III SA/Kr 1153/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia 26 sierpnia 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. K. kwotę 374,00zł (słownie: trzysta siedemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzję z dnia 26 sierpnia 2009 r., znak: [...], Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póżn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania A. K. z budynku nr [...] przy ul. A w K. Decyzją z dnia [...] 2009 r., znak: [...], Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, orzekł o wymeldowaniu A. K. z pobytu stałego z budynku przy ul. A w K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie o wymeldowanie A. K. z pobytu stałego w przedmiotowym budynku wszczęte zostało na wniosek A. K. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżąca nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. Do akt sprawy dołączono wyrok zaoczny Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt [...], nakazujący A. K. aby opuściła i opróżniła z wszystkich rzeczy do niej należących przedmiotowy budynek. Wnioskodawca dołączył również postanowienie Komornika Sądowego z dnia 4 lutego 2009 r. umarzające postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem była eksmisja skarżącej z przedmiotowego budynku z uwagi na fakt, że opuściła ona i opróżniła z wszystkich rzeczy budynek przy ul. A w K. Wnioskodawca wyjaśnił, że A. K. opuściła budynek przy ul. A w K. w listopadzie 2007 r., i opróżniła go ze swoich rzeczy osobistych i rzeczy codziennego użytku. A. K. przyznał, że A. K. odwiedza przedmiotowy budynek, ponieważ nadal posiada do niego klucze, jednak nigdy nie pozostaje na noc, a jej odwiedziny mają charakter krótkich wizyt. Skarżący oświadczył, że z jego inicjatywy w przedmiotowym budynku odłączono dopływ prądu, wody i gazu, wobec czego niemożliwym jest zamieszkiwanie w nim przez kogokolwiek. W dniu 9 marca 2009 r. A. K. oświadczyła do protokołu, że bezpośrednim powodem, dla którego w grudniu 2008 r. opuściła przedmiotowy budynek było zachowanie wnioskodawcy, który odłączył dopływ gazu, prądu i wody. Skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na zbliżające się mrozy opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały i nie zamieszkuje w nim do chwili obecnej. Zaznaczyła, że w przedmiotowym budynku pozostawiła swoje wszystkie rzeczy osobiste, posiada do niego swobodny dostęp oraz pomimo, iż jedynym właścicielem tego budynku jest A. K., ma zamiar ponownie zamieszkać w przedmiotowym budynku z zamiarem pobytu stałego. Organ uznał, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta, lecz nie skorzystała skutecznie, we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Organ nie dał wiary oświadczeniu skarżącej, że centrum jej spraw życiowych znajduje się nadal w miejscu zameldowania na pobyt stały, zwracając uwagę, że wcześniej składała sprzeczne ze stanem faktycznym wyjaśnienia. Oględziny budynku jednoznacznie potwierdziły fakt, że A. K. nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku z zamiarem pobytu stałego, jednak posiada do niego swobodny dostęp i przechowuje w nim niewielką część swoich rzeczy. Jednak fakt, że A. K. odwiedza jedynie przedmiotowy lokal, nie stanowi podstawy do uznania, iż jej pobyt, nosi opisane powyżej znamiona pobytu stałego. Opuszczenie miało charakter dobrowolny, była to samodzielna decyzja spowodowana warunkami panującymi w lokalu. Odwołanie od tej decyzji złożyła A. K. podnosząc, że w przedmiotowym budynku zamieszkuje ponad 20 lat i nie jest prawdą, że kiedykolwiek się z niego wyprowadziła, ani że opróżniła go ze swoich rzeczy. Nigdy nie przebywała poza domem dłużej, niż kilka dni. Oświadczyła, że uzyskała zgodę zakładu energetycznego na przyłącz oddzielnej instalacji elektrycznej. Nie jest prawdą by była wykonana jej eksmisja z przedmiotowego budynku. Zwróciła uwagę, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji brak jest informacji o wizycie pracownika pomocy społecznej w lutym 2009 r., który zastał ją w domu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej w dniu 26 sierpnia 2009 r., decyzji, znak: [...], wskazał, że wymeldowanie nie może stanowić środka eksmisyjnego i nie może służyć do wyprowadzania osób z lokalu. Wyprowadzić osobę z lokalu może komornik sądowy na podstawie prawomocnego wyroku sądu orzekającego eksmisję, która to eksmisja w stosunku do A. K. została orzeczona. Komornik Sądowy postanowieniem z dnia 4 lutego 2009 r., umorzył postępowanie egzekucyjne na wniosek A. K. Dlatego dopóki osoba mieszka w lokalu i ma do niego nieograniczony dostęp wymeldowanie nastąpić nie może, chociażby w tym budynku przebywała sporadycznie. Żaden przepis prawa nie mówi też jak długo i z jaką częstotliwością ma przebywać osoba w budynku, w którym jest zameldowana na pobyt stały. Wymeldować można osobę wtedy, gdy całkowicie, dobrowolnie i trwale lokal opuści, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do wymeldowania A. K. z przedmiotowego budynku, gdyż budynku tego nie opuściła w sposób trwały, przebywa w nim w takim zakresie i w takim czasie na jaki pozwalają jej warunki panujące w tym budynku (brak mediów). A. K. ma swobodny i nieograniczony dostęp do przedmiotowej nieruchomości, posiada tam rzeczy osobiste. Aby można było osobę wymeldować musi ona opuścić budynek i w nim nie przebywać. Taka sytuacja w niniejszej sprawie meldunkowej nie zachodzi. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył A. K., działający przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając organowi błąd w ustaleniach faktycznych będący podstawą wydanej decyzji, polegający na przyjęciu, że A. K. nie opuściła w sposób trwały przedmiotowego lokalu. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i dokonaniu tej oceny w sposób wybiórczy i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, a także pominięciu zeznań świadków i oględzin budynku. Organ pominął m.in. to, że pomimo odcięcia dopływu mediów, A. K. zamieszkiwała przedmiotowy budynek jeszcze przez rok, a zatem to nie brak mediów był przyczyną wyprowadzenia się A. K. z lokalu. Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący stwierdził, że okoliczność złego stanu technicznego budynku nie może zostać zaliczona do działań pozbawiających cech dobrowolności opuszczenie lokalu, nawet jeśli ten stan jest wynikiem działań właściciela budynku. Wojewoda pominął także okoliczność jaką jest ustalenie miejsca, w którym obecnie znajduje się koncentracja spraw życiowych A. K., skupiając się jedynie na fakcie pozostawienia w przedmiotowym budynku swoich rzeczy osobistych. Skarżący zwrócił uwagę, że w budynku brak jest jakichkolwiek śladów przygotowania posiłków, stosowania higieny osobistej. Nie można takiego stanu rzeczy tłumaczyć brakiem mediów w budynku, ponieważ jak wynika z twierdzeń A. K. zamieszkiwała ona w budynku jeszcze rok po odcięciu prądu, wody i gazu przez A. K. Skarżący podniósł, że A. K. wyprowadziła się z przedmiotowego budynku, a pozostawienie przez nią w nim części mebli i ubrań nie może być przesłanką przyjęcia, że opuszczenie tego budynku nie ma cech trwałości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga jest uzasadniona, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bez wątpienia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. daje kompetencje organowi odwoławczemu do uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy, ale tylko w sytuacji, gdy stanowisko organu odwoławczego nie pokrywa się ze stanowiskiem organu I instancji, a nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania przed tym organem, czy też przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Co najważniejsze, odmienne stanowisko organu odwoławczego musi wynikać z innej niż organ I instancji oceny zebranego materiału dowodowego, podjętej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy. Orzeczenie zaś nie może obejmować zakresu, nie objętego decyzją pierwszoinstancyjną i nie może pogarszać sytuacji odwołującego się. Dokonując kontroli prawidłowości stanowiska organu odwoławczego, zajętego w wyniku ponownego rozpoznania niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że jest ono błędne. Materialnoprawną podstawę decyzji co do istoty sprawy stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką warunkującą wymeldowanie osoby z miejsca stałego pobyty jest dobrowolne i trwałe opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu. Zaznaczyć przy tym należy, że opuszczenie lokalu, jako niezbędna przesłanka, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa, publik. w 1677/06 Legalis). Kontrolując proces oceny sfery faktów ze sferą prawa, przeprowadzony przez organ odwoławczy, stwierdzić należy, że Wojewoda nie przeanalizował w sposób poprawny niektórych faktów mających znaczenie dla sprawy. Z zeznań I. B. (protokół przesłuchania z dnia 2 marca 2009 r.) oraz B. P. (protokół rozprawy administracyjnej z dnia 22 kwietnia 2009 r.) wynika, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, co najmniej od roku. Sama skarżąca przesłuchana w dniu 9 marca 2009 r. stwierdziła, że opuściła przedmiotowy lokal w grudniu 2008 r., z uwagi na zbliżające się mrozy. Podała, co prawda, że w 2007 r. A. K. odłączył w lokalu dopływ prądu, gazu, wody, w związku z czym nie mogła przebywać w tym lokalu, jednocześnie zaznaczyła, że zamieszkiwała w tym lokalu do grudnia 2008 r. Ta ostatnia okoliczność jest niezmiernie ważna. A. K. pomimo odcięcia mediów zamieszkiwała w przedmiotowym budynku jeszcze przez rok, w tym przez okres zimowy (do grudnia 2008 r.), gdy tymczasem twierdzi, że to z powodu odcięcia mediów i panującej aury wyprowadziła się ze spornego lokalu. Okoliczności opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu znajdują też odzwierciedlenie w postanowieniu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 8 maja 2007 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego względem skarżącej, które to nie zostało w sposób właściwy przeanalizowane przez organ odwoławczy. Zwrócić trzeba, bowiem uwagę, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym umorzył postępowanie egzekucyjne przeciwko A. K., ale z uwagi na opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu i opróżnienie go ze wszystkich rzeczy do niej należących, co nie jest bez znaczenia dla treści rozstrzygnięcia w tej sprawie. Tego jednak aspektu nie dostrzegł organ odwoławczy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych dobrowolne opuszczenie lokalu w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadnia tym samym orzeczenie o wymeldowaniu dłużnika z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, który został przez niego opuszczony (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1416/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz jest dobrowolne, a nie wynika z bezprawnych działań lub zachowań innych osób (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. sygn. akt. V SA 3169/2000, wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r. sygn. akt. SA/Bk 138/2003). Tak, więc te bezprawne działania osób trzecich muszą pozostawać w związku przyczynowo – skutkowym z opuszczeniem miejsca stałego pobytu przez osobę wymeldowywaną. Istotnie fakt czasowego, czy też sporadycznego jedynie przebywania w lokalu nie jest jeszcze podstawą do stwierdzenia dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu. Nie należy jednak zapominać, że nie chodzi tutaj tyle o częstotliwość przebywania w przedmiotowym lokalu, lecz o to, czy w lokalu tym koncentrują się interesy życiowe osoby podlegającej wymeldowaniu. Za miejsce stałego pobytu uznaje się, bowiem takie miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1417/08). Słusznie więc stwierdza się, że "wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych." (por. WSa w Warszawie z 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; publik. w LEX nr 192912). Mając na uwadze te ostatnie stwierdzenia, nie można tracić z pola widzenia zamiaru przebywania osoby w miejscu stałego pobytu,. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Nie jest wystarczające oświadczenie osoby wymeldowywanej, że chce ona nadal przebywać w spornym lokalu. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy pozostają z nią w sprzeczności (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1677/06, publik. w LEX nr 306533). Myli się, zatem organ odwoławczy argumentując, że skoro A. K. posiada nadal klucze do spornego lokalu, w którym znajduje się niewielka liczba jej rzeczy osobistych, to pomimo składania w nim wizyt, brak jest podstaw do twierdzenia, że lokal ten nie jest jej miejscem stałego pobytu. Jak ustalił organ I instancji w trakcie oględzin przedmiotowego budynku jedynymi jednak rzeczami, które w przedmiotowym lokalu posiada skarżąca jest niewielka ilość ubrań, materac oraz stary zniszczony sprzęt domowy. Pozostawienie rzeczy w mieszkaniu, nie świadczy jeszcze o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 136/09, publik w LEX nr 553622). Z oględzin wynika, że budynek jest niezamieszkały, zdewastowany i brudny. Doświadczenia życiowe wskazuje, że w lokalu o takim stanie nikt nie egzystuje. Zgodzić się, więc należy z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt. II OSK 521/06, że zły stan techniczny budynku nie może być zaliczony do działań pozbawiających opuszczenie lokalu cech dobrowolności. Długotrwały, zatem utrzymujący się przez kilka miesięcy stan faktyczny, w którym osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu, w nim rzeczywiście nie mieszka, przebywając w tym czasie w innym lokalu, nie wykazuje zamiaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Opuszczenie w takim stanie rzeczy nie może być ocenione inaczej, jak noszące znamiona trwałości i powinno skutkować wymeldowaniem osoby na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy. Nie bez znaczenie jest również okoliczność egzystowania w innym niż sporny lokal miejscu. Bez rzetelnego wyjaśnienia charakteru opuszczenia miejsca stałego pobytu, dokonanej oceny całokształtu materiału dowodowego we wzajemnej łączności i zgodnej z zasadami logicznego rozumowania nie może być uznane za trafne i prawidłowe stanowisko organu odwoławczego, że brak było przesłanek do wymeldowania A. K. z miejsca stałego pobytu, zwłaszcza w sytuacji, gdy z zebranych dowodów, wynikają okoliczności przeciwne. Dokonanie, zatem oceny całego zebranego materiału dowodowego, a nie tylko poszczególnych dowodów, nie tylko nie doprowadziłoby do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ale i mogło skutkować podjęciem innego rozstrzygnięcia, a zatem naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie, więc od stwierdzenia z urzędu tych wad, za zasadne uznać należało, te argumenty skargi, które wskazują na te procesowe kwestie. Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się, więc uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozpoznając ponownie odwołanie A. K. organ odwoławczy powinien przeprowadzić wnikliwą analizę materiału dowodowego, zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, uwzględniając przedstawioną powyżej ocenę prawną, a po zajęciu swojego stanowiska winien poddać weryfikacji prawidłowość decyzji organu I instancji i wydać stosowne rozstrzygnięcie, na podstawie art. 138 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.