III SA/Kr 1059/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 2017 r. sprzeciwu J. K. w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącego J. K. adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Izba Adwokacka wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącego adwokat E. M. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Ustanowiony pełnomocnik w dniu 12 kwietnia 2017 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2017 r. Pismem z dnia 27 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł o wyznaczenie innego adwokata, który sporządzi skargę kasacyjną od wydanego przez Sąd wyroku. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem o zmianę pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że zgodnie z art. 249a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż przyznane przez sąd prawo pomocy rozciąga się na pełen tok postępowania sądowoadministracyjnego i w przypadku wyznaczenia przez korporację prawniczą pełnomocnika oraz podjęcia przez niego działań, stanowi to wykonanie wydanego przez sąd postanowienia o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Tym samym skarżący nie może ubiegać się o ponowne ustanowienie pełnomocnika, gdyż prawo to zostało niejako skonsumowane. Ponadto zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, nie może prowadzić do ponownego rozpoznawania tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta. W przypadku więc gdy strona, której przyznano prawo pomocy, zwróci się z ponownym wnioskiem pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe (por. postanowienia NSA: z 29 października 2015 r., II OZ 1021/15; z 18 marca 2011 r., I OZ 165/11; z 30 kwietnia 2009 r., II OZ 374/09; z 25 czerwca 2008 r., I OZ 460/08; z 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05). Należy podkreślić, że w kwestiach sposobu reprezentacji i współpracy pełnomocnika z jego mandantem właściwa jest wyłącznie konkretna korporacja prawnicza. To bowiem organ samorządu zawodowego wyznacza imiennie pełnomocnika na podstawie postanowienia referendarza sądowego lub sądu, który przyznał stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy w takim zakresie. Tym bardziej referendarz sądowy lub sąd nie mogą ingerować w sytuacji, gdy stronie nie odpowiada sposób reprezentowania jej przez wyznaczonego pełnomocnika. Powyższe oznacza, że prawomocne orzeczenie wydane w przedmiocie prawa pomocy wyklucza rozpoznanie przez referendarza sądowego lub Sąd następnego wniosku złożonego w tym samym postępowaniu sądowoadministracyjnym przez tę samą stronę, w tym samym zakresie, opartego na tych samych podstawach faktycznych. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, w której prawo pomocy zostało przyznane skarżącemu na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2016 r. w zakresie ustanowienia adwokata i prawo to nie zostało w toku postępowania cofnięte. Wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką osoby profesjonalnego pełnomocnika stanowiło wykonanie tegoż postanowienia. Referendarz sądowy prawidłowo zatem uznał, że rozpoznanie przez Sąd następnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zbędne i postępowanie z tego wniosku należało umorzyć na podstawie art. 249a p.p.s.a., określającego, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Na skutek wydania postanowienia, przewidziane przez ustawodawcę uprawnienie strony do żądania przyznania prawa pomocy zostało już wyczerpane. Nie ma więc żadnych podstaw do zmiany tego postanowienia przez Sąd przez wyznaczenie po raz kolejny pełnomocnika. W omawianym zakresie ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania jakichkolwiek odstępstw. Skoro sprawa dotycząca prawa pomocy została już rozstrzygnięta, to nie może być ponownie rozpoznawana, co rzutuje na bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 27 kwietnia 2017 r. Jeśli natomiast strona, dla której pełnomocnik został ustanowiony, jest niezadowolona z podejmowanych przez niego działań, może zwrócić się z wnioskiem o jego zmianę do właściwego organu samorządu zawodowego, tj. do Okręgowej Rady Adwokackiej. Niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie uprawnia natomiast Sądu do zmiany osoby pełnomocnika, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do zmiany osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką. Sąd wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, wskazane w art. 253 § 1 p.p.s.a., po spełnieniu przez skarżącego przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika, w tym również nowego (kolejnego) pełnomocnika, należy do właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej, co wynika z treści art. 253 § 1 i 2 p.p.s.a. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 2 czerwca 2017 r., o czym orzekł jak w sentencji.