III SA/Kr 1265/13
WyrokWSA w Krakowie2014-03-06
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Krystyna Kutzner, Dorota Dąbek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która pobiera świadczenie pielęgnacyjne, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co jest warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo zinterpretowały przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, gdyż ustawodawca nie wyłączył tej kategorii osób. Ponadto, fakt przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, a związek przyczynowy między rezygnacją a niepełnosprawnością matki nie musi być bezpośrednio powiązany z datą ostatniego zatrudnienia, lecz z faktem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżący R. S. ubiegał się o specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ jego ostatni stosunek pracy ustał z upływem czasu, a następnie był zarejestrowany jako bezrobotny. Skarżący argumentował, że pobierał świadczenie pielęgnacyjne, co uniemożliwiało mu podjęcie pracy, i że jego matka wymaga stałej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...] Burmistrz odmówił R. S. (dalej: skarżącemu) przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką F. S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 czerwca 2007 r. Orzeczenie wydane jest na stałe. Zdaniem organu skarżący spełnia przesłanki sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką, a także kryterium dochodowe umożliwiające pobieranie świadczenia. Przesłanką negatywną jest jednak brak bezpośredniej rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Ustawodawca uzależnił przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego od wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem, ostatnim zatrudnieniem skarżącego była praca wykonywana w Urzędzie Miejskim, która trwała do 31.10.2011 r. Stosunek pracy ustał na podstawie art. 30 § 1 pkt. 4 Kodeksu Pracy - rozwiązanie umowy z upływem czasu na jaki umowa o pracę została zawarta (umowa na czas określony). Rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło zatem na wniosek skarżącego (rezygnacja), ale z upływem określonego w umowie czasu. Po ustaniu zatrudnienia skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy, zgłaszając tym samym swoją gotowość do podjęcia zatrudnienia. Skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny w okresie od 2 listopada 2011 r. do 20 czerwca 2012 r. i pobierał zasiłek dla bezrobotnych w okresie od 10 listopada 2011 r. do 9 maja 2012 r. Natomiast od 21 czerwca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – F. S. Zdaniem organu rezygnacja skarżącego z dniem 21 czerwca 2012 r. z pośrednictwa Urzędu Pracy nie jest tożsama z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w myśl art. 3 pkt. 22 ustawy. Zatem skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, z tych powodów organ odmówił przyznania zasiłku.
W odwołaniu R. S. nie zgodził się z zaskarżona decyzją. Podniósł, że jego mama jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga stałej opieki. Od 21 czerwca 2012 r. był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego i zajmował się matką, która ze względu na swój stan zdrowia nie może pozostawać sama w mieszkaniu. Świadczenie pielęgnacyjne w części rekompensowało mu fakt, że nie mógł podjąć pracy zarobkowej. Dodał także, że nie może zarejestrować się w Urzędzie Pracy, ponieważ tam żądają od niego gotowości do podjęcia pracy, a w obecnej sytuacji nie może tego zaoferować, gdyż musi stale sprawować opieką nad matką. Pozostawienie matki bez opieki na 2 godziny skutkowało poparzeniem i amputacją palców w prawej dłoni. Ponadto podniósł, że był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, co uniemożliwiało mu podjęcie pracy zarobkowej.
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 3, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3 ze zm.), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania, powołał treść art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie akt sprawy bezsporne bowiem jest, że skarżący (syn) jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, ponadto zachodzi konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (matką F. S.). Sporną kwestią jest natomiast powód rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.
Z akt sprawy wynika, iż ostatnim miejscem zatrudnienia R. S. był Urząd Miejski, gdzie skarżący pracował od 1 kwietnia 2011 r. do 31 października 2011 r., a stosunek pracy ustał z upływem czasu, na który był zawarty. Następnie w okresie od 2 listopada 2011 r. do 20 czerwca 2012 r. skarżący zarejestrowany był jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy. Natomiast niepełnoprawność matki skarżącego datuje się od 22 marca 2007 r. Zatem z zestawienia dat ostatniego miejsca zatrudnienia skarżącego oraz daty ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności F. S. nie wynika związek przyczynowo - skutkowy pozwalający przyjąć, że rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącego nastąpiła w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Zdaniem Kolegium, organ I instancji słusznie stanął na stanowisku, że w przypadku skarżącego nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia gdyż skarżący wyrejestrował się z PUP, co nie mieście się w pojęciu rezygnacji z zatrudnienia, które m.in. warunkuje przyznanie prawa do świadczeń. Fakt zarejestrowania w PUP jako osoba bezrobotna oznacza pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Kolegium wyjaśniło, że zasady przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego zawarte w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odróżnić od zasad przyznania innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego wynikającego z art. 17 ust. 1 w/w ustawy. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 w/w ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmowała w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Wyrejestrowanie z Urzędu Pracy nie jest tożsame z rezygnacją z zatrudnienia, jak słusznie wskazał organ I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie R. S. powtórzył argumenty podnoszone uprzednio w odwołaniu. Podniósł, że od 21 czerwca 2012 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, które rekompensowało mu w części fakt, że nie mógł podjąć pracy. Obecnie nie może pogodzić się z decyzjami Urzędów, gdyż wcześniej miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo, a obecnie zmusza się go do "tworzenia fikcji, działań pozornych w sprawach rezygnacji zatrudnienia", podczas gdy on nie może podjąć pracy, gdyż opiekuje się chora matką.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że z zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji jest art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Nowelizacja ta była wynikiem zmian zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy.
Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm. dalej K.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;
5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;
6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczy uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Bezspornym jest, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak również na skarżącym, jako synu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki F. S.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia czy skarżący spełnia wymienione w w/w przepisie konieczne przesłanki ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Organy obu instancji przyjęły, że skarżący nie pozostawał w zatrudnieniu od 31 października 2011 r., tj. od czasu kiedy ustał stosunek pracy ze skarżącym, na skutek upływu czasu, na który umowa o pracę została zawarta. Następnie od 2 listopada 2011 r. zarejestrował się jako bezrobotny, przy czym w okresie od 10 listopada 2011 r. do 9 maja 2012 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Jako bezrobotny skarżący był zarejestrowany do 20 czerwca 2012 r. Natomiast od dnia 21 czerwca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – F. S.
W ocenie organów – nie zostały wypełnienie przesłanki rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, w myśl art. 16a ust. 1 ustawy. Nadto organy uznały, że brak jest podstaw do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącego – rozwiązaniem umowy o pracę z dniem 31 października 2011 r. na skutek upływu okresu, na który umowa została zawarta, a datującą się od czerwca 2007 r. niepełnosprawnością matki skarżącego, stwierdzonym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 czerwca 2007 r.
Podkreślić należy, że w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną z możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16 a ust. 8 ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy tego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Treść analogiczną do wyrażonej w art. 16 a ust. 8 zawiera też art. 17 ust. 5 ustawy. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę, jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 ustawy).
W konsekwencji stwierdzić należy, że orzekające organy dokonując interpretacji określonej w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie wzięły pod uwagę okoliczności, że osoba bezrobotna zarejestrowana w PUP ma prawo ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jako że ustawodawca takich osób nie wyłączył w art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie pozbawił ich prawa do ustalenia przedmiotowego świadczenia. Zatem organy, w sposób nieuprawniony zawęziły pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ograniczając je wyłącznie do rozwiązania umowy o pracę, poprzez jednostronne wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zob. wyrok WSA z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2013r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13, WSA w Krakowie z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 721/13, wyroki dostępne na: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu istotną okolicznością w sprawie jest także fakt, że skarżącemu w poprzednim stanie prawnym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, co w ocenie Sądu wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji, związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącego zakończonym w października 2011 r., lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sądu w pełni podziela pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13 (http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 1 stycznia 2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013r. sygn. akt IV SA/Po 965/13 http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
W konsekwencji, uznać należy, że organy nie rozważyły całokształtu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, umożliwiających prawidłowe zastosowanie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zwłaszcza nie dokonały analizy przesłanki rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w kontekście okoliczności, że bezpośrednio przed przyznaniem skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego był on zarejestrowany w PUP, jako osoba bezrobotna, co oznaczało - jak wskazano powyżej - gotowość do pojęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, a następnie decyzją z dnia [...] 2012 r. Burmistrz przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nas matką od dnia 21 czerwca 2012 r. bezterminowo.
Odnosząc się do zarzutu braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącego, a datującą się od czerwca 2007 r. niepełnosprawnością jego matki, stwierdzić należy, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności F. S. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 czerwca 2007 r., ma charakter deklaratoryjny w zakresie, w jakim potwierdza stan zdrowia chorej.
Podkreślić jednak należy, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom (...), jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (...).
Z brzmienia powołanego powyżej przepisu jednoznacznie wynika, że ustawodawca nie wskazuje, w jakim okresie od momentu wydania stosownego orzeczenia osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy musi zrezygnować z pracy. W konsekwencji, zdaniem sądu, istotnym jest, aby osoba wymagająca opieki legitymowała się odpowiednim zaświadczeniem o niepełnosprawności oraz fakt, że osoba na której ciąży wobec niej obowiązek alimentacyjny, rezygnuje z zatrudnienia. Rezygnacja ta nie musi mieć miejsca w tym samym czasie, w którym stwierdzono niepełnosprawność lub niezdolność do samodzielnej egzystencji osoby wymagającej opieki. Istotnym jest, aby najpierw wystąpiła niepełnosprawność, a dopiero potem osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny, zrezygnowała z zatrudnienia.
Dodatkowo podnieść należy, że organy w decyzji z dnia [...] 2012 r. przyznającej skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z konieczności sprawowania opieki nad matką, już raz ustaliły, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącego, a datującą się od czerwca 2007 r. niepełnosprawnością jego matki.
W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziły do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa spowodowały konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącego związanych z jego rezygnacją ze statusu bezrobotnego oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matka, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło