III SA/Kr 1147/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2015 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] Starosta orzekł "odmówić zwrotu (wydania)" R. P. prawa jazdy kat. C, C+E, D, D+E nr [...] wydanego przez Starostę. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał na wyrok Sądu Rejonowego sygn. akt [...] orzekający wobec R. P. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. C, C+E, D, D+E na okres trzech lat, przy czym na poczet orzeczonego środka karnego zaliczono okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 31 października 2013 r. W związku z powyższym wyrokiem Starosta decyzją z dnia [...] 2014 r. cofnął R. P. uprawnienie do kierowania pojazdami kat. A, B, B+E na okres od dnia 31.10.2013 r. do dnia 31.10.2016 r. Starosta odrębnymi decyzjami z dnia [...] 2014 r. skierował R. P. na badania psychologiczne i badania lekarskie. Po przeprowadzeniu badań zostały wydane orzeczenia – orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami oraz orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których jest wymagane posiadanie prawa jazdy kat. A, B, C, D, B+E, C+E, D+E. Od orzeczenia lekarskiego R. P. odwołał się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który podtrzymał orzeczenie lekarskie organu I instancji. Datę ponownego badania lekarskiego ustalono na 15 kwietnia 2015 r. w Ośrodku Medycyny Pracy. Orzeczeniem lekarskim z OMP stwierdzono brak przeciwskazań do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kat. A1, A2, A, AM, B1, B, B+E, T, C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E. Wnioskiem z dnia 25 maja 2015 r. R. P. wystąpił o rozdzielenie i zwrot prawa jazdy kategorii C, C+E, D,D+E nieobjętych zakazem - zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego. Starosta uznał, że prawo jazdy nie może być wydane R. P., gdyż – zdaniem tego organu - w trakcie obowiązywania zakazu nałożonego wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 22 stycznia 2014 r. R. P. nie może prowadzić pojazdów mechanicznych także kat. C, C+E, D, D+E w związku z zakazem wprowadzonym przez ustawodawcę – zgodnie z art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Organ zaznaczył, że stosownie do tej ustawy, dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy kat. C, D jest spełnienie wymagań określonych dla prawa jazdy kat. B oraz dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy kat. C+E, D+E jest spełnienie wymagań dla kat. B,C w tym zakresie. Ponadto organ wskazał, że utrata uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, B, B+E nie jest zmianą stanu faktycznego, uprawniającą do otrzymania wtórnika dokumentu albowiem jest to zmiana uprawnień. Z wyżej wymienionych względów Starosta wydał decyzję – jak na wstępie. Od powyższej decyzji organu I instancji odwołał się R. P. wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 1 ust. 4 pkt. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na oparciu rozstrzygnięcia na przepisie regulującym pozytywne przesłanki wydania prawa jazdy w sytuacji, w której odwołujący się takich uprawnień nie utracił. Ponadto zarzucono naruszenie przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 wyżej wymienionej ustawy a także § 9 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na oparciu rozstrzygnięcia na przepisie regulującym negatywne przesłanki wydania prawa jazdy oraz określających rodzaj czynności weryfikacyjnych, jakie należy wykonać po złożeniu wniosku o wydanie prawa jazdy, które jednak nie mogą znaleźć zastosowania do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy (bez utraty uprawnień) a nie o jego wydanie. Nadto odwołujący się zarzucił naruszenie art. 18 ust 1 i 2 wyżej wymienionej ustawy o kierujących pojazdami wskazując, że przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 lipca 2015 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i podkreślił, że do wydania prawa jazdy kat. C, C+E, D, D+E konieczne jest posiadanie prawa jazdy kat. B. Wymóg ten dotyczy również osób, które ubiegają się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a w związku z tym w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kat. B prawo jazdy kat. C, C+E, D, D+E nie może zostać wydane. Ponadto Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy decyzja o odmowie wydania prawa jazdy jest decyzją związaną. Od powyższej decyzji organu II instancji R. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o jej zmianę, przez uchylenie decyzji Starosty. W skardze zarzucono naruszenie art. 11 ust 4 pkt 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na oparciu rozstrzygnięcia na przepisie regulującym pozytywne przesłanki wydania prawa jazdy w sytuacji, w której odwołujący się takich uprawnień nie utracił. Ponadto zarzucono naruszenie przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 wyżej wymienionej ustawy, a także § 9 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na oparciu rozstrzygnięcia na przepisie regulującym negatywne przesłanki wydania prawa jazdy oraz określających rodzaj czynności weryfikacyjnych, jakie należy wykonać po złożeniu wniosku o wydanie prawa jazdy, które jednak nie mogą znaleźć zastosowania do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy (bez utraty uprawnień), a nie o jego wydanie. Podobnie jak w odwołaniu zarzucono także naruszenie art. 18 ust. 1 i ust. 2 wyżej wymienionej ustawy wskazując, że przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Konsekwencją tak uregulowanych granic kontroli sądowej jest obowiązek objęcia badaniem zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego i uwzględnienia wszystkich wad prawnych tego aktu niezależnie od tego czy zostały podniesione w skardze. Oceniając zaskarżoną decyzję w tak określonych ramach Sąd doszedł do przekonania, że w toku postępowania administracyjnego organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, co musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z wyłączeniem kategorii C, C+E, D, D+E. Niespornym jest także, że w dniu 25 maja 2015 r. R. P. wystąpił o rozdzielenie "zatrzymanego prawa jazdy" i zwrot prawa jazdy kategorii C, C+E, D, D+E nieobjętych zakazem - zgodnie z tym wyrokiem Sądu Rejonowego. Sąd podkreśla, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 z późn. zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – tak stanowi art. 12 ust. 2 pkt 2, w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r., gdyż z tym dniem nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez dodanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2015 r. o odmowie zwrotu wydania prawa jazdy kategorii C, C+E, D,D+E, a także Starosta w swej decyzji z [...] 2015 r. powołali jako podstawę tego rozstrzygnięcia art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu po zmianie wprowadzonej na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), obowiązującej od dnia 25 października 2014 r. Wskazują na to uzasadnienia decyzji organów obu instancji, albowiem zmiana ta stanowi potwierdzenie stanowiska, zgodnie z którym przepis ten dotyczy nie tylko osób ubiegających się o prawo jazdy, ale także osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy – czyli osób, które uprawnienia te wcześniej posiadały. Powyższa zmiana – wbrew stanowisku organów obu instancji – nie może mieć jednak w wypadku skarżącego znaczenia, a to z tego względu, że – jak wskazano już wyżej - weszła ona w życie dopiero z dniem 25 października 2014 r., zaś wyrok Sądu Rejonowego sygn. akt [...] (którym orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C, C+E, D, D+E) zapadł w dniu 22 stycznia 2014 r. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970), przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że ustawa o kierujących pojazdami - w brzmieniu aktualnym w dacie wydania wyroku zawierającego orzeczenie wobec R. P. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C, C+E, D, D+E rozróżniała osoby ubiegające się o uprawnienie do kierowania pojazdami od osób, które takie uprawnienia posiadają. Osoby, o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy to takie, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy, czyli takie, które uprawnień takich jeszcze nie mają, a zatem przepisu tego nie stosuje się do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Bezspornym jest przy tym, że skarżący należy do grupy osób, które określone uprawnienia wcześniej już uzyskały. Świadczy o tym między innym treść wniosku skarżącego, w którym ubiegał się o rozdzielenie i "zwrot" dokumentu (w części nieobjętej zakazem), a nie o jego wydanie. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżący nie jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii C, C+E, D, D+E C, CE, zaś organy dokonały rozszerzającej wykładni cytowanych przepisów, co jest niezgodne z prawem. Powyższe stanowisko wielokrotnie wyrażane było w orzecznictwie m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 815/13, z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1490/13, z 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1522/13 i z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt ii SA/Bd 203/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 337/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 990/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Op 338/13, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1074/14 i z dnia 17.września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 136/15, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 591/15 (opubl. http:// orzeczenia.nsa.gov.pl.), które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela. Znajduje ono jednak przede wszystkim umocowanie w treści znowelizowanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które wprost rozróżniają obecnie wydanie i zwrot prawa jazdy. Mając powyższe na względzie należy uznać, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez odmowę skarżącemu zwrotu prawa jazdy kategorii C, C+E, D, D+E C, CE. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu co do wykładni i zastosowania powołanych w uzasadnieniu przepisów. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji – jak w pkt I wyroku. Na podstawie 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania – jak w pkt II wyroku.