III SA/Kr 1253/17

WyrokWSA w Krakowie2018-05-29

Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Hanna Knysiak-Sudyka, Maria Zawadzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba pracująca za granicą, która regularnie odwiedza swoje miejsce stałego zameldowania i przechowuje tam swoje rzeczy osobiste, może zostać wymeldowana z tego miejsca?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności wymaga nie tylko fizycznej nieobecności, ale także zamiaru trwałego związania się z innym miejscem i urządzenia w nim centrum życiowego. Sama praca za granicą i okresowa nieobecność w miejscu zameldowania nie są wystarczające do wymeldowania, jeśli osoba nadal utrzymuje więzi z tym miejscem, przechowuje tam rzeczy i regularnie je odwiedza. Instytucja wymeldowania nie może służyć do rozwiązywania sporów rodzinnych czy majątkowych.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wymeldowanie swojego byłego męża, M. K., z miejsca stałego pobytu, argumentując, że od wielu lat mieszka i pracuje we Włoszech. Organy administracji odmówiły wymeldowania, uznając, że M. K. nadal posiada centrum życiowe w miejscu zameldowania, regularnie je odwiedza, przechowuje tam swoje rzeczy i ma do niego swobodny dostęp. Skarżąca zaskarżyła decyzję Wojewody, zarzucając błędy w wykładni przepisów i wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. B. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody z dnia 11 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala. Wojewoda decyzją z dnia 11 sierpnia 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 657) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej B. K. od decyzji Wójta Gminy z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekającej o odmowie wymeldowania M. K. z miejsca pobytu stałego S nr [...], gm. G, woj. [...], utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie w sprawie o wymeldowanie M. K. z miejsca pobytu stałego z budynku położonego w S Wójt Gminy wszczął 5 maja 2017 roku, na żądanie skarżącej, właścicielki rzeczonej nieruchomości, która uzasadniła wniosek opuszczeniem przez wymienionego bez wymeldowania się miejsca stałego zameldowania. Wnosząca poinformowała, że M. K. jest jej byłym mężem, który od wielu lat mieszka i pracuje na terytorium Włoch. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, opierając się na materiale dowodowym zebranym w sprawie Wójt Gminy uznał, że nie została spełniona przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanych wyżej przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności i decyzją z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekł o odmowie wymeldowania pana M. K. z miejsca pobytu stałego S. Skarżąca wniosła odwołanie do Wojewody na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię, art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wadliwe rozpatrzenie już zebranego oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zawarcie w decyzji uzasadnienia faktycznego, które jest błędne i wewnętrznie sprzeczne. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że M. K. od wielu lat przebywa stale na terenie Włoch, gdzie podjął pracę, a obecnie znajduje się jego ośrodek życiowy. Zdaniem skarżącej przebywanie wymienionego w budynku stałego zameldowania raz w miesiącu na zaproszenie jednego z domowników (wymieniony nie ma własnego kompletu kluczy), nie może być uznane za posiadanie w nim centrum życiowego. Skarżąca zarzuciła, że organ niesłusznie dał wiarę oświadczeniu M. K., zwłaszcza w świetle dowodów, tj. oględzin, zeznań świadków czy ustaleń Policji oraz konfliktu rodzinnego. Rozpatrując przedmiotowe odwołanie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z unormowania zawartego w przytoczonym przepisie wynika, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba fizycznie w danym lokalu nie przebywa, a opuszczenie tego lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. W dniu 12 maja 2017 roku składając wyjaśnienia przed organem pierwszej instancji skarżąca wskazała, że M. K. opuścił budynek dobrowolnie i zabrał swoje rzeczy osobiste około sześć lat temu. Nie posiada kluczy do budynku. Obecnie wymieniony jakkolwiek przyjeżdżał do przedmiotowego budynku, to sporadycznie, w celu odwiedzin dzieci i nocuje wówczas u swojej matki w K (k. 15 akt sprawy). Uczestnik M. K. w dniu 17 maja 2017 roku do protokołu oświadczył, że w budynku S mieszka od 2009 roku, jednocześnie nie zaprzeczył, że obecnie pracuje na terenie Włoch. Poinformował, że w powyższym budynku ma swoje rzeczy i przebywa w nim co 2 tygodnie lub raz w miesiącu. Wprawdzie nie posiada własnych kluczy, lecz ma swobodny dostęp do budynku, ponieważ zawsze kiedy przyjeżdża do kraju, do domu wpuszcza go syn. Zdaniem M. K. skarżąca nie posiada wiedzy na temat okresów jego pobytu w domu, z uwagi na okoliczność, iż ona również jest często w domu nieobecna (k. 18 akt sprawy). Jak wskazano w treści decyzji, dowody, które organ pierwszej instancji dopuścił w niniejszej sprawie, w szczególności z zeznań: M. K. i S. K. (k. 16 i 19 akt sprawy), A. Z. (k. 21 akt sprawy), Z. K. (k. 28 akt sprawy) oraz z oględzin spornego budynku S (k. 20 akt sprawy) potwierdziły, że jakkolwiek obecnie M. K. przebywa w innym miejscu, niż miejsce stałego zameldowania, to mieszka w budynku S, do którego ma swobodny dostęp i gdzie znajdują się jego rzeczy osobiste, z których nadal korzysta. Organ odwoławczy podtrzymał treść uzasadnienia faktycznego organu pierwszej instancji, w którym ten ostatni wskazał, m.in. że M. K. mieszka w miejscu pobytu stałego i pomimo pracy we Włoszech, nie opuścił go trwale, ma tam swoje rzeczy, pokrywa koszty utrzymania budynku, dba też o otoczenie wokół domu. Organ odwoławczy dał wiarę powyższym wyjaśnieniom i dowodom zebranym w sprawie i na ich podstawie uznał, że w obecnym stanie faktycznym brak było podstaw do wymeldowania M. K. z miejsca pobytu stałego z budynku S. Wyjaśnienia są dokładne, zgodne w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i w tym zakresie uzupełniają się wzajemnie. Zdaniem organu odwoławczego, analiza materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wykazała w sposób jednoznaczny, że rodzina od dłuższego czasu pozostaje w głębokim konflikcie, a skarżąca wykorzystując czasową nieobecność M. K. zamierzała przez wymeldowanie decyzją administracyjną wyprowadzić byłego męża z budynku, który stanowi jej własność, co w ocenie organu odwoławczego byłoby działaniem niezgodnym z przepisami prawa. Wojewoda oceniając działania organu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie stwierdził, iż organ ten w oparciu o wskazany wyżej materiał dowodowy, po dokonaniu całościowej i obiektywnej oceny stanu faktycznego (zgodnie z regułą określoną w przepisie art. 80 k.p.a.) słusznie uznał, iż nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a następnie zasadnie załatwił sprawę w drodze decyzji odmawiającej wymeldowania M. K. z miejsca pobytu stałego z budynku S. Organ odwoławczy, opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych wskazał, iż żadne przepisy prawa nie stanowią, w jaki sposób oraz z jaką częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma przebywać w lokalu. Każdy obywatel ma prawo do swobodnego poruszania się i przebywania poza miejscem pobytu stałego, nawet przez dłuższy okres czasu i poza granicami Polski. Podkreślić należy, że zaistnienie takiej sytuacji nie daje prawa do twierdzenia, iż nastąpiło opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego zameldowania i nie uzasadnia żądania jej wymeldowania. Wymeldować osobę można wówczas, kiedy całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal i nie ma już zamiaru z tego lokalu korzystać. W świetle powyższego zawarte w odwołaniu żądanie o dopuszczenie dowodu z kolejnego świadka, który miałby wskazać częstotliwość, z jaką M. K. przebywa w miejscu stałego pobytu, uznać należy za bezzasadne. Organ podkreślił, że także sam fakt długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu związany z podjęciem pracy czy innymi okolicznościami życiowymi nie przesądza jeszcze o opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Istotne jest ustalenie, czy po wyjeździe dana osoba przejawia wolę powrotu i utrzymywania trwałych związków z miejscem stałego zameldowania, czyniąc go centrum życiowym poza okresami nieobecności związanymi z pracą. Osoby pracujące za granicą, mimo długotrwałego tam przebywania, powracają do miejsca stałego pobytu i choć w krótkotrwałych okresach, to ono stanowi ich centrum, mimo że także niezbędne czynności związane z egzystencją wykonują w miejscu, gdzie pracują. Przebywanie tych osób poza miejscem stałego pobytu jest więc związane tylko i wyłącznie z tymi okolicznościami, a nie w związku z podjęciem decyzji utworzenia w innym niż miejsce stałego pobytu ośrodka swoich życiowych, osobistych i materialnych interesów. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej nie znalazł podstaw do podważenia dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny dowodów zebranych w sprawie, a uzasadnienie odwołania nie dostarcza argumentów podważających tę ocenę. Naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.pa., art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów ustawy o ewidencji ludności nie stwierdzono. Uznając niezasadność zarzutów odwołania organ odwoławczy podkreślił również, że instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z lokalu. Wymeldować osobę można wtedy, gdy całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści zajmowany lokal i nie ma zamiaru z niego korzystać, albo gdy zostanie z tego lokalu wyprowadzona w drodze prawem przewidzianej, poprzez skuteczne wykonanie przez komornika sądowego prawomocnego wyroku eksmisyjnego. Dlatego w sytuacji, gdy skarżąca nie zgadza się na przebywanie byłego męża w swoim domu, powinna podjąć skuteczne kroki prawne w celu jego wyprowadzenia z zajmowanego przez niego pokoju w nieruchomości S (egzekucja komornicza wykonana w oparciu o prawomocny wyrok sądu o eksmisji). Wojewoda podkreślił, że przepisy z zakresu ewidencji ludności mają charakter wyłącznie porządkowy, rejestracyjny i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych (w tym rodzinnych, majątkowych, finansowych), gdyż do rozstrzygania tych kwestii właściwe są sądy powszechne. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona też formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca B. K. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez jego oczywiście błędną wykładnię; 2) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; 3) naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz wadliwe rozpatrzenie już zebranego; 4) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zawarcie w decyzji uzasadnienia faktycznego, które jest błędne oraz wewnętrznie sprzeczne. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. Definicja ta wyróżnia dwa elementy: pierwszy ma charakter faktyczny – faktyczne przebywanie w danym miejscu, drugi – płaszczyzna woluntatywna, dotyczy zamiaru stałego przebywania pod danym adresem. Ocena czy dany pobyt może być oceniony jako stały, winna być dokonywana przez stwierdzanie faktów, że osoba w oznaczonym miejscu koncentruje swoje sprawy życiowe (osobiste, rodzinne, jak i zarobkowe). Skarżąca wskazała, że bezspornie ustalono, iż objęty wnioskiem o wymeldowanie uczestnik od wielu lat przebywa we Włoszech, gdzie pracuje, płaci podatki i odbiera korespondencję. Zdaniem skarżącej, okoliczności te jednoznacznie wskazują na fakt niezrealizowania przez niego przesłanki zamiaru stałego pobytu. Skoro M. K. pracuje na terenie Włoch, odbiera tam korespondencję, to nie sposób nie przyjąć, że realizuje na terenie Włoch swoje sprawy osobiste i rodzinne. W ocenie skarżącej organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji w żaden sposób nie wskazują, jaki jest związek objętego wnioskiem o wymeldowanie z nieruchomością położoną pod adresem S, a wszelkie dowody zebrane w sprawie przeczą temu, że wykazuje on zamiar stałego pobytu pod tym adresem. Ponadto, wobec definitywnego zakończenia małżeństwa ze skarżącą, nie sposób uznać, iż w przedmiotowej nieruchomości koncentruje od swoje sprawy osobiste. Skarżąca zaznaczyła, że sama wola określonej osoby dalszego zamieszkiwania pod określonym adresem (szczególnie w sytuacji, gdy w rzeczywistości tam nie mieszka), niezależnie od innych okoliczności, nie jest przeszkodą do jej wymeldowania. Po pierwsze, przyjęcie - tak jak czynią to organy obu instancji - że do ustalenia woli określonej osoby, wystarczające jest odebranie od niej oświadczenia o tym, czego chce lub nie, jest skrajnym uproszczeniem. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwestia ustalenia zamiaru osoby związana jest nierozerwalnie z jej zachowaniem i podejmowanymi aktywnościami. Jeżeli więc M. K. od kilkunastu lat mieszka i pracuje we Włoszech to, wbrew jego twierdzeniom, nie ma on zamiaru stałego pobytu w S. Przyjęcie zaś przez organy, iż stosunkowo rzadkie i mające na celu pozorowanie pewnych okoliczności, wizyty stanowią przejaw zamiaru stałego pobytu, nie tylko nie koresponduje z zebranym materiałem dowodowym, lecz stanowi przede wszystkim zaprzeczenie zasadom logicznych wnioskowań. Skarżąca podniosła, iż całkowicie niezrozumiałe jest także, na jakiej podstawie organy obu instancji przyjęły, że objęty wnioskiem o wymeldowanie stale przebywa pod adresem S. Jakkolwiek słuszne jest spostrzeżenie Wojewody o istniejącym między stronami konflikcie, to danie wiary zeznaniom jedynie jednej strony wspomnianego konfliktu, oraz oparcie na nich uzasadnienia faktycznego swojego rozstrzygnięcia, jest zabiegiem nieuprawnionym. Analiza zeznań zgromadzonych przez Wójta Gminy jednoznacznie wskazuje na istnienie dwóch, przeciwnych sobie "grup" w rodzinie, zainteresowanych odmiennym rozstrzygnięciem niniejszej sprawy. Oczywistą tego konsekwencją jest wyrażanie przez przesłuchiwanych odmiennych opinii i sądów odnośnie tych samych faktów. W takich okolicznościach, zdaniem skarżącej, kluczowym dowodem, rozstrzygającym ponad wszelką wątpliwość czy M. K. faktycznie przebywa w budynku pod adresem S, powinna być dołączona do akt sprawy notatka policji w G. Z notatki tej wynika, że pod wskazanym adresem wymieniony nie został zastany ani raz. Tymczasem organy obu instancji zdają się wspomnianej notatki nie zauważać, gdyż żaden z nich nie odnosi się do niej w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej, naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez organy obu instancji przejawia się w błędnym zgromadzeniu i ocenie materiału dowodowego. Jakkolwiek okolicznością niebudzącą wątpliwości pozostaje fakt, iż w sprawie pozostawało wiele sprzecznych ze sobą zeznań, to jednak bezsporne jest, iż organy lokalnej policji stwierdziły wprost, że kontrolowały dyscyplinę meldunkową M. K. i nie potwierdziły przestrzegania tej dyscypliny. W takich okolicznościach, w szczególności wobec nie odniesienia się do wspomnianej notatki, zarzut błędnego rozpatrzenia materiału dowodowego należy uznać za uzasadniony. Zdaniem skarżącej, zarówno Wojewoda jak i Wójt, nie sprostali również dyrektywom przewidzianym art. 7 k.p.a., gdyż ustalenia przez nich poczynione pozostają w sprzeczności z zasadami logicznego wnioskowania i nie mogą być uznane za dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Organy nie odniosły się do ustaleń policji oraz nie wytłumaczyły przyznania wiarygodności jednym faktom oraz odmowy przyznania innym, a tym samym uzasadnienie decyzji zostało sporządzone w sposób wadliwy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Rozpoznawana skarga w tych ramach prawnych nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja Wojewody z dnia 11 sierpnia 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekającą o odmowie wymeldowania M. K. z miejsca pobytu stałego S nr [...], gm. G, woj. [...]. W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy administracji w niniejszej sprawie jest zasadne na gruncie obowiązujących przepisów prawa. Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 657 ze zm.) zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu. Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami. Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnie nie jest uzasadniony. Należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez zameldowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Wobec poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych należało przyjąć, iż uczestnik M. K. ani nie opuścił przedmiotowego budynku, ani też nie ma zamiaru jego opuszczenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że objęty wnioskiem o wymeldowanie regularnie w nim przebywa gdy powraca do kraju z pracy, mieszka i koncentruje w nim swoje centrum życiowe. Z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków wynika jednoznacznie, że uczestnik w budynku przebywa i wykonuje w nim różne czynności dnia codziennego. Szczególnie istotne są w tym zakresie zeznania świadków Z. K. i A. Z., trudno bowiem, wbrew zarzutom skargi, przypisywać tym osobom zainteresowanie w utrzymaniu zameldowania uczestnika. Z zeznań tych wynika wprost, że uczestnik przebywa w przedmiotowym budynku, nocuje, a nawet kosi trawę. Okoliczności te potwierdził również świadek S. K. oraz sam M. K. Wbrew zarzutom skargi, organ nie odmówił również wiarygodności zeznaniom samej skarżącej, bowiem jak wskazano w treści uzasadnień decyzji, również skarżąca potwierdziła, że uczestnik, gdy przyjeżdża do Polski, zatrzymuje się pod adresem S. Skarżąca podkreślała natomiast, iż skoro uczestnik pracuje za granicą (we Włoszech), to nie może mieszkać w Polsce i okoliczność ta jednoznacznie wskazuje na fakt niezrealizowania przez niego przesłanki zamiaru stałego pobytu w przedmiotowym budynku. Twierdzenia te uznać należy za całkowicie bezpodstawne i nieuzasadnione. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której rzeczywiście występuje przejściowa nieobecność, a nawet dłuższe okresy fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co jednakże nie daje podstaw do stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. O opuszczeniu lokalu w znaczeniu wynikającym z powyższego przepisu może być mowa dopiero wówczas, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że dany lokal przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Nawet długotrwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego, w związku z wyjazdem za granicę w celach zarobkowych (jak w niniejszej sprawie) nie stanowi przeszkody do utrzymania dotychczasowego zameldowania stałego, jeżeli okoliczności faktyczne związane z opuszczeniem miejsca pobytu stałego w sposób niebudzący wątpliwości nie potwierdzają, że wyjazdowi towarzyszył zamiar zmiany centrum życiowego. W wyroku z dnia 21 kwietnia 2011r., sygn. II OSK 756/10, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który w pełni akceptuje Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że przepisy meldunkowe nie mogą służyć do usuwania z mieszkań osób, które wyjechały za granicę (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 756/10). Podkreślić zatem należy, że wyjazd za granicę nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca stałego pobytu, uzasadniającym wymeldowanie. Tym bardziej w wypadku, gdy - jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - chodzi wyłącznie o okresowy pobyt za granicą w celach zarobkowych, w trakcie którego osoba regularnie powraca do miejsca zameldowania i deklaruje, że nie miała ani nie ma zamiaru opuszczania tego miejsca, a przy tym jej zachowanie jednoznacznie dowodzi takiego właśnie zamiaru (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 653/06). Całokształt zachowań objętego wnioskiem o wymeldowanie uczestnika wskazuje, że utrzymuje on stałe więzi z miejscem zameldowania, mieszka w nim, ma tam swoje rzeczy osobiste i regularnie w nim przebywa. Podczas całego postępowania nie było kwestionowane, że M. K. wyjeżdża z Polski i pracuje we Włoszech, zaś organy właściwie ustaliły, że takiemu wyjazdowi w tych konkretnych okolicznościach, w celach zarobkowych, nie można przypisać cech trwałości. Nieobecność wymienionego w miejscu stałego pobytu jest wyłącznie czasowa i ma związek z wykonywaną za granicą pracą. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego (czasowego). Przesłanka ta jest spełniona dopiero, jeśli fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszy wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego urządzenia w nowym miejscu trwałego centrum życiowego. Na gruncie niniejszej sprawy brak jest zarówno trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez uczestnika – jak prawidłowo ustalono uczestnik regularnie przebywa w przedmiotowym budynku, nocuje w nim i trzyma tam swoje rzeczy, a przy tym brak jest jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, że ma on zamiar jego opuszczenia. Świadczą o tym fakty ustalone w postępowaniu, takie jak zatrzymywanie się M. K. pod adresem S w okresach pobytu w kraju i pozostawienie w mieszkaniu części rzeczy osobistych. Powyższe, w połączeniu z deklarowaną wolą dalszego zamieszkiwania w budynku, nie pozwalało na wymeldowanie uczestnika. Należy przy tym podkreślić, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają znaczenia zdarzenia zaistniałe po dacie wydania zaskarżonej decyzji, powoływane przez skarżącą i uczestnika na rozprawie przed sądem administracyjnym. Wymeldowanie zawsze jest następstwem definitywnego zerwania więzi z miejscem stałego pobytu, którego to zerwania więzi nie było ze strony objętego wnioskiem. Fakt przebywania przez większość czasu w roku poza granicami Polski, związany z pracą, nie stanowi przeszkody dla posiadania miejsca stałego pobytu w kraju w sytuacji, gdy więź z tym miejscem jest utrzymywana. Wyjazdy i powroty do miejsca stałego pobytu są bowiem zjawiskiem normalnym i pochopne jest wyprowadzanie z tego faktu wniosku o opuszczeniu miejsca zameldowania. Wręcz przeciwnie, wszystkie okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę zainteresowanego pozostawania w tym budynku. Odnosząc się do wskazywanego w skardze pominięcia przez organy oceny informacji Policji, w której stwierdzono nieobecność M. K. pod adresem S w czasie kontroli dyscypliny meldunkowej, podkreślić należy, iż organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wprost odniósł się do tego pisma i stwierdził, że potwierdzono nim przebywanie wymienionego pod wskazanym adresem w marcu 2017 r. Podkreślić należy, iż w piśmie tym ustalono również – na podstawie rozmowy m.in. z samą skarżącą, że przyczyną nieobecności M. K. jest wykonywanie przez niego pracy na terenie Włoch. Organ odwoławczy podtrzymał treść uzasadnienia faktycznego decyzji organu pierwszej instancji. Niewątpliwie zatem pismo to potwierdza jedynie, i tak już niesporne okoliczności, że uczestnik pracuje we Włoszech, zaś pod adresem zameldowania przebywa, gdy powraca do kraju. Reasumując, zdaniem Sądu materiał dowodowy został zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, a organy orzekające wyprowadziły z niego prawidłowe wnioski. W ocenie Sądu, organ I instancji, jak i organ II instancji prawidłowo ustaliły, że uczestnik nie opuścił miejsca zameldowania na pobyt stały. Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Należy podnieść, że choć gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej i to na nim spoczywają obowiązki związane z prawidłowym prowadzeniem postępowania wyjaśniającego, nie zwalnia to strony od obowiązku współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu: 1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym sąd stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 lutego 2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681); 3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; 4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454). Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zrealizowały wyżej opisane obowiązki w zakresie postępowania wyjaśniającego, a zgromadzony materiał dowody był wystarczający do dokonania prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy. Ustalenia dokonane przez organy, wbrew zarzutom skargi, są zgodne z zasadami logicznego myślenia i wnioskowania, nie zawierają również sprzeczności. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przez organy przeprowadzone w sposób prawidłowy, wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, a uzasadnienia decyzji są przekonywujące i nie naruszają art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy administracji dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co prowadziło do odmowy wymeldowania uczestnika M. K. z pobytu stałego pod adresem S, jak również prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło