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania, bowiem podstawą zawieszenia może być tylko i wyłącznie długotrwała przeszkoda w kontynuowaniu wszczętego postępowania. Żalący się wytknął, że M.C. wezwano w dniu 17 maja 2013 r. o przedłożenie w terminie 60-ciu dni postanowienie o nabyciu spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia, a zakreślony termin nie upłynął w dacie wydania postanowienia o zawieszeniu. W ocenie żalącego się organ I instancji winien był również orzec, że postępowanie zostało zawieszone do czasu ustania przeszkody. Ponadto K.S. podkreślił, że zawieszone postępowanie toczy się od 2004 roku i organ wielokrotnie wzywał już B.G. , A.P. i M.C. na rozprawy administracyjne i wizje lokalne w charakterze stron postępowania, które z ich udziałem odbyły się i każdorazowo zakończone zostały protokołem podpisanym przez te osoby jako strony postępowania. Nadto podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 29 marca 2011 r. wymienione strony postępowania podpisały ugodę, którą podtrzymały na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r., a z ugody tej wynikało, że na terenie działek nr nr [....] zostaną wykonane urządzenia zabezpieczające spływu wód powierzchniowych i gruntowych przesiąkowych odprowadzanych obecnie z tych działek na działkę sąsiednią, a wcześniej zostanie przedłożony do wglądu projekt techniczny tych urządzeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r. znak: [....] , wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem Kolegium organ I instancji zasadnie zawiesił przedmiotowe postępowanie administracyjne, ponieważ w świetle dokonanych ustaleń nadal niewyjaśniona była kwestia następstwa prawnego po zmarłej H.D. Kolegium zwróciło uwagę, że na wezwanie Urzędu Miasta K. o przedłożenie postanowienia Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku M.C.zobowiązała się złożyć wniosek do sądu w momencie zgromadzenia środków na pokrycie kosztów podatku spadkowego. Kolegium wskazało, że H.D. . zmarła [....] 2010 r. i była stroną postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. , które zostało wszczęte 24 maja 2004 r. Skargę na postanowienie SKO w K. wniósł K.S. , który zarzucił, że na dzień wydania postanowień organów obu instancji sprawa nabycia spadku po zmarłych R.P. i K.p. była w pełni uregulowana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla K. w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia 6 maja 2013 r. sygn. akt I Ns 2198/12/P. Zatem właściciele działki nr [....] byli znani. Natomiast odnośnie następstwa prawnego po H.D. w dniu 28 lutego 2014 r. do Sądu Rejonowego dla K. w K. Wydział I Cywilny wpłynął wniosek o ustalenie kuratora spadku nieobjętego po zmarłej H.D. Dlatego skarżący zarzucił, że postanowienia o zawieszeniu postępowania zapadły na podstawie błędnych ustaleń i są bezzasadne, bowiem nie zachodzą przesłanki z art. 97 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postawieniem z dni 10 czerwca 2014 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata z urzędu. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu wadliwą interpretację przesłanek zawieszenia postępowania, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Pełnomocnik powołał się na uzasadnienie uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1637/12 i podniósł, że możliwe jest wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu w sytuacji, w której organ administracji ma wiedzę odnośnie tego, kto jest spadkobiercą, w szczególności jeśli taka osoba złoży oświadczenie, iż jest spadkobiercą, chociażby osoba ta nie legitymowała się jeszcze prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Pełnomocnik podkreślił, że aktualnymi właścicielami działki nr [....] są spadkobiercy RP. I K.P. , a mianowicie B.G. i A.P. , co wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia 6 maja 2013 r. sygn. akt I Ns 2198/12/P. Natomiast spadkobierczynią właścicielki działki nr [....] H.D. jest M.C. , która nie legitymuje się postawieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, jednak z jej oświadczeń składanych organowi I instancji oraz znanych SKO w K. jednoznacznie wynika, że jest spadkobiercą po H.D. i faktycznie objęła zarząd nad jej nieruchomością. Pełnomocnik zaznaczył, że wezwanie do toczącego się postępowania następców prawnych było obligatoryjne i nie nastręczało nadmiernych trudności. Zatem, w ocenie pełnomocnika, nie występowały i nie występują podstawy do zawieszenia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone w powołanym przez pełnomocnika skarżącego wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1637/12. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zatem z art. 97 § 1 pkt 1 kpa wynika, że organ administracyjny powinien najpierw stwierdzić fakt śmierci strony, a następnie wezwać spadkobierców osoby zmarłej do udziału w postępowaniu. Dopiero wtedy, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności określone w art. 30 § 5 kpa lub postępowanie nie może być umorzone jako bezprzedmiotowe, organ administracji zawiesza postępowanie. W konsekwencji należy przyjąć, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa jest obligatoryjne wtedy, gdy niemożliwe jest ustalenie spadkobierców zmarłej strony i osób tych nie można zawiadomić o toczącym się postępowaniu. Takie stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie sądowym, np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA 972/99 zawarł tezę, zgodnie z którą "śmierć strony w świetle postanowień art. 97 § 1 pkt 1 kpa nie nakłada na organ administracyjny bezwzględnego obowiązku zawieszenia postępowania w każdym przypadku. Dopiero wtedy, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa (w sprawach dotyczących spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator), a postępowanie nie stało się wobec śmierci strony bezprzedmiotowe, organ administracyjny zawiesza postępowanie. Zatem zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 1 kpa jest obligatoryjne tylko wówczas, gdy ustalenie spadkobierców zmarłej strony nastręcza trudności i osób tych nie można powiadomić o toczącym się postępowaniu." Analogiczne stanowisko zaprezentował WSA w Krakowie w wyroku z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 14/11; WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 19 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 2317/05; z dnia 19 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 653/04 oraz z dnia 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1621/09. Podobnie WSA w Krakowie w wyroku z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1088/09 wyraził pogląd, że "W razie następstwa prawnego będącego wynikiem śmierci strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej powinien zawiadomić o toczącym się postępowaniu spadkobierców zmarłej strony, a w sytuacji, gdy ich ustalenie jest niemożliwe, organ powinien zawiesić to postępowanie". W związku z powyższym stwierdzić należy, że w toku postępowania administracyjnego można ustalić następców prawnych na podstawie oświadczeń spadkobierców zmarłej osoby, a wydanie przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialny akt poświadczenia dziedziczenia nie są jedynymi sposobami ustalenia przez organ spadkobierców zmarłej strony. Zatem w realiach kontrolowanego postępowania administracyjnego nie zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania wszczętego na wniosek K.S. w sprawie zmiany stosunków wodnych, w wyniku niwelacji terenu działek nr [....] obr. [....] przy al. [....] w K. Zwrócić należy uwagę, że spadkobiercy R.P. i K.p. , czyli B.G. i A.P. , uczestniczyli w tym postępowaniu administracyjnym od 2007 r. (np. A.P. brał udział w rozprawie administracyjnej w dniu 3 grudnia 2007 r. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik siostry B.G. – k. 315 akt adm.). Natomiast spadkobiercą H.D. jest jej siostrzenica (k. 403 akt adm.) M.C. , która podała, że została powołana do spadku na podstawie testamentu (k. 486 akt adm.), zaś wcześniej oświadczyła, że zarządza majątkiem spadkowym (k. 412 akt adm.), a także uczestniczyła w postępowaniu od 2010 r. Mimo zaistnienia tych okoliczności oraz po tym jak w dniu 10 maja 2013 r. zostało zakończone postępowanie o dział spadku po R.P. i K.P. , w dniu 17 maja 2013 r. organ I instancji orzekł o zawieszeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego. Natomiast organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. , dysponując wiedzą o spadkobiercy H.D. i mając w aktach odpis postanowienia o dziale spadku po R.P. i K.P. Takie działanie niewątpliwie stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 97 § 1 pkt 1 kpa), które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało zawieszeniem postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do takiego zawieszenia. Postępowanie to mogło toczyć się dalej, gdyż spadkobiercy nie musieli być nawet zawiadamiani o toczącym się postępowaniu, gdyż już brali w nim udział. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ppsa.