II SA/Kr 674/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Asesor WSA Anna Kopeć Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: starszy referent Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 kwietnia 2025 r. znak SKO.OŚ/4170/450/2024 w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru eksploatacji instalacji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzje ją poprzedzające i umarza postępowanie administracyjne, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego D. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 674/25 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 3 czerwca 2024 r., znak: SKO.OŚ/4170/235/2023, wydaną po rozpatrzeniu odwołania D. D. od decyzji Starosty Suskiego z 13 kwietnia 2023 r., znak: WS.6221.7.2023.MF, o wniesieniu sprzeciwu wobec D. D. zgłoszenia instalacji do cięcia drewna zlokalizowanej na terenie [...] w T. z 15 marca 2023 r., orzekło kasatoryjnie, wskazując przy tym na konieczność wykazania konkretnych zagrożeń, z jakimi będzie wiązać się funkcjonowanie instalacji. Starosta Suski decyzją z 29 października 2024 r., znak: WS.6221.7.2023.MF, wydaną m.in. na podstawie art. 152 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54 ze zm.), ponownie wniósł sprzeciw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 8 kwietnia 2025 r., znak: SKO.OŚ/4170/450/2024, wydaną m.in. na podstawie art. 152 ust. 4a pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54) po rozpatrzeniu odwołania D. D., utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym, że nie sposób mówić o "zastosowaniu odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji" (art. 76 ust. 2 pkt 2 POŚ), skoro nie zostało wydane pozwolenie na zmianę użytkowania obiektu z uwzględnieniem norm odnoszących się do przedmiotu działalności. W ocenie Kolegium kompetencja do wniesienia sprzeciwu nie wygasła (po wydaniu decyzji kasatoryjnej akta wpłynęły do organu pierwszej instancji 8 sierpnia 2024 r., 14 sierpnia 2024 r. organ wystosował wezwanie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 152 ust. 3 zd. 2 POŚ, pismem z 30 sierpnia 2024 r. strona wniosła o wydłużenie terminu do 30 dni, termin wydłużono do 30 września 2024 r., 3 października 2024 r. wpłynęły wyjaśnienia, 2 listopada 2024 r. nadano decyzję o sprzeciwie). Dalej Kolegium wskazało, że działalność o profilu tartacznym jest prowadzona od 2011 r. m.in. na działce nr [...] na podstawie umowy użyczenia (własność Z. D.). Instalacja składa się z maszyn i urządzeń do obróbki drewna położonych w budynku na tej działce. Postanowieniem nr 154/2023 r. z 12 grudnia 2023 r. PINB w Suchej Beskidzkiej nakazał właścicielowi działki wstrzymanie robót budowlanych związanych z rozbudową budynku mieszkalno-gospodarczego na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą związaną z produkcją elementów gotowych z drewna. Pismem z 16 października 2024 r. PINB potwierdził, że postępowanie obejmuje części przylegające do bryły głównej, w tym m.in. kontener z zamontowanym odciągiem. Ze zdjęć lotniczych z lat 1993-2002 wynika, że roboty budowlane następowały sukcesywnie w latach 1993-2022. Inwestor nie wylegitymował się żadnymi aktami administracyjnymi zezwalającymi na powstanie obiektów bądź też zmianę sposobu użytkowania już istniejących. Wszystkie zabudowania służą i są ściśle powiązane z działalnością tartaczną, część obiektów została przystosowana do działalności produkcyjnej, część spełnia funkcje magazynową, część służy do gromadzenia pozostałości (wiór i trocin). Chodzi zatem o eksploatację instalacji w obiektach, co do których nie zgłoszono zmiany sposobu użytkowania powstałej w wyniku robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska. Ocena instalacji z punktu widzenia ochrony środowiska winna być poprzedzona weryfikacją samowoli budowlanej w ramach postępowania legalizacyjnego (spełnianie norm prawa budowlanego, w tym brak zagrożenia dla środowiska, bezpieczeństwa ludzi lub mienia). Postanowienie PINB wstrzymało również możliwość użytkowania części instalacji, której dopuszczenia do eksploatacji domaga się inwestor, tj. kontenera z zamontowanym odciągiem. Podczas wizji (6 kwietnia 2023 r. i 10 października 2024 r.) ustalono, że eksploatacja instalacji nie spełnia standardów jakości środowiska m.in. w zakresie wprowadzania pyłów do powietrza w sposób zorganizowany (odciągi z instalacji nie były podłączone z mobilnym kontenerem, przyczepą rolniczą) opisanymi w opracowaniu załączonym do wniosku, w obrębie kontenera do magazynowana odpadów widoczne były odpady pyłów, trocin zalegające na posesji, pyły drewna z procesu technologicznego przedostające się do środowiska są gromadzone w prowizorycznym kontenerze i mobilnej przyczepy rolniczej w obrębie kontenera, odciąg z kontenera sklejony taśmą pakową. Pismem z 17 października 2024 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej wskazał, że sposób magazynowania może powodować zapalenie i rozprzestrzenianie się ognia (kontener zlokalizowany w odległości 1 m od granicy działki), a także na nieprawidłowości (brak zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru, brak dokumentu "ocena zagrożenia wybuchem", brak opracowania Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego, brak oznakowania wyjść ewakuacyjnych z pomieszczeń użytkowych znakami zgodnymi z Polską Normą, brak przeciwpożarowego wyłącznika prądu). W skardze D. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie: 1) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez: a) oparcie się na wcześniejszym ogólnym piśmie z 17 października 2024 r. zamiast na późniejszych wynikach kontroli Państwowej Straży Pożarnej z 29-31 października 2024 r.; b) brak odniesienia się do zaleceń pokontrolnych WIOŚ z 6 grudnia 2022 r., z których wynika, że instalacja nie narusza przepisów i warunków użytkowania; c) brak pozyskania postanowienia PINB w celu potwierdzenia zakresu pokrywających się postępowań; 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez pominięcie analizy przepisów prawa wskazanych w art. 81 POŚ; 3) art. 67 i art. 68 k.p.a. przez pominięcie zarzutu braku sporządzenia protokołu z czynności kontrolnych z 10 października 2024 r./braku zapoznania z jego ustaleniami oraz braku wskazania podstawy prawnej (k.p.a. albo POŚ); 4) art. 138 § 2 k.p.a. przez nieuwzględnienie zarzutu braku realizacji wytycznych decyzji kasatoryjnej wskazujących na konieczność przeprowadzenia oględzin, wskazania naruszeń konkretnych przepisów oraz ustosunkowania się do zaleceń pokontrolnych WIOŚ z 6 grudnia 2022 r.; 5) art. 152 ust. 4 POŚ w zw. art. 138 § 2 k.p.a. przez utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy mimo upływu 30 dni na wniesienie sprzeciwu z uwagi na wydanie decyzji kasatoryjnej poza zakresem art. 138 k.p.a., co wyklucza możliwość wniesienia sprzeciwu; 6) art. 152 ust. 4 POŚ przez wniesienie sprzeciwu mimo upływu 30 dni na jego wniesienie liczone od dnia doręczenia decyzji kasatoryjnej z uwagi na podjęcie dalszych czynności przez organ pierwszej instancji 12 sierpnia 2024 r. ; 7) art. 154 ust. 4a POŚ przez wniesienie sprzeciwu, podczas gdy nie wykazano ani tego, że eksploatacja powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska, ani tego, że instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska; 8) art. 152 ust. 4 POŚ przez przyjęcie, że instalacja narusza art. 76 POŚ, podczas gdy z zaleceń pokontrolnych WIOŚ z 6 grudnia 2022 r. wynika, że instalacja nie narusza ani przepisów, ani warunków użytkowania; 9) art. 152 ust. 3 i 152 ust. 4a POŚ przez prowadzenie weryfikacji legalności i sposobu użytkowania obiektów, w których użytkowana jest zgłaszana instalacja, podczas gdy uprawnienie takie nie mieści się w zakresie art. 152 POŚ, a także oparcie się na nieprawomocnym wyroku WSA w Krakowie; 10) art. 152 ust. 4 POŚ w zw. z art. 48 ust. 1 i ust. 5 Pb przez przyjęcie, że wydanie postanowienia PINB o wstrzymaniu robót wyłącza możliwość użytkowania części instalacji, której dopuszczenia do eksploatacji domaga się inwestor, podczas gdy postanowienie w trybie art. 48 Pb nie pozwala na wstrzymanie użytkowania nawet samowoli budowlanej. W uzasadnieniu skargi podniósł przede wszystkim, że termin na wniesienie sprzeciwu dawno upłynął (po pierwsze – zgłoszenie jest z 15 marca 2023 r., a sprzeciw wniesiono uchyloną później decyzją z 13 kwietnia 2023 r.; po drugie – gdyby nawet założyć, że po wydaniu decyzji kasatoryjnej można było jeszcze wnieść sprzeciw, to czas i tak upłynął, gdy zważy się na okres od doręczenia decyzji kasatoryjnej do podjęcia działań 12 sierpnia 2024 r.; brak przekazania akt sprawy przy decyzji kasatoryjnej nie może wstrzymywać biegu terminu). Niezależnie od powyższego skarżący podkreślił, że organ ochrony środowiska zadziałał ultra vires, bo w zamkniętym katalogu przesłanek wniesienia sprzeciwu nie ma kwestii legalności budowy, która należy do organów nadzoru budowlanego (gdy nie dojdzie do legalizacji ewentualnej samowoli budowlanej, to prowadzący instalację będzie obowiązany przedłożyć informacje o zakończeniu eksploatacji instalacji zgodnie z art. 152 ust. 6 pkt. 1 lit. b POŚ). Co więcej, działaniu ultra vires nie towarzyszyło pozyskanie do akt postanowienia PINB, podczas gdy jedynym elementem wspólnym między postępowaniami pozostaje kontener na trociny (pozostałe obiekty w zainteresowaniu organu nadzoru budowlanego nie są przedmiotem zgłoszenia). PINB nie stwierdził zmiany sposobu użytkowania w budynku mieszkalno-gospodarczym (art. 71-71a Pb), bo przedmiotem postępowania jest legalność obiektów dobudowanych do głównego budynku, a nie samego budynku. Nie jest prawdą, że postanowienie wydane w trybie art. 48 Pb wyłącza możliwość użytkowania części instalacji, bo przepisy Pb – poza sytuacją zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia – nie przewidują możliwości wstrzymania użytkowania obiektu budowlanego lub jego części oraz zakazu użytkowania w przypadku nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. W świetle decyzji kasatoryjnej organ pierwszej instancji miał przeprowadzić oględziny, a tymczasem przeprowadził niezapowiedzianą kontrolę bez protokołu, w trakcie której skarżący zwracał uwagę na to, że trociny pozostały po opróżnieniu kontenera (a nie w wyniku jego nieszczelności), zaś stwierdzony pył jest efektem przenoszenia drewna już pociętego (a nie wydostawania się zapyleń z kontenera czy instalacji w trybie ciągłym), jednakże nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być uzasadniona. Zarzut, który okazał się być bezdyskusyjnie trafnym, jest to zarzut wniesienia sprzeciwu po terminie. Co więcej, uwzględnienie takiego zarzutu zwalnia Sąd od oceny merytorycznej jego zasadności. Albowiem wniesienie sprzeciwu po terminie powoduje, że upada całe postępowanie, gdyż skutkiem tego postępowanie nie mogło być prowadzone. Wyjaśnienie tego zagadnienia rozpocząć trzeba od przytoczenia przepisów. Zgodnie z art. 152 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2025.647t.j. dalej "p.o.ś."), instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8. Wedle ust. 3, prowadzący instalację, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do dokonania zgłoszenia przed rozpoczęciem jej eksploatacji, z zastrzeżeniem ust. 5. Przepis art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Zgodnie z ust. 4, do rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji. Wedle zaś ust. 4a, sprzeciw, o którym mowa w ust. 4, jest wnoszony, jeżeli: 1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska; 2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2. Wypada też przytoczyć dla pełnego obrazu treść art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 p.o.ś.: "Wymaganiami ochrony środowiska dla nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji są: 1) wykonanie wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko; 2) zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji". Jak wynika z powyższego, termin do wniesienia sprzeciwu wynosi 30 dni od doręczenia zgłoszenia. Kluczowe jest zatem udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy jest to termin procesowy, czy też materialnoprawny. W pierwszym wypadku termin ten może być w wielu wypadkach przedłużany, przywracany; mówiąc najogólniej, pozostaje w pewnym zakresie w dyspozycji organu. Natomiast termin prawa materialnego nie może być przedłużony ani przywrócony i po jego upływie następują bezwarunkowo wskazane w ustawie skutki w zakresie uprawnień czy obowiązków. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2012 r. I OSK 1572/10, LEX nr 1429053: "Termin materialny, to okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania administracyjnego. O ile upływ procesowego terminu załatwienia sprawy administracyjnej, ustanowionego przede wszystkim w k.p.a. nie pozbawia organu administracji publicznej kompetencji do załatwienia sprawy, to upływ terminu materialnego wywołuje odmienne skutki". Jeśli zatem chodzi o termin z art. 152 ust. 4 p.o.ś., w doktrynie na jego temat wypowiedział się Krzysztof Gruszecki w Komentarzu do art. 152 Prawa ochrony środowiska ( wyd.VII, publ. Lex/el): "Należy przede wszystkim rozważyć zagadnienia związane z charakterem terminu do wniesienia sprzeciwu, ponieważ ustalenia w tym zakresie będą determinować dalszy przebieg postępowania. Zgodnie z postanowieniami art. 152 ust. 4 p.o.ś. został on wprowadzony dla organu administracji, a nie dla strony postępowania. W związku z tym nie jest to termin prawa procesowego, który mógłby być przywracany na zasadach określonych w art. 59 k.p.a. Został on wprowadzony w przepisie prawa materialnego, a jego przekroczenie jest jednoznaczne z brakiem zastrzeżeń w kwestii funkcjonowania określonej w zgłoszeniu instalacji. Z tego tytułu wynikają zatem dla zgłaszającego określone uprawnienia. Dlatego należy przyjąć, że ten termin nie ma charakteru instrukcyjnego, ale materialnoprawny". Autor zauważa także: "Analogiczna instytucja występuje w art. 30 ust. 5 pr. bud. Dlatego wydaje się uzasadnione posiłkowe wykorzystanie w interpretacji postanowień art. 152 ust. 4 p.o.ś. poglądów wypracowanych na gruncie postanowień art. 30 ust. 5 pr. bud." "Jeśli uwzględni się, że charakter terminów przewidzianych w art. 152 ust. 4 p.o.ś. oraz w art. 30 pr. bud. jest taki sam, to również poglądy dotyczące sposobu interpretacji powinny być co najmniej zbliżone. Dlatego wobec art. 152 ust. 4 p.o.ś. należy przyjąć, że organ administracji, wnosząc sprzeciw w formie decyzji administracyjnej na podstawie art. 152 ust. 4 p.o.ś., powinien dołożyć należytej staranności, aby dotarła ona do adresata przed upływem trzydziestodniowego terminu. Inaczej sprzeciw będzie wniesiony po upływie terminu, a zatem bez podstawy prawnej, co w przypadku wniesienia odwołania powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jako bezprzedmiotowego". W orzecznictwie pogląd o zasadności posiłkowego stosowania przepisu art. 30 p.b. do art. 152 ust. 4 p.o.ś. wyraził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r.II SA/Gl 26/10 LEX nr 674106. Natomiast w wyroku z 5 kwietnia 2024 r.II SA/Gl 1870/23 Sąd ten pisał: "Należy tu podkreślić, że postępowanie w sprawie zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia eksploatacji instalacji ma szczególny charakter. Jest przede wszystkim bardzo ograniczone czasowo. Brak wyrażenia sprzeciwu w terminie wskazanym w art. 152 ust. 4 ustawy uniemożliwia dokonanie tego później. Dlatego regułą w takim postępowaniu powinno być, że organ administracji działa w oparciu o dokumentację przestawioną przed zgłaszającego". Co się tyczy orzecznictwa WSA w Krakowie, to w wyroku z dnia 25 lipca 2024 r. II SA/Kr 762/24(publ. CBOSA) wskazano: "Na koniec wyjaśnić należy, że ustawa prawo ochrony środowiska nie wyjaśnia charakteru prawnego terminu do wniesienia sprzeciwu. Jednakże ze względu na fakt, że analogiczna regulacja od lat występuje w ustawie prawo budowlane (art. 30 ust. 5), co do której nie istnieją już żadne wątpliwości interpretacyjne że jest to nieprzywracalny termin prawa materialnego, zatem uzasadnione jest analogiczne zastosowanie regulacji prawa budowlanego do interpretacji postanowień art. 152 ust. 4 p.o.ś. Pogląd przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie art. 30 ust. 5 ustawy prawo budowlane, konsekwentnie wskazuje, że: "Termin do wniesienia sprzeciwu jest terminem materialnoprawnym, którego nie można przywrócić ani przedłużyć. Niewniesienie sprzeciwu w terminie, o którym mowa w art. 30 ust. 5 u.p.b. wywołuje ten skutek, że po jego upływie kompetencja organu wynikająca z art. 30 ust. 5 wygasa, a inwestor może przystąpić do wykonania zgłoszonych robót." (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z 25 października 2023 r., II SA/Sz 550/23, LEX nr 3636310.)". Identyczny pogląd tutejszy Sąd wyraził w wyroku z dnia 19 grudnia 2024 r. II SA/Kr 1499/24 (publ. CBOSA). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko, iż termin do wniesienia sprzeciwu z art. 152 ust. 4 p.o.ś. jest terminem materialnoprawnym. Wobec tego należy do niego stosować posiłkowo poglądy wypracowane na tle art. 30 ust. 5 p.b., gdyż termin tam wskazany ma taki sam charakter. Pora zatem przejść do sytuacji faktycznej w niniejszej sprawie pod kątem zachowania terminu. Tak więc w dniu 13.04.2023r. został wniesiony sprzeciw od zgłoszenia, decyzją Starosty Suskiego. Sprzeciw ten został wniesiony w terminie, jeśli liczyć go od doręczenia zgłoszenia do nadania decyzji o sprzeciwie do strony. Następnie decyzja ta została uchylona przez SKO decyzją kasatoryjną z dnia 3.06.2024r. i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Starostwo otrzymało akta 8.08.2024r. W dniu 12.08.2024r, realizując wytyczne SKO, organ I instancji wezwał skarżącego o uzupełnienie braków ( z rygorem z art. 64 § 2 k.p.a.) w terminie 7 dni. Skarżący wniósł o przedłużenie terminu do 30.09.2024r., co zaakceptowano. Pismo uzupełniające wpłynęło w dniu 3.10.2024r. Organ prowadził dalsze czynności i kolejna (druga) decyzja o sprzeciwie zapadła w dniu 29.10.2024r. Decyzja II instancji zapadła w dniu 8 kwietnia 2025r., w dwa lata po zgłoszeniu. Jeśli teraz ponownie przypomnimy, że termin z art. 152 ust. 4 p.o.ś. jest terminem prawa materialnego, to jest oczywistym, że z chwilą uchylenia przez SKO pierwszej skutecznej ( wniesionej w terminie) decyzji o sprzeciwie, dalsze czynności organów były już czynione po terminie, a więc bez podstawy prawnej. Dobrze wyjaśnia to zagadnienie doktryna w użytecznym posiłkowo Komentarzu do art. 30 p.b. ( Plucińska-Filipowicz Alicja (red.), Wierzbowski Marek (red.), Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany Opublikowano: LEX/el. 2024): "Przepis art. 30 ust. 5 p.bud. przewiduje stosunkowo krótki, zaledwie 21-dniowy termin do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia. Jak już wcześniej wskazano, termin ten jest terminem prawa materialnego, a tym samym nie podlega przywróceniu, przedłużeniu czy też skróceniu. W szczególności wydanie przez organ odwoławczy decyzji, którą organ ten uchyla decyzję organu pierwszej instancji w sprawie sprzeciwu, jednocześnie kierując sprawę do ponownego rozpoznania do organu pierwszej instancji, nie powoduje przywrócenia biegu tego terminu ani jego przedłużenia. Specyfika regulacji zawartej w art. 30 ust. 5 dotyczy więc działań podejmowanych zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji. Oznacza to, że wskazane organy w kwestii zgłoszenia tracą po upływie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia kompetencję do wydania decyzji o sprzeciwie. Jest to ściśle związane z charakterem instytucji zgłoszenia oraz celem jej wprowadzenia, a więc przyspieszeniem procesu budowlanego i ułatwieniem inwestowania. W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien ograniczyć się do rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji o sprzeciwie (w obiegu prawnym pozostaje wówczas wydana w czasie trwania kompetencji organu drugiej instancji decyzja o sprzeciwie) lub uchyleniu takiej decyzji i umorzeniu postępowania (gdy organ odwoławczy dojdzie do przekonania, że decyzja organu pierwszej instancji była wadliwa i upłynął już termin ustawowy do wydania decyzji o sprzeciwie) bądź też o umorzeniu postępowania odwoławczego w przypadku, gdy zachodzą po temu przesłanki, np. odwołanie wniosła inna osoba niż inwestor. Chociaż więc decyzja o sprzeciwie co do zasady podlega kontroli instancyjnej, a także kontroli sądowej, nie ma to jednak żadnego wpływu na bieg ustawowego terminu do jej wydania (por. powoływane już wyroki NSA: z 13.10.2011 r., II OSK 1439/10; z 28.02.2012 r., II OSK 2425/10, oraz z 6.03.2009 r., II OSK 307/08; a także wyroki NSA: z 21.05.2009 r., II OSK 724/08, ONSAiWSA 2011/2, poz. 26; z 8.10.2010 r., II OSK 1478/09, LEX nr 746572; z 7.06.2011 r., II OSK 1048/10, LEX nr 1083500; A. Plucińska-Filipowicz, Zgłoszenie budowy...; U. Bałakier, A. Kosicki, Wybrane zagadnienia związane ze zgłoszeniem robót budowlanych, "Administracja Publiczna" 2011/2, s. 72–73). Pojawiające się w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądy, że zaskarżenie decyzji o sprzeciwie do organu drugiej instancji powoduje, iż organ odwoławczy ma prawo uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę sprzeciwu do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, w takim bowiem przypadku wystarczające jest, że pierwsza decyzja została wydana z zachowaniem ustawowego terminu, co powoduje, że przy ponownym rozpoznaniu organy nie są już związane danym terminem z dziedziny prawa materialnego, pozostają w odosobnieniu. Nie powinny zatem w istotny sposób wpłynąć na sposób załatwiania spraw". W omawianej sprawie SKO nawet nie prezentowało końcowo wspomnianych, będących w odosobnieniu poglądów, lecz usiłowało wykazać, że termin został zachowany, albowiem zaczął biec na nowo po uchyleniu decyzji, a liczyć się go powinno od momentu nadania pisma uzupełniającego przez stronę ( 3.10.2024r.). Na jakiej podstawie prawnej tak liczono termin, Kolegium nie wyjaśniło; pewnym jest jednak, że była to całkowicie dowolna i bezpodstawna interpretacja. Zważywszy bowiem, że jest to termin prawa materialnego, to abstrahując od niemożności uchylenia decyzji o sprzeciwie przy chęci jego zachowania - także wezwanie strony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie może go przedłużyć. Z tych względów nie ulega kwestii, że ponowne wniesienie sprzeciwu i decyzja organu odwoławczego nastąpiły już po terminie, a wobec tego nie mogą wywołać zakładanych skutków prawnych. Z tego względu koniecznym jest uchylenie wydanych decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. 1028.265 t.j.). Na kwotę zasądzonych kosztów składają się wpis w kwocie 200 zł, opłata kancelaryjna 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego w kwocie 480 zł.