III SA/Kr 1085/09

WyrokWSA w Krakowie2011-04-12

Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Dorota Dąbek, Grażyna Danielec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy, wydane w sytuacji, gdy Rada Gminy odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody jest zgodne z prawem, ponieważ Wojewoda miał podstawę prawną do jego wydania w sytuacji, gdy Rada Gminy, mimo wezwania, nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy z powodu utraty prawa wybieralności. Odmowa stwierdzenia wygaśnięcia mandatu przez Radę Gminy nie stanowi realizacji wymogu ustawowego i nie uniemożliwia Wojewodzie wydania zarządzenia zastępczego. Ponadto, zarzut uniemożliwienia Wójtowi złożenia wyjaśnień jest nieuzasadniony, gdyż obowiązek ten spoczywa na Radzie Gminy, a nie na Wojewodzie w postępowaniu nadzorczym.
Stan faktyczny
Wojewoda wezwał Radę Gminy do podjęcia uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy z powodu utraty prawa wybieralności wskutek prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne. Rada Gminy odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. W związku z tym Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu. Wójt Gminy złożył skargę na to zarządzenie, zarzucając naruszenie przepisów o umożliwieniu złożenia wyjaśnień oraz nierozstrzygnięcie wniosku o zawieszenie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy A na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia 28 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy A skargę oddala wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2011r. Pismem z dnia 25 marca 2009r., znak: [...] Wojewoda wezwał Radę Gminy A do podjęcia uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy A S. N. Zdaniem organu nadzoru, stwierdzenie wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy A winno nastąpić w związku z utratą przez nią prawa wybieralności do pełnienia funkcji wójta (biernego prawa wyborczego) wskutek wydania przez Sąd Rejonowy prawomocnego wyroku, którym warunkowo umorzono na okres próby wynoszący dwa lata postępowanie karne przeciwko S. N. oskarżonej o przestępstwa z art. 270 § 1 Kodeksu karnego zw. z art. 91 § 1 Kodeksu karnego, tj. o czyny ścigane z oskarżenia publicznego. W dniu [...] 2009r. Rada Gminy A podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy A Pani S. N., w której odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Rada Gminy A nie podjęła zatem uchwały, na skutek której nastąpiłoby wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy A. Pismem z dnia 19 sierpnia 2009r. nr [...] Wojewoda poinformował Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o konieczności wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy A S. N. z powodu utraty prawa wybieralności (biernego prawa wyborczego). W dniu 28 sierpnia 2009r. Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze nr [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy A Pani S. N. Zarządzenie zastępcze zostało wydane na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w związku z art. 26 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. nr 113, poz. 984 z późn. zm.) oraz w związku z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003r. nr 159, poz. 1547 z późn. zm.). W § 1 zarządzenia zastępczego Wojewoda stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy A na skutek utraty prawa wybieralności wobec wydania w stosunku do S. N. w dniu 28 maja 2008r. wyroku przez Sąd Rejonowy II Wydział Karny w sprawie o sygn. akt [...] warunkowo umarzającego postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W uzasadnieniu swojego zarządzenia zastępczego Wojewoda wyjaśnił, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, wygaśnięcie mandatu wójta następuje w wyniku utraty prawa wybieralności. Z kolei zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw nie mają prawa wybieralności do rady gminy osoby, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Stosownie zaś do przepisu art. 3 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, prawo wybieralności do pełnienia funkcji wójta mają osoby posiadające prawo obieralności do rady gminy. Organ nadzoru wskazał, iż prawomocnym wyrokiem Sąd Rejonowy warunkowo umorzył na okres próby wynoszący dwa lata postępowanie karne przeciwko S. N. oskarżonej o przestępstwa z art. 270 § 1 Kodeksu karnego zw. z art. 91 § 1 Kodeksu karnego, tj. o czyny ścigane z oskarżenia publicznego. Wojewoda Małopolski stwierdził, iż stosownie do przepisu art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta Rada Gminy A winna była, po uprzednim umożliwieniu Wójtowi Gminy złożenia wyjaśnień, stwierdzić w drodze uchwały wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. W związku z tym, iż Rada Gminy A nie podjęła, pomimo wezwania, w przepisanym terminie uchwały, na skutek której nastąpiłoby wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy A, Wojewoda uznał, iż wydanie zarządzenia zastępczego stało się konieczne. Pismem z dnia 30 września 2009r. Wójt Gminy A S. N. wniosła skargę na powyższe zarządzenie zastępcze Wojewody zarzucając mu naruszenie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta poprzez uniemożliwienie jej złożenie wyjaśnień przed organem nadzoru. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 98 i art. 99 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozstrzygnięcie jej wniosku o zawieszenie postępowania w przedmiocie wydania zarządzenia zastępczego z uwagi na toczące się przed Prezydentem RP postępowanie o ułaskawienie oraz toczące się przed Sądem Okręgowym postępowanie wznowieniowe. Skarżąca nie zgadza się z treścią zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Podniosła, iż od momentu poinformowania Przewodniczącego Rady Gminy A o fakcie warunkowego umorzenia postępowania karnego nie miała szansy złożenia wyjaśnień na forum Rady Gminy odnośnie przyczyn, które stały się podstawą wydania orzeczenia sądowego warunkowo umarzającego postępowanie karne. Mimo wielokrotnych sesji, Rada nigdy nie umożliwiła skarżącej złożenie stosownych wyjaśnień, mimo że pismem z dnia 12 stycznia 2009r. zwróciła się do Przewodniczącego Rady Gminy A z wnioskiem o umożliwienie ich złożenia. Skarżąca stwierdziła, iż wprawdzie z uwagi na brzmienie przepisów ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza, prezydenta miasta niejednokrotnie w doktrynie prawa podkreśla się, że wysłuchanie ma charakter wyłącznie formalny, to jednak jej zdaniem racjonalny ustawodawca wprost określił, iż tego rodzaju wysłuchanie winno nastąpić. W związku z tym skarżąca uważa, iż skoro przed Radą Gminy nie doszło do złożenia przez nią wyjaśnień, to Wojewoda winien był umożliwić jej ich złożenie w procedurze wydawania zarządzenia zastępczego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi organ nadzoru stwierdził, iż w ustawie o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta zapewniono wójtowi możliwość złożenia wyjaśnień przed podjęciem przez radę uchwały stwierdzającej wygaśnięcie jego mandatu. Uprawnienie to zostało jednak ograniczone do przypadków, które wymagają przeprowadzenia pewnych ustaleń faktycznych, gdzie wyjaśnienia wójta mogą mieć istotne znaczenie dla tych ustaleń. Jednakże w niniejszej sprawie przyczyną wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego był prawomocny wyrok sądu, a tym samym zdaniem organu nadzoru, złożenie wyjaśnień nie miałoby wpływu na jej wynik. Wojewoda stwierdził nadto, że złożenie wyjaśnień przed radą gminy jest jedynie uprawnieniem fakultatywnym. Natomiast z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż skarżąca kilkukrotnie nie stawiała się na sesje, których porządek obrad dotyczył przedmiotowej sprawy i gdzie mogła złożyć stosowne wyjaśnienia. Organ nadzoru nie zgodził się również z zarzutem, że postępowanie nadzorcze prowadzone w niniejszej sprawie winno zostać zawieszone ze względu na toczące się postępowanie o ułaskawienie. Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 97 § 1 ust. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w przypadku, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem organu nadzoru, takie przesłanki w niniejszej sprawie nie zachodziły. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 9 grudnia 2010r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączyć niniejszą sprawę oraz sprawy III SA/Kr 1084/09 ze skargi Gminy A oraz III SA/Kr 1086/09 ze skargi S. N., do wspólnego rozpoznawania pod sygnaturą III SA/Kr 1084/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w pierwszej kolejności przedmiotem badania Sądu była kwestia dopuszczalności złożonej w niniejszej sprawie skargi Wójta Gminy A na zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy A. Zgodnie z art. 98 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm., zwanej dalej u.s.g.), jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806) oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, obsadzenia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. Ustęp 3 tego przepisu przewiduje, że przepis art. 98 stosuje się odpowiednio, z tym że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze. Uwzględniając treść przytoczonych powyżej przepisów należy stwierdzić, że zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu Wójta podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia (art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym). Z kolei zgodnie z art. 98 ust. 3 tego artykułu, do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone, a podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. Skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze organu nadzoru powinna być poprzedzona podjęciem stosownej uchwały lub zarządzenia - w przeciwnym bowiem razie jest ona niedopuszczalna (por. A. Gill, glosa do postanowienia NSA z dnia 30 listopada 2005r., II OSK 290/05, OSP 2007, nr 1, poz. 6). W niniejszej sprawie skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia 28 sierpnia 2009r. o wygaśnięciu mandatu Wójta Gminy A wniósł Wójt Gminy A. Wobec treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody, które dotyczyło wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy A, Wójt ten jest "organem którego dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze" w rozumieniu art. 98 ust. 3 u.s.g. Jest on zatem podmiotem "uprawnionym do decydowania o zaskarżeniu rozstrzygnięcia nadzorczego do sądu administracyjnego" (por. pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z 10 marca 2009r., II OSK 344/09, przyjmujący uprawnienia każdego z organów gminy do skutecznego wnoszenia skargi do sądu administracyjnego). W niniejszej sprawie skargę poprzedziło zarządzenie nr [...] Wójta Gminy A z dnia 29 września 20 z dnia 28 sierpnia 2009r., dopełniono zatem wymogów formalnych poprzedzających jej wniesienie, przewidzianych w cytowanym powyżej art. 98 ust. 3 u.s.g. w związku z art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Należy zatem uznać, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna i podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 145, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody jest zgodne z prawem. Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. nr 113, poz. 984 z późn. zm.) wygaśnięcie mandatu wójta/burmistrza/prezydenta następuje wskutek utraty prawa wybieralności. Art. 3 ust. 2 tej ustawy stanowi, że prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) ma każdy obywatel polski posiadający prawo wybieralności do rady gminy, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat, z tym że kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje. Z kolei art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003r. nr 159, poz. 1547 z późn. zm.) stwierdza, że prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) przysługuje osobie mającej prawo wybierania do danej rady. Nie mają go natomiast między innymi osoby wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego (art. 7 ust. 2 pkt 2 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw). Wobec S. N. został wydany wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 28 maja 1998r., sygn. akt [...], warunkowo umarzający postępowanie karne za przestępstwo umyśle ścigane z oskarżenia publicznego. Wobec powyższego S. N., w świetle powołanych powyżej przepisów, utraciła prawo wybieralności, co spowodowało wygaśnięcie jej mandatu wójta. W takim przypadku, zgodnie art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, rada gminy winna stwierdzić wygaśnięcie mandatu wójta w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Jak wynika z akt sprawy, Rada Gminy A w dniu [...] 2009r. podjęła uchwałę, w której odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy A S. N. Tym samym należy stwierdzić, że Rada Gminy A nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu wójta. W sytuacji, gdy organ gminy wbrew obowiązkowi nie podjął prawnie nakazanych działań, obowiązkiem ustawowym wojewody było wydanie zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1 wojewoda, po zawiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze, a zatem wydanie takiego zarządzenia ma charakter obligatoryjny. W sytuacji wydania prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, ustawowa procedura stwierdzenia wygaśnięcia mandatu musi być przeprowadzona. Warunkiem skutecznego wydania zarządzenia zastępczego jest uprzednie wezwanie rady gminy do podjęcia odpowiedniej uchwały w terminie 30 dni, a następnie powiadomienie przez wojewodę ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Wymogi te zostały spełnione w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 25 marca 2009r. Wojewoda wezwał Radę Gminy A do podjęcia uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Gminy A. Następnie, wobec nie podjęcia przez Radę Gminy A przedmiotowej uchwały stwierdzającej wygaśnięcia mandatu, Wojewoda zawiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o konieczności wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy A. W ocenie Sądu Wojewoda miał zatem podstawę prawną do wydania zarządzenia zastępczego. Przepis art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym daje wojewodzie uprawnienie do żądania podjęcia uchwały przez radę gminy w przypadku, gdy wbrew obowiązkowi wynikającemu z powołanych w nim ustaw, rada nie podejmuje uchwały o wygaśnięciu mandatu wójta. Wezwanie wojewody rada winna wykonać w terminie 30 dni. Wskazany art. 98a ust. 2 ustawy przewiduje, iż w razie bezskutecznego upływu 30-sto dniowego terminu wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. Z treści tego przepisu, jak również z istoty nadzoru sprawowanego przez wojewodę, którego kryterium stanowi zgodność z prawem, wynika, że zarządzenie zastępcze wojewoda wydaje zarówno w przypadku, gdy rada nie podejmuje uchwały, jak i wówczas, gdy akt wydany przez radę w wyniku wezwania wojewody nie spełnia żądania organu nadzoru, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Podjęcie przez Radę Gminy A uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu wójta, ale odmawiające stwierdzenia wygaśnięcia tego mandatu, nie stanowi realizacji powyżej wskazanego wymogu ustawowego i nie uniemożliwia wojewodzie wydania zarządzenia zastępczego. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela w tym zakresie poglądy wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zarządzenie zastępcze wojewoda wydaje zarówno w przypadku, gdy rada nie podejmuje uchwały, jak i wówczas, gdy akt wydany przez radę w wyniku wezwania wojewody nie spełnia żądania organu nadzoru (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2005r., OSK 1196/04). Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela także pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wydanie zarządzenia zastępczego w trybie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym nie jest uzależnione od uprzedniego stwierdzenia w trybie nadzoru nieważności uchwały rady podjętej sprzecznie z wezwaniem (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2005r., OSK 1196/04). Nieuzasadniony jest także podniesiony w skardze zarzut uniemożliwienia S. N. złożenia wyjaśnień. Sformułowany w art. 190 ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw wymóg umożliwienia złożenia wyjaśnień skonstruowany został jako poprzedzający podjęcie przez radę gminy uchwały o wygaśnięciu mandatu wójta. Jak podkreśla się w orzecznictwie, złożenie przez wójta wyjaśnień przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu jego mandatu jest jedynie uprawnieniem wójta wiążącym się ściśle z obowiązkiem spoczywającym na radzie gminy wydania takiej uchwały najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2010r., II OSK 1563/10 oraz wyrok WSA w Białymstoku z 15 marca 2005r., II SA/Bk 803/04). Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela zatem pogląd, że ten obowiązek ustawowy jest adresowany do rady gminy, a nie wojewody, który w przypadku niewywiązania się rady z obowiązku podjęcia stosowanej uchwały o wygaśnięciu mandatu wójta – ma prawo wezwać organ gminy do jej podjęcia w terminie 30 dni, a po bezskutecznym upływie tego terminu - wydać stosowne zarządzenie zastępcze. Sąd nie podziela zatem prezentowanych w starszym orzecznictwie poglądów, że uprawnienia i obowiązki rady gminy przechodzą wtedy na wojewodę, a zatem także wojewoda powinien umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2007r., II SA/Wa 2379/06). Kompetencje wojewody mają charakter samoistny, wynikają z tego, że jest on organem nadzoru nad gminą. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie, że prawa i obowiązki wojewody są pochodne od rady gminy, i że z tego powodu obciążają wojewodę te same obowiązki, które ciążyły uprzednio na radzie gminy. Nieuzasadniony jest również zarzut skargi, że postępowanie nadzorcze prowadzone w niniejszej sprawie winno było ulec zawieszeniu ze względu na toczące się postępowanie o ułaskawienie oraz wniosek o wznowienie. Te postępowania nie stanowią przesłanki zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 97 § 1 ust. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (stosowanym w postępowaniu nadzorczym odpowiednio, zgodnie z art. 91 ust. 5 u.s.g.), nie są bowiem zagadnieniami wstępnymi w rozumieniu tego przepisu. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż wobec zaistnienia przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta tj. utraty prawa wybieralności (biernego prawa wyborczego) wskutek wydania prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, w sytuacji braku właściwego działania po stronie organów gminy, zaskarżone zarządzenie zastępcze jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oddalił skargę. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło