III SA/Kr 1040/15
WyrokWSA w Krakowie2015-10-22
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Janusz Bociąga, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustanawiająca statut uzdrowiska, która określa granice stref ochronnych i wprowadza zakazy dotyczące zagospodarowania nieruchomości, może samodzielnie rozstrzygać o przeznaczeniu nieruchomości, w tym nieruchomości rolnej, z pominięciem przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w momencie uchwalania statutu?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustanawiająca statut uzdrowiska, określająca granice stref ochronnych i wprowadzająca zakazy dotyczące zagospodarowania nieruchomości, może kształtować prawo własności, ponieważ zawiera zakazy dotyczące lokalizacji określonych obiektów i rodzajów działalności. W sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w momencie uchwalania statutu, rada gminy była upoważniona do określenia przeznaczenia nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych, z pominięciem przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz bez konieczności związania ustaleniami studium.Stan faktyczny
Skarżący M. H. zakwestionował część uchwały Rady Miejskiej w K ustanawiającej Statut Uzdrowiska K, dotyczącą przebiegu granicy strefy ochronnej A. Zarzucił nieprecyzyjne określenie granicy oraz włączenie jego nieruchomości rolnej do strefy A, co uniemożliwia mu prowadzenie działalności rolniczej. Skarżący podniósł naruszenie jego prawa własności oraz przepisów Konstytucji RP i ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym. Po wielokrotnych postępowaniach przed WSA i NSA, ostatecznie WSA w Krakowie oddalił skargę, uznając, że uchwała była zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej podjęcia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi M. H. na § 2 ust. 1 pkt 1 tiret 2 w zakresie słów: "od punktu [...] biegnie na płd do działki [...], po czym skręcając na zach. dochodzi do granicy działki [...]" załącznika do uchwały Rady Miejskiej w K z dnia 21 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia Statutu Uzdrowiska K skargę oddala.
W dniu 21 czerwca 2010 r. Rada Miejska w K podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie ustanowienia Statutu Uzdrowiska K. Uchwała została podjęta na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. Nr 167, poz. 1399 ze zm.).
Pismem z dnia 16 marca 2011 r. M. H. wezwał Radę Miejską w K do usunięcia naruszenia prawa. Rada Miejska w K nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie. Zdaniem M. H. zapisy Statutu Uzdrowiska K naruszają art. 7 i art. 64 Konstytucji RP, art. 38 pkt 1 i 2 oraz art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, a także załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 marca 2006 r. w sprawie wzorcowego statutu uzdrowiska i wzorcowego statutu obszaru ochrony uzdrowiskowej. M. H. stwierdził, że zawarte w Statucie sformułowania uniemożliwiają precyzyjne określenie przebiegu granic oraz obszaru strefy ochronnej A. Wskazał, że Statut Uzdrowiska nie wspomina o działce nr [...], mimo że na podstawie jego zapisów można się domyślać, że właśnie w poprzek tej działki przebiega granica pomiędzy strefą A i strefą B. M. H. podniósł, że przebieg granicy strefy uzdrowiskowej A po działce nr [...] w znacznej mierze uniemożliwia mu prowadzenie działalności rolniczej, która stanowi jedno ze źródeł jego utrzymania.
Rada Miejska w K nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W dniu 10 maja 2011 r. Rada Miejska w K podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany Statutu Uzdrowiska K. Wprowadzona zmiana polegała na zastąpieniu w § 2 ust. 1 pkt 1 tiret 2 słów "... od pkt [...] biegnie na płd. do działki [...]..." słowami "...od punktu granicznego nr [...] biegnie na płd. do punktu granicznego nr [...] położonego na granicy działki nr [...]...".
M. H. wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w K z dnia 21 czerwca 2010 r. w sprawie ustanowienia Statutu Uzdrowiska K, domagając się stwierdzenia jej nieważności.
Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, art. 38 pkt 1 i 2 oraz art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, a także załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 marca 2006 r. w sprawie wzorcowego statutu uzdrowiska i wzorcowego statutu obszaru ochrony uzdrowiskowej (Dz.U. Nr 56, poz. 396).
Skarżący wskazał, iż źródłem jego interesu prawnego, który został naruszony zaskarżoną uchwałą są przepisy prawa materialnego dotyczące prawa własności.
Skarżący wyjaśnił, iż w § 2 ust. 1 pkt 1 kwestionowanego Statutu Uzdrowiska wskazano: "Na obszarze Uzdrowiska wydziela się następujące strefy ochronne: 1) strefę A o powierzchni 336,20 ha, w granicach przebiegających (...) - od wschodu - od styku oddziałów nr 40, nr 41, nr 42, skręca na wsch. i płd. i granicą pododdziałów b, c oddziału 42 dochodzi do punktu granicznego [...] (na granicy oddziału 42); od pkt [...] biegnie na płd do działki [...], po czym skręca na zach. dochodzi do granicy działki [...],...". Skarżący uważa, że takie sformułowanie w Statucie Uzdrowiska uniemożliwia precyzyjne określenie przebiegu granic oraz obszaru strefy ochronnej A. Wskazał, iż pomiędzy punktem granicznym [...] z działką nr [...] położona jest działka [...] będąca jego własnością, o której Statut nie wspomina, pomimo iż na podstawie jego zapisu można się domyślać, że właśnie w poprzek tej działki przebiega granica pomiędzy strefą A i strefą B. Skarżący stwierdził, iż nie sposób jest również ustalić dokładnego przebiegu tej granicy. Wskazana w Statucie działka nr [...] jest drogą biegnącą wzdłuż działki [...] niemal na całej jej długości. Tym samym zdaniem skarżącego, na podstawie cytowanego opisu granica strefy A może przebiegać wzdłuż jakiejkolwiek linii łączącej pkt [...] oraz jakikolwiek punkt na drodze oznaczonej nr [...]. Skarżący wskazał, iż odpowiedzi na pytanie o przebieg granicy nie daje również załącznik graficzny do Statutu. Mapa została bowiem sporządzona w skali 1:10000, tj. według minimalnych standardów wynikających z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 marca 2006 r. w sprawie wzorcowego statutu uzdrowiska i wzorcowego statutu obszaru ochrony uzdrowiskowej. W ocenie skarżącego, taka skala uniemożliwia jednak precyzyjne oznaczenie przebiegu granic pomiędzy działkami w przypadku braku odpowiedniego zapisu w części opisowej Statutu. Skarżący zaznaczył przy tym, że załącznik graficzny ma odzwierciedlać opis przebiegu granic stref ochronnych zawarty w części opisowej, a nie stanowić jego doprecyzowanie bądź uzupełnienie.
Skarżący podniósł, że o sposobie wyznaczania granic obszarów stref ochronnych, na etapie prac nad operatem uzdrowiskowym, Burmistrz Gminy K był informowany przez Ministerstwo Zdrowia m.in. w piśmie z dnia 6 listopada 2008 r., w którym wskazano, że "obowiązuje generalna zasada, że granice stref ochrony uzdrowiskowej wyznacza się w ścisłym powiązaniu z zagospodarowaniem przestrzennym obszaru. Wykorzystuje się do tego istniejące elementy naturalnego otoczenia, a mianowicie ulice, drogi, rzeki, cieki górskie itp. W przypadku niemożności naturalnego wyznaczenia granic, opisuje się je zgodnie z mapą ewidencyjną działek, którą należy dołączyć do operatu jako materiał pomocniczy. Proste linie wyznaczone na mapie łączą jedynie punkty, natomiast nie są granicami strefy". Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie zasady te zostały naruszone. Działka [...], przez którą przebiega granica strefy A i strefy B stanowi bowiem naturalną całość, tj. w poprzek niej licząc od punktu granicznego [...] nie przebiegają żadne naturalne granice takie jak cieki wodne, ścieżki, które można byłoby wykorzystać do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy strefą A i strefą B. Opis przebiegu granicy nie został również sporządzony zgodnie z mapą ewidencyjną działek. Skarżący zaznaczył również, iż mieszkańcy nie są stronami postępowania administracyjnego o potwierdzeniu możliwości prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na obszarze, dla którego sporządzono operat uzdrowiskowy, prowadzonego przez Ministerstwo Zdrowia, co uniemożliwia kwestionowanie zapisów przyszłego Statutu na etapie prac nad operatem uzdrowiskowym. Natomiast Gmina nie korzystała w tym zakresie z możliwości przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami, mimo iż taką możliwość dopuszcza art. 5a ustawy o samorządzie gminnym.
Skarżący podniósł, że zgodnie z ustawą o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, gmina ma obowiązek precyzyjnego wyznaczenia granic poszczególnych stref ochronnych. Wynika to z faktu, że wyznaczenie stref ochronnych istotnie ogranicza wykonywania prawa własności przez właścicieli nieruchomości położonych w poszczególnych strefach ochronnych. Ponadto ustalenia zawarte w Statucie uzdrowiska powinny być powiązane z dokumentami planistycznymi gminy uzdrowiskowej i powinny znaleźć odzwierciedlenie w planie zagospodarowania przestrzennego.
Skarżący uważa, że ustalanie stref uzdrowiskowych powinno uwzględniać dotychczasowe przeznaczenie gruntów oraz stanowić wyważenie interesu gminy i interesów jej poszczególnych mieszkańców. Stwierdził, iż przebieg granicy strefy uzdrowiskowej A po działce [...] w znacznej mierze uniemożliwia mu prowadzenie działalności rolniczej i leśnej, która stanowi jedno z ważnych źródeł jego utrzymania. Ustawodawca wyraźnie bowiem określił jakie tereny mogą zostać włączone do poszczególnych stref uzdrowiskowych. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy strefa A ma obejmować obszar, na którym są zlokalizowane lub planowane zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, a także inne obiekty służące lecznictwu uzdrowiskowemu lub obsłudze pacjenta lub turysty. Jego zdaniem, intencją ustawodawcy nie było objęcie strefą A obszarów służących prowadzeniu gospodarki rolnej. Wskazał, iż na działce [...] nie ma zlokalizowanych żadnych obiektów i urządzeń, które mogłyby służyć lecznictwu uzdrowiskowemu lub obsłudze ruchu turystycznego. W ocenie skarżącego poszczególne strefy ochrony uzdrowiskowej mogą być wyznaczane w sposób przypadkowy, tylko po to by dana gmina mogła wykazać się istnieniem ustawowych wskaźników terenów zielonych. Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt: II OSK 1990/10 zaznaczając, iż odnosi się on wprawdzie do innego stanu prawnego, ale wynika z niego, że rada gminy przyjmując statut uzdrowiska powinna brać pod uwagę lokalne uwarunkowania oraz cel istnienia obszarów ochrony uzdrowiskowej.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w K wniosła o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Rada Miejska wyjaśniła, iż postępowanie zmierzające do uchwalenia Statutu Uzdrowiska - który jest aktem prawa miejscowego - uregulowane zostało w ustawie o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych. Podstawą dla uchwalenia Statutu jest sporządzenie operatu uzdrowiskowego na podstawie art. 39 ust. 1 tej ustawy. Operat uzdrowiskowy jest dokumentem sporządzonym przez posiadającą w tym celu przygotowanie Fundację "Uzdrowiska" na podstawie badań wykonanych przez certyfikowane w tym celu przez Ministra Zdrowia jednostki naukowo-badawcze i która zaprojektowała strefy ochronne wraz z określeniem koniecznych do zachowania obszarów biologicznie czynnych oraz czynności zabronionych w poszczególnych strefach ochronnych. Operat uzdrowiskowy przekazywany jest następnie Ministrowi Zdrowia, który decyzją potwierdza spełnienie warunków koniecznych do zachowania statusu uzdrowiska przez obszar dla którego sporządzono operat uzdrowiskowy. Minister Zdrowia potwierdza możliwość prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na obszarze objętym operatem, a decyzja Ministra tworzy warunki dla rady gminy dla uchwalenia statutu uzdrowiska. Rada Miejska stwierdziła, że w takim zakresie, w jakim ustalenia co do stref ochronnych znalazły się w operacie i uzyskały potwierdzenie w drodze decyzji Ministra Zdrowia wiążą Radę przy uchwalaniu statutu. Zdaniem Rady, zaskarżona uchwała w całości podjęta została z zachowaniem zasad i procedury określonej w ww. ustawie. Wszystkie strefy ochronne, w tym A, są zgodne z opracowaniem zawartym w operacie uzdrowiskowym, postanowienia w tym zakresie uzyskały potwierdzenie w decyzji Ministra Zdrowia Nr 29 z dnia 15 czerwca 2009 r. i zostały przeniesione do Statutu Uzdrowiska ustanowionego zaskarżoną uchwałą. Tym samym w ocenie Rady Miejskiej, poprawność postępowania z przepisami ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych czyni bezzasadny zarzut nieuprawnionego naruszenia prawa własności skarżącego.
Rada Miejska zwróciła również uwagę, że załączone do skargi pismo Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2006 r., oprócz podnoszonych przez skarżącego uwag dotyczących technicznego sposobu określania granicy stref ochronnych, zawiera również wyraźne wskazanie, że do strefy A (pismo odnosiło się do operatu uzdrowiskowego) należy włączyć doliny ulic L i Z, czyli obszar, na którym leży nieruchomość skarżącego, której włączenie do strefy A jest powodem skargi. Rada Miejska stwierdziła, że zawarte w tym piśmie uprzednie stanowisko Ministra Zdrowia w przedmiocie operatu uzdrowiskowego z natury rzeczy uwzględnione zostało przy nadaniu operatowi ostatecznego kształtu ponieważ stanowiło o możliwości uzyskania na podstawie takiego operatu potwierdzenia, prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego.
Odnosząc się do zarzutu nieprecyzyjnego określenia przebiegu granicy strefy A Rada Miejska stwierdziła, że odpowiedziała na wezwanie skarżącego i uchwałą z dnia 10 maja 2011 r. zmieniła Statut Uzdrowiska w ten sposób, aby przebieg granicy na interesującym skarżącego odcinku nie budził wątpliwości.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 26 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował zakres skargi wskazując, że nie skarży całej uchwały lecz jedynie jej część, a dokładnie § 2 ust. 1 pkt 1 tiret 2 w zakresie słów: "od punktu [...] biegnie na płd do działki [...], po czym skręcając na zach. dochodzi do granicy działki [...]" załącznika do uchwały Rady Miejskiej w K z dnia 21 czerwca 2010 r., nr [...]. Sprecyzował też, że zarzuty skargi dotyczą po pierwsze nieprecyzyjnego przebiegu granicy pomiędzy strefą A i B, a po drugie umieszczenia działki skarżącego w strefie A, a zdaniem skarżącego powinna być w strefie B. Co do pierwszego zarzutu, wobec wydania przez Radę Miejską w K uchwały z dnia 10 maja 2011 r. doprecyzowującej przebieg granicy pomiędzy strefą A i B, pełnomocnik skarżącego uznał, że pierwszy z zarzutów skargi jest niezasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 704/11 oddalił skargę M. H.
W uzasadnieniu wyroku po zakwalifikowaniu przedmiotowej uchwały jako aktu prawa miejscowego, Sąd stwierdził, że nie jest uzasadniony zarzut skarżącego dotyczący umieszczenia jego działki w strefie A, podczas gdy zdaniem skarżącego powinna być ona umieszczona w strefie B. Zgodnie bowiem z art. 38 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym "Na obszarze uzdrowiska lub obszarze ochrony uzdrowiskowej wydziela się trzy rodzaje stref ochrony uzdrowiskowej, oznaczone literami "A", "B" i "C": 1) strefa "A", dla której procentowy udział terenów zieleni wynosi nie mniej niż 65%, obejmuje obszar, na którym są zlokalizowane lub planowane zakłady lecznictwa uzdrowiskowego i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, a także inne obiekty służące lecznictwu uzdrowiskowemu lub obsłudze pacjenta lub turysty, w zakresie nieutrudniającym funkcjonowania lecznictwa uzdrowiskowego, w szczególności: pensjonaty, restauracje lub kawiarnie". Wbrew zatem zarzutom skargi, strefa A obejmuje nie tylko obszar, na którym już są zlokalizowane zakłady lecznictwa uzdrowiskowego i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego oraz inne obiekty w tym związane, lecz - zgodnie z wyraźnym brzmieniem cytowanego powyżej przepisu - także obszar na którym tego typu obiekty są planowane. Zdaniem Sądu nietrafne są zatem zarzuty skargi, że zaliczając jego działkę do strefy A zamiast do strefy B, organ naruszył prawo. Zarówno zgromadzona w sprawie dokumentacja dotycząca planowanego uzdrowiska, jak i oświadczenie złożone przez pełnomocnika organu na rozprawie przed Sądem w dniu 26 stycznia 2012 r. dowodzą, że obszar, na którym zlokalizowana jest działka skarżącego został zaliczony do strefy A projektowanego uzdrowiska ze względu na planowany kształt przyszłego uzdrowiska. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy dowodzą, że planując kształt uzdrowiska, organ wziął pod uwagę lokalne uwarunkowania i cel istnienia obszarów ochrony uzdrowiskowej. Potwierdza to zarówno treść Operatu Uzdrowiskowego, jak i decyzja Ministra Zdrowia z dnia 15 czerwca 2009 r., w której wskazywano zasadność objęcia obszarem strefy A także działki, której właścicielem jest skarżący.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej M. H., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt: II OSK 1500/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie.
W uzasadnieniu orzeczenia podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał pełnej oceny zaskarżonego Statutu, z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego, właściwych przepisów dotyczących kwestii nadania statutu uzdrowisku, w tym przepisów przejściowych oraz zarzutów podniesionych w skardze. Nie wyjaśniono przede wszystkim, jakie przepisy kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości skarżącego, przy uwzględnieniu, że w tej sprawie chodzi o nadanie statutu uzdrowisku, które istniało jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że co do zasady o sposobie wykonywania prawa własności decyduje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który rozstrzyga o sposobie zagospodarowania nieruchomości i ustala jej przeznaczenie. Jeżeli gmina nie uchwali dla określonego obszaru miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to zamiast lokalnego porządku przestrzennego ustalonego przez gminę, na tym obszarze obowiązuje porządek przestrzenny kształtowany ustawami oraz zasadą dobrego sąsiedztwa i innymi wymogami ustanowionymi przepisem art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W odniesieniu do gmin uzdrowiskowych wpływ na sposób wykonywania prawa własności nieruchomości mają także przepisy statutu uzdrowiska, który wydziela trzy rodzaje stref ochronnych, oznaczonych literami A, B i C. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały, w strefie A zlokalizowane są zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, obiekty służące obsłudze tego lecznictwa oraz obsłudze pacjenta lub turysty. Procentowy udział terenów zielonych w tej strefie w dacie podejmowania uchwały wynosił nie mniej niż 75 %. Ponadto w strefie A zabrania się szeregu rodzajów działalności w szczególności lokalizowania budownictwa mieszkalnego, uruchamiania pól biwakowych i campingowych, lokalizacji domków turystycznych, trzymania zwierząt gospodarskich, czy prowadzenia działalności rolniczej.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie w dacie uchwalania Statutu Uzdrowiska K nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, na którym znajduje się nieruchomość skarżącego, albowiem w świetle obowiązujących wówczas przepisów, nie było obowiązku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przed uchwaleniem statutu uzdrowiska. Obowiązywało zatem jedynie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu, że w tej sprawie chodzi o nadanie statutu uzdrowisku, które istniało jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, ma istotne znaczenie z uwagi na kwestię obowiązku uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i w konsekwencji na wskazanie podstawy prawnej, która odnosi się do wykonywania prawa własności. Dopiero dokonanie ocen w tym zakresie pozwoli na prawidłowe odniesienie się do zarzutów skargi, czy uchwała w przedmiocie uchwalenia statutu może sama przez się ingerować w prawo własności skarżącego. Istota stanowiska skarżącego sprowadza się do tego, że w wyniku włączenia jego nieruchomości do strefy A doszło do naruszenia jego prawa własności, poprzez uniemożliwienie jej zagospodarowania w jakikolwiek sposób, w drodze uchwały o nadanie statutu uzdrowiska, która nie może określać przeznaczenia nieruchomości z pominięciem przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że z ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych wynika, iż w przypadku nadawania statutu uzdrowiska, uchwalenie statutu uzdrowiska następuje po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla strefy "A", co oznacza, że o przeznaczeniu terenów na tym obszarze rozstrzyga miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wobec tego, jeżeli w tej sprawie mają zastosowanie przepisy przejściowe powołanej ustawy (art. 59 i 61), należało rozważyć, czy włączenie nieruchomości skarżącego do strefy "A", co oznacza zmianę przeznaczenia tego terenu w rozumieniu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, może nastąpić z pominięciem przepisów tej ustawy, wyłącznie w drodze uchwalenia statutu uzdrowiska. Zasadniczym w tej sprawie zagadnieniem jest, czy uchwała w sprawie statutu uzdrowiska może samodzielnie rozstrzygać o przeznaczeniu nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd powinien odnieść się w sposób wyczerpujący do zarzutów skargi, w szczególności wyjaśnić czy w wyniku uchwalenia Statutu doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego jako właściciela nieruchomości objętej strefą A oraz jakie akty prawa decydują o sposobie korzystania z nieruchomości, a także czy o przeznaczeniu może przesądzać sam Statut. Sąd pierwszej instancji odniesie się także do podniesionej przez Gminę na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym kwestii, iż Rada Gminy podjęła już uchwałę w przedmiocie miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego dla strefy A.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2013 r., sygn. akt: III SA/Kr 1693/12 stwierdził nieważność § 2 ust. 1 pkt 1 tiret 2 w zakresie słów: "od punktu [...] biegnie na płd. do działki [...], po czym skręcając na zach. dochodzi do granicy działki [...]" załącznika do uchwały Rady Miejskiej w K.
Sąd stwierdził, że zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, a w szczególności z art. 59 ustawy, obszary uznane za uzdrowiska na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów stają się uzdrowiskami w rozumieniu niniejszej ustawy. Gmina właściwa ze względu na położenie uzdrowiska jest obowiązana w terminie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy do sporządzenia i przedłożenia ministrowi właściwemu do spraw zdrowia operatu uzdrowiskowego i ustanowienia statutu uzdrowiska. Gmina jest również obowiązana do uchwalenia tymczasowego statutu uzdrowiska i przedłożenia go ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Zatem przepisy przejściowe nie regulują kwestii obowiązku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru uzdrowiska, mimo że przepisy ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym na były wielokrotnie nowelizowane.
W 2010 r., w trakcie ustanowienia Statutu Uzdrowiska K, w myśl art. 38 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, Gmina która uzyskała status uzdrowiska lub status obszaru ochrony uzdrowiskowej, miała obowiązek sporządzić i uchwalić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego na zasadach określonych w odrębnych przepisach, w terminie do 2 lat od dnia uzyskania statusu. Przepis ten następnie, ustawą z dnia 4 marca 2011 r. zmiana ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 73 poz. 390) został uchylony. Obecnie uchwalenie statutu uzdrowiska następuje po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla strefy "A". Jednak w ocenie Sądu, dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, z uwagi na późniejszą zmianę przepisów w tej kwestii, fakt uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego nie ma istotnego znaczenia. Istotne natomiast jest to, że w chwili uchwalania Statutu Uzdrowiska K na Gminie nie ciążył obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, na którym znajduje się działka skarżącego i plan zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu nie obowiązywał.
Sąd wskazał, że uchwalając przedmiotowy Statut Gmina K nie mogła pominąć treści ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z której wynika, że to ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności (art. 6 ust. 1 ustawy) i w której nie zawarto przepisu, który nadawałby podobny walor statutowi uzdrowiska. Także ustawa o lecznictwie uzdrowiskowym nie zawiera przepisu, który pozwalałby na kształtowanie prawa własności, poprzez zmianę dotychczasowego przeznaczenia i zasad zagospodarowania nieruchomości. O ile zatem nie obowiązuje plan miejscowy, statut uzdrowiska winien uwzględniać dotychczasowe przeznaczenie nieruchomości, które znajduje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów.
Wreszcie Sąd zwrócił uwagę na związki i wzajemne relacje pomiędzy studium, statutem, a miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podkreślając, że uchwała w sprawie statutu uzdrowiska nie może samodzielnie rozstrzygać o przeznaczeniu nieruchomości, Sąd wskazał, że uchwalając statut Uzdrowiska K Gmina powinna mieć na uwadze treść studium jako aktu, z którym musiałby być zgodny miejscowy plany zagospodarowania przestrzennego, w razie jego uchwalenia.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w K, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt: II OSK 2528/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie.
W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do kwestii relacji, jaka zachodzi między uchwaleniem statutu i przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności do zagadnienia, czy uchwała w sprawie statutu uzdrowiska może samodzielnie rozstrzygać o przeznaczeniu nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny przytaczając treść art. 59 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, przypomniał, że przepisy przejściowe nie regulują kwestii obowiązku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru uzdrowiska. Wskazał też, że błędna jest taka wykładnia art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którą w sytuacji, w której uchwalono zaskarżoną uchwałę, wobec braku planu miejscowego, ustalenia studium były wiążące przy uchwalaniu Statutu Uzdrowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że niewłaściwa jest taka wykładnia art. 38 ust. 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, zgodnie z którą przepis ten i inne przepisy tej ustawy nie kształtują wykonywania prawa własności. Analiza treści normatywnej art. 38 ust. 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym prowadzi do wniosku, że przepis ten ze swojej istoty kształtuje to prawo, gdyż zawiera zakazy np. lokalizacji w poszczególnych strefach ochrony uzdrowiskowej określonych w tych zakazach budynków, urządzeń itp., oraz wykonywania określonych rodzajów działalności. Upoważnia również radę gminy do rozszerzenia katalogu zakazów w statucie uzdrowiska. Statut nie ogranicza się jedynie do wyznaczenia przestrzennego poszczególnych stref uzdrowiska, a moc zakazów dotyczących poszczególnych stref uzdrowiska nie wynika wyłącznie z art. 38 ust. 1 tej ustawy, lecz z regulacji statutowej opartej na wyżej wymienionych przepisach ustawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 807/07, LEX nr 488026; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 504/11, LEX nr 1155180).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 39 ust. 3 i 4 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym. Przepisy te określają autonomiczny w stosunku do innych ustaw sposób kształtowania granic stref ochronnych poprzez sporządzenie operatu uzdrowiska i uchwalenie na jego podstawie statutu uzdrowiska. Przepisy wskazują, że operat zawiera w szczególności opis zagospodarowania przestrzennego obszaru i granice stref ochronnych. Przy ustalaniu tych elementów w ogóle nie odsyła do studium uwarunkowań.
Gmina, która zamierza wystąpić o nadanie danemu obszarowi statusu uzdrowiska, w celu określenia możliwości prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na tym obszarze sporządza operat uzdrowiskowy (art. 39 ust. 1). W części opisowej operatu uwzględnia się między innymi określenie projektowanych stref ochronnych, o których mowa w art. 38 ust. 1, wraz z określeniem koniecznych do zachowania obszarów biologicznie czynnych oraz czynności zabronionych w poszczególnych strefach ochronnych (art. 39 ust. 4 pkt 4). Następnie gmina przesyła operat uzdrowiskowy ministrowi właściwemu do spraw zdrowia w celu potwierdzenia spełnienia warunków koniecznych do nadania statusu uzdrowiska przez obszar, dla którego sporządzono operat uzdrowiskowy (art. 40 ust. 1). Właściwy minister w oparciu o przesłany operat uzdrowiskowy w drodze decyzji potwierdza możliwość prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na obszarze, dla którego sporządzono operat (art. 40 ust. 2). Dopiero po uzyskaniu niniejszej decyzji rada gminy uchwala, na podstawie operatu uzdrowiskowego, statut uzdrowiska (art. 41 ust. 1). Z procedury opracowywania statutu uzdrowiska wynika, że istotnym jej elementem jest operat uzdrowiskowy. Zakres czynności zakazanych określany jest w operacie. Zatem już na etapie opracowywania operatu następuje indywidualizacja zakazów w zależności od konkretnych uwarunkowań danego uzdrowiska. Skoro obszar uzdrowiska wydziela się w celu wykorzystania i ochrony znajdujących się na jego obszarze naturalnych surowców leczniczych (art. 2 pkt 3), zaś lecznictwo uzdrowiskowe prowadzone jest przy wykorzystaniu warunków naturalnych takich jak: właściwości naturalnych surowców leczniczych, właściwości leczniczych klimatu, mikroklimatu (art. 2 pkt 1), to dla określenia zakazów obowiązujących w strefach ochronnych znaczenie mają przede wszystkim indywidualne uwarunkowania danego uzdrowiska (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 504/11).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował się do stanowiska NSA zawartego w wyroku z dnia z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt: II OSK 1500/12, gdyż nie wziął pod uwagę, że uchwałą Nr [...] z dnia 27 czerwca 2012 r. Rada Miejska w K uchwaliła "Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Uzdrowisko K (Obszar 1 - Z)". Plan ten obejmuje teren, którego granice pokrywają się z granicami strefy ochronnej uzdrowiskowej "A" (§ 2 ust. 1 uchwały). Z planu wynika, że ustalenia w zakresie środowiska przyrodniczego, dóbr kultury oraz kształtowania ładu przestrzennego, na obszarze objętym ustaleniami planu "obowiązują zasady i ograniczenia uwzględnione w ustaleniach przedmiotowej uchwały, wynikające z położenia terenów w strefie ochrony uzdrowiskowej "A", ustanowionej na obszarze Uzdrowiska K (uchwała Rady Miejskiej w K z dnia 21 czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustanowienia Statutu Uzdrowiska K), w których ochronie podlegają lecznicze i naturalne surowce lecznicze, walory środowiska i urządzenia uzdrowiskowe – cały obszar" (§ 4 ust. 1 pkt 1 uchwały). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Sąd pierwszej instancji raz jeszcze oceni, jaki wpływ na wykonywanie własności przez skarżącego może mieć okoliczność funkcjonowania w obrocie prawnym planu zagospodarowania przestrzennego spójnego z postanowieniami zaskarżonej uchwały".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny, związanie to nie obejmuje natomiast ocen dotyczących stanu faktycznego (por. Komentarz do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II. wraz z cytowaną tam literaturą). W orzecznictwie podkreśla się z kolei, że "pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozumieć wąsko jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią dokonaną przez NSA nie obejmuje zatem kwestii będących jej przedmiotem, lecz wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. Sąd pierwszej instancji jest związany dokonaną przez NSA wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia określonych przepisów prawa w zakresie sformułowanych w skardze kasacyjnej jej podstaw, co nie odnosi się jednak do oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego" (wyrok NSA z dnia 4 września 2004 r., I FSK 1130/06, LEX nr 384165).
W granicach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dwukrotnie zajmował stanowisko, a jego analiza prowadzi do następujących wniosków:
- istotna jest kwestia ustalenia, jakie przepisy kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości skarżącego, przy uwzględnieniu, że w tej sprawie chodzi o nadanie statutu uzdrowisku, które istniało jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym (wyrok NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt: II OSK 1500/12);
- w rozpoznawanej sprawie w dacie uchwalania Statutu Uzdrowiska K nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, na którym znajduje się nieruchomość skarżącego, albowiem w świetle obowiązujących wówczas przepisów, nie było obowiązku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przed uchwaleniem statutu uzdrowiska (wyrok NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt: II OSK 1500/12);
- istotna jest do ustalenia kwestia, czy uchwała w przedmiocie uchwalenia statutu uzdrowiska może sama przez się ingerować w prawo własności skarżącego z pominięciem przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy może samodzielnie rozstrzygać o przeznaczeniu nieruchomości (wyrok NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt: II OSK 1500/12). Do kwestii tej nawiązał NSA w wyroku z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt: II OSK 2528/13 wskazując, że art. 38 ust. 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, ze swojej istoty kształtuje prawo własności, gdyż zawiera zakazy np. lokalizacji w poszczególnych strefach ochrony uzdrowiskowej określonych w tych zakazach budynków, urządzeń itp., oraz wykonywania określonych rodzajów działalności. Upoważnia również radę gminy do rozszerzenia katalogu zakazów w statucie uzdrowiska. Statut nie ogranicza się jedynie do wyznaczenia przestrzennego poszczególnych stref uzdrowiska, a moc zakazów dotyczących poszczególnych stref uzdrowiska nie wynika wyłącznie z art. 38 ust. 1 tej ustawy, lecz z regulacji statutowej opartej na wyżej wymienionych przepisach ustawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 807/07, LEX nr 488026; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 504/11, LEX nr 1155180). Ponadto przepisy art. 39 ust. 3 i 4 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym określają autonomiczny w stosunku do innych ustaw sposób kształtowania granic stref ochronnych poprzez sporządzenie operatu uzdrowiska i uchwalenie na jego podstawie statutu uzdrowiska, a dla określenia zakazów obowiązujących w strefach ochronnych znaczenie mają przede wszystkim indywidualne uwarunkowania danego uzdrowiska;
- konieczne jest ustalenie, jakie znaczenie ma okoliczność, że Rada Gminy podjęła już uchwałę w przedmiocie miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego dla strefy A (wyrok NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt: II OSK 1500/12) w sytuacji, gdy uchwała Nr [....] z dnia 27 czerwca 2012 r. Rady Miejskiej w K w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Uzdrowisko K (Obszar 1 - Z) dotyczy terenu, którego granice pokrywają się z granicami strefy ochronnej uzdrowiskowej "A" (§ 2 ust. 1 uchwały), a z planu wynika, że na obszarze objętym ustaleniami planu "obowiązują zasady i ograniczenia uwzględnione w ustaleniach przedmiotowej uchwały, wynikające z położenia terenów w strefie ochrony uzdrowiskowej "A", ustanowionej na obszarze Uzdrowiska K (uchwała Rady Miejskiej w K z dnia 21 czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustanowienia Statutu Uzdrowiska K), w których ochronie podlegają lecznicze i naturalne surowce lecznicze, walory środowiska i urządzenia uzdrowiskowe – cały obszar" (§ 4 ust. 1 pkt 1 uchwały), a zatem funkcjonuje w obrocie prawnym plan zagospodarowania przestrzennego spójny z postanowieniami zaskarżonej uchwały (wyrok z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt: II OSK 2528/13);
- treść art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w sytuacji, w której uchwalono zaskarżoną uchwałę, wobec braku planu miejscowego, nie dają podstaw do przyjęcia, że ustalenia studium były wiążące przy uchwalaniu Statutu Uzdrowiska (wyrok NSA z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt: II OSK 2528/13).
Przedmiotowa uchwała została podjęta w dniu 29 września 2010 r. na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych (Dz.U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1399). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, w chwili podejmowania uchwały, "Rada gminy, po uzyskaniu decyzji, o której mowa w art. 40 ust. 2, uchwala, na podstawie operatu uzdrowiskowego, statut uzdrowiska lub statut obszaru ochrony uzdrowiskowej, z zastrzeżeniem ust. 3", przy czym zgodnie z art. 41 ust. 2 cyt. ustawy, "Statut uzdrowiska lub statut obszaru ochrony uzdrowiskowej zawiera w szczególności: 1) nazwę uzdrowiska lub nazwę obszaru ochrony uzdrowiskowej i jego granice; 2) określenie stref ochronnych, o których mowa w art. 38 ust. 1, wraz z określeniem koniecznych do zachowania obszarów biologicznie czynnych, oraz określenie czynności zabronionych w poszczególnych strefach ochronnych; 3) kierunki lecznicze dla danego uzdrowiska; 4) granice obszaru i terenu górniczego, wyznaczone na podstawie przepisów prawa geologicznego i górniczego, albo projektowane położenie tego obszaru i terenu oraz w odniesieniu do uzdrowiska - wykaz zakładów i urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego". Według art. 38 ust. 1 ustawy "Na obszarze uzdrowiska lub obszarze ochrony uzdrowiskowej wydziela się trzy rodzaje stref ochronnych, oznaczone literami "A", "B" i "C": 1) strefę "A" obejmującą obszar, na którym są zlokalizowane lub planowane zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, a także inne obiekty służące lecznictwu uzdrowiskowemu lub obsłudze pacjenta lub turysty, w szczególności: pensjonaty, restauracje lub kawiarnie, dla której procentowy udział terenów zielonych wynosi nie mniej niż 75 %; w strefie ochronnej "A" zabrania się: a) lokalizacji zakładów przemysłowych, b) lokalizacji budownictwa wielorodzinnego i jednorodzinnego, z wyjątkiem modernizacji obiektów istniejących, bez możliwości zwiększenia powierzchni ich zabudowy, c) uruchamiania pól biwakowych i campingowych, lokalizacji domków turystycznych i campingowych (...)".
Przytoczone wyżej przepisy w zacytowanym brzmieniu kształtowały zakres upoważnienia rady gminy do uchwalenia statutu uzdrowiska w dacie podejmowania przedmiotowej uchwały. Miały zastosowanie do uzdrowiska w rozumieniu ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, a zatem dotyczyły również istniejącego przed wejściem w życie tej ustawy Uzdrowiska K, ponieważ z mocy art. 59 ust. 1 ustawy "obszary uznane za uzdrowiska na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów stają się uzdrowiskami w rozumieniu niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 3".
W ocenie Sądu podstawy normatywne kształtowania sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości położonych na terenie uzdrowiska (również uzdrowiska istniejącego przed wejściem w życie ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych) zawarte są w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych. Treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako aktu prawa miejscowego powinna być brana pod uwagę przez radę gminy uchwalającą statut uzdrowiska, o ile w chwili podejmowania tej uchwały istniałby w obrocie prawnym plan miejscowy dotyczący obszaru uzdrowiska. W realiach niniejszej sprawy, w dacie podejmowania uchwały nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, na którym znajduje się nieruchomość skarżącego, a w świetle obowiązujących wówczas przepisów, nie było obowiązku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przed uchwaleniem statutu uzdrowiska – jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt: II OSK 1500/12, a zatem rada gminy upoważniona była do kształtowania sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości położonych na terenie uzdrowiska, zwłaszcza poprzez określenie przeznaczenia tych nieruchomości, w oparciu o przytoczone wyżej przepisy ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych z pominięciem przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym zwłaszcza bez konieczności oczekiwania na uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz bez związania ustaleniami studium kierunków i uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego gminy, co do których ustawodawca nie wskazał, aby były wiążące przy uchwalaniu statutów uzdrowiska. Dla oceny legalności przedmiotowej uchwały podjętej w 2010 r. i w wówczas obowiązującym stanie prawnym nie może mieć zatem istotnego znaczenia fakt późniejszego uchwalenia przez Radę Miejską w K w dniu 27 czerwca 2012 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Uzdrowisko K (Obszar 1 - Z), na co już wskazał WSA w Krakowie na stronie 8 uzasadnienia wyroku z dnia 2 kwietnia 2013 r., sygn. akt: III SA/Kr 1693/12 (wiersz 19-21 od góry). Okoliczność uchwalenia przez Radę Miejską w K w dniu 27 czerwca 2012 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Uzdrowisko K (Obszar 1 - Z), którego ustalenia są spójne z postanowieniami przedmiotowej uchwały ma obecnie jedynie to znaczenie, że pozwala w sposób spójny systemowo wykładać normy obydwu powyższych aktów prawa miejscowego.
Jak wyżej wskazano, ustawodawca w konstrukcji upoważnienia do uchwalania statutu uzdrowiska odwołał się do treści art. 38 ust. 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych, tj. do przepisu, który - zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt: II OSK 2528/13 – kształtuje prawo własności. W myśl art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych, rada gminy jest upoważniona m.in. do określania granic obszaru ochrony uzdrowiskowej, a przez to i wprowadzania na tych obszarach zakazów i ograniczeń, o jakich mowa w art. 38 ust. 1 ustawy, przy czym – jak to w granicach niniejszej sprawy przesądził NSA w wyroku z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt: II OSK 2528/13 - sposób kształtowania granic stref ochronnych poprzez sporządzenie operatu uzdrowiska i uchwalenie na jego podstawie statutu uzdrowiska na podstawie ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych ma charakter autonomiczny w stosunku do innych ustaw, co wynika z art. 39 ust. 3 i 4 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych, a dla określenia zakazów obowiązujących w strefach ochronnych znaczenie mają przede wszystkim indywidualne uwarunkowania danego uzdrowiska.
Mając na uwadze powyższe ustalenia zdeterminowane również dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w realiach niniejszej sprawy wykładnią wskazanych wyżej przepisów prawa, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę doszedł do przekonania zbieżnego ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Krakowie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 704/11 o zasadności oddalenia skargi M. H. na § 2 ust. 1 pkt 1 tiret 2 w zakresie słów: "od punktu [...] biegnie na płd do działki [...], po czym skręcając na zach. dochodzi do granicy działki [...]" załącznika do uchwały Rady Miejskiej w K z dnia 21 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustanowienia Statutu Uzdrowiska K.
Rada Miejska w K nie naruszyła prawa obejmując nieruchomość skarżącego strefą ochronną "A". Ponownie oceniając dokumentację zgromadzoną w sprawie, Sąd doszedł do wniosku, że dokumentacja dotycząca planowanego uzdrowiska (zwłaszcza dołączona do pisma z dnia 3 stycznia 2012 r. i z dnia 10 stycznia 2012 r.), jak i oświadczenie złożone przez pełnomocnika organu na rozprawie przed Sądem w dniu 26 stycznia 2012r. dowodzą, że obszar na którym zlokalizowana jest działka skarżącego został zaliczony do strefy A projektowanego uzdrowiska ze względu na planowany kształt przyszłego uzdrowiska. Planując kształt uzdrowiska, organ wziął pod uwagę lokalne uwarunkowania i cel istnienia obszarów ochrony uzdrowiskowej, co wynika zarówno z treści Operatu Uzdrowiskowego, jak i decyzji Ministra Zdrowia z dnia 15 czerwca 2009 r., w której wskazywano zasadność objęcia obszarem strefy A także działki, której właścicielem jest skarżący. Oznacza to, że Rada Miejska w K prawidłowo zastosowała podstawę prawną, zawartą w art. 38 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego przepisu uchwały doprowadziła zatem do wniosku, że nie narusza on prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło