II SO/Kr 10/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. B. na zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SO/Kr 10/08 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie z wniosku P. B. o wymierzenie grzywny Komendantowi [...] Komisariatu Policji w K. postanawia: sprzeciw odrzucić Po wniesieniu przez skarżącego P. B. wniosku z żądaniem wymierzenia grzywny Komendantowi [...] Komisariatu Policji w K., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Na to zarządzenie skarżący wniósł zażalenie i Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 453/10 zażalenie odrzucił. Następnie skarżący ponownie został wezwany w dniu 7 października 2010 r. do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł pod rygorem dorzucenia wniosku (akta sądowe sprawy, karta nr 160). W dniu 14 października 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy i zarządzeniem z dnia 22 października 2010 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia tego wniosku. Następnie referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SO/Kr 10/08 pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzenie to otrzymał skarżący P. B. w dniu 29 listopada 2010 r. i dnia 6 grudnia 2010 r. wniósł na od tego zarządzenia sprzeciw. Sprzeciw zawiera mechanicznie odwzorowany podpis (facsimile podpisu) skarżącego. W tym stanie sprawy zarządzeniem z dnia 21 grudnia 2010 r. skarżący został wezwany do podpisania własnoręcznym podpisem wniesionego sprzeciwu w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Wezwanie to odebrał osobiście skarżący w dniu 29 grudnia 2010 r. Do dnia 28 stycznia 2011 r. sprzeciw nie został podpisany własnoręcznym podpisem skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarżący P. B. wniósł sprzeciw na zarządzenie o pozostawieniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na zarządzenie sędziego wzywające do podpisania tego sprzeciwu, skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi ani nie podpisał własnoręcznie sprzeciwu. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. oraz art. 259 § 2 P.p.s.a., każdy sprzeciw musi zawierać podpis strony albo podpis przedstawiciela ustawowego strony lub jej pełnomocnika. Takie stanowisko zajęto w orzecznictwie sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 7/06, opub. w LEX nr 299387, zawarł tezę, zgodnie z którą: "1. Sprzeciw od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego jest pismem procesowym, zatem powinien czynić zadość wszystkim wymaganiom stawianym takiemu pismu, w tym określonemu w art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). 2. Sprzeciw złożony bez odpisu (lub odpisów) jest obarczony brakiem formalnym, którego nieuzupełnienie, po uprzednim wezwaniu Sądu, skutkuje odrzuceniem sprzeciwu". Pogląd ten w całości akceptuje Sąd w tej sprawie. Mając na uwadze powyższy brak formalny skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał składającego sprzeciw do jego podpisania pod rygorem odrzucenia. Wezwanie to nie zostało wykonane przez skarżącego i tym samym nie został przez stronę skarżącą uzupełniony brak formalny w postaci podpisania sprzeciwu. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanym odpowiednio do sprzeciwów wnoszonych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, sąd administracyjny odrzuca sprzeciw, jeżeli nie uzupełniono jego braków formalnych w wyznaczonym terminie, a takim brakiem jest w tej sprawie nie podpisanie sprzeciwu. Należy również wyjaśnić, że podnoszony w toku postępowania przez skarżącego art. 65 § 3 P.p.s.a. dotyczy tylko doręczania pism przez sąd administracyjny innym podmiotom, a nie – jak wskazywał na to skarżący w toku postępowania – zawiera upoważnienie dla stron do dostarczania pism w drodze elektronicznej sądowi. Stąd powołany artykuł nie może stanowić skutecznej podstawy do powoływania się jako uprawniający do doręczania w drodze elektronicznej korespondencji przez stronę do sądu. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. Nr z 2001 r. 130, poz. 1450 z późn. zm.) bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. W rozdziale IX cytowanej ustawy znajdują się przepisy zmieniające m.in. przepisy Kodeksu cywilnego art. 60, art. 78 § 1 i § 2 dopuszczające możliwość wyrażenia woli osoby w stosunkach cywilnoprawnych przez ujawnienie jej w postaci elektronicznej. Ponadto ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 656 z późn. zm.) w art. 36 pkt 3 i pkt 5 dokonano zmiany przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tzn. art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 3a dopuszczając możliwość wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego. Wskazane wyżej przepisy dotyczą wyłącznie zakresu jaki reguluje dana ustawa. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma odpowiednika wyżej wskazanych przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, a pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.), przepisów tej ustawy nie stosuje się do sądów administracyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji w tym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uznać, że wystarczającym jest opatrzenie danego dokumentu elektronicznym podpisem. W ocenie Sądu warunkiem uznania za dopuszczalne podpisywanie pism kierowanych do sądu administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym byłaby zmiana regulacji ustawowej. Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a Wobec nie umieszczenia na sprzeciwie z dnia 6 grudnia 2010 r. własnoręcznego podpisu skarżącego P. B., pismo to należało uznać za obarczone brakiem formalnym. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 454/10 i I OZ 452/10 wydanych w poprzednio prowadzonym postępowaniu w sprawie z wniosku skarżącego. Nie jest również trafnym podnoszona w toku postępowania argumentacja przez skarżącego, jakoby dopuszczalność korzystania z podpisu elektronicznego w zakresie składanych sprzeciwów mogła wynikać również z art. 78 K.c. Kodeks cywilny zawiera regulację składania oświadczeń woli, a więc takich czynności prawnych, które zmierzają do wywołania (nawiązania, zmiany, rozwiązania) skutków prawnych prawa materialnego. Nie jest oświadczeniem woli wniesienie w tej sprawie sprzeciwu. Sprzeciw jest bowiem czynnością procesową, która może wywołać skutki procesowe, a nie skutki w zakresie prawa materialnego. W tej sprawie w związku ze złożonym sprzeciwem nie może nastąpić wywołanie jakiegokolwiek skutku w zakresie prawa materialnego. Nie można również zapominać i tego, że sprawy rozpoznawane przed sądami administracyjnymi generalnie dotyczą sfery prawa publicznego (prawa administracyjnego), Kodeks cywilny reguluje zaś materię prawa prywatnego. W ocenie Sądu ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera odrębne – od ustawy o podpisie elektronicznych i ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne - zasady opatrywania podpisami dokumentów kierowanych do sądów administracyjnych. Sprzeciwy, skargi czy zażalenia dla swojej skuteczności musza być podpisanie własnoręcznie (ręcznie). W związku z powyższym należało, stosownie do treści art. 259 § 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzec jak w sentencji i sprzeciw odrzucić.