II SA/Kr 512/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie jednorazowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości p o s t a n a w i a wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 7 lipca 2014 r., w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 stycznia 2014 r. We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i małoletnim synem A. M.. Nie podała wysokości wspólnego miesięcznego dochodu. Podała jedynie, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jej mąż prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi od kilku miesięcy straty. Oświadczyła też, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości ani cennych rzeczy ruchomych. Z uwagi na fakt, iż podane przez skarżącą informacje dotyczące jej stanu majątkowego i rodzinnego okazały się niewystarczające, referendarz działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. wezwał skarżącą do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - oświadczenie gdzie mieszka, czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość; - udokumentowanie za pomocą kserokopii faktur i rachunków miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłata za media za ostatni okres rozliczeniowy a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wydatki na żywność, i leki. W przypadku zaległości z tytułu opłat za media nalży przedstawić aktualne zaświadczenie z właściwych organów potwierdzających te okoliczności; - odpisu zeznań podatkowych skarżącej oraz jej męża za rok 2013; - przedstawienie historii rachunków bankowych za ostanie trzy miesiące skarżącej i jej męża, z aktualnym saldem; - przedłożenie deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące przez męża skarżącej; - wyjaśnienie jaki rodzaj działalności gospodarczej prowadzi mąż skarżącej i udokumentowanie osiąganego z niech dochodu miesięcznego; - oświadczenie czy skarżącą lub jej mąż posiadają pojazdy mechaniczne- jeśli tak należy podać ich markę i rok produkcji; - czy skarżąca korzysta z pomocy społecznej- jeśli tak to w jakim zakresie, stosowne decyzje. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 7 lipca 2014 r. wyjaśniła, iż mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność Gminy [...]. Posiada z mężem rozdzielność majątkową i nie dysponuje jego majątkiem. Mąż prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W ostatnich 3 miesiącach nie miał dochodu - miał poważny wypadek w pracy. Skarżąca nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do pisma skarżąca dołączyła następujące dokumenty – kserokopię pisma z "T’ w sprawie rozliczenia kosztów energii elektrycznej za rok I połowę 2014 ( nadpłata 7,40 zł ) oraz prognozę na okres od czerwca do października 2014 roku, powiadomienie z ZBK o zmianie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi – czynsz plus opłaty – 369,55 zł miesięcznie, kserokopię faktury VAT za dostawę gazu – czerwiec 2014 r.- 117,12 zł, kserokopię zeznania podatkowego skarżącej za rok 2013, kserokopię zeznania podatkowego męża skarżącej za rok 2013 oraz deklaracje VAT za okres marca do kwietnia 2014r. składane przez męża skarżącej. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz zważył co następuje: Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy. Wskazuje ona, iż na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wskazać taka sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzającą do uprawdopodobnienia, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy ( por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt II SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnień wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przesz niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez orzekającego ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy ( por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GZ 296/10). Mimo precyzyjnego wezwania skarżąca nie podała wysokości dochodu uzyskiwanego przez męża oraz wydruków z kont bankowego, nie wyjaśniła de facto z jakich środków pieniężnych się utrzymują, płacą rachunki, nie odpowiedziała czy ona lub jej maż są właścicielami pojazdów mechanicznych. Nie wyjaśniła też dlaczego pominęła te punkty wezwania w swojej odpowiedzi. Chyba, że za wyjaśnienia należy uznać stwierdzenie skarżącej, że pozostaje z mężem w rozdzielności majątkowej. Tymczasem zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z póź. zm) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej ( postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych ( por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego ( por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba, iż małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Dopiero bowiem zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełniania ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r. , sygn. akt II FZ 418/05). Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżąca nie zrealizowała warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania oraz ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).