II GSK 518/25
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-07-10
Skład orzekający: Marcin Kamiński, Andrzej Skoczylas, Monika Krzyżaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata za czynności wykonywane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, obejmujące analizę dokumentacji w celu wydania postanowienia uzgadniającego projekt decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, powinna być ustalana wyłącznie w przypadku, gdy czynności te wykraczają ponad standardowe koszty związane z wydaniem rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji błędnie wykładnię art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, przyjmując, że opłacie podlegają jedynie czynności "ponadstandardowe". Sąd NSA stwierdził, że termin "inne czynności" obejmuje wszelkie koszty związane z nadzorem sanitarnym, w tym analizę dokumentacji i wydanie rozstrzygnięcia, niezależnie od tego, czy są one standardowe, czy wyjątkowe. Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i rozporządzenie wykonawcze stanowią przepisy szczególne względem Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie kosztów.Stan faktyczny
Gmina Limanowa wniosła o uzgodnienie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (budowa sieci kanalizacji sanitarnej). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił opłatę w wysokości 400 zł za analizę dokumentacji w celu opracowania postanowienia uzgadniającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów obu instancji, uznając, że opłata może być pobierana tylko za czynności "ponadstandardowe". Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu sanitarnego.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, oddalił skargę Gminy Limanowa i zasądził od Gminy Limanowa na rzecz Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 924/24 w sprawie ze skargi Gminy Limanowa na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr NS.906.13.2024 w przedmiocie opłaty za czynności wykonywane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od Gminy Limanowa na rzecz Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z 6 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 924/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy Limanowa na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 19 kwietnia 2024 r., znak: NZ.906.13.2024 w przedmiocie opłaty za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz Gminy Limanowa kwotę 190 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
6 lutego 2024 r. Wójt Gminy Limanowa wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej o uzgodnienie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "budowa sieci kanalizacji sanitarnej o długości 980 mb w miejscowości Kłodne i Męcina - etap 1".
Postanowieniem z 19 lutego 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Limanowej uzgodnił pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych przedstawiony przez Wójta Gminy Limanowa projekt decyzji bez zastrzeżeń.
Decyzją z 13 marca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Limanowej ustalił opłatę w wysokości 400 zł za czynności wykonywane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego polegające na analizie dokumentacji w celu opracowania postanowienia z 19 lutego 2024 r. dotyczącego uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie sieci kanalizacji sanitarnej. Decyzja wydana została na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 416; dalej: u.p.i.s.) natomiast wysokość opłaty ustalono na podstawie § 2-6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 r., nr 36, poz. 203) oraz zarządzenia nr 2/2024 z 19 lutego 2024 r. Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Limanowej w sprawie wysokości opłat za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego.
Decyzją z 19 kwietnia 2024 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 36 ust. 1 u.p.i.s. za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Powyższe oznacza, że opłaty za badania laboratoryjne i inne czynności są pobierane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej od podmiotów, które podlegają zapobiegawczemu nadzorowi sanitarnemu, w związku z planowaną działalnością oraz są zobowiązane, w trakcie prowadzenia tej działalności, do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. W przedmiotowej sprawie podmiotem zobowiązanym do przestrzegania wymagań higienicznych i sanitarnych dotyczących ww. zamierzenia inwestycyjnego jest inwestor - Gmina Limanowa.
Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że sprawa wszczęta wnioskiem Gminy Limanowa o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, w tym również uzgodnienie projektu decyzji pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, zgodnie z art. 3 pkt 1a u.p.i.s. należy do zadań wykonywanych w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, o których mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał konkretne dokumenty, które podlegały analizie, a w konkluzji stanowiły podstawę do wydania merytorycznego stanowiska w sprawie. Do czynności tych w przedmiotowej sprawie zaliczono kontrolę kompletności przedłożonej do wniosku dokumentacji oraz jej analizę i ocenę, tj.: analizę projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego znak: GP.6733.2.2024, załącznika graficznego nr 2 (mapa) oraz załącznika nr 1 - Warunki zabudowy oraz warunki analizy urbanistyczno-architektonicznej, które zawierają ustalenia dotyczące rodzaju i funkcji zabudowy oraz warunki i szczegółowe zasady zabudowy i zagospodarowania terenu wynikające z analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, a także przepisów odrębnych. W ocenie organu odwoławczego koszty związane z wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie zostały szczegółowo wskazane i opisane, co spełnia wymogi dla ustalenia opłaty. Opłaty za wykonywanie czynności w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego są naliczane i pobierane za każdą czynność i nie ma tu znaczenia, tak jak w bieżącym nadzorze sanitarnym, czy zostało stwierdzone naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych.
W skardze skierowanej do WSA w Krakowie Gmina Limanowa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z 6 listopada 2024 r. WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, że materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 36 ust 1 u.p.i.s., zgodnie z którym za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania.
Sąd podkreślił, że zawarte w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. sformułowanie: "badania laboratoryjne oraz inne czynności" należy traktować rozdzielnie, gdyż "inne czynności" nie muszą być wykonywane tylko w związku z badaniami laboratoryjnymi, czy też innymi czynnościami specjalistycznymi, nie stanowiącymi badań laboratoryjnych, ale wymagającymi specjalistycznej wiedzy i dodatkowego nakładu sił i środków ze strony organów inspekcji sanitarnej, tak jak to podnosi skarżący. Czynności te dotyczą szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w "merytorycznym związku", czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego.
W niniejszej sprawie w decyzji wskazano, że opłata obejmuje "analizę dokumentacji w celu opracowania rozstrzygnięcia w postaci postanowienia", nie wskazano natomiast aby podjęte w tym zakresie czynności wykraczały ponad standardowe koszty związane w wydaniem konkretnego rozstrzygnięcia. Tymczasem, jak wskazuje się w orzecznictwie, muszą to być koszty, które powstały wyjątkowo. Nie można natomiast żądać od strony zwrotu kosztów za samo opracowanie i wydanie rozstrzygnięcia, oczywistym jest przy tym, że wydanie rozstrzygnięcia nie jest możliwe bez co najmniej uprzedniej analizy dokumentacji, zatem jest to podstawowa, a nie ponadstandardowa czynność w każdym postepowaniu administracyjnym, bez której wydania rozstrzygnięcia w sprawie nie można uznać za prawidłowe.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, zostały sporządzone w sposób wadliwy, bowiem adresat tej decyzji jest pozbawiony możliwości zapoznania się z rozstrzygnięciem w sprawie oraz motywami, jakimi kierował się organ rozpoznając sprawę uznając podjęte czynności za ponadstandardowe. W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji zawierają istotne wadliwości, które wymuszają wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, wykluczają możliwość ich merytorycznej oceny w postępowaniu sądowym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie, w której zarzucił:
1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 36 ust. 1 u.p.i.s. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że na podstawie wskazanego przepisu prawa opłacie za czynności wykonywane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego podlegać powinny tylko tego typu czynności, które wykraczają ponad standardowe koszty (koszty, które powstały wyjątkowo) związane z wydaniem konkretnej decyzji (postanowienia);
2) art. 36 ust. 1 u.p.i.s. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że czynności polegające na kontroli i analizie dokumentacji (w tym jej kompletności) złożonej w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 106 k.p.a. w sprawie uzgodnienia decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego pod względem higienicznym i zdrowotnym, nie mieszczą się w pojęciu "innych czynności" o jakich mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s., gdyż nie wykraczają ponad standardowe koszty, a co za tym idzie nie generują kosztów, do których uiszczenia zobowiązana może być strona postępowania.
2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi skarżącej Gminy i uchylenie decyzji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej szczebla powiatowego i wojewódzkiego w związku z przyjętą przez sąd I instancji wykładnią art. 36 ust. 1 u.p.i.s., pomimo, że wskazany przepis nie uzależnia ustalenia opłaty w nadzorze zapobiegawczym od spełnienia jakichkolwiek dodatkowych warunków przy wykonywaniu "innych czynności", ani też nie precyzują takiego warunku przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 36 ust. 4 u.p.i.s., stanowiące wspólnie rozwiązanie systemowe.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Gminy Limanowa wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
W związku z niestwierdzeniem określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, uznając, że wywiedziona skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Jako uzasadnione należało ocenić zarzuty naruszenia prawa materialnego (pkt 1.1 i 1.2 petitum skargi kasacyjnej), koncentrujące się wokół wykładni i weryfikacyjnego zastosowania przez kontrolowany Sąd Wojewódzki przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (u.p.i.s.).
Należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie organu, że Sąd a quo dokonał błędnej wykładni art. 36 ust. 1 u.p.i.s. przez nieuwzględnienie w procesie rekonstrukcji znaczenia normatywnego tego przepisu argumentów natury systemowej w zakresie związku merytorycznego oraz funkcjonalnego jego treści z innymi regulacjami wynikającymi z ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 36 ust. 4 tej ustawy oraz art. 262-263 k.p.a.
Przeprowadzając proces weryfikacyjnej wykładni, kontrolowany Sąd Wojewódzki nie dostrzegł, że zgodnie z art. 36 u.p.i.s. ustawową zasadą ponoszenia kosztów za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego jest odpłatność tego rodzaju badań i czynności podejmowanych w ramach nadzoru sanitarnego, która obciąża osoby lub jednostki organizacyjne obowiązane do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zasadniczy wyjątek od powyższej zasady, dotyczący bieżącego nadzoru sanitarnego (zob. art. 4 u.p.i.s.), wynika z art. 36 ust. 2 u.p.i.s. Nie można także nie zauważyć, że pewne modyfikacje powyższej zasady wynikają także z art. 36 ust. 2a-3a u.p.i.s.
W przedmiotowej sprawie istotne jest to, że w odniesieniu do badań oraz innych czynności (niezależnie od ich rodzaju lub charakteru oraz jurysdykcyjnego albo niejurysdykcyjnego typu postępowania administracyjnego) podejmowanych w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego (zob. art. 3 u.p.i.s.) wskazana wyżej zasada odpłatności zachowuje zastosowanie w pełnym zakresie, w tym także co do badań i innych czynności wykonywanych organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w procedurze uzgadniania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych (art. 3 pkt 1a u.p.i.s.), która na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 2a ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 106 k.p.a. została przeprowadzona przez skarżący kasacyjnie organ w związku z zainicjowanym przez stronę skarżącą postępowaniem w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego w zakresie sieci kanalizacji sanitarnej.
Problematyczny i sporny w sprawie okazał się zakres badań i innych czynności zapobiegawczego nadzoru sanitarnego (zob. art. 3 pkt 1a u.p.i.s.), z którym wiąże się obowiązek uiszczenia opłat za badania i inne czynności tego nadzoru, w wysokości kosztów ich wykonania.
W tym przedmiocie zasadniczo można i trzeba zgodzić się z poglądem, że w zakresie kosztów "innych czynności" wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego mogą mieścić się koszty postępowania administracyjnego, rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z procesem wydania postanowienia lub decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 4.04.2008 r., II OSK 366/07; wyrok z 16.12.2008 r., II OSK 1645/07; wyrok NSA z 28.01.2015 r., II OSK 1546/13, LEX nr 1769896; wyrok NSA z 30.05.2016 r., II OSK 2281/14, LEX nr 2083477; wyrok NSA z 18.01.2017 r., II OSK 1071/15, LEX nr 2249356; por. także: wyrok NSA z 16.09.2009 r., II OSK 1374/08; wyrok NSA z 27.03.2009 r., II OSK 449/08; wyrok NSA z 1.07.2009 r., II OSK 1077/08), albowiem termin "inne czynności", o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s., nie został ograniczony jedynie do czynności o charakterze badawczym, analityczno-sanitarnym lub kontrolnym, lecz jego zakresem objęto wszelkie czynności (w tym techniczno-procesowe, wyjaśniające, dokumentacyjne), jeżeli tylko wykazują one związek z celami i zakresem wykonywanego nadzoru sanitarnego (np. w postępowaniu incydentalnym zmierzającym do uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych).
Pogląd ten znajduje swoje potwierdzenie także w treści przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 36, poz. 203), które wyraźnie nakazują zaliczyć w poczet kosztów nie tylko średnie wynagrodzenie pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych wykonujących badania laboratoryjne lub inne czynności, koszty materiałowe, koszty podróży służbowych pracowników lub przeciętne koszty związane z działalnością rzeczoznawców do spraw sanitarnohigienicznych (tzw. koszty bezpośrednie, o których mowa w § 3 ww. aktu), lecz także koszty samej działalności stacji sanitarno-epidemiologicznych poniesione w związku z wykonaniem konkretnego badania laboratoryjnego oraz innej czynności, obejmujące: 1) średnie wynagrodzenie pracowników administracji i obsługi wraz z pochodnymi od wynagrodzenia; 2) koszty usług pocztowych, telekomunikacyjnych i pralniczych; 3) koszty zużytej energii elektrycznej, wody i gazu; 4) koszty zakupu, zużycia i konserwacji aparatury i sprzętu laboratoryjnego; 5) koszty transportu (tzw. koszty pośrednie, wskazane w § 4 ww. aktu). Z powyższej regulacji wynika zatem, że zakres obowiązku ponoszenia kosztów wykonania badań laboratoryjnych oraz innych czynności jest względnie szeroki, obejmując w istocie całość zasadniczych kosztów działalności stacji sanitarno-epidemiologicznych, o ile tylko wykazują one związek z wykonywaniem zadań z zakresu nadzoru sanitarnego.
Nie można zatem zgodzić się z zaakceptowanym przez kontrolowany Sąd Wojewódzki zbyt ogólnym i pozbawionym szerszego uzasadnienia stanowiskiem, które dokonuje nieznajdującego podstaw normatywnych zróżnicowania kategorialnego "innych czynności", o których mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s., przez wydzielenie niepodlegających opłacie kosztów czynności "standardowych" oraz podlegających jej czynności "ponadstandardowych" ("które wykraczają ponad standardowe koszty związane w wydaniem konkretnej decyzji" i które "powstały wyjątkowo" – tak NSA w wyroku z 20.04.2023 r., II OSK 1360/20, LEX nr 3609035). W świetle art. 36 ust. 1 u.p.i.s. w zw. z § 3 i § 4 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 marca 2010 r. brak jest podstaw do wyłączenia z zakresu "innych czynności" podlegających opłacie typowych czynności procesowych związanych z postępowaniem wyjaśniającym (w tym związanych z zebraniem, rozważeniem i oceną całego materiału dowodowego) oraz przygotowaniem, wydaniem i doręczeniem orzeczenia (aktu) administracyjnego, jeżeli wydanie tego orzeczenia (aktu) stanowi formę wykonywania nadzoru sanitarnego (zob. np. art. 3 pkt 1a u.p.i.s. – "uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych" jako forma zapobiegawczego nadzoru sanitarnego).
Dodatkowo należy uwzględnić, pominięte w dotychczasowym orzecznictwie, zagadnienie relacji regulacji szczególnej wynikającej z przepisów art. 36 u.p.i.s. oraz ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 marca 2010 r. do wynikających z art. 262 i 263 k.p.a. ogólnych zasad ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez stronę. Analiza porównawcza treści powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że ww. przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenia wykonawczego stanowią leges speciales względem regulacji kodeksowej, a zatem nie ma podstaw do przenoszenia na grunt spraw z zakresu nadzoru sanitarnego kodeksowych zasad rozdziału kosztów postępowania między organ i strony. W odniesieniu do postępowań administracyjnych niejurysdykcyjnych ustawodawca przewiduje również inne szczególne regulacje w zakresie ponoszenia kosztów za wydawanie opinii, dokonywanie uzgodnień lub podejmowanie innych czynności z zakresu nadzoru sanitarnego (zob. np. art. 24 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 7 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko).
W związku z powyższym błędna okazała się ocena kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego, który uznał, że organy pierwszej i drugiej instancji – pomimo szczegółowego wskazania w uzasadnieniach wydanych decyzji określonych rodzajów "innych czynności", w tym czynności procesowych, podjętych w toku incydentalnego postępowania wyjaśniającego (zob. art. 106 § 4 k.p.a.) oraz przypisanych do nich wartości kosztów bezpośrednich i pośrednich – nie wyjaśniły, "aby podjęte w tym zakresie czynności wykraczały ponad standardowe koszty związane z wydaniem konkretnego rozstrzygnięcia".
Stwierdzenie zasadności zarzutów poddanych wyżej ocenie było wystarczające do uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona przez Sąd a quo dla potrzeb uchylenia zaskarżonego wyroku oraz prawomocnego i ostatecznego oddalenia skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło