II SA/Kr 449/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata po wniesieniu przez nich sprzeciwu od postanowień referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie ze skargi A. G., W. G., E. G. i I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 stycznia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie czasowego odebrania psów postanawia: 1. zwolnić E. G. i W. G. od kosztów sądowych a także ustanowić dla nich adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K., 2. oddalić wnioski I. G. i A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący E. G., W. G., I. G. i A. G. po wydaniu w niniejszej sprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. wyroku oddalającego ich skargę oraz po doręczeniu każdemu z nich sporządzonego na ich wniosek uzasadnienia tego wyroku złożyli w dniu 28 lipca 2014 r. wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniami z dnia 29 sierpnia 2014 r. oddalił wnioski wszystkich skarżących. E. G., W. G., I. G. i A. G. wnieśli sprzeciw od postanowień oddalających ich wnioski o prawo pomocy. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." - od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Taki też był zakres wniosku skarżącego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Oceniając wnioski poszczególnych skarżących z punktu widzenia tak opisanych kryteriów należało przyjąć, że wnioski E. G. i W. G. zasługują na uwzględnienie w całości, natomiast wnioski I. G. oraz A. G. nie mają uzasadnionych podstaw. Zarówno E. G., jak i W. G. są rencistkami. Pierwsza z nich otrzymuje miesięcznie rentę w wysokości 886 zł, druga w wysokości 1894,55 zł. W. G. ma 8.. lat i jest rencistką [...] grupy, a więc jako osoba nieporadna zasługuje na przyznanie jej pomocy fachowego pełnomocnika. Obie przedłożyły kopie obliczenia podatku przez organ rentowy za 2013 rok, a ponadto W. G. przesłała zeznanie podatkowe w podatku dochodowym za ten rok, które to dokumenty potwierdzają podane przez nie informacji o wysokości renty. Obie skarżące zamieszkują wraz z I. G. (córką W. i siostrą E.), która jest właścicielką mieszkania. Do akt sprawy przedłożono potwierdzenie zapłaty za gospodarowanie odpadami oraz za gaz, a także wyciągi z kont obu skarżących, jak również faktury na zakup lekarstw dla W. G.. W ocenie Sądu wykazały w ten sposób, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia adwokata, a pomoc profesjonalnego pełnomocnika jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Z tego też względu Sąd uwzględnił ich wniosek w całości i przyznał im prawo pomocy w pełnym zakresie. Inaczej wygląda sytuacja finansowa A. G. i I. G.. A. G. podaje, że nigdzie nie pracuje, w związku z czym nie składa zeznania podatkowego, nie dysponuje również aktualnymi rachunkami bankowymi wobec braku stałych dochodów. Nie może podjąć pracy jako treser psów, bowiem po ukazaniu się artykułu na jego temat pt. "Znany hodowca zagłodził swoje psy" nikt z jego usług nie chce korzystać. Skarżący podał, że utrzymują go matka i siostry, nie korzysta jednak z pomocy społecznej. Nie wypełnił rubryki formularza PPF dotyczącej daty jego urodzenia ani też żadnej innej wskazującej na sytuację majątkową i rodzinną, natomiast zarówno z uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w sprzeciwie szeroko opisał sprawę bezprawnego - jego zdaniem - odebrania mu psów. Podane przez skarżącego informacje nie są wystarczające do uznania, że zasługuje na choćby częściowe przyznanie prawa pomocy. Z treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Innymi słowy ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, spoczywa na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania (postanowienie NSA z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. II FZ 1286/14, LEX nr 1497847). W orzecznictwie wielokrotnie również podkreślano, że brak współpracy z Sądem, a w szczególności niedokładne wypełnienie formularza, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a. oraz niewykonanie wezwania do podania dalszych informacji na temat sytuacji majątkowej wnioskodawcy (art. 255 p.p.s.a.) uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (na przykład postanowienia NSA z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. II GZ 393/14, LEX nr 1495223 oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. II FZ 391/14, LEX nr 1479179). Tymczasem skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dokumentów. Brak jest informacji co do wieku skarżącego oraz jego zdolności do pracy, co jednak nie może samo w sobie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Należy więc przyjąć, że nie podejmuje żadnych działań celem poprawy swojej sytuacji finansowej, znalezienia zatrudnienia i uzyskania przychodu, co w żaden sposób nie może uzasadniać ponoszenia kosztów sądowych przez Skarb Państwa, a więc podatników. Przyznanie A. G. prawa pomocy w zakresie adwokata z urzędu nie jest również możliwe z uwagi na treść art. 246 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym - adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W niniejszej sprawie A. G. ma pełnomocnika w osobie adwokata, który w jego imieniu wniósł skargę kasacyjną, a która została już opłacona. Na obecnym etapie postępowania pozostaje do zapłaty przez A. G. tylko kwota 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Natomiast I. G. jest zatrudniona na etacie i otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie w wysokości 2756 zł. W aktach sprawy znajdują się dokumenty dotyczące kosztów utrzymania zamieszkiwanego wspólnie z matką W. i siostrą E. lokalu. Podkreślić jednak należy, że I. G. otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie znacznie wyższe niż renta jej siostry, a zwłaszcza renta matki. W tym miejscu należy również przywołać utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (na przykład postanowienia NSA z dnia 8 maja 2013 r., sygn. I OZ 335/13, LEX nr 1457001 i z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. II OZ 582/12, LEX nr 1225737). Z tych względów Sąd doszedł do wniosku, że również wniosek I. G. nie może zostać uwzględniony. W odpowiedzi na podnoszone przez strony zarzuty, iż wydanie w sprawie jednego wyroku oraz doręczenie każdemu z nich tego samego uzasadnienia nie daje podstaw do obciążania każdego ze skarżących kwotą 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia należy wskazać, że zgodnie z art. 234 § 2 i § 3 Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 nie stosuje się. Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu. W niniejszej sprawie skarga została oddalona, a zatem uzasadnienie nie było sporządzane z urzędu, lecz na wniosek (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 142 § 2 p.p.s.a. jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek. Jednocześnie należy przypomnieć, że złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest warunkiem późniejszego wniesienia skargi kasacyjnej. Prawo do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, a następnie zaskarżenia tego wyroku ma każda ze stron postępowania. Z kolei wniesienie skargi kasacyjnej przez choćby jedną ze stron powoduje przekazanie sprawy sądowi II instancji, którego wyrok ma skutek w stosunku do wszystkich stron postępowania - również tych, które wyroku nie zaskarżyły. Jeżeli więc każde ze skarżących złożyło wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, to Sąd zobowiązany był do doręczenia uzasadnienia każdemu z nich oraz do wezwania każdego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Zgodnie z treścią niniejszego postanowienia opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł zobowiązani będą ponieść jedynie I. G. oraz A. G., natomiast E. G. i W. G. zostały zwolnione od tej opłaty oraz - w przypadku wniesienia w przyszłości skargi kasacyjnej przez przyznanego z urzędu adwokata - z opłaty od skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a.