III SA/Kr 1192/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: Firma A w J o przywrócenie terminu do wniesienia skargi sprawy ze skargi R. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: Firma A w J na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. R. A. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: Firma A w J, dalej: skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. Postanowienie z dnia 16 września 2016 r. Sąd odrzucił skargę skarżącego, jako wniesioną z uchybieniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia. Pismem z dnia 10 października 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Do wniosku nie załączył odpisu skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że powodem niedotrzymania przez niego terminu do wniesienia przedmiotowej skargi była nagła choroba pracownika – aplikanta adwokackiego M. W. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że aplikant adwokacki w czwartek 23 czerwca 2016 r. odebrał korespondencję zawierającą m.in. ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej, która z kolei została przekazana do kancelarii dopiero w dniu 27 czerwca 2016 r. z uwagi na nieobecność aplikanta adwokackiego w pracy z powodu nagłego zatrucia pokarmowego. Następnie osoba odbierająca pocztę tj. aplikant adwokacki K. S. nieświadoma faktu, że przesyłka od Dyrektora Izby Celnej została odebrana w dniu 23 czerwca 2016 r. oznaczyła ją prezentatą z datą 27 czerwca 2016 r. W związku z powyższym pełnomocnik sugerując się co prawda błędnym oznaczeniem daty odbioru korespondencji, obliczył 30-dniowy termin na wniesienie skargi i wniósł ją w tym terminie, który ostatecznie okazał się terminem niewłaściwym. Dodatkowo pełnomocnik podniósł, iż wniósł przedmiotową skargę w dniu 26 lipca 2016 r. również z uwagi na zmienioną organizację pracy Kancelarii w związku z trwającymi wówczas Światowymi Dniami Młodzieży. Pełnomocnik wyjaśnił także, iż z uwagi na ilość prowadzonych spraw, skarżący seryjnie składa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i do tej pory nie zdarzyła się sytuacja, kiedy to środek odwoławczy został wniesiony po terminie. Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł, że negatywne rozstrzygnięcie niniejszego wniosku wyrządzi skarżącemu znaczną, niepowetowaną szkodę i skutki, których nie będzie można w przyszłości odwrócić. Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik skarżącego podniósł, że nie można mu zarzucić, że źle zorganizował pracę kancelarii, gdyż niedotrzymanie terminu wyniknęło nie na skutek złej organizacji pracy kancelarii, ale na skutek nagłej choroby jednego z pracowników kancelarii. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy w kancelarii jest z kolei traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Zarządzeniem z dnia 31 października 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego w trybie art. 49 ppsa do usunięcia braków formalnych wniosku przez nadesłanie skargi – terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącego uzupełnił braki formalne wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) – dalej ppsa. Stosownie do treści art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 ppsa). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się natomiast za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). Z treści powołanych przepisów wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym termin do dokonania przez stronę czynności, któremu uchybiła należy przywrócić, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2. wniosek ten zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3. jednocześnie strona dokona czynności, dla której określony był termin; 4. we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarżący o uchybieniu terminu dowiedział się w momencie otrzymania postanowienia z dnia 16 września 2016 r. o odrzuceniu skargi, tj. w dniu 3 października 2016 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu 10 października 2016 r., a zatem z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Pełnomocnik skarżącego w ramach tzw. postępowania naprawczego uzupełnił brak formalny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, poprzez złożenie w zakreślonym terminie tej skargi. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Dopuszczenie się natomiast choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. W orzecznictwie przyjmuje się nadto, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu w ujęciu art. 86 § 1 ppsa zalicza się między innymi chorobę, ale nie każdą, a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu (zob. wyrok NSA z 1 marca 1999 r. sygn. akt II SA 45/99, Lex nr 46785; postanowienie NSA z 6 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1070/07; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik procesowy musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 601/08; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadmienić trzeba jednocześnie, że zawinienie pełnomocnika strony w uchybieniu terminu traktować należy tak, jak zawinienie samej strony (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 3122/02, dostępne na stronie www.nsa.gov.pl). Analiza przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi prowadzi do konkluzji, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. choroba aplikanta związana z nagłym zatruciem pokarmowym, uniemożliwiająca kontakt z pracownikami kancelarii nie wskazują na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć i które mogłyby usprawiedliwiać działanie pełnomocnika skarżącego. Co więcej wzajemne relacje pomiędzy pełnomocnikiem, a pracownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji oraz obieg dokumentów w kancelarii, nie mogą mieć wpływu na bieg terminów sądowych. Nagła choroba – zatrucie pokarmowe pracownika upoważnionego do odbioru korespondencji kierowanej do kancelarii nie jest okolicznością uprawdopadabniającą brak winy profesjonalnego pełnomocnika skarżącego. W ocenie Sądu nie była to bowiem choroba uniemożliwiająca posłużeniem się osobą trzecią w dostarczeniu korespondencji. Za niezasadny należy uznać argument pełnomocnika, który uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, powołał się na zmienioną organizację pracy Kancelarii z uwagi na trwające wówczas Światowe Dni Młodzieży. W ocenie Sądu to wielkie wydarzenie na pewno spowodowało trudności w przemieszczaniu się po K, ale nie były to trudności nie do przezwyciężenia. W ocenie Sądu również przekonanie skarżącego, iż składa skargę w terminie nie świadczy jednak o braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w rozumieniu art. 86 § 1 ppsa. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe i czytelne pouczenie o tym, iż może być zaskarżona w terminie 30 dni od daty jej doręczenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej. Na marginesie należy dodać, że Sąd podziela poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że niedopełnienie przez wnoszącego o przywrócenie terminu niedokonanej w terminie czynności procesowej polegające na niedołączeniu do składanego wniosku pisma procesowego w postaci skargi należy traktować jako brak formalny, podlegający - na zarządzenie przewodniczącego – usunięciu w ramach tzw. postępowania naprawczego, przewidzianego w art. 49 ppsa (zob. postanowienia NSA: z 13 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 437/05; z 27 lipca 2010 r., sygn. akt I OZ 569/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd zasadnie wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wniosek o przywrócenie terminu za nieuzasadniony i w oparciu o treść art. 86 § 1 ppsa – orzekł jak w sentencji.