III SA/Kr 1057/25

WyrokWSA w Krakowie2026-01-22

Skład orzekający: Marta Kisielowska, Katarzyna Marasek-Zybura, Ewelina Dziuban

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej może nałożyć opłatę za czynności związane z analizą dokumentacji w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego przy uzgadnianiu projektu decyzji o warunkach zabudowy, nawet jeśli nie przeprowadzono badań laboratoryjnych i nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych?
Ratio decidendi
Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej ma prawo pobierać opłaty za czynności związane z zapobiegawczym nadzorem sanitarnym, w tym za analizę dokumentacji, nawet jeśli nie przeprowadzono badań laboratoryjnych. Opłata ta wynika z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i obejmuje koszty wykonania "innych czynności", które nie są ograniczone jedynie do badań, ale także obejmują czynności procesowe związane z postępowaniem wyjaśniającym i wydaniem aktu administracyjnego, jeśli stanowi on formę sprawowania nadzoru sanitarnego. Wysokość opłaty jest ustalana na podstawie kosztów bezpośrednich i pośrednich, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego opłaty w wysokości 397 zł na spółkę A sp. z o.o. za czynności związane z zapobiegawczym nadzorem sanitarnym, polegające na analizie dokumentacji w celu uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy farm fotowoltaicznych. Spółka zarzuciła, że opłata została nałożona bezpodstawnie, ponieważ nie przeprowadzono badań laboratoryjnych ani innych czynności faktycznych uzasadniających jej pobranie, a także kwestionowała sposób ustalenia wysokości opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kisielowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w B. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 maja 2025 r., nr NS.906.26.2025 w przedmiocie nałożenia opłaty za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego oddala skargę. Decyzją z 26 maja 2025 r., nr NS.906.26.2025, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 4 marca 2025 r., nr 203/NZ/145/2025, znak: NS.90830.4.50.2025, mocą której obciążono A. Sp. z o.o. w B. (dalej strona skarżąca), opłatą w kwocie 397,00 zł, za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego polegające na analizie dokumentacji, w celu opracowania rozstrzygnięcia w postaci postanowienia nr 50/2025 z dnia 5 lutego 2025 r., znak: NS.90830.4.50.2025 dotyczącego uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, dla budowy 4 farm elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 4MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na części działki ewidencyjnej nr [...], obręb P., gm. L. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) oraz w zw. z art. 36 ust. 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 416). Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Do PPIS w Limanowej wpłynął wniosek z dnia 27 stycznia 2025 r., w sprawie uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, dla budowy 4 farm elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 4MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na części działki ewidencyjnej nr [...], obręb P., gm. L. W odpowiedzi na ww. wniosek, PPIS w Limanowej w dniu 5 lutego 2025 r. wydał postanowienie nr 50/2025, znak: NS.90830.4.50.2025, rozstrzygając o uzgodnieniu projektu decyzji będącej przedmiotem wniosku, bez zastrzeżeń, pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Organ I instancji ww. decyzją płatniczą z dnia 4 marca 2025 r. ustalił opłaty za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego związane z wydaniem ww. postanowienia z dnia 5 lutego 2025 r., w sprawie uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, dla ww. zamierzenia inwestycyjnego. Podstawę materialnoprawną opłaty stanowił art. 36 ust. 1 ustawy o PIS, natomiast jej wysokość została ustalona na podstawie § 2 - 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz zarządzenia nr 2/2024 Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Limanowej z dnia 19 lutego 2024 r. w sprawie wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Zgodnie z powyższymi przepisami PPIS w Limanowej ustalił następującą kalkulację opłat: koszty bezpośrednie - 316, 44 zł (w tym średnie wynagrodzenie pracowników wykonujących kontrolę według stawki godzinowej ustalonej jako 105,48 zł/godzinę za jednego pracownika pomnożoną przez czas pracy niezbędny do wykonania czynności tj. 3 godziny); koszty pośrednie - 80, 34 zł (narzut liczony jako stosunek procentowy kosztów pośrednich do kosztów bezpośrednich w wysokości 25,39 %). W konsekwencji suma opłat za czynności zapobiegawczego nadzoru sanitarnego w związku z postępowaniem administracyjnym zakończonym wydaniem ww. postanowienia z dnia 5 lutego 2025. w sprawie uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji, bez zastrzeżeń pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, wyniosła ogółem 396,78 zł. Kwota ta została zaokrąglona do 397,00 zł. W odwołaniu od decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z art. 3 ust. 1a u.p.i.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w niniejszej sprawie organ może pobrać na wyżej wskazanej podstawie opłatę, podczas gdy organ nie przeprowadził badań laboratoryjnych i nie podjął innych czynności faktycznych, poprzedzających dokonanie przez niego uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, które uzasadniałyby nałożenie żądanej opłaty; art. 36 ust. 2 u.p.i.s. poprzez jego niezastosowanie i pominiecie, że opłaty o której mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. nie pobiera się, jeśli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, a tym samym, że taka opłata może być nałożona tylko w przypadku wykrycia uchybień w zakresie przepisów higieniczno-sanitarnych, a nie za sporządzenie postanowienia uzgadniającego projekt decyzji o warunkach zabudowy. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu powołanej na wstępnie decyzji, organ II instancji podkreślił, że sprawa wszczęta wnioskiem strony skarżącej o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, w tym również uzgodnienie projektu decyzji pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, zgodnie z art. 3 pkt 1a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy do zadań wykonywanych w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, o których mowa w art. 36 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy Państwowej Inspekcji Sanitarnej opłaty za badania laboratoryjne i inne czynności są pobierane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej od podmiotów, które podlegają zapobiegawczemu nadzorowi sanitarnemu, w związku z planowaną działalnością oraz są zobowiązane, w trakcie prowadzenia tej działalności, do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. W przedmiotowej sprawie podmiotem zobowiązanym do przestrzegania wymagań higienicznych i sanitarnych dotyczących ww. zamierzenia inwestycyjnego jest inwestor, czyli strona skarżąca. Zaskarżona decyzja w przedmiocie nałożenia opłaty, jak już na wstępie zaznaczono, wydana została na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, natomiast wysokość opłaty ustalono na podstawie przepisów § 2-6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz Zarządzenia nr 2/2024 z dnia 19 lutego 2024 r. Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Limanowej w sprawie wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, będącego aktem wewnętrznym. Organ powołał § 2 ww., rozporządzenia Ministra Zdrowia i podkreślił, że wskazane natomiast powyżej zarządzenie nr 2/2024 z dnia 19 lutego 2024 r. Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Limanowej w sprawie wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, jest aktem wewnętrznym wydanym na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi wskazówki do wyliczenia wynagrodzenia pracownika, o którym mowa w § 3 rozporządzenia. Organ podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, PPIS w Limanowej wskazał konkretne dokumenty, które podlegały analizie, a w efekcie stanowiły podstawę do wydania merytorycznego stanowiska w sprawie. Do dokumentów tych, w przedmiotowej sprawie zaliczono: projekt decyzji o ustaleniu warunków zabudowy znak: GP.6730.383.2024, załącznik nr 1: ustalenia analizy urbanistycznej, załącznik nr 2: analiza funkcji, cech zabudowy i zagospodarowania terenu wraz z załącznikiem graficznym. Wskazana analiza polegała na ocenie informacji zawartych w przedłożonej dokumentacji w odniesieniu do wpływu planowanych zamierzeń na życie i zdrowie ludzi oraz zgodności z obowiązującymi przepisami prawa w odniesieniu do wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zatem opłata, o której mowa w zaskarżonej decyzji została ustalona za konkretne czynności tj. analizę, załączonej do wniosku w przedmiocie uzgodnienia dokumentacji, co wynika również z przedstawionej w decyzji kalkulacji kosztów. W ocenie MPWIS, koszty związane z wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie zostały szczegółowe wskazane i opisane, co spełnia wymogi dla ustalenia opłaty. Została też wskazana podstawa prawna ich naliczenia. Wobec powyższego zdaniem organu należy uznać, że nałożona opłata została ustalona właściwie, w oparciu o przepisy powszechnie obowiązujące, jak również wewnętrzne PPIS w Limanowej. Organ odwoławczy ponownie wskazał na przepis art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z którym opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, zatem w tym przypadku jest strona skarżąca jako inwestor przedsięwzięcia. Dodatkowo podkreślił, że obowiązek pobierania opłat za czynności wykonane w ramach sprawowania zapobiegawczego nadzoru sanitarnego nie jest uznaniowy lecz wynika wprost z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Tryb i zasady ustalania opłat zostały natomiast określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Podjęte przez organ szczebla powiatowego Państwowej Inspekcji Sanitarnej czynności obejmujące analizę i weryfikację przedłożonego wniosku oraz kontrolę i ocenę ww. załączonych dokumentów do wniosku, w odniesieniu do wpływu planowanego przez Stronę zamierzenia inwestycyjnego na życie i zdrowie ludzi oraz zgodności z obowiązującymi przepisami prawa w odniesieniu do wymagań higienicznych i zdrowotnych, mieszczą się w pojęciu "innych czynności", o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wskazano też, że przepisy ustawy z dnia 27 marca 2023 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w art. 53, odnoszącym się do wskazania właściwości organu PIS jako organu uzgadniającego (ust. 4 pkt 2a), czy trybu wydania uzgodnienia (ust. 5) nie przewidują zwolnienia od ponoszenia opłat. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga strony skarżącej – A. sp. z o.o. Strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zmierzające do wyjaśnienia kwestii czy zapoznanie się z kompletem dokumentacji przedłożonej do organu l instancji celem przygotowania postanowienia rozstrzygającego w sprawie mieści się w katalogu "innych czynności", o jakich mowa w przepisie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (dalej: "u.p.i.s.); art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji, pomimo, że wydana została ona z naruszeniem przepisów prawa; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 36 ust. 1 u.p.i.s. w zw. z art. 3 ust. 1a u.p.i.s poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w niniejszej sprawie organ może pobrać na wyżej wskazanej podstawie opłatę, podczas gdy organ nie przeprowadził badań laboratoryjnych i nie podjął innych czynności faktycznych, poprzedzających dokonanie przez niego uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, które uzasadniałyby nałożenie żądanej opłaty. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji MPWIS z dnia 26 maja 2025 r. w całości oraz o poprzedzającej ją decyzji PPIS w Limanowej z dnia 4 marca 2025 roku w całości. Zdaniem strony skarżącej nie istnieją podstawy do uznania, że samo wskazanie dokumentów podlegających analizie stanowi jednocześnie wskazanie w jaki sposób podjęte czynności przekraczały standardowe koszty związane z wydaniem postanowienia w przedmiocie uzgodnienia. Organ określił wysokość stawki godzinowej na 105,48 zł, jednak w świetle § 3 pkt 1 rozporządzenia nie zostało dostatecznie wyjaśnione, na jakiej podstawie określono stawkę godzinową. Stawka za 1 godzinę pracy wyliczona na podstawie średniego wynagrodzenia pracowników wraz z pochodnymi od wynagrodzenia jest wyłącznie powtórzeniem przepisu rozporządzenia. Nie zostało też w ogóle wyjaśnione, a to w kontekście § 4 rozporządzenia, w jaki sposób ustalono narzut w wysokości 25,39% jako stosunek kosztów pośrednich do kosztów bezpośrednich. Przy ustalaniu tej wartości organ powołał się na treść Zarządzenia nr 34/2021 Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Limanowej z dnia 4 października 2021 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej, w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Zarządzenia tego nie włączono jednak do akt administracyjnych sprawy, zatem nie można skontrolować czy jego zapisy są zgodne z treścią cytowanego rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 maja 2025 r. znak NS.906.26.2025 utrzymująca w mocy decyzję płatniczą z dnia 4 marca 2025 r., nr 203/NS/145/2025, znak: NS.90830.4.50.2025 Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej obciążającą stronę skarżącą opłatą w kwocie 397,00 zł, za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. W tożsamym pod względem faktycznym i prawnym stanie sprawy orzekał WSA w Krakowie w wyroku z 18 grudnia 2025 r., III SA/Kr 963/25. Poglądy tam zawarte Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela i przyjmuje jako własne. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2024 r., poz. 416; dalej ustawa). Przepis art. 36 ust. 1 mówi, że za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Ustęp drugi cytowanej regulacji mówi natomiast, iż za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Z kolei w art. 36 ust. 4 ustawy ustanowiono kompetencję Ministra Zdrowia do określenia sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne i inne czynności, o których mowa w ust. 1-3, z uwzględnieniem kosztów ich wykonania. W oparciu o tę delegację, Minister Zdrowia wydał w dniu 5 marca 2010 r. rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2010 r., Nr 36, poz. 203; dalej: rozporządzenie). Z cytowanego wyżej art. 36 ust. 1 ustawy wynika ustawowa zasada ponoszenia kosztów za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego (bieżącego i zapobiegawczego). Obowiązek ponoszenia tych kosztów obciąża osoby lub jednostki organizacyjne obowiązane do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Dostrzec należy, że w odniesieniu do nadzoru bieżącego, w przypadkach, w których w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, nie pobiera się opłat związanych ze sprawowaniem tego nadzoru (art. 36 ust. 2 ustawy). Powyższe oznacza, że w sytuacji nieobjętej regulacją art. 36 ust. 2 ustawy, tj. gdy badania laboratoryjne i inne czynności inspekcji sanitarnej nie są związane są z nadzorem bieżącym, lecz zapobiegawczym (z którym mamy do czynienia kontrolowanej sprawie - por. art. 3 pkt 2 lit. a ustawy) – odpłatność za koszt ich wykonania obowiązuje w pełnym zakresie. Z perspektywy cytowanego wyżej art. 36 ust. 1 ustawy jako problematyczna jawi się kwestia zakresu i charakteru "innych czynności", z którymi wiąże się obowiązek uiszczenia opłat odpowiadających kosztom wykonania tych czynności. W dotychczasowym orzecznictwie NSA wskazywano, że w zakresie kosztów "innych czynności" wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego mogą mieścić się koszty postępowania administracyjnego, rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia lub decyzji administracyjnej (por. wyroki NSA z 4 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 366/07 oraz z 18 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1071/15). W powołanych orzeczeniach akcentowano, że termin "inne czynności", o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s., nie został ograniczony jedynie do czynności o charakterze badawczym, analityczno-sanitarnym lub kontrolnym, lecz jego zakresem objęto wszelkie czynności (w tym techniczno-procesowe, wyjaśniające, dokumentacyjne), jeżeli tylko wykazują one związek z celami i zakresem wykonywanego nadzoru sanitarnego (np. w postępowaniu incydentalnym zmierzającym do uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych). Z kolei w najnowszym orzecznictwie NSA wskazuje się, że wobec ustanowionej na gruncie art. 36 ust. 1 ustawy zasady odpłatności za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, brak jest jakichkolwiek normatywnych podstaw do tego, aby z zakresu "innych czynności" podlegających opłacie można było wyłączać typowe czynności procesowe związane z postępowaniem wyjaśniającym (w tym związane z zebraniem, rozważeniem i oceną całego materiału dowodowego) oraz przygotowaniem, wydaniem i doręczeniem orzeczenia (aktu) administracyjnego, jeżeli wydanie tego orzeczenia (aktu) stanowi formę wykonywania nadzoru sanitarnego (por. wyroki NSA: z 10 lipca 2025 r. II GSK 2603/24 i oraz II GSK 518/25, z 3 września 2025 r. II GSK 303/25). W kategorii tej mieszczą się zatem wszystkie "koszty poniesione" (koszty sprawowania nadzoru), a nie jakieś szczególne koszty "ponadstandardowe" (por. wyrok NSA z 3 września 2025 r., II GSK 303/25). Zakres obowiązku ponoszenia kosztów wykonania badań laboratoryjnych oraz innych czynności jest więc względnie szeroki, obejmując w istocie całość zasadniczych kosztów działalności stacji sanitarno-epidemiologicznych, o ile tylko wykazują one związek z wykonywaniem zadań z zakresu nadzoru sanitarnego (wyrok NSA z 10.07.2025 r., II GSK 518/25). Metodyka obliczania wysokości tych kosztów określona została w rozporządzeniu Ministra Zdrowia wydał w dniu 5 marca 2010 r. rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2010 r., Nr 36, poz. 203; dalej: rozporządzenie). W § 2 tego aktu wskazano, iż wysokość opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania. Do bezpośrednich kosztów zalicza się: średnie wynagrodzenie pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych, obliczane według godzinowych stawek osobistego zaszeregowania wraz z pochodnymi od wynagrodzenia, koszty materiałowe, w tym w szczególności koszty odczynników i innych materiałów pomocniczych, przeciętne koszty związane z działalnością rzeczoznawców do spraw sanitarnohigienicznych. Z kolei do kosztów pośrednich zalicza się koszty działalności stacji sanitarno-epidemiologicznych poniesione w związku z wykonaniem konkretnego badania laboratoryjnego oraz innej czynności, obejmujące: średnie wynagrodzenie pracowników administracji i obsługi wraz z pochodnymi od wynagrodzenia, koszty usług pocztowych, telekomunikacyjnych, koszty zużytej energii elektrycznej, wody i gazu; koszty zakupu, zużycia i konserwacji aparatury i sprzętu laboratoryjnego. Z kolei § 6 rozporządzenia stanowi, że czas pracy pracownika niezbędny do wykonania badania laboratoryjnego oraz innej czynności, stanowiący podstawę ustalenia wysokości wynagrodzenia, o którym mowa w § 3 pkt 1, określa dyrektor stacji sanitarno-epidemiologicznej na wniosek kierownika właściwej komórki organizacyjnej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Regulacja ta jest logiczną konsekwencją tego, że wiedzę o wysokości kosztów funkcjonowania konkretnej (tj. opiniującej) stancji sanitarno-epidemiologicznej, ma dyrektor tej jednostki. W aktach znajduje się Zarządzenia Nr 2/2024 z 19 lutego 2024 r. Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Limanowej w sprawie wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego (k. 8 i n. a.a.). Akt ten określa stawkę godzinową pracownika stacji (105,48 zł) oraz narzut kosztów pośrednich 25,39% - załącznik nr 1 do ww. Zarządzenia z 19 lutego 2024 r. W nawiązaniu do realiów kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, iż zakresem wniosku strony skarżącej objęte było żądanie uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu warunków dla budowy czterech farm fotowoltaicznych o łącznej mocy do 4MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce ewidencyjnej nr [...], obręb P., gm. L. Stosownie do art. 3 pkt 2 lit a ustawy, uzgadnianie przez inspekcję sanitarną dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących budowy - stanowi przejaw zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Zatem przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej wykładni adekwatnych regulacji prawnych, w ocenie Sądu zaszły przesłanki do ustalenia opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy w wysokości przyjętej przez organ. Opłata jest ustalana nie za "uzgodnienie", czy "opinię", lecz za konkretne czynności, których wynikiem jest właśnie uzgodnienie albo opinia, bowiem istotą orzeczenia o opłacie jest wskazanie konkretnych czynności poprzedzających przedstawienie stanowiska organu. Analizując wydane w sprawie decyzje stwierdzić należy, iż zawierają one klarowną prezentację informacji o podjętych przez organ działaniach (czynnościach) pozostających w związku z istotą prowadzonego postępowania obejmującego sprawowanie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, a w następstwie których to czynności, została naliczona opłata. Organ wskazał też na konkretne dokumenty (por. wyżej), które podlegały analizie i ocenie, a które stanowiły podstawę do wydania merytorycznego stanowiska w sprawie. Zasadnicza wartość składowa ustalonej opłaty (koszt bezpośredni - wynoszący 316,44 zł) – obliczona została z uwzględnieniem poświęconego czasu pracy (3 h), co mieści się w granicach przyjętych w zarządzeniu i niewątpliwie uwzględnia też nakład pracy związanej z wykonanymi czynnościami. Poprawnie też określono koszty pośrednie (80,34 zł) – jako narzut liczony jako stosunek procentowy kosztów pośrednich do kosztów bezpośrednich 25,39 %. Reasumując, przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa pozwalającego na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Zarzuty skargi Sąd uznał za nietrafne. W istocie, zarzuty te sprowadzają się do zakwestionowania faktu nałożenia na stronę skarżącą opłaty poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w niniejszej sprawie organ może pobrać opłatę. Sąd nie stwierdził zatem naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło