II SA/Kr 58/20
WyrokWSA w Krakowie2020-03-31
Skład orzekający: Mirosław Bator, Jacek Bursa, Joanna Człowiekowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy, jeśli jej cele statutowe są ogólne, a interes społeczny nie został wystarczająco wykazany?Ratio decidendi
Organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby, jeśli spełnione są kumulatywnie dwie przesłanki: cele statutowe organizacji uzasadniają jej udział, a także przemawia za tym interes społeczny. W niniejszej sprawie cele statutowe organizacji były sformułowane zbyt ogólnie, a interes społeczny nie został wystarczająco wykazany, co uzasadniało odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu.Stan faktyczny
Stowarzyszenie A złożyło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. Organy administracji uznały, że cele statutowe Stowarzyszenia są zbyt ogólne, a interes społeczny nie został wystarczająco wykazany, aby uzasadnić jego udział w postępowaniu. Stowarzyszenie zarzucało naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących dopuszczania organizacji społecznych do postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia A.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Mirosław Bator SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu skargę oddala
Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 26 czerwca 2019 r. nr [...], odmówił dopuszczenia organizacji społecznej stowarzyszenie A do udziału w charakterze podmiotu na prawach strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową, wbudowanym garażem, zagospodarowaniem terenu wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] i ul. [...] w K. oraz z infrastrukturą techniczną również na działkach nr [...], [...], [...] obr. [...]",
W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wyjaśnił, że dokonał analizy wniosku Stowarzyszenia pod kątem związku z przedmiotem postępowania i spełnienia przesłanek z art. 31 § l pkt l kpa. Organ I instancji wskazał, że zgodnie ze statutem Stowarzyszenia, do jego celów należą ochrona przyrody poprzez propagowanie i wdrażanie zrównoważonego rozwoju na poziomie lokalnym, regionalnym i ogólnopolskim oraz wzmacnianie uczestnictwa społeczeństwa w podejmowaniu decyzji dotyczących ochrony środowiska. W ocenie Organu I instancji brak jest podstaw do dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, gdyż cel statutowy, na który powołuje się organizacja, został sformułowany bardzo ogólnie, nadto nie uzasadnia dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotyczącym wnioskowanego przedsięwzięcia. Organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotowe zamierzenie planowane jest w intensywnie zurbanizowanej centralnej części miasta, w kwartale zabudowy ograniczonym ulicami: [...]. Działka nr [...], na której planowana jest inwestycja, położona jest przy skrzyżowaniu ulic [...], działka jest zagospodarowana, zabudowana parterowym, wolnostojącym budynkiem o funkcjach usługowych i magazynowo - gospodarczych, w ciągu ul. [...] poprzez ul. [...] sąsiaduje z [...].
Na przedmiotowej działce rosną drzewa ozdobne: klon, robinie akacjowe, świerki, topola, wiśnia ozdobna, kasztanowiec, głogi, jarząb i jesiony. Powołano się na opinię Wydziału Kształtowania Środowiska UMK co do ochrony roślinności na tym terenie, zaznaczając, że zalecenia te zostaną uwzględnione w treści decyzji. Zatem zdaniem Organu I instancji, zakres inwestycji i jej lokalizacja nie wskazują, aby w wyniku realizacji inwestycji mogło dojść do znaczącej ingerencji w ład przestrzenny miejsca w zakresie ochrony przyrody czy środowiska. Zaznaczono przy tym, że inwestycja w stosunku do istniejącej w sąsiedztwie zabudowy, stanowić będzie uzupełnienie i kontynuację cech i parametrów zabudowy sąsiedniej. Nadto Organ zauważył, że Stowarzyszenie nie wskazało na żaden szczególny element przyrodniczy czy ekologiczny, który wymagałby ponadprzeciętnej ochrony.
Dokonując natomiast oceny, czy spełniona została druga przesłanka z art. 31 § l pkt l kpa tj. występowanie interesu społecznego w sprawie, Organ I instancji powołał się na orzecznictwo sądowe i stanowisko doktryny w tym przedmiocie oraz stwierdził, że żadna organizacja społeczna nie może żądać dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w celu kontroli tego postępowania.
W konsekwencji Organ I instancji doszedł do przekonania, że brak jest podstaw, aby dopuścić Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu z uwagi na brak wykazania zarówno celu statutowego, jak też interesu społecznego do udziału w tym postępowaniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie stowarzyszenie A wskazując na nieprawidłowe skierowanie przez Organ I instancji kwestionowanego postanowienia tj. do O. S., zamiast do Stowarzyszenia [...], podczas gdy O. S. nie jest przedstawicielem Stowarzyszenia, lecz członkiem organu Stowarzyszenia.
Zarzucono również niewłaściwe umieszczenie w treści uzasadnienia tegoż postanowienia informacji dotyczącej dopuszczenia do udziału w postępowaniu Towarzystwa [...], zamiast Stowarzyszenia stowarzyszenie A.
Następnie Skarżący obszernie przedstawił swoje stanowisko uzasadniające dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W szczególności, że interes społeczny polega na tym, aby przy realizacji inwestycji nie nastąpiła niedozwolona, zbyt daleko idąca ingerencja w środowisko naturalne, co ma szczególne znaczenie, bowiem inwestycja planowana jest na obszarze otuliny Bielańsko - Tynieckiego Obszaru Krajobrazowego i na obszarze węzłowym ECONET-PL, który jest elementem europejskiej sieci integrującej obszary o istotnym znaczeniu ekosystemowym. Zwrócono nadto uwagę, że w projekcie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy określono szereg warunków dotyczących ochrony środowiska i ochrony przyrody.
Powołano się również na orzecznictwo sądów administracyjnych na okoliczność występowania w sprawie także interesu społecznego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 16 października 2019 r nr [...], na podstawie art. 31 § 1 i § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymało zaskarżone postanowienie Organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu podano, iż cel statutowy uzasadniający dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie należy rozumieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej, a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Jednakże nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny, a w zasadzie brak tego interesu w przystąpieniu organizacji do udziału w postępowaniu (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286).
Celem statutowym - jak wskazuje Stowarzyszenie - miałaby być ochrona przyrody, poprzez propagowanie i wdrażanie zrównoważonego rozwoju na poziomie lokalnym, regionalnym i ogólnopolskim oraz wzmacnianie uczestnictwa społeczeństwa w podejmowaniu decyzji dotyczących ochrony środowiska. Powyższy cel został sformułowany bardzo ogólnie. Stąd też w ocenie Kolegium tak określony cel statutowy w istocie może zostać przyporządkowany do każdego rodzaju postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, gdyż w każdym takim postępowaniu określa się warunki w zakresie ochrony przyrody, ochrony środowiska, a w razie potrzeby - również w zakresie wymagań geologicznych czy Prawa wodnego. Jednocześnie teren przedmiotowej inwestycji położony jest przy ul. [...] i ul. [...], tj. w centralnej części miasta, intensywnie zagospodarowanej i o wysokim wskaźniku intensywności zabudowy, gdyż występuje tam zwarta zabudowa pierzejowa zlokalizowana wzdłuż ulic (ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...]), z funkcją zarówno mieszkaniową, jak też usługową i handlową. Zatem przedmiotowa inwestycja jest planowana w intensywnie zagospodarowanej już przestrzeni miasta i co należy podkreślić, z występującą tam zabudową tożsamą z zabudową planowaną (mieszkaniowa wielorodzinna z usługami), w sąsiedztwie zwartej zabudowy miejskiej, stąd też w ocenie Kolegium biorąc pod uwagę tę lokalizację, ogólne powołanie się przez Stowarzyszenie na cele statutowe w zakresie ochrony przyrody, nie może być uznane za wystarczające.
Zdaniem Kolegium, czym innym jest poszanowanie przyrody i jej ochrona nawet w najbardziej zurbanizowanej przestrzeni miasta, a to poprzez np. wprowadzenie odpowiednich warunków w tym zakresie do wydawanych decyzji (jak w tym przypadku, decyzji wzizt), zaś czym innym przyjęcie, że to poszanowanie wymaga automatycznie udziału organizacji społecznej w postępowaniu. W konsekwencji powyższych wyjaśnień Kolegium stwierdziło, że cele statutowe Stowarzyszenia nie znajdują na tyle konkretnego odniesienia do przedmiotu postępowania, aby uzasadnione było przyjęcie, że cele te uzasadniają udział Stowarzyszenia w postępowaniu.
W zakresie czy za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przemawia interes społeczny, kiedy Stowarzyszenie wskazuje, że interes społeczny. Wg organu odwoławczego wskazywana we wniosku kontrola niedozwolonej, zbyt daleko idącej ingerencji w środowisko naturalne, zwłaszcza, że inwestycja planowana jest na obszarze otuliny Bielańsko - Tynieckiego Obszaru Krajobrazowego i na obszarze węzłowym ECONET-PL, który jest elementem europejskiej sieci integrującej obszary o istotnym znaczeniu ekosystemowym, nie jest wystraczającym argumentem. Do czuwania nad legalną i zgodną z ustalonymi warunkami realizacją inwestycji, powołane są odpowiednie organy administracji publicznej, natomiast Stowarzyszenie bez wątpienia nie jest podmiotem uprawnionym do sprawowania tego typu kontroli, a tym samym nie jest również gwarantem zgodnej z wydanymi decyzjami realizacji inwestycji. Ponadto sama wola Stowarzyszenia do sprawowania kontroli społecznej nad postępowaniem nie przesądza o występowaniu interesu społecznego. Jeśliby tak przyjąć, to interes społeczny występowałby automatycznie i każdorazowo we wszystkich sprawach, w których swój udział zgłasza organizacja społeczna.
Jednocześnie w ocenie Kolegium argumentacja Stowarzyszenia mająca na celu uzasadnienie dla występowania interesu społecznego w sprawie, odnosi się w istocie do celów statutowych Stowarzyszenia tj. ochrona przyrody. Tymczasem zarówno cele statutowe, jak i występowanie interesu społecznego, są odrębnymi, niezależnymi przesłankami wymagającymi spełnienia na podstawie art. 31 § l kpa, stąd też nie można przyjąć, że przesłanki te będą w istocie tożsame. Interes społeczny należy rozumieć jednoznacznie i bez istotnych wątpliwości, w odbiorze szerszym, co może dotyczyć takich inwestycji, jak np. lokalizacja drogi, budowa obwodnicy czy budowa/likwidacja parku, lokalizacja wysypiska śmieci, jak też zdaniem Kolegium wszelkich inwestycji mogących choćby potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Tymczasem budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, w obszarze zainwestowanym właśnie tego typu zabudową, istniejącą zarówno od wielu lat, jak i uzupełnianą obecnie, trudno zakwalifikować jako uzasadniającą występowanie interesu społecznego po stronie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Zasadne jest nadto przywołanie stanowiska zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 189/18, w którym WSA jednoznacznie wskazuje, iż "(...) przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich, nie jest dozwolona wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi. W cyt. wyroku wskazano również, że "obowiązkiem organizacji społecznej chcącej przystąpić do toczącego się postępowania pozostaje szczegółowe uzasadnienie potrzeby ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego oraz wskazanie, jak realnie jest ona w stanie bronić tego interesu. Za zasadnością wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznej nie może przemawiać wobec tego sama tylko chęć tego podmiotu, tylko jego wiedza, fachowość i doświadczenie w danym obszarze tematycznym, a także profesjonalizm i rozeznanie w sprawie. (...) Ze względu na ochronę interesów stron postępowania, przesłanki uprawniające organizację społeczną do żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, powinny być wykładane ściśle".
Kolegium odniosło się także do pozostałych zarzutów nie uwzględniając ich ponieważ postanowienie zostało do Stowarzyszenia [...], które reprezentuje Prezes Zarząd O. S. (zgodnie z KRS). Z kolei zarzuty dotyczące błędnego ujęcia w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia Organu I instancji zapisu o Towarzystwie [...] stanowią bezsprzecznie oczywistą omyłkę pisarską i nie zmieniają ani merytorycznej oceny wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia [...], ani też przywołanych celów statutowych Stowarzyszenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie [...], zarzucając naruszenie:
- art. 31 § l kpa w stopniu, które mogło mieć
istotny wpływ na wynik sprawy,
- art. 40 § l kpa,
- art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 7 kpa i w zw. z art. 8 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu powtórzono argumentację zawartą w zażaleniu podkreślając, iż organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania w celu zbadania przesłanek interesu społecznego a także pod kątem statutu stowarzyszenia, zwłaszcza przy uwzględnieniu, iż w treści uzasadnienia organu I instancji wskazano na inne stowarzyszenie niż strona skarżąca. Wyjaśnienie tej kwestii w postaci oczywistej omyłki pisarskiej jest niewystarczające. Wskazano szczegółowo na orzecznictwo sądowe.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Stosownie do art. 151 p.p.s.a. w przypadku nieuwzględnienia skargi Sąd ją oddala.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie była odmowa dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkaniowego wielorodzinnego. Zdaniem skarżącej organizacji, jej udział w tym postępowaniu uzasadniony był celami statutowymi organizacji oraz przemawiał za tym interes społeczny. Stanowiska tego nie podzieliły organy administracji, co w ocenie sądu było stanowiskiem prawidłowym.
Zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W myśl art. 5 § 2 pkt 5 K.p.a., organizacje społeczne to organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne.
Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek. Przesłankami tymi są cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie i interes społeczny który także za tym dopuszczeniem przemawia. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Nie spełnienie chociażby jednej przesłanki skutkuje tym, że organ administracji winien odmówić dopuszczenia organizacji udziału w postępowaniu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257).
Przez cel statutowy uzasadniające dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie należy rozumieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Jednakże nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ, administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny a w zasadzie brak tego interesu w przystąpieniu organizacji do udziału w postępowaniu. (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286).
Podkreślić należy, iż przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 897/08). Także w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10 NSA wskazuje, iż organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy.
Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08). Natomiast na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej (por. wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09).
Organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innego podmiotu musi działać w interesie społecznym w ramach wyznaczonych celów statutowych. Przez interes społeczny rozumie się dyrektywę nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa.
Z przepisu art. 31 § 1 K.p.a. in fine wynika zatem, że żądania organizacji społecznej, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, muszą być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie, chyba że przepisy prawa nie wymagają uchwalenia statutu. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany ustalić z urzędu, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby. W tym celu powinien ocenić, czy między celami organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Działalność organizacji społecznej opisana w statucie tej organizacji, a więc w istocie cele organizacji społecznej, musi być jak najszczegółowiej określona, tak aby dawało to możliwość ustalenia, że działalność ta wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., II OSK 1499/06, LEX nr 490153). Uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione także interesem społecznym. Nawet zatem wtedy, kiedy udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne ze względu na interes społeczny. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej, która powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Zgodnie z nowszym orzecznictwem sądowym organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu lub żądająca wszczęcia postępowania ze względu na interes społeczny ma obowiązek szczególnie starannego wykazania istnienia takiego interesu społecznego w danym postępowaniu.
W ocenie Sądu skarżone organy prawidłowo wyważyły wymagania interesu społecznego i wymagania realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej jaką jest Stowarzyszenie stowarzyszenie A. Należy podzielić stanowisko organów, że cel statutowy w/w stowarzyszenia jest sformułowany bardzo ogólnie - jako m.in. ochrona przyrody poprzez propagowanie i wdrażanie zrównoważonego rozwoju na poziomie lokalnym, regionalnym i ogólnopolskim oraz wzmacnianie uczestnictwa społeczeństwa w podejmowaniu decyzji dotyczących ochrony środowiska. Skarżąca organizacja społeczna nie wykazała w swoim wniosku istnienia konkretnego związku pomiędzy swoimi celami statutowymi, a przedmiotem postępowania, który uzasadniałby jej udział w postępowaniu administracyjnym. Zakres inwestycji i jej lokalizacja nie wykazują bowiem same w sobie, by w wyniku jej realizacji mogło dojść do znaczącej ingerencji w ład przestrzenny. Inwestycja nie rzutuje znacząco na krajobraz w tej części miasta, gdzie istnieją już budynki mieszkaniowe wielorodzinne w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji planowanej. Teren przedmiotowej inwestycji położony jest przy ul. [...] i ul. [...], tj. w centralnej części miasta, intensywnie zagospodarowanej i o wysokim wskaźniku intensywności zabudowy, gdyż występuje tam zwarta zabudowa pierzejowa zlokalizowana wzdłuż ulic (ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...]), z funkcją zarówno mieszkaniową, jak też usługową i handlową. Zatem przedmiotowa inwestycja jest planowana w intensywnie zagospodarowanej już przestrzeni miasta i z występującą tam zabudową tożsamą z zabudową planowaną (mieszkaniowa wielorodzinna z usługami), w sąsiedztwie zwartej zabudowy miejskiej. Stąd też w ocenie Sądu, biorąc pod uwagę tę lokalizację, ogólne powołanie się przez Stowarzyszenie na cele statutowe w zakresie ochrony przyrody, nie może być uznane za wystarczające. Tak bowiem określony cel statutowy w istocie może zostać przyporządkowany do każdego rodzaju postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, gdyż w każdym takim postępowaniu określa się warunki w zakresie ochrony przyrody, ochrony środowiska, z uwagi m in. na rosnące na obszarze zintegrowanym drzewa, a w razie potrzeby - również w zakresie wymagań geologicznych czy Prawa wodnego. Czym innym jest jednak poszanowanie przyrody i jej ochrona nawet w najbardziej zurbanizowanej przestrzeni miasta, a to poprzez np. wprowadzenie odpowiednich warunków w tym zakresie do wydawanych decyzji (jak w tym przypadku, decyzji wzizt), zaś czym innym przyjęcie, że to poszanowanie wymaga automatycznie udziału organizacji społecznej w postępowaniu. Celem postępowania w którym chce brać udział skarżące stowarzyszenie jest ustalenie czy zamierzenie inwestycyjne spełnia wymogi m.in. tzw. zasady dobrego sąsiedztwa, a także inne wymogi określone ustawą oraz ustalenie dopuszczalnych parametrów planowanej zabudowy. Strona skarżąca nie wskazała, o w jakim konkretnie zakresie jej udział wzbogaci to postępowanie administracyjne. Z wniosku nie wynika konkretnie żaden argument, iż przystąpienie strony skarżącej do postępowania w jakikolwiek sposób poprawi jego jakość, przyśpieszy go czy też będzie dla społeczeństwa użyteczne w jakikolwiek inny sposób. W konsekwencji zatem cele statutowe Stowarzyszenia nie znajdują na tyle konkretnego odniesienia do przedmiotu postępowania, aby uzasadnione było przyjęcie, że cele te uzasadniają udział Stowarzyszenia w postępowaniu.
Ponadto w ocenie Sądu zasadnym było uznanie przez skarżone organy, iż wskazywana we wniosku kontrola niedozwolonej, zbyt daleko idącej ingerencji w środowisko naturalne, w sytuacji, gdy inwestycja planowana jest na obszarze otuliny Bielańsko - Tynieckiego Obszaru Krajobrazowego i na obszarze węzłowym ECONET-PL, nie jest wystraczającym argumentem. Wynika to z konstatacji, iż do czuwania nad legalną i zgodną z ustalonymi warunkami realizacją inwestycji, powołane są odpowiednie organy administracji publicznej, natomiast Stowarzyszenie bez wątpienia nie jest podmiotem uprawnionym do sprawowania tego typu kontroli, a tym samym nie jest również gwarantem zgodnej z wydanymi decyzjami realizacji inwestycji. Sama także wola Stowarzyszenia do sprawowania kontroli społecznej nad postępowaniem nie przesądza o występowaniu interesu społecznego. Jeśliby tak przyjąć, to interes społeczny występowałby automatycznie i każdorazowo we wszystkich sprawach, w których swój udział zgłasza organizacja społeczna.
Również w zakresie przesłanki interesu społecznego, budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, w obszarze zainwestowanym właśnie tego typu zabudową, istniejącą zarówno od wielu lat, jak i uzupełnianą obecnie, trudno zakwalifikować jako uzasadniającą występowanie tego interesu po stronie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Interes społeczny należy rozumieć jednoznacznie i bez istotnych wątpliwości, w odbiorze szerszym, co może dotyczyć takich inwestycji, jak np. lokalizacja drogi, budowa obwodnicy czy budowa/likwidacja parku, lokalizacja wysypiska śmieci, jak wszelkich inwestycji mogących choćby potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, co w niniejszej sprawie we wniosku nie zostało wykazane. Za zasadnością wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznej nie może przemawiać wobec tego sama tylko chęć tego podmiotu, tylko jego wiedza, fachowość i doświadczenie w danym obszarze tematycznym, a także profesjonalizm i rozeznanie w sprawie. Ze względu na ochronę interesów stron postępowania, przesłanki uprawniające organizację społeczną do żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, powinny być wykładane ściśle. Jak wyżej wskazano nie jest dozwolona wykładnia rozszerzająca, gdyż dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi. Z powodu tego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania w zakresie braku wyczerpującego zbadania przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu.
Również pozostałe zarzuty są niezasadne. Postanowienie organu I instancji skierowane zostało do Stowarzyszenia [...], które reprezentuje Prezes Zarząd O. S. (co jest zgodne z wpisem do KRS).
Z kolei tylko jednokrotne błędne wskazanie w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji na Towarzystwo [...], zamiast skarżonego stowarzyszenia co do którego w uzasadnieniu odnoszono się wielokrotnie, stanowi w ocenie Sądu bezsprzecznie oczywistą omyłkę pisarską i nie zmienia ani merytorycznej oceny wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu stowarzyszenie A, ani też przywołanych celów statutowych Stowarzyszenia, które zostały precyzyjnie określone i przeanalizowane właśnie względem tego podmiotu.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalając skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło