II SA/Kr 690/20
WyrokWSA w Krakowie2021-01-29
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Agnieszka Nawara-Dubiel, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę może zostać wydana, jeśli projekt budowlany nie jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zawiera istotne niespójności, jest niekompletny lub narusza przepisy techniczno-budowlane, a także czy organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty stron dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym przepisów specustawy COVID-19?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zatwierdziły projekt budowlany i udzieliły pozwolenia na budowę, ponieważ projekt był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami prawa budowlanego. Zarzuty stron dotyczące niekompletności projektu, naruszenia przepisów techniczno-budowlanych oraz przepisów proceduralnych, w tym specustawy COVID-19, zostały uznane za niezasadne. Sąd podkreślił, że organy nie mają obowiązku merytorycznego badania projektu budowlanego, a odpowiedzialność za jego zgodność z przepisami spoczywa na projektancie.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargi na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie i nadbudowie kamienicy. Strony skarżące zarzucały m.in. niezgodność projektu z planem miejscowym, jego niekompletność, naruszenie przepisów techniczno-budowlanych oraz przepisów proceduralnych, w tym specustawy COVID-19. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając zarzuty za niezasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2021 r. skarg [...] i M. K. P. - O. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę skargi oddala
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 18 grudnia 2019 r., znak: [...].[...], na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestora [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. w K. na zamierzenie inwestycyjne pod nazwą: "Przebudowa i nadbudowa kamienicy frontowej przy ul. [...] wraz ze zmianą sposobu użytkowania na funkcję usługową (hotel),rozbudowa o windę zewnętrzną, dwie oficyny boczne i budynek frontowy od strony ul[...] [...] wraz z podpiwniczeniem i wydzieleniem stacji trafo w budynku, budowa, przebudowa i rozbudowa instalacji wewnętrznych (elektr.,teletechn., wod-kan-gaz-c.o.) wraz z wykonaniem instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, wyburzeniem muru na dz. nr [...] obr [...], nadbudowa kominów w kamienicy przy ul. [...]/ul [...] w K. usytuowanej na dz. nr [...] obr[...] w K.".
W uzasadnieniu organ podał, że inwestor złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym decyzją. Teren objęty wnioskiem podlega ustaleniom Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Obszaru "[...] zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta K. z dnia 24 stycznia 2018 r. i leży w rejonie oznaczonym jako MW/U.13 - Teren zabudowy mieszkaniowo-usługowej. Projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami tego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska. Projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Projektant i sprawdzający dołączyli do projektu budowlanego oświadczenie o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Projekt budowlany jest wykonany przez osoby uprawnione. Obszar oddziaływania obiektu obejmuje działki nr [...] obr. [...].
Dalej organ ustalił, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. pozwoleniem konserwatorskim nr [...] z dnia 26 września 2019 r., znak [...] wyraził zgodę na realizację inwestycji obejmującej wykonanie robót budowlanych objętych sentencją przedmiotowej decyzji. Budynek położony przy ul[...] w K. znajduje się na obszarze układu urbanistycznego dawnego miasta [...], wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] oraz na obszarze uznanym za pomnik historii "K.-historyczny zespół miasta" zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. pozwoleniem nr [...] z dnia 1 lutego 2018 r., znak [...] oraz decyzją nr [...] z dnia 12 sierpnia 2019 r., znak: [...] wyraził zgodę na usunięcie drzewa z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków.
Decyzją z dnia 13 grudnia 2017 r., znak: [...] Prezydent Miasta K. zezwolił na lokalizację zjazdu o parametrach zjazdu publicznego z drogi publicznej o kategorii gminnej: ulica [...] (działka drogowa nr [...] obr. [...] jedn. ewid[...]) na działkę nr [...] obr[...]. ewid. Ś. do obsługi komunikacyjnej budynku o funkcji zamieszkania zbiorowego z usługami. Decyzją z dnia 22 lipca 2019 r., znak: [...] Prezydent Miasta K. zatwierdził dokumentację geologiczno-inżynierską dla określenia warunków geologiczno- inżynierskich dla zadania inwestycyjnego objętego sentencją decyzji.
[...] Komendant Wojewódzki PSP postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2019 r., znak: [...] wyraził zgodę na odstępstwo, na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, w sposób inny nże określony w § 68 ust. 1; § 69 ust. 1 pkt 2 i ust. 6; § 158 ust. 6; § 212 ust. 8; § 218 ust. 2; § 223; § 232; § 239 ust. 4 ; § 227 ust. 1 i 2; § 242 ust. 1,2 i 3; § 244 ust. 1; § 245 pkt 2; § 249 ust. 3 i 6; § 256 ust. 3; § 277 ust. 4; § 279 oraz § 280 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065), stosownie do wskazań opracowania pn.:"Ekspertyza techniczna zabezpieczenia przeciwpożarowego dla obiektu budowlanego zamieszkania zbiorowego usytuowanego przy ul. [...]/ul[...] dz. nr [...] obr. [...] w K." z lipca 2019 r.
Następnie organ przytoczył zastrzeżenia wniesione przez stronę postępowania M. P.- O. w piśmie z dnia 27 listopada 2019 r. W odpowiedzi na nie organ przedstawił wyjaśnienia inwestora.
Konkludując wskazał, że inwestor spełnił wymogi zawarte w art. 33 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Odwołania od ww. decyzji zostały złożone przez M. P. – O. i Firma A. Strony domagały się uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odwołaniu złożonym przez Firma A zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania tj.:
- art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane poprzez bezzasadne zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę pomimo niezgodności projektu budowlanego z treścią obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z warunkami technicznymi, a także pomimo istotnych niespójności i wewnętrznych sprzeczności treści projektu budowlanego,
- art. 34 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego pomimo tego, że przedmiotowy projekt nie jest kompletny,
- § 18 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez zaprojektowanie zbyt małej ilości miejsc postojowych,
- art. 7 i art. 77 oraz 8 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niedokładne zbadanie materiału dowodowego oraz naruszenie zasady
zaufania do organów Państwa, poprzez bezzasadne uwzględnienie w niniejszym postępowaniu wyłącznie interesów inwestora,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętej decyzji, które nie jest wystarczające do pełnego poznania motywacji jaką kierował
się organ wydając zaskarżoną decyzję.
M. P.-O. zarzuciła naruszenie:
art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., polegające na uchybieniu obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy prowadzącego do naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli wskutek zaniechania przez organy orzekające w sprawie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji, wywołującej ujemne skutki w postaci wyrażenia zgody na prowadzenie robót budowlanych w oparciu o projekt, który zawiera braki zagrażające bezpieczeństwu sąsiedniego budynku tj. budynkowi położonemu w K. przy ul. [...] i ul/ [...]
* art. 10 oraz 107 § 1 i 3k.p.a. poprzez brak ujęcia istotnych elementów, jakie winna zawierać zaskarżana decyzja w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w szczególności nieustosunkowanie się w treści decyzji w sposób szczegółowy do zastrzeżeń zgłoszonych przez odwołującą w dniu 16 lutego 2018 r. tj. w terminie 5 dni wyznaczonym przez organ l instancji.
art. 34 ust. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane w związku z § 3, § 7 ust.
2 i § 10 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 463) poprzez wydanie decyzji pomimo braku geotechnicznych warunków posadowienia obiektów budowlanych zawierających ustalenie wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego i podłoża gruntowego w różnych fazach budowy i eksploatacji, a także wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego z obiektami sąsiadującymi w tym budynkiem przy [...] i ul. [...], w tym w szczególności pomimo braku projektu geotechnicznego zawierającego określenie zakresu niezbędnego monitorowania wybudowanego obiektu budowlanego, obiektów sąsiadujących i otaczającego gruntu, niezbędnego do rozpoznania zagrożeń mogących wystąpić w trakcie robót budowlanych lub w ich wyniku oraz w czasie użytkowania obiektu budowlanego;
art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w związku z § 203 oraz § 204 ust. 5 w związku z § 206 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia
2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez zaniechanie zbadania zgodności przedłożonego projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi, w zakresie istnienia w nim rozwiązań konstrukcyjnych gwarantujących podczas budowy bezpieczeństwo dla budynku położonego w K. przy ul. [...] ul, [...] nie stwierdzenie fikcyjnego charakteru załączonej do projektu tzw. "Ekspertyzy technicznej" stanu obiektu istniejącego (dla budynku położonego w K.-przy ul. [...] i ul. [...]), stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatność do użytkowania, uwzględniającej oddziaływania wywołane wzniesieniem-nowego budynku (tzw. "ekspertyza" została przeprowadzenia bez badań konstrukcji budynku przy ul. [...]. [...] i ul. [...], co wynika wprost z jej treści), a tym samym niezapewnienie w projekcie ochrony interesów osób trzecich (właścicieli i lokatorów budynku położonego w K. przy ul. [...]), co w konsekwencji doprowadziło do zatwierdzenia projektu przez organ pierwszej instancji i wydania decyzji pomimo sprzeczności projektu z wymogami decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z dnia 13 kwietnia 2017 r. (ust. 7 tiret pierwsze);
niezapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim stronom, w szczególności Z. O., do której pisma kierowane są na adres domowy skarżącej, mimo iż ta nie przebywa pod tym adresem od kilku lat – przebywa bowiem na terenie [...].
Wojewoda decyzją z dnia 2 kwietnia 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z Dz.U. z 2020 r., poz. 256) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zakres uprawnień
kontrolnych organu administracji architektoniczno-budowlanej określony został w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Tylko w zakresie określonym w tym przepisie, w przypadku stwierdzenia naruszeń, organ administracji może podjąć działania korygujące. Organy administracji nie badają prawidłowości przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań jeżeli nie dotyczą zakresu wynikającego z powołanego przepisu. Za prawidłowość sporządzenia projektu budowlanego, w tym również przyjęte w projekcie rozwiązania, odpowiada projektant i jeżeli istnieje wymóg jego sprawdzenia, również sprawdzający.
Organ odwoławczy uznał, że projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami ww. m.p.z.p. Projektowana inwestycja położona jest w terenie zabudowy mieszkaniowo-usługowej oznaczonym w m.p.z.p. - MW/U. 13. Część graficzna m.p.z.p. (załącznik nr 1) wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w "strefie budowy lub rozbudowy". Dopuszczalna jest zatem zarówno budowa jak i rozbudowa we wskazanych miejscach terenu przedmiotowej inwestycji.
Projekt budowlany zawiera niezbędne uzgodnienia i opinie, jego zawartość jest kompletna. Projekt budowlany opracowany został w czytelnej grafice, oprawiony w okładkę przystosowaną do formatu A4, posiada numerację zgodną ze spisem zawartości projektu, tom projektu został trwale zszyty. Projekt zagospodarowania terenu, stanowiący część projektu budowlanego, składa się z części opisowej (karty 84-103) i graficznej wykonanej na kserokopii aktualnej mapy dla celów projektowych. Nie stwierdzono naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.
Po przeprowadzeniu analizy przedmiotowego projektu budowlanego w świetle ustaleń m.p.z.p. nie dopatrzono się niezgodności projektu budowlanego załączonego do wniosku o pozwolenie na budowę z ww. wymaganiami.
Organ II instancji wyjaśnił, że inwestycja polegająca na nadbudowie i przebudowie od strony ul. [...] nie przekracza wysokością do kalenicy budynków 18,5 m wymaganej planem (zaprojektowano poziom kalenicy na wysokości 18,37 m). Natomiast od strony ul. [...] (zgodnie z m.p.z.p. maksymalna wysokość to 20 m) zaprojektowano budynek o wysokości 19,93 m. Zaprojektowano dachy o symetrycznych połaciach dachowych i kącie nachylenia połaci dachowych 29°. Kąt nachylenia połaci dachowych określono w m.p.z.p. maksymalnie do 30°. Wysokość oficyn zaprojektowano zgodnie z wymaganiami m.p.z.p. do 16 m. Ustalono wskaźnik intensywności zabudowy 1,4 - 4,9. Analiza projektu budowlanego pozwala uznać, że przedmiotowa inwestycja nie narusza w wyżej opisanym zakresie wymogów m.p.z.p. (wyniki wyliczeń powierzchni - karta 88, 90, 99 proj. budowlanego). Intensywność projektowanej zabudowy wynosi 4,24. Wskaźnik terenu biologicznie czynnego nie ulega zmianie - teren ten stanowi powierzchnię 68,83 m2, co stanowi 7,2% powierzchni działki objętej inwestycją (962 m2). Wymagania m.p.z.p. zostały spełnione. Zgodnie z treścią § 8 ust. 7 m.p.z.p. w przypadku, gdy wskaźnik terenu biologicznie czynnego w stanie istniejącym jest mniejszy niż ustalony w planie dopuszcza się prowadzenie robót budowlanych niepowodujących dalszego zmniejszania tego wskaźnika. Organ II instancji zauważył, że dodatkowo zaprojektowano powierzchnię wegetatywną (zieloną), która wynosi łącznie 184,24 m2 (w tym powierzchnia 95,23 m2 na stropodachu nad piwnicą oraz 24,34 m2 na stropodachu oficyny zachodniej i 64,67 m2 na stropodachu oficyny wschodniej).
Po przeprowadzeniu analizy akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że projekt budowlany zawiera wymagane uzgodnienia i opinie, w tym opinię o możliwości nadbudowy i przebudowy budynków, wraz z orzeczeniem dotyczącym stanu technicznego konstrukcji i elementów istniejących budynków. Załączono dokumentację geologiczno-inżynierską, w której określono drugą kategorię geotechniczną obiektu, przy złożonych warunkach gruntowych. Decyzją Prezydenta Miasta K. znak: [...] z dnia 22 lipca 2019 r. zatwierdzono ww. dokumentację geologiczno-inżynierską. Projekt budowlany zawiera ekspertyzę p.poż dla ww. zamierzenia inwestycyjnego opracowaną przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej o zgodzie na odstępstwa w zakresie wymagań bezpieczeństwa pożarowego (znak: [...] z dnia 29 sierpnia 2019 r.). Załączono również uzgodnienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (decyzje: nr [...] znak: [...] z dnia 12 sierpnia 2019 r., nr [...] znak: [...] z dnia 26 września 2019 r., oraz nr [...] [...]). Rzeczoznawca do spraw sanitarno-higienicznych potwierdził na rysunku rzutu parteru zgodność projektu z wymaganiami higienicznymi i zdrowotnymi (uzgodnienie z dnia 28 października 2019 r.). Przedmiotowa inwestycja nie należy do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dlatego też nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.
Projekt budowlany nie przewiduje również negatywnego wpływu na konstrukcję ścian budynków sąsiednich, w celu zabezpieczenia fundamentów budynków sąsiednich przewiduje się wykonanie szczelnej palisady (pale rurowe w technologii VDW) oraz ciągłej dylatacji pomiędzy fundamentami budynków, ponadto zabezpieczenie wykopu przewidziano za pomocą tzw. ścianki berlińskiej (część konstrukcyjna proj. budowlanego). Poziom posadowienia projektowanej zabudowy (poziom płyty fundamentowej projektowany jest na rzędnej 200,17 m n.p.m., a lokalnie w szybie windowym obniżony do 199,77 m n.p.m.) znajdować się będzie 0,7m (lokalnie 0,4 m) powyżej poziomu posadowienia fundamentów budynku sąsiedniego na rzędnej 199,35 m - 199,40 m n.p.m. (co wynika z odkrywek wykonanych od strony działki inwestycyjnej). W projekcie budowlanym wskazano konieczność monitorowania geodezyjnego budynków sąsiednich, szczególnie w trakcie realizacji inwestycji. Powyższe potwierdza dyspozycję § 204 ust. 5 rozporządzenia.
W dalszej części uzasadnienia organ II instancji odniósł się do zarzutów odwołujących. Wskazał, że analiza akt przedmiotowej sprawy nie potwierdza naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym art. 10 § 1 k.p.a., gdyż strony były informowane możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i możliwości składania wniosków dowodowych. Brak było także podstawy do przedłużania terminu jej załatwienia.
Za nietrafny organ uznał zarzut odwołania dotyczący braku zapewnienia udziału w postępowaniu Z. O., do której pisma kierowane były na adres domowy odwołującej się, tj. adres, pod którym wg oświadczenia odwołującej, strona nie przebywa już od kilku lat. W odniesieniu do powyższego wyjaśnił, że w treści zawiadomienia o wszczęciu postepowania widnieje pouczenie o treści art. 41 k.p.a. Pisma były kierowane przez organ do Z. O. w trybie art. 43 k.p.a. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, tryb doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a. oparty jest na założeniu, że adresata obciążają skutki działania osoby, której przesyłkę doręczono tak, jakby została ona podjęta przez stronę bezpośrednio.
W odniesieniu do zarzutu odwołania, że projekt budowalny powinien uwzględniać nie tylko wymagania planu miejscowego, ale również spełniać warunki zawarte w § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie organ stwierdził, że w projekcie budowlanym miejsca postojowe zostały tak zaprojektowane, aby były urządzone w sposób trwały i zostały utrzymane w odpowiednim stanie faktycznym, a liczba miejsc postojowych przewidziana dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego spełnia wymogi określone w m.p.z.p., ponieważ w treści § 15 ust. 7 pkt 1 lit. b planu precyzyjnie określono minimalną liczbę miejsc parkingowych, wliczając miejsca w garażach, odniesioną odpowiednio do funkcji obiektów lub do funkcji ich części: hotele - min. 3 i max. 7 miejsc na 100 pokoi. Z kolei zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 4 lit. c m.p.z.p. dopuszcza się lokalizację miejsc parkingowych od strony podwórza w obrębie parterów budynków. Organ II instancji podkreślił, że ustalenie odpowiedniej ilości miejsc postojowych dla danej inwestycji należy do projektanta, który z racji swojego wykształcenia i posiadanych kwalifikacji zawodowych potwierdzonych stosowymi uprawnieniami jest osobą kompetentną do właściwej interpretacji ustaleń warunków zabudowy oraz przygotowania projektu. Dla potrzeb tej inwestycji (jej charakterystyki i funkcji) uwzględniając fakt, że turyści stanowiący klientów przyszłego hotelu, nie będą posiadać własnych środków komunikacji (będą poruszać się środkami transportu zbiorowego: autobus, tramwaj, pociąg samolot), autor projektu budowalnego uznał, że zaprojektowane stanowiska rowerowe i zaprojektowana ilość miejsc postojowych (3 miejsca w garażu), zapewnia harmonijne funkcjonowanie przedmiotowej inwestycji.
Reasumując organ II instancji uznał, że przedmiotowa inwestycja nie narusza występujących w obszarze oddziaływania uzasadnionych interesów osób trzecich.
Powyższa decyzja Wojewody została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargami wniesionymi przez przez: M. P. – O. (zarejestrowaną do sygn. II SA/Kr [...]) oraz [...] (zarejestrowaną do sygn. II SA/Kr [...]).
W skardze wniesionej przez [...] zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa administracyjnego procesowego i materialnego tj.:
- rażące naruszenie art. 15 zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, ze względu na wydanie decyzji administracyjnej w przypadku braku spełnienia przesłanek zawartych w powyższym przepisie, od których ustawodawca uzależnił możliwość wydania decyzji administracyjnej w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID,
- art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo niezgodności projektu budowlanego z treścią obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z warunkami technicznymi, a także pomimo istotnych niespójności i wewnętrznych sprzeczności treści projektu budowlanego,
- art. 34 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo tego, że zatwierdzony projekt nie jest kompletny,
- § 18 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędne uznanie, że w projekcie zaprojektowano odpowiednią ilość miejsc postojowych,
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zagwarantowania spółce skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym,
- art. 7 i art. 77 oraz 8 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niedokładne zbadanie materiału dowodowego oraz naruszenie zasady zaufania do organów Państwa, poprzez bezzasadne uwzględnienie w niniejszym postępowaniu wyłącznie interesów inwestora,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętej decyzji, które nie jest wystarczające do pełnego poznania motywacji jaką kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu,
- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu I instancji, zamiast jego uchylenia.
Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu rozwinięto przytoczone wyżej zarzuty. W szczególności odwołując się do brzmienia art. 15 zzs ust. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wskazała, że organ może co prawda prowadzić postępowanie, lecz w tym okresie może wydać tylko decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony. Tym samym organ nie może wydać decyzji negatywnej dla strony, a taką w niniejszej sprawie była dla spółki skarżącej decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydent Miasta K. z dnia 18 grudnia 2019 r. Ponadto zgodnie z treścią art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 cytowany termin zastrzeżony przez organ odwoławczy w zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zajęcia stanowiska powinien ulec zawieszeniu. Takie stanowisko uzasadnia dodatkowo okoliczność, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji dostęp do akt sprawy był niemożliwy, a przynajmniej istotnie utrudniony. Spółce w rzeczywistości nie zapewniono możliwości czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, w szczególności odniesienia się do wyjaśnień potencjalnie złożonych w imieniu inwestora. Podkreślono przy tym, że przepis art. 15 zzzzzn obowiązuje dopiero od dnia 19 kwietnia 2020 r.
Strona skarżąca zarzuciła również, że dokumentacja projektowa nie posiada wyodrębnionego projektu zagospodarowania lub terenu, jak również, że na podstawie danych zawartych w treści projektu budowlanego brak jest możliwości dokonania sprawdzenia, czy poszczególne wskaźniki i parametry zabudowy ustalone w planie miejscowym zostały uwzględnione w planie miejscowym. Dotyczy to w szczególności wskaźnika minimalnej powierzchni biologicznie czynnej. Przedłożony projekt budowlany jest niezgodny z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowana przestrzennego obszaru "[...] Plan miejscowy wyznaczył na działce objętej zakresem inwestycji strefę budowy lub rozbudowy, w obrębie której można realizować budowę i rozbudowę oraz nadbudowę budynków. Z projektu budowlanego wynika, że projektuje się wykonanie robot budowlanych wykraczających poza przedmiotową strefę. Dotyczy to w szczególności budowy szybu windy zewnętrznej. Treść projektu architektoniczno - budowlanego jest na tyle mało precyzyjna, że nie sposób stwierdzić jednoznacznie, czy projekt uwzględnia wszystkie wymagania wynikające z planu miejscowego. Dotyczy to przy tym podstawowych parametrów zabudowy, takich jak między innymi wskaźnika minimalnej powierzchni biologicznie czynnej. Brak jest również oświadczenia projektanta o zgodności projektu budowlanego z planem miejscowym.
Strona skarżąca zaakcentowała również wątpliwości jakie budzi nazwa inwestycji oraz opis do projektu i związany z tym zakres inwestycji. Rozwinięto również zarzut odnośnie niewystarczającej ilości miejsc parkingowych (na 77 pokoje hotelowe 3 miejsca parkingowe). Wreszcie zarzucono, że w projekcie budowlanym pominięto okoliczność występowania w ścianie budynku sąsiedniego zlokalizowanego na działce numer [...] otworów okiennych. Przedmiotowe okna są zlokalizowane w ścianie biegnącej w granicy z działką inwestycyjną.
M. K. P. – O., powieliła zarzuty podniesione w odwołaniu. I tak zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
przepisów postępowania administracyjnego, a to:
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., polegające na uchybieniu obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy prowadzącego do naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli wskutek zaniechania przez organy orzekające w sprawie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji, wywołującej ujemne skutki dla skarżącej w postaci wyrażenia zgody na prowadzenie robot budowlanych w oparciu o projekt, który zawiera braki zagrażające bezpieczeństwu sąsiedniego budynku tj. budynkowi położonemu w K. przy ul. [...] i ul/. [...];
- art. 10 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak ujęcia istotnych elementów, jakie winna zawierać zaskarżana decyzja w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w szczególności nieustosunkowanie się w treści decyzji w sposób szczegółowy do zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącą w dniu 16 lutego 2018 r. tj. w terminie 5 dniu wyznaczonym na tą czynność przez organ I instancji
- niezapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim stronom, w szczególności Z. O., do której pisma kierowane są na adres domowy skarżącej, mimo iż ta nie przebywa pod tym adresem od kilku lat – przebywa bowiem na terenie [...] oraz
przepisów prawa materialnego, a to;
- art 34 ust 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane w związku z § 3, § 7 ust. 2 i § 10 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych z dnia 25 kwietnia 2012 r. poprzez wydanie decyzji pomimo braku geotechnicznych warunków posadowienia obiektów budowlanych zawierających ustalenie wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego i podłoża gruntowego w rożnych fazach budowy i eksploatacji, a także wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego z obiektami sąsiadującymi w tym budynkiem przy ul[...] i ul. [...], w tym w szczególności pomimo braku projektu geotechnicznego zawierającego określenie zakresu niezbędnego monitorowania wybudowanego obiektu budowlanego, obiektów sąsiadujących i otaczającego gruntu, niezbędnego do rozpoznania zagrożeń mogących wystąpić w trakcie robot budowlanych lub w ich wyniku oraz w czasie użytkowania obiektu budowlanego;
- art 35 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w związku z § 203 oraz § 204 ust. 5 w związku z § 206 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez: zaniechanie zbadania zgodności przedłożonego projektu budowlanego z przepisami
techniczno-budowlanymi, w zakresie istnienia w nim rozwiązań konstrukcyjnych gwarantujących podczas budowy bezpieczeństwo dla budynku położonego w K. przy ul[...] i ul. [...]; nie stwierdzenie fikcyjnego charakteru załączonej do projektu tzw. "Ekspertyzy technicznej" stanu obiektu istniejącego (dla budynku położonego w K. przy ul[...] i ul. [...]), stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatność do użytkowania, uwzględniającej oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku (tzw. "ekspertyza" została przeprowadzenia bez badań konstrukcji budynku przy ul. [...] i ul. [...], co wynika wprost z jej treści), a tym samym niezapewnieniem w projekcie ochrony interesów osób trzecich (właścicieli i lokatorów budynku położonego w K. przy ul. [...]), co w konsekwencji
doprowadziło do zatwierdzenia projektu i wydania decyzji pomimo sprzeczności projektu z wymogami decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z dnia 13 kwietnia 2017 r.(ust. 7 tiret pierwsze).
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi ww. zarzuty zostały rozwinięte. Dodatkowo skarżąca podniosła, że przed wydaniem decyzji organu I instancji nie została powiadomiona o złożeniu odpowiedzi inwestora, co uniemożliwiło skarżącej odniesienie się do niej. Skarżąca podkreśliła również, że projekt przewiduje realizację na posesji przy ul[...] głębokiego na ponad 5 metrów wykopu, który będzie bezpośrednio przylegał do ściany nośnej budynku przy ul. [...] i ul. [...], odsłaniając tę ścianę aż do poziomu jej fundamentów i pozbawiając ją choćby minimalnego oparcia bocznego. W momencie realizacji wykopu ściana ta pozbawiona zostanie podparcia, zaś znaczny ubytek masy po stronie zrealizowanego zgodnie z projektem wykopu naruszy stateczność konstrukcji budynku przy ul[...] i ul. [...]. Odnośnie do przewidzianych rozwiązań technicznych, które miałyby zabezpieczać okoliczne budynki przed szkodliwym oddziaływaniem budowy (wykonanie pali CFA , czy budowa na płycie fundamentowej) projekt nie zawiera podstawowych (minimalnych) danych, które pozwoliłyby organowi I instancji na kontrole prawidłowości i skuteczności tego rozwiązania. Przedłożona przez inwestora ekspertyza techniczna jest niewiarygodna, albowiem nie została poprzedzona przeprowadzeniem oględzin elementów konstrukcyjnych.
W odpowiedzi na skargę Wojewody wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania uczestnik [...] sp. z o.o[...] sp. k. z siedzibą w K. przedłożył opinię prawną z dnia 27 października 2020 r. dotyczącą oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody.
Postanowieniem z dnia 29.01.2021 r., na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) połączono sprawę o sygn. akt II SA/Kr 764/20 do sprawy o sygn. II SA/Kr 690/20 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż mogły być objęte jedną skargą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Badając legalność zaskarżonej decyzji zgodnie z przedstawionymi kryteriami Sąd stwierdził, że wydana została zgodnie z prawem.
W pierwszej kolejności oceny wymaga zarzut naruszenia art. 15 zzs ust.9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 z dnia 2020.03.07) mający skutkować, zdaniem strony skarżącej, nieważnością zaskarżonej decyzji. Przepis ten dodany został przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. (Dz.U.2020.568), zmieniającej ustawę z dniem 31 marca 2020 r. W dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy (2.04.2020 r.) miał on brzmienie: "w okresie, o którym mowa w ust. 1 (czyli okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID), organ lub podmiot może z urzędu wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną. Dla dokonania wykładni tego przepisu najistotniejsze jest wyjaśnienie jak należy rozumieć użyte w nim słowa: "żądanie strony". Sformułowania tego nie da się inaczej wyłożyć, niż w ten sposób, że chodzi w nim o żądanie w rozumieniu art.61 § 1 k.p.a., czyli żądanie załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym. Dlatego też w przepisie art.15 zzs ust.9 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. nie może chodzić o procesowe żądania zawarte w odwołaniu, które nie stanowi żądania w rozumieniu art.61 k.p.a. Skonstatować zatem należy, że istotą tego przepisu było, by tylko w postępowaniach wszczynanych na wniosek strony organ był związany dyspozycją art. 15zzs ust. 9 i mógł jedynie wydać decyzję w całości uwzględniającą żądanie. W analizowanym przypadku chodziło o wszczynaną jedynie na wniosek strony sprawę o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym, wydaje się, że wyrażenie: "organ może z urzędu wydać decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony" jest zatem wewnętrznie sprzeczne. Zakładając racjonalność ustawodawcy, przyjąć należy, że sformułowanie "z urzędu" oznacza, że zastosowanie przepisu art.15 zzs ust.9 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. przez organ Administracji nie wymaga wniosku strony. Wykreślenie z art.15 zzs ust.9 ustawy słów "z urzędu" przez art. 73 pkt 46 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.695) już z dniem 18.04.2020 r. zdaje się świadczyć o dostrzeżeniu nieścisłości tego przepisu w tym zakresie, co tylko powyższy wniosek potwierdza. W jakiej bowiem sytuacji organ mógłby z urzędu wydać decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony. Wszakże jedynym podmiotem uprawnionym do formułowania żądania w sprawie wszczynanej na wniosek strony jest wyłącznie wnioskodawca. Nawet w przypadku, o którym mowa w art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. W takiej sytuacji strona nie zgłasza żądania załatwienia sprawy administracyjnej. Organ obowiązany jest uzyskać zgodę na prowadzenie postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć.
Nie jest również zasadny zarzut, że organ naruszył przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 6, gdyż termin zastrzeżony przez organ odwoławczy w zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zajęcia stanowiska powinien ulec zawieszeniu. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że w dniu 24.02.2020 r. pełnomocnik Firma A został zawiadomiony przez Wojewodę, że sprawa będzie załatwiona do dnia 30.03.2020 r. W dniu 28.02.2020 r., na żądanie organu, wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez tę stronę radcy prawnemu S. K.. Z dniem 31.03.2020 r. wszedł w życie przepis art.15 zzs, który w ust.1 stanowił, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jednakże z art.15 zzs ust.6,7 i 9 oraz art.15 zzy omawianej ustawy wynika, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID postępowania administracyjne mogły być prowadzone. Zgodnie zaś z art.15 zzs ust.7 czynności dokonane w postępowaniach w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID były skuteczne. Lektura akt prowadzi również do wniosku, że organ nie wystosował do stron zawiadomienia o zakończeniu postępowania w trybie art.10 § 1 K.p.a. Tak więc zarzut naruszenia przepisu art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 poprzez nieuwzględnienie zawieszenia wyznaczonego przez organ terminu do zapoznania się z aktami sprawy i zajęcia stanowiska jest nieadekwatny do stanu faktycznego sprawy.
Rację należy przyznać stronie skarżącej, że przepis art. 15 zzzzzn ustawy, przewidujący możliwość odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a., nakazującej zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, obowiązuje dopiero od dnia 19 kwietnia 2020 r. Niemniej jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. wyrok NSA z dnia 16.12.2020 r., sygn. II OSK 1767/18, Lex nr 3105806). Strona skarżąca tego nie wykazała. Nie twierdziła nawet, że nie mogła zapoznać się z aktami sprawy.
Wobec powyższego zarzut ten uznać należało za niezasadny.
Materialnoprawną podstawą decyzji były przepisy art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.- dalej "p.b."). Zgodnie z pierwszym z nich roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W myśl art.33 ust.1 prawa budowlanego pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego. W przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może, na wniosek inwestora, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. Jeżeli pozwolenie na budowę dotyczy wybranych obiektów lub zespołu obiektów, inwestor jest obowiązany przedstawić projekt zagospodarowania działki lub terenu dla całego zamierzenia budowlanego. Do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art.33 ust.2).
Stosownie do art.34 ust.3 p.b. projekt budowlany powinien zawierać m.in.:
1) projekt zagospodarowania działki lub terenu, sporządzony na aktualnej mapie, obejmujący: określenie granic działki lub terenu, usytuowanie, obrys i układy istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, sieci uzbrojenia terenu, sposób odprowadzania lub oczyszczania ścieków, układ komunikacyjny i układ zieleni, ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich;
2) projekt architektoniczno-budowlany określający funkcję, formę i konstrukcję obiektu budowlanego, jego charakterystykę energetyczną i ekologiczną oraz proponowane niezbędne rozwiązania techniczne, a także materiałowe, ukazujące zasady nawiązania do otoczenia, opis dostępności dla osób niepełnosprawnych,
3) w zależności od potrzeb, wyniki badań geologiczno-inżynierskich oraz geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych;
4) informację o obszarze oddziaływania obiektu.
Uzupełnieniem tej regulacji są przepisy rozporządzenia wykonawczego do Prawa budowlanego, a to rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U.2018.1935 t.j.). Zgodnie z § 6 rozporządzenia projekt budowlany należy sporządzić w czytelnej technice graficznej oraz oprawić w okładkę przystosowaną do formatu A4, w sposób uniemożliwiający dekompletację projektu. Dopuszcza się oprawę projektu budowlanego w tomy obejmujące: 1) projekt zagospodarowania działki lub terenu, oświadczenie, o którym mowa w art. 34 ust. 3 pkt 3 ustawy, oraz informację o obszarze oddziaływania obiektu, 2) projekt architektoniczno-budowlany i wyniki badań geologiczno-inżynierskich oraz ustalenie geotechnicznych warunków posadowienia obiektów budowlanych.
W myśl § 8 rozporządzenia projekt zagospodarowania działki lub terenu powinien zawierać część opisową oraz część rysunkową sporządzoną na kopii mapy do celów projektowych poświadczonej za zgodność z oryginałem przez projektanta.
Część opisowa projektu zagospodarowania terenu powinna m.in. określać: 1) przedmiot inwestycji, a w przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt budowlany - zakres całego zamierzenia, a w razie potrzeby kolejność realizacji obiektów, 2) istniejący stan zagospodarowania działki lub terenu z opisem projektowanych zmian, w tym rozbiórek obiektów i obiektów przeznaczonych do dalszego użytkowania, 3) projektowane zagospodarowanie działki lub terenu, w tym urządzenia budowlane związane z obiektami budowlanymi, układ komunikacyjny, w tym określający parametry techniczne dróg pożarowych, sieci i urządzenia uzbrojenia terenu zapewniające przeciwpożarowe zaopatrzenie w wodę, ukształtowanie terenu i zieleni w zakresie niezbędnym do uzupełnienia części rysunkowej projektu zagospodarowania działki lub terenu, 4) zestawienie powierzchni poszczególnych części zagospodarowania działki budowlanej lub terenu niezbędnych do sprawdzenia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 5) dane informujące, czy działka lub teren, na którym jest projektowany obiekt budowlany, są wpisane do rejestru zabytków oraz czy podlegają ochronie na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 7) powierzchnię zabudowy.
Część rysunkowa projektu zagospodarowania terenu powinna m.in. określać: 1) orientację położenia działki lub terenu w stosunku do sąsiednich terenów i stron świata, 2) granice działki budowlanej lub terenu, usytuowanie, obrys i układ istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, w tym urządzeń budowlanych z nimi związanych, z oznaczeniem wejść i wjazdów oraz liczby kondygnacji, charakterystycznych rzędnych, wymiarów i wzajemnych odległości obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych oraz ich przeznaczenia, w nawiązaniu do istniejącej zabudowy terenów sąsiednich, rodzaj i zasięg uciążliwości, zasięg obszaru ograniczonego użytkowania, układ komunikacji wewnętrznej przedstawiony w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej komunikacji zewnętrznej, określający układ dróg wewnętrznych, dojazdów, bocznic kolejowych, parkingów, placów i chodników, w miarę potrzeby przekroje oraz profile elementów tego układu, charakterystyczne rzędne i wymiary, a także oznaczenie przebiegu dróg pożarowych oraz dojść łączących wyjścia z obiektów budowlanych z drogą pożarową, 3) ukształtowanie terenu, z oznaczeniem zmian w stosunku do stanu istniejącego, a w razie potrzeby charakterystyczne rzędne i przekroje pionowe terenu, 4) ukształtowanie zieleni, z oznaczeniem istniejącego zadrzewienia podlegającego adaptacji lub likwidacji, oraz układ projektowanej zieleni wysokiej i niskiej, a w razie potrzeby charakterystyczne rzędne i przekroje pionowe terenu, 5) urządzenia przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, w tym rodzaj i wielkość źródeł, usytuowanie stanowisk czerpania wody i dojazd do nich dla samochodów straży pożarnej oraz charakterystyczne rzędne i wymiary, 6) układ sieci i instalacji uzbrojenia terenu, przedstawiony z przyłączami do odpowiednich sieci zewnętrznych i wewnętrznych oraz urządzeń budowlanych wraz z usytuowaniem przyłączy, urządzeń i punktów pomiarowych.
Nadto, projekt zagospodarowania działki lub terenu powinien być sporządzony na kopii mapy do celów projektowych, poświadczonej za zgodność z oryginałem przez projektanta, w skali dostosowanej do rodzaju i wielkości obiektu lub zamierzenia budowlanego i zapewniającej jego czytelność (§ 10). Projekt architektoniczno-budowlany obiektu budowlanego powinien zawierać zwięzły opis techniczny oraz część rysunkową (§ 11).
Obowiązkiem organu architektoniczno-budowlanego, zgodnie z art.35 ust.1 ustawy jest sprawdzenie:
1) zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, a także wymaganiami ochrony środowiska;
2) zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletności projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz zaświadczenia projektanta o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego;
4) wykonanie sprawdzenia projektu.
W razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art.35 ust.4).
Zgodnie z art.39 ust.1 p.b. prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Działka inwestycyjna nr [...] zabudowana jest kamienicą usytuowaną przy ul. [...] w K. – objętą częściową ochroną konserwatorską (wpis do gminnej ewidencji zabytków), a działka inwestycyjna nr [...] zabudowana kamienicą położoną przy ul,. [...]w. [...] na której przewidziano podwyższenie kominów – objętą ochroną konserwatorską całkowitą (wpis do rejestru zabytków). Teren inwestycji znajduje się w obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]uchwała nr [...] Rady Miasta K. z dnia 24 stycznia 2018 r. - Dz.U. Woj. Małop. z dnia 5 lutego 2018 r., poz. 949). Położony jest w obszarze planu oznaczonym symbolem MW/U.13 - tereny zabudowy mieszkaniowo - usługowej, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, budynkami mieszkalno-usługowymi lub budynkami usługowymi (§ 5 pkt 13 a uchwały). Działki inwestycyjne znajdują się w wymienionym w planie V kwartale zabudowy (§ 6) ograniczonym ulicami [...].
Dla oceny stawianych zarzutów, przydatnym będzie dosłowne przytoczenie ustaleń planu.
Stosownie do § 7 ust. 3 uchwały w ramach wydzielonych terenów o określonym przeznaczeniu i ustalonych zasadach lub warunkach zagospodarowania dopuszcza się realizację jedynie obiektów i urządzeń budowlanych, wskazanych w ustaleniach planu oraz prowadzenie robót budowlanych przy zachowaniu ustalonych planem parametrów i wskaźników.
Zgodnie z § 8 ust.3 tekstu planu obiekty budowlane należy lokalizować z uwzględnieniem obowiązującej lub nieprzekraczalnej linii zabudowy, w tym budynki w obrębie oznaczonych na rysunku planu stref budowy lub rozbudowy, za wyjątkiem ich rozbudowy, o której mowa w ust. 4 pkt 5, dopuszcza się w całym obszarze planu możliwość lokalizacji budynków bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią, obowiązuje zakaz lokalizacji budynków gospodarczych i śmietników od strony dróg publicznych.
W myśl § 8 ust.4 planu w odniesieniu do istniejących obiektów i urządzeń budowlanych ustala się możliwość prowadzenia robót budowlanych takich jak:
1) remont i odbudowa;
2) nadbudowa kominów spalinowych lub wentylacyjnych w celu ich dostosowania do przepisów odrębnych;
3) przebudowa, z zastrzeżeniem, że w przypadku obiektów zabytkowych nie dopuszcza się do zmiany kształtu dachu oraz zmiany kompozycji, artykulacji, wystroju elewacji i detali architektonicznych, z uwzględnieniem dopuszczeń, o których mowa:
a) w ust. 9 pkt 2 i pkt 3,
b) w ustaleniach szczegółowych;
4) robót budowlanych w celu wykorzystania poddasza na funkcje zgodne z przeznaczeniem terenu, a w przypadku obiektów zabytkowych pod warunkiem zachowania charakterystycznych parametrów takich jak: powierzchnia zabudowy, wysokość, długość i szerokość budynku oraz kształt dachu z dopuszczeniem doświetlania pomieszczeń poprzez połacie dachowe na zasadach określonych w ust. 10 pkt 3;
5) rozbudowa w zakresie:
a) wykonania pochylni i ramp dla niepełnosprawnych,
b) wykonania szybów windowych i zewnętrznych klatek schodowych pod warunkiem ich lokalizacji od strony podwórzy i dziedzińców i z zakazem ich lokalizacji na elewacjach frontowych obiektów zabytkowych, chyba że w ustaleniach szczegółowych wskazano inaczej; c) docieplenia budynków, z tym, że w przypadku obiektów zabytkowych nie dopuszcza się do docieplania budynków, powodującego: zacieranie kompozycji i artykulacji elewacji, przesłanianie wystroju elewacji, w tym boniowania, listwowania oraz detali architektonicznych, wypraw z tynków szlachetnych, okładzin z cegieł lub kamienia oraz elewacji lub ich części wykonanych z cegieł lub kamienia;
6) wykonywanie prac konserwatorskich oraz prac restauratorskich na obiektach zabytkowych;
7) rozbiórka obiektów, o ile nie zostały objęte ochroną ustaleniami planu;
8) prowadzenie i wykonywanie robót budowlanych innych, niż wyżej wymienione, na zasadach określonych w § 11 lub w szczegółowych ustaleniach planu.
Według § 8 ust.5 planu realizowane lub nadbudowywane budynki zlokalizowane za budynkiem frontowym powinny być niższe minimum 2,5 m od poziomu kalenicy budynku frontowego, chyba że w ustaleniach szczegółowych wskazano inaczej.
W przypadku istniejących obiektów i urządzeń budowlanych, których wysokość przekracza maksymalną wysokość zabudowy wyznaczoną w planie, dopuszcza się prowadzenie robót budowlanych z wyłączeniem nadbudowy, za wyjątkiem nadbudowy o której mowa w ust. 4 pkt 2 (§ 8 ust.6).
W przypadku, gdy wskaźnik terenu biologicznie czynnego w stanie istniejącym jest mniejszy niż ustalony w planie dopuszcza się prowadzenie robót budowlanych niepowodujących dalszego zmniejszania tego wskaźnika (§ 8 ust.7).
Stosownie do § 11 ust.2 planu na całym obszarze planu obowiązuje strefa ochrony konserwatorskiej. W myśl § 11 ust.3 pkt 5) lit a) nakaz utrzymania, jako obowiązującej linii zabudowy, historycznie utrwalonych linii zabudowy pierzei ulic i placów z obowiązkiem zachowania jako niezabudowanych istniejących cofnięć pierzei nie dotyczy działki nr [...], obr. [...].
Jak stanowi § 18 ust.1 uchwały na rysunku planu oznaczono strefy budowy lub rozbudowy, w obrębie których można realizować budowę, rozbudowę oraz nadbudowę budynków. Poza strefą budowy lub rozbudowy można realizować: 1) roboty budowlane, o których mowa w § 8 (czyli nadbudowę kominów spalinowych lub wentylacyjnych w celu ich dostosowania do przepisów odrębnych, wykonanie pochylni i ramp dla niepełnosprawnych, wykonanie szybów windowych i zewnętrznych klatek schodowych pod warunkiem ich lokalizacji od strony podwórzy i dziedzińców, c) docieplenie budynków, wykonywanie prac konserwatorskich oraz prac restauratorskich na obiektach zabytkowych, rozbiórkę obiektów, o ile nie zostały objęte ochroną ustaleniami planu), 2) okapy, gzymsy, balkony, ganki, loggie, daszki nad wejściami, a także zewnętrzne części budynków stanowiące: schody, pochylnie lub rampy, 3) budynki podziemne.
Zgodnie z § 32 planu dla terenu MW/U.13 ustala się: 1) minimalny wskaźnik terenu biologicznie czynnego: 16%, 2) wskaźnik intensywności zabudowy: 1,4 – 4,9, 3) maksymalną wysokość zabudowy: 20 m, chyba że inne wielkości zostały ustalone w pkt 4 oraz w ust. 2, 4) na działce nr [...] obr. [...], od strony ul. [...], dopuszcza się budowę budynku wraz z oficynami bocznymi, z uwzględnieniem następujących ustaleń: a) maksymalna wysokość zabudowy: - dla budynku frontowego od strony ul[...]: 20 m, dla oficyn bocznych: 16 m, b) wymagane dachy: dla budynku frontowego od strony ul. św. [...] – dwuspadowy o kierunku kalenicy równoległym do ul. św. [...], i o kącie nachylenia połaci dachowych: 15ş – 30ş, dla oficyn bocznych – jednospadowe o kącie nachylenia połaci dachowych: 15ş – 30ş lub płaskie, c) dopuszcza się lokalizację miejsc parkingowych od strony podwórza w obrębie parterów budynków.
Dla kamienicy przy ul. [...] dopuszczono możliwość podniesienia kalenicy do maksymalnej wysokości 18,5 m, pod warunkiem, że maksymalny kąt nachylenia połaci dachowej od strony ul. [...] nie przekroczy 30ş.
W § 14 uchwały dopuszczono możliwość prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie, rozbudowie, przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce i odłączeniu obiektów i urządzeń budowlanych infrastruktury technicznej.
W § 15 planu ustalono, że minimalna liczba miejsc parkingowych, wliczając miejsca w garażach dla hoteli wynosi min. 3 i max. 7 miejsc na 100 pokoi. Zachodzi konieczność zapewnienia stanowisk na kartę parkingową – w ramach wskazanej liczby miejsc parkingowych: min. 4% liczby miejsc postojowych przeznaczonych dla danego obiektu i nie mniej niż 1 stanowisko. Nadto określono dla nowo budowanych
obiektów minimalną liczbę stanowisk postojowych rowerów, wliczając miejsca wewnątrz obiektów, w tym dla hoteli - 5 miejsc na 100 pokoi. Dopuszczono realizację miejsc parkingowych jako parkingów podziemnych.
Wyżej przedstawione przepisy stanowią wzorzec kontroli zaskarżonej decyzji.
Analiza projektu budowlanego pozwala na dokonanie stwierdzenia, że zamierzenie inwestycyjne pod nazwą: "Przebudowa i nadbudowa kamienicy frontowej przy ul. [...] wraz ze zmianą sposobu użytkowania na funkcję usługową (hotel),rozbudowa o windę zewnętrzną, dwie oficyny boczne i budynek frontowy od strony ul[...] wraz z podpiwniczeniem i wydzieleniem stacji trafo w budynku, budowa, przebudowa i rozbudowa instalacji wewnętrznych (elektr.,teletechn., wod-kan-gaz-c.o.) wraz z wykonaniem instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, wyburzeniem muru na dz. nr [...] obr [...] [...] nadbudowa kominów w kamienicy przy ul. [...]/[...] w K. usytuowanej na dz. nr [...] obr. [...] w K.", w świetle przytoczonych ustaleń, jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wynika to z § 8 ust.3 pkt 1) i pkt 2), ust.4 pkt 1), 2), 3), pkt 4, pkt 5), pkt 6), ust.5, ust.7, § 11 ust.3 pkt 5) lit. a), ust.7, § 14, § 15 ust.7 pkt 1 lit.b), pkt 3) i pkt 5, § 18 ust.1 oraz § 32.
Odnosząc się do zarzutu zaprojektowania zbyt małej ilości miejsc postojowych, zauważyć należy, że z projektu budowlanego wynika, ze zaprojektowano łącznie 78 pokoi hotelowych, z czego 57 w nowoprojektowanym budynku. Zgodnie z cytowanymi wyżej wymogami planu zaprojektowanie 3 miejsc parkingowych, w tym 1 na kartę parkingową oraz 3 miejsc postojowych dla rowerów nie narusza ustaleń planu.
Ustosunkowując się do zarzutu skargi, że projektuje się wykonanie robot budowlanych wykraczających poza wyznaczoną planem strefę budowy lub rozbudowy, ocenić należy jako nieuzasadniony. Z projektu budowlanego wynika, że projektuje się wykonanie niektórych robot budowlanych rzeczywiście wykraczających poza tę strefę, ale nie narusza to ustaleń planu. Porównanie mapy do celów projektowych (k.66 projektu) z rysunkiem planu pozwala na konstatację, że granice strefy zabudowy (zaznaczone kratką w kolorze brązowym) pokrywają się z obrysem kamienicy przy ul. [...]. Z części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu (k.104 projektu) wynika, że projektowana od strony podworca zewnętrzna winda oraz ganek na pierwszym piętrze wykracza poza strefę zabudowy. Zamierzenie to nie narusza jednak ustaleń planu, gdyż zgodnie z § 18 ust.1 w zw. z § 8 uchwały poza strefą można realizować szyby windowe, pod warunkiem ich lokalizacji od strony podwórzy i dziedzińców oraz balkony, ganki, loggie oraz budynki podziemne.
Dokonana przez sąd z urzędu analiza projektu budowlanego w zestawieniu z zacytowanymi przepisami prawa budowlanego i przepisami wykonawczymi również wskazuje, że jest on zgodny z prawem.
Wystarczającym zatem będzie odniesienie się do zarzutów skarg.
W zakresie zastrzeżeń strony skarżącej [...] co do niekompletności projektu budowlanego wskazać należy, że nie jest zasadny zarzut, że dokumentacja projektowa nie posiada wyodrębnionego projektu zagospodarowania terenu. Jak już wcześniej przedstawiono, przepis § 6 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego dopuszcza jedynie oprawę projektu zagospodarowania terenu w odrębny tom, co oznacza że zasadą jest połączenie projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego w jednym tomie.
Nie jest również zasadny zarzut, że treść projektu architektoniczno - budowlanego jest na tyle mało precyzyjna, że uniemożliwia sprawdzenie, czy uwzględnia on wskaźnik minimalnej powierzchni biologicznie czynnej ustalony w planie. Stosownie do definicji zawartej w art.3 pkt 22 prawa budowanego przez teren biologicznie czynnym należy rozumieć teren o nawierzchni urządzonej w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych, a także 50% powierzchni tarasów i stropodachów z taką nawierzchnią oraz innych powierzchni zapewniających naturalną wegetację roślin, o powierzchni nie mniejszej niż 10 m2, oraz wodę powierzchniową na tym terenie. Z części opisowej projektu zagospodarowania terenu (k.85) wynika, że działka nr [...] zabudowana jest od strony ul. [...] kamienicą o powierzchni zabudowy 338 m2. Od strony ul[...] na działce znajduje się mur z bramą wjazdową. Wjazd na działkę oraz teren podwórka za murem jest utwardzony. Po obu stronach wjazdu znajduje się teren nieutwardzony, ogrodzony siatką stalową. Na pozostałej części podwórka znajduje się trawnik. Powierzchnia biologicznie czynna wynosi 68,83 m2, co stanowi 7,2 % powierzchni działki inwestycyjnej. Na karcie 89 projektu podano, że projektuje się przebudowę podwórka z likwidacją muru i nawierzchni utwardzonych. Projektowane roboty nie powodują dalszego zmniejszenia wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej. Z bilansu terenu z karty 89 i karty 91 wynika, że powierzchnia wegetatywna projektowana na stropodachu nad piwnicą i na oficynach bocznych wynosi 184,23 m2, co odpowiada powierzchni biologicznie czynnej o powierzchni 92,12 m2. Wymogiem § 6 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego jest zestawienie powierzchni poszczególnych części zagospodarowania działki budowlanej lub terenu niezbędnych do sprawdzenia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazane w projekcie powierzchnie umożliwiają dokonanie takiego sprawdzenia. Zamierzenie jest zatem zgodne z § 8 ust.7 planu.
Wbrew zarzutowi strony skarżącej, że projekt nie zawiera oświadczenia projektanta o zgodności projektu budowlanego z planem miejscowym, na stronie 3 projektu znajduje się oświadczenie projektanta o wykonaniu go zgodnie z przepisami.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia § 18 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędne uznanie, że w projekcie zaprojektowano odpowiednią ilość miejsc postojowych. Stosownie do § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę (Dz.U.2019.1065 t.j.), zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, stanowiska postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również stanowiska postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne. Liczbę stanowisk postojowych i sposób urządzenia parkingów należy dostosować do wymagań ustalonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z uwzględnieniem potrzebnej liczby stanowisk, z których korzystają osoby niepełnosprawne. W kontrolowanej sprawie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ściśle określa minimalną liczbę miejsc postojowych dla samochodów i rowerów. Jak już wcześniej przedstawiono, skoro inwestor zaprojektował łącznie 78 pokoi hotelowych, z czego 57 w nowoprojektowanym budynku, a zgodnie z § 15 planu minimalna liczba miejsc parkingowych, wliczając miejsca w garażach, dla hoteli wynosi min. 3 i max. 7 miejsc na 100 pokoi, to zaprojektowanie 3 miejsc parkingowych, w tym 1 na kartę parkingową nie narusza ustaleń planu. Jeżeli zatem zgodnie z § 18 cytowanego rozporządzenia liczba stanowisk postojowych ma być dostosowana do wymagań ustalonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, to nie można twierdzić, że projekt budowlany narusza ten przepis. Nawiasem mówiąc, skoro obowiązek urządzenia miejsc parkingowych ma być adekwatny do przeznaczenia i sposobu zabudowy działki inwestycyjnej, to przepis § 18 nie wymaga bezwzględnego spełnienia tego obowiązku w każdej sytuacji. Zgodny z § 18 ust. 1 rozporządzenia będzie przypadek, gdy na terenie inwestycji nie urządzono żadnych miejsc postojowych, ponieważ teren ten jest już tak zabudowany, że brak na to miejsca. W przypadku inwestycji, polegających na przebudowie budynków, które w całości lub prawie w całości zajmują działkę budowlaną, inwestycje te byłyby niedopuszczalne tylko z tego powodu, że na terenie działki nie jest możliwe urządzenie miejsc postojowych, czego przyjąć nie można (por. wyrok NSA z dnia 15.03.2017 r., sygn. II OSK 1774/15, LEX nr 2292118).
Do wniosku, zgodnie z art.33 ust.2 p.b., dołączono decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia 26.09.2019 r. pozwalającą inwestorowi na przedmiotową inwestycję (k.14 projektu), uzgodnienie ZIKiT z dnia 20.11.2017 r. dotyczące możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego spowodowanego przedmiotową inwestycją (k.16), decyzje Prezydenta Miasta K. z dnia 13.12.2017 r. o zezwoleniu na lokalizację zjazdu z ul. [...] na działkę nr [...] (k.18), decyzję Prezydenta Miasta K. o zatwierdzeniu projektu robót geologicznych z dnia 29.04.2019 r. (k.19), decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 22.07.2019 r. o zatwierdzeniu dokumentacji geologiczno-inżynierskiej sporządzonej dla przedmiotowego zamierzenia (k.21), decyzje [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 1.02.2018 i 12.08.2019 r o zezwoleniu na usunięciu drzewa z działki nr [...] (k.23 i nast.), decyzje Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 19.07.2019 r. o zezwoleniu na zniszczenie siedlisk jerzyka na działce nr [...] (k.29), postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej o wyrażeniu zgody na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego projektowanej inwestycji zgodnie z ekspertyzą z lipca 2019 r. (k.31), "Ekspertyzę techniczną zabezpieczenia przeciwpożarowego inż. H. D. z lipca 2019 r. (k.35).
Nie ma pokrycia w projekcie budowlanym zarzut, że pomija on okoliczność występowania w ścianie budynku sąsiedniego zlokalizowanego na działce numer [...] otworów okiennych. Zauważyć w związku z tym należy, że w ekspertyzie technicznej z sierpnia 2019 r. (k.35 ekspertyzy wpiętej za kartą 282) znajduje się zdjęcie przedstawiające widok, od strony działki inwestycyjnej, ściany szczytowej budynku na działce nr [...] z widocznymi na niej oknami. Z przekroju C-C projektowanego obiektu (k.77) znajdującego się w projekcie budowlanym oraz widoku elewacji podwórzowej (k.80) wynika, że nowoprojektowany budynek nie stwarza z nimi kolizji. Nadto, z ekspertyzy przeciwpożarowej z lipca 2019 r. (k.50 projektu budowlanego) wynika, że odległość tych otworów okiennych od ścian zlicowanych budynków przekracza 2 m i spełnione są normy p/pożarowe (zastosowano pas międzykondygnacyjny).
Strona skarżąca [...] nie wyjaśniła, w czym mają się przejawiać istotne niespójności i wewnętrzne sprzeczności projektu budowlanego. Z urzędu sąd dostrzegł, że w części opisowej projektu zagospodarowania terenu dotyczącej istniejącego stanu zagospodarowania działki nr [...] (punkt 1.3.3.) podano, że na nieruchomości brak jest miejsc postojowych. Tymczasem w punkcie 1.3.2. wskazano, że wjazd na działkę oraz teren podwórka za murem jest utwardzony, a na zdjęciu satelitarnym dołączonym do odwołania widać zaparkowane na podwórku samochody.
Na stronie 91 projektu budowlanego podano, że w zakresie projektu przewidziano iluminację elewacji frontowej, której projekt opracował dr inż. arch. M. S. w 2019 r. Szczegóły rozwiązania miał zawierać dołączony do dokumentacji Projekt Koncepcyjny Iluminacji Kamienicy przy ul. [...]. W spisie treści projektu budowlanego jednakże brak jest takiego opracowania. Nadto, na karcie 94 projektu budowlanego wskazano, że nie projektuje się iluminacji obiektu. Uznać zatem należy, że opracowanie Projekt Koncepcyjny Iluminacji Kamienicy przy ul. [...] nie zostało zatwierdzone zaskarżoną decyzją, a opis zawarty na karcie 91 jest omyłkowy i nie wpływa w sposób istotny na poprawność projektu.
Sąd nie uznał również zarzutu odnoszącego się do nieprawidłowej nazwy zamierzenia za mogący mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art.3 pkt 6) prawa budowlanego budową jest zarówno wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, jak i odbudowa, rozbudowa i nadbudowa obiektu budowlanego. Prawo budowlane przewiduje identyczne wymogi dla budowy i rozbudowy obiektu budowlanego. Dlatego też, skoro projekt budowlany dokładnie przedstawia zamierzenie inwestycyjne i nie ma wątpliwości, jakie roboty budowlane planuje inwestor, różnice w wykładaniu pojęcia "rozbudowa", zwłaszcza przy braku definicji ustawowej tego wyrażenia, nie mają żadnego wpływu na prawidłowość decyzji.
Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji niezwykle szczegółowo odniósł się do zawartości projektu budowlanego i jego zgodności z planem i przepisami budowlanymi.
Nie są zatem zasadne zarzuty naruszenia przez organ art. 7, 8, 77, 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a oraz art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
Sąd nie uwzględnił również zarzutów skargi M. K. P. – O..
Nie są zasadne zarzuty naruszenia art 35 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w związku § 203, § 204 ust.5 i § 206 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez: zaniechanie zbadania zgodności przedłożonego projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie bezpieczeństwa budynku położonego w K. przy ul[...] i ul. [...], nie stwierdzenie fikcyjnego charakteru załączonej do projektu tzw. "Ekspertyzy technicznej" oraz pomimo braku prawidłowego projektu geotechnicznego.
Uprawnienia kontrolne organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę zostały ograniczone wyłącznie do sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z ustaleniami planu miejscowego, innymi aktami prawa miejscowego oraz wymogami ochrony środowiska. Wynika to wprost z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Sprawdzenie zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi zostało zaś ograniczone tylko do projektu zagospodarowania działki lub terenu. Organ architektoniczno-budowlany, od 11 lipca 2003 r., nie ma uprawnień do merytorycznego badania projektu budowlanego i zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi - uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań projektowych w zakresie wynikającym z przepisów należy do obowiązków projektanta (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1323/15, LEX nr 2 288 746). Od tej daty wprowadzono zasadę wyłącznej odpowiedzialności projektanta i osoby sprawdzającej za projekt architektoniczno-budowlany. Odpowiedzialność projektanta stanowi gwarancje dla inwestora i dla organu, że projekt jest opracowany zgodnie z przepisami, co zwalnia organy architektoniczno-budowlane z jego szczegółowego badania, poza przypadkami opisanymi w art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego.
Stosownie do przepisu § 204 ust.5 rozporządzenia w przypadku zamiaru wzniesienia budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego, budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku. osoby odpowiedzialne za sporządzenie ekspertyzy, jako legitymujące się stosownymi uprawnieniami i wiedzą specjalistyczną, określają zakres badań i analiz niezbędnych do ustalenia okoliczności wyznaczonych § 206 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Ekspertyza techniczna nie jest wymagana w każdym przypadku - jej sporządzenie jest konieczne, gdy wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenie jego przydatności do użytkowania. Obowiązek poprzedzenia budowy ekspertyzą techniczną należy traktować nie tyle w kategoriach procesowych, ile ściśle technicznych, jako obowiązek poddania analizie stanu techniczno-budowlanego istniejącego obiektu z punktu widzenia dopuszczalności wzniesienia w jego bezpośrednim sąsiedztwie innego budynku. Innymi słowy, ustanowienie wymagania w postaci sporządzenia ekspertyzy technicznej dotyczy wprost zagadnień natury techniczno-budowlanej, a nie proceduralnej i odnosi się do obowiązków projektanta na etapie sporządzania projektu budowlanego, a zatem jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 25.05.2016 r., sygn. II OSK 2356/14, LEX nr 2083490). W kontrolowanej sprawie w sierpniu 2019 r. została przez mgr. inż. R. K. sporządzona "Ekspertyza techniczna" i włączona do projektu budowlanego przy karcie 282. Do akt dołączono oświadczenie mgr inż. D. G. z dnia 4.03.2020 r. o udostępnieniu konstruktorom w czerwcu lub lipcu 2017 r. części wspólnych piwnic w nieruchomości przy ul. [...]. Nadto, w dniu 24.03.2020 r. do organu odwoławczego został przedłożony projekt budowlany zabezpieczenia wykopu z dnia 20.03.2020 r., ekspertyza techniczna – analiza wpływu głębokiego wykopu na budynki sąsiednie z marca 2020 r., oświadczenie E. J. z dnia 4.03.2020 r. o udostępnieniu konstruktorom w czerwcu lub lipcu 2017 r. części wspólnych piwnic w nieruchomości przy ul. [...].
Ogólnie sformułowane przez skarżącą zarzuty nie mogły podważyć ekspertyz sporządzonych przez uprawnione osoby, ponoszących za nie odpowiedzialność i pozostających poza merytoryczną kontrolą organu.
Sąd nie podzielił również zarzutu art 34 ust 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane w związku z § 3, § 7 ust. 2 i § 10 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych z dnia 25 kwietnia 2012 r. jak wynika z § 3 ust.2 i 3 rozporządzenia zakres czynności wykonywanych przy ustalaniu geotechnicznych warunków posadawiania powinien być uzależniony od zaliczenia obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii geotechnicznej, a geotechniczne warunki posadowienia przedstawia się w formie: 1) opinii geotechnicznej, 2) dokumentacji badań podłoża gruntowego oraz 3) projektu geotechnicznego. Kategorię geotechniczną ustala się w opinii geotechnicznej w zależności od stopnia skomplikowania warunków gruntowych oraz konstrukcji obiektu budowlanego. Kategorię geotechniczną całego obiektu budowlanego lub jego poszczególnych części określa projektant obiektu budowlanego na podstawie badań geotechnicznych gruntu, których zakres uzgadnia z wykonawcą specjalistycznych robót geotechnicznych (§ 4). Projekt geotechniczny znajduje się na karcie 219 projektu budowlanego. Ponieważ sprawdzenie zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi zostało ograniczone tylko do projektu zagospodarowania działki lub terenu, organ nie był uprawniony do kontroli przedłożonego projektu geotechnicznego. Poza tym skarżąca skutecznie nie podważyła projektu geologa.
Nie jest również usprawiedliwiony zarzut naruszenia art.10 § 1 k.p.a. Jak już wcześniej przedstawiono, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny
Nie można podzielić także zarzutu skarżącej naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 8 k.p.a. Przedstawiony przez inwestora projekt był kompletny i organ nie miał powodów do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy.
Zgodzić się natomiast należy ze skarżącą, że organ naruszył przepis art.43 k.p.a. Analizę rozpocząć należy od przytoczenia treści art.40 k.p.a., zgodnie z którym pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (§ 1). Strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej, innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej (§ 4). Pojęcie zwykłego pobytu użyte w komentowanym przepisie zaciera granicę między przyjętym w prawie polskim rozróżnieniem miejsca zamieszkania od miejsca pobytu. Uznając racjonalność ustawodawcy, należałoby przyjąć, że po pierwsze – zwykłego pobytu nie należy utożsamiać ani z zamieszkaniem, ani z pobytem, a po drugie – zwykły pobyt jest stanem faktycznym, w którym więź z miejscowością jest mniej intensywna niż w przypadku zamieszkania, ale jednocześnie bardziej intensywna niż w przypadku pobytu. W rezultacie należy przyjąć, że obowiązkiem ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w RP obarczona jest strona, która nie ma miejsca zamieszkania/siedziby albo miejsca zwykłego pobytu na terytorium Unii Europejskiej (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. Opublikowano: LEX/el. 2020). Dopiero w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, o czym należy pouczyć przy pierwszym doręczeniu (§ 5).
Stosownie zaś do treści art.43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (doręczenie zastępcze). O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Zdaniem organu odwoławczego, skoro w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 20.11.2019 r. skierowanym do Z. O. widnieje pouczenie o treści art. 41k.p.a., to kolejne pisma kierowane przez organ do tej strony były skutecznie doręczone (art. 43 k.p.a.). Zgodnie bowiem z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, tryb doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a. oparty jest na założeniu, że adresata obciążają skutki działania osoby, której przesyłkę doręczono tak, jakby została ona podjęta przez stronę bezpośrednio. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Doręczenie zastępcze jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: 1) adresat jest nieobecny w miejscu jego aktualnego, w czasie doręczania pisma, zamieszkania, 2) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, 3) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, 4) w razie, gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. Podstawowym zatem warunkiem skutecznego doręczenia zastępczego jest fakt, że w miejscu doręczenia adresat pisma w ogóle aktualnie zamieszkuje. Niespełnienie tego warunku powoduje, że nawet odebranie pisma przez domownika nie może prowadzić do skuteczności doręczenia. Jak wynika z karty [...] (podwójna numeracja), o tym, że Z. O. od kilkunastu lat nie zamieszkuje w Polsce i przebywa obecnie w na terenie [...] pełnomocnik skarżącej poinformował organ w dniu 30.12.2019 r. Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika, aby Z. O. zmieniła miejsce zamieszkania w toku przedmiotowego postępowania. Powoływanie się przez organ na wynikający z art.41 k.p.a. obowiązek strony powiadamiania organu o każdej zmianie swojego adresu jest niezasadne, skoro Z. O. nie zmieniła miejsca zamieszkania w toku postępowania, a ponadto o treści art.41 nie została skutecznie pouczona. Pierwsze pismo skierowane do niej w kontrolowanej sprawie odebrała bowiem M. P.-O.. Prawdą jest, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, tryb doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a. oparty jest na założeniu, że adresata obciążają skutki działania osoby, której przesyłkę doręczono tak, jakby została ona podjęta przez stronę bezpośrednio. Rzecz jednak w tym, że miejsce doręczenia powinno być aktualnym miejscem zamieszkania adresata.
Zauważyć jednakże należy, że argumentacja organu w ogóle nie była adekwatna do stanu faktycznego sprawy. Na karcie 27 akt administracyjnych zalega bowiem dowód doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 20.11.2019 r. skierowanego do Z. O., podpisany przez pełnomocnika pocztowego M. P.-O.. Stosownie do przepisu § 21 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U.2020.1026 t.j.) przesyłki rejestrowane doręcza się zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018.2188 t.j.) za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru, czyli m.in. pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego. Pełnomocnikiem może być osoba, która nie zamieszkuje wspólnie z adresatem. Upoważnienie określonej osoby jako pełnomocnika pocztowego do odbioru pism, w tym pism sądowych, jest wiążące nie tylko sąd, ale i tę osobę, dlatego doręczenie za pośrednictwem osoby upoważnionej do odbioru pism jest doręczeniem skutecznym dla adresata (por. post. SN z 30 stycznia 2018 r., I UZ 63/17). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty, korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 477/13, CBOSA).
Poza wszystkim, zarzut dotyczący pozbawienia Z. O. możliwości udziału w sprawie i tak nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem prowadzenie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego z pominięciem strony tego postępowania stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co powoduje spełnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać (por. wyrok NSA z dnia 9.04.2019 r., sygn. II OSK 1259/17, LEX nr 2676862).
Wobec powyższego, na podstawieart.151 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skarg jako niezasadnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło