III SA/Kr 116/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia 8 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. N. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Zaskarżoną przez A. C. decyzją z dnia 08 października 2010r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2010r. znak [...] odmawiającą przyznania A. C. od 1 września 2010r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a i c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: A. C. dokonała rejestracji w Urzędzie Pracy w dniu 01 września 2010r. Załączyła zaświadczenie pracodawcy Szkoły [...] o zatrudnieniu jej na podstawie umowy zlecenia w okresach: 20.09.2008 – 15.01.2009r. – wartość umowy 1350,00 zł brutto, w przeliczeniu na wynagrodzenie miesięczne 337,50 zł brutto, 17.04.2009r. do 28.02.2010r. – wartość umowy 6500,00 zł, w przeliczeniu na wynagrodzenie miesięczne 650,00 zł brutto, 12.02.2010r. do 03.07.2010r. wartość umowy 1800,00 brutto, w przeliczeniu na wynagrodzenie miesięczne 360,00 zł brutto. Do zaświadczenia dołączyła informację, że od wynagrodzenia pracodawca nie odprowadzał składek na ubezpieczenie społeczne i fundusz pracy, a także informację zbiorczą o wysokości uzyskiwanego u drugiego pracodawcy Gimnazjum [...] wynagrodzenia, w tym wysokości odprowadzanej składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy oraz wypłaceniu jej w miesiącu marcu 2009r. i marcu 2010r. trzynastej pensji w kwotach 1147,82 zł i 1313,76 zł. Decyzją z [...] 2010r. znak [...] Prezydent Miasta orzekł o uznaniu A. C. za osobę bezrobotną, decyzją znak [...] odmawiając jej na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1, art. 71 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ uzasadnił odmowę okolicznością, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania nie spełniła warunków określonych w art. 71 ust. 1 i 2 w/w ustawy tj. nie udokumentowała przepracowania 365 dni, ani też innego okresu wymienionego w ust. 2. Odwołując się od powyższej decyzji A. C. dała wyraz bezsilności wobec sytuacji, w której się znalazła, tłumacząc, że została zwolniona z powodu likwidacji stanowiska, mając ukończone 55 lat życia i przepracowane 30 lat. Uzyskanie statusu osoby bezrobotnej wraz z prawem do zasiłku dałoby jej w konsekwencji prawo do świadczenia przedemerytalnego. W sytuacji odmowy prawa do zasiłku, pozostaje bez środków do życia. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję. Rozwinął w stosunku do ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji stan sprawy w ten sposób, że w sytuacji rejestracji przez skarżącą w UP w dniu 01.09.2010r. 18 - miesięczny okres podlegający badaniu pod kątem spełnienia przesłanek uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych przypada na okres od 29.02.2009r. do 31.08.2010r. W tym okresie skarżąca wykonywała pracę na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy w Gimnazjum [...] od 29 lutego 2009 roku do 31 sierpnia 2010 roku, tj. przez 519 dni i umowy zlecenia w Szkole [...] w okresie od 17 kwietnia 2009 roku do 3 lipca 2010 roku, tj. przez 443 dni. Bezspornym dla organu było to, iż, że w badanym okresie 18 miesięcy skarżąca była zatrudniona łącznie przez okres ponad365 dni. Jednak jak wyjaśnił organ, do okresu uprawniającego do zasiłku można zaliczyć tylko te okresy, w których skarżąca osiągała wynagrodzenie, w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Warunek ten jest niezależny od wymiaru czasu pracy. W tym miejscu organ powołał się na przepis art. 2 ust. 1 pkt 12 a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowiący, że minimalne wynagrodzenie za pracę: "oznacza kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników przysługującą za pracę w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy ogłaszaną na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, póz. 1679, z 2004 r. Nr 240, póz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, póz. 1314) ". Dalej wyjaśnił, że minimalne wynagrodzenie za pracę w okresie od 1 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2009 roku wynosiło 1.276 zł (M.P. z 2008 r. nr 55, poz. 499), a od 1 stycznia 2010 roku wynosi 1.317 zł (M.P. z 2009 r. nr 48. póz. 709). W oparciu o przedstawioną przez skarżącą dokumentację w sprawie wysokości osiąganego wynagrodzenia z zatrudnienia w Gimnazjum [...] organ uwzględnił do okresu uprawniającego do zasiłku następujące miesiące: w 2009 roku: luty (l dzień), marzec (31 dni), kwiecień (30 dni), maj (31 dni),lipiec (31 dni), sierpień (31 dni), wrzesień (30 dni), październik (31 dni), listopad (30 dni), grudzień (31 dni)i w 2010 roku: marzec (31 dni). W pozostałych miesiącach zatrudnienia osiągane przez skarżącą wynagrodzenie było niższe od minimalnego. Do okresu uprawniającego do zasiłku z umowy o pracę zaliczeniu podlega zatem 308 dni. Jak wyjaśnił dalej organ, okres pracy świadczonej w ramach umowy zlecenia nie podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku. Zgodnie z przedstawionym przez skarżącą zaświadczeniem z 21 lipca 2010 roku kwoty osiąganego wynagrodzenia, w przeliczeniu na okresy miesięczne, były niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dodatkowo istotnym dla ustaleń w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych było pisemne oświadczenie skarżącej, że od wynagrodzenia pracodawca nie odprowadzał składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Oznacza powyższe zdaniem organu, że A. C. nie spełniła warunków uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody A. C. powtórzyła argumentację z odwołania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko sprawie. W piśmie z dnia 14.02.2012r. pełnomocnik skarżącej podtrzymując skargę A. C. sprecyzował zarzuty skargi w ten sposób, że zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 7, 77 i 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na dowolnej jego ocenie, skutkujące błędnym przyjęciem, że skarżąca nie spełniła przesłanek do otrzymania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, art. 8 i 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności zbyt ogólne wyjaśnienie przyczyn odmowy przyznania skarżącej prawa do zasiłku a także pełnomocnik zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego błędną wykładnię, zastosowanie tego przepisu bez uwzględnienia art. 8 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, skutkujące odmową przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Pełnomocnik wniósł na podstawie powyższego o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, albowiem opłaty te nie zostały opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej przedstawił pogląd, że ustawowy wymóg przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych osiągania wynagrodzenia w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę należy wykładać z uwzględnieniem wykładni systemowej i odnieść do treści art. 8 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, to jest określić wysokość minimalnego wynagrodzenia proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Skarżąca w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania się w urzędzie pracy była zatrudniona w wymiarze pół etatu, a zatem organ winien zaliczyć skarżącej okresy zatrudnienia, w których jej zarobki w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy wyniosły co najmniej minimalne wynagrodzenie. Na rozprawie w dniu 12.07.2012r. A. C. wyjaśniła, że poza zatrudnieniem wykonywanym w oparciu o umowę o pracę w Gimnazjum [...] ul. [...], gdzie pracowała 23 lata do 31.08.2010r. równocześnie dorabiała w Szkole [...] do 03.07.2010r. W marcu 2011r. otrzymała trzynastą pensję za 6 miesięcy pracy w Gimnazjum za rok 2010 a we wrześniu 2010r. otrzymała ekwiwalent za urlop i odprawę za zwolnienie z pracy. W roku 2010 otrzymała trzynastą pensję za rok 2009. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga A. C. podlega uwzględnieniu, choć z motywów odmiennych niż podane w skardze. Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a i c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli: 1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz 2) w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, c) (322) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2. Zatem podstawowym warunkiem do uzyskania prawa do zasiłku jest zatrudnienie (świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia) przez wyznaczony przez ustawę okres, osiąganie w tym czasie wynagrodzenia w odpowiedniej wysokości tj. w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz opłacanie składek na Fundusz Pracy. Konieczne jest zatem, aby warunki te zaistniały łącznie. W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji uznały, że skarżąca, rejestrując się jako osoba bezrobotna nie spełniała w dniu rejestracji wszystkich wymaganych warunków do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych przewidzianych w w/w ustawie. Wskazano bowiem, że skarżąca pomimo spełnienia kryterium dotyczącego czasu zatrudnienia i wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia osiągała wynagrodzenie w wysokości niższej od kwoty wymaganego minimalnego wynagrodzenia za pracę w latach 2009 – 2010. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nieuprawniona jest wykładnia prezentowana przez pełnomocnika skarżącej, że wymóg osiągania kwoty minimalnego wynagrodzenia, od którego odprowadzana jest składka na fundusz pracy i ubezpieczenie społeczne należy odnieść proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, stąd w przypadku skarżącej, która pracowała na pół etatu winno się uwzględnić połowę kwoty minimalnego wynagrodzenia w latach 2009 – 2010r. Obecnie, w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że bez względu na wymiar czasu pracy, w przeliczeniu na okres miesiąca kwota wynagrodzenia winna odpowiadać co najmniej kwocie minimalnego wynagrodzenia (por. wyrok NSA z 23.10.2009 r. sygn. akt I OSK 330/09, publik. w Internecie – CBOSA, wyrok WSA z dnia 9.11. 2006 r. sygn. akt II SA/Op 509/06, WSA z 16.12.2008 r. sygn. akt II SA/OL 909/08, WSA z dnia 6.05.2010 r. sygn. akt IV SA/GL 596/09). Chodzi więc o wynagrodzenie faktycznie otrzymywane, a nie to, które pracownik mógł otrzymywać, będąc zatrudnionym w innym, wyższym wymiarze czasu pracy. Wobec powyższego, za zasadne uznać należy stanowisko organów, że pomimo zatrudnienia przez A. C. w połowie wymiaru czasu pracy osiągnięte przez nią wynagrodzenie należy odnieść do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku 2009 – 2010r. Niemniej należy równocześnie wskazać, iż orzekające w sprawie organy pominęły istotną z punktu widzenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych okoliczność wypłacenia przez pracodawcę Gimnazjum [...] skarżącej w marcu 2009 r. i marcu 2010r. dodatkowego rocznego wynagrodzenia tzw. trzynastej pensji. Okoliczność ta ma o tyle znaczenie, iż od kwoty tego dodatkowego rocznego wynagrodzenia pracodawca ma obowiązek na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy odprowadzić składkę na Fundusz Pracy a na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 i 13 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585) składkę na ubezpieczenie społeczne. Generalnie, jak wyżej wskazano prawo do zasiłku dla bezrobotnych jest ściśle skorelowane z uprzednim przyczynieniem się przez ubiegającego się o zasiłek do zwiększenia aktywów Funduszu Pracy i dlatego też pominięcie w rozstrzygnięciu przez organy podanej okoliczności stanowi faktyczne niewyjaśnienie sprawy, prowadzące w konsekwencji do nieuwzględnienia interesu skarżącej. W świetle przepisów postępowania administracyjnego należy przyjąć, że organy naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Organ pierwszej instancji, rozpatrując sprawę ponownie winien zgromadzić dokumentację dotyczącą wypłaconego w roku 2009 i 2010 A. C. dodatkowego rocznego wynagrodzenia (rodzaju i wysokości odprowadzonych od tego wynagrodzenia składek) a następnie na podstawie tej dokumentacji i pozostałego materiału dowodowego w sprawie ustalić czy A. C. spełnia przesłanki przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Należy też wziąć pod uwagę charakter tzw. trzynastej pensji wynikający z ustawy z dnia 12 grudnia 1997r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. Nr 160, poz. 1080). Oznacza to, że wynagrodzenie uzyskane z tego tytułu jest proporcjonalne do przepracowanego w roku okresu co najmniej 6-miesięcznego, dlatego podlegać powinien proporcjonalnemu rozliczeniu do okresu za który został wypłacony, niezależnie od faktycznej daty wypłaty. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję pierwszej instancji. W pkt II Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm).