III SA/Kr 1416/13
WyrokWSA w Krakowie2014-04-24
Skład orzekający: Hanna Knysiak – Molczyk, Janusz Bociąga, Krystyna Kutzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie bezrobotnej, która nie podejmuje zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną?Ratio decidendi
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, przy czym rezygnacja obejmuje także osoby bezrobotne, które nie podejmują pracy z powodu opieki. Organy administracyjne powinny ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia wynika z konieczności sprawowania opieki, a brak takiego ustalenia stanowi podstawę do uchylenia decyzji odmownej.Stan faktyczny
W dniu 8 lipca 2013 r. J. N. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu opieki nad niepełnosprawną matką W. Ć., która posiada orzeczenie o pierwszej grupie inwalidzkiej od 1996 r. Wnioskodawczyni była zatrudniona do 2 grudnia 2001 r., po czym była zarejestrowana jako bezrobotna. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że nie doszło do rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca podniosła, że zrezygnowała z pracy, aby opiekować się matką i synem, a decyzja jest krzywdząca.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem wskazań zawartych w uzasadnieniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak – Molczyk Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) NSA Krystyna Kutzner Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
W dniu 8 lipca 2013 r. J. N. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką W. Ć. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że W. Ć. na podstawie orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej z dnia 14 października 1996 r. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidzkiej. Określono, że inwalidztwo istnieje od 8 października 1996 r. Natomiast wnioskodawczyni J. N. była zatrudniona do dnia 2 grudnia 2001 r. w A w firmie "A". Umowę o pracę rozwiązano na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 K.p. i art. 11 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Były pracodawca J. N. 24 lipca 2013 r. złożył oświadczenie uzupełniające, w którym stwierdził, że umowa o pracę została rozwiązana na podstawie rezygnacji z zatrudnienia złożonej przez wymienioną, która musiała opiekować się mamą i synem. Następnie w okresie od dnia 3 grudnia 2001 r. do dnia 17 września 2002 r. wyżej wymieniona zarejestrowana była w Urzędzie Pracy jako bezrobotna, w tym z prawem do zasiłku od 11 grudnia 2001 r. do dnia 10 czerwca 2002 r. Po raz ostatni była zarejestrowana w Urzędzie Pracy w okresie od dnia 18 września 2007 r. do dnia 24 września 2007 r.
Burmistrz decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na podstawie art.. 104, art. 107 K.p.a. oraz art. 16 a, art. 24, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej zwaną uśr) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych odmówił przyznania J. N. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieka nad matką W. Ć.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy przepisy te stosuje się do zakładów pracy, w których następuje zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi, produkcyjnymi albo technologicznymi, w tym także gdy zmiany te następują w celu poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego, jeżeli powodują one konieczność jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące rozwiązania stosunków pracy z grupą pracowników obejmującą co najmniej 10% załogi w zakładach zatrudniających do 100 pracowników lub co najmniej 100 pracowników w zakładach zatrudniających powyżej 1000 pracowników. Organ wskazał, że z przytoczonych przepisów nieobowiązującej już ustawy jednoznacznie wynika, że w sytuacji gdy pracodawca powoływał się na nią, przyczyna zwolnienia była po stronie pracodawcy, a nie pracownika. W tym stanie rzeczy nie mogą zostać uznane za wiarygodne oświadczenia złożone przez byłego pracodawcę – D. B., że zrezygnowała ona z zatrudnienia. Podkreślono, że W. Ć. jest niepełnosprawna od 1996 r., a skarżąca zatrudniona była jeszcze przez okres kolejnych pięciu lat.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J. N. domagając się jej uchylenia. Stwierdziła, że rozstrzygnięcie Burmistrza jest krzywdzące i niezgodne z obowiązującym prawem. Podniosła, że łączny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł. Ponadto stwierdziła, że uzasadnienie decyzji zawiera nieścisłości. Nie jest bowiem prawdą, że była zatrudniona przez pięć kolejnych lat licząc od 1996 r., gdyż stosunek zatrudnienia trwał jedynie około 3 lat (od dnia 15 października 1998 r. do dnia 2 grudnia 2001 r.), z czego od dnia 20 listopada 1998 r. do dnia 2 grudnia 2001 r. przebywała na urlopie wychowawczym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jedynie wtedy, gdy osoba sprawująca opiekę rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki stałej nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podzielił pogląd organu I instancji, że w sytuacji powołania się na przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, nie można uznać, że przyczyna rozwiązania umowy leży po stronie pracownika. Ponadto gdyby rozwiązano umowę o pracę na podstawie ustawy o grupowych zwolnieniach, informacja o tym powinna być umieszczona w świadectwie. W przypadku gdyby w świadectwie pracy nie została umieszczona informacja o tym, że rozwiązanie umowy nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. nie istniałaby możliwość pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Świadectwo pracy jest dokumentem prywatnym i organ I instancji był uprawniony nie dać wiary oświadczeniom pracodawcy, iż wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Organ odwoławczy odkreślił również, że zasady przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego zawarte w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odróżnić od zasad przyznania innego świadczenia opiekuńczego – świadczenia pielęgnacyjnego wynikającego z art. 17 ust. 1 wymienionej ustawy. Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. wprowadziła (w art. 17 ust. 1b) dodatkowy warunek uzależniający możliwość przyznania świadczenia od wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, zawężony został tym samym krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 11 ustawy zmieniającej, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., a organ właściwy w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, informuje osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym obecnie nie istnieje możliwość kwestionowania wygaśnięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J. N. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości fakt, że W. Ć. posiada orzeczenie o zaliczeniu do pierwszej grupy inwalidów od 1996 r. Skarżąca od dnia 3 grudnia 2001 r. była zmuszona zrezygnować z zatrudnienia, aby opiekować się matka i synem. W tym czasie nie było prawnej możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego ani świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad chorą matką. Zatem umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. Sytuacja materialna rodziny była w tym czasie bardzo trudna, dlatego skarżąca przez pół roku pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Skarżąca wskazała również, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie byłego pracodawcy – D. B. wyjaśniające, że umowa o pracę została rozwiązana w dniu 2 grudnia 2001 r. na podstawie rezygnacji z zatrudnienia złożonego przez J. N. z powodu konieczności opieki nad matką W. Ć. i synem S. Dodała, że w dniu 1 października 2010 r. otrzymała decyzję nr [...] przyznającą świadczenie pielęgnacyjne na stałe począwszy od 1 listopada 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: |
|Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy |
|administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te |
|kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub |
|procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo |
|naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź |
|stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami |
|administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane|
|zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. |
|Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu |
|uzasadniającym jej uchylenie. |
|W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a u.ś.r., regulujący zasady |
|przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten wprowadzony został do u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. przez art. 1 pkt 4 |
|ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). |
|Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 |
|lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli |
|rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się |
|orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub|
|długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności |
|stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 |
|ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej |
|z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty |
|socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; |
|podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, albo też ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku |
|opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Omawiane świadczenie|
|nie przysługuje również, gdy osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej |
|spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce |
|zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność |
|leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone |
|prawo do wcześniejszej emerytury; członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym|
|mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do |
|dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia |
|pielęgnacyjnego; czy wreszcie gdy na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków |
|związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu |
|społecznym stanowią inaczej. Jak ponadto wynika z art. 16a ust. 2 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny |
|dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której |
|mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., czyli przyznanie tego świadczenia zostało uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. |
|Spór powstały między skarżącą, a organami obu instancji dotyczy jednak wyłącznie oceny, czy skarżąca jest osobą, która "rezygnuje z |
|zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki". Pozostały, prawnie doniosły element stanu|
|faktycznego, a to kryterium dochodowe, strony w zasadzie pomijają. Stwierdzając, że skarżąca spełnia to kryterium, aczkolwiek |
|postępowanie dowodowe w tym zakresie jest niepełne. |
|Sąd zauważa, że organy trafnie ustaliły, że skarżąca zajmuje się opieką nad matką od około 17 lat, a także że pracowała i była |
|zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Organy obu instancji porównując materialnoprawną podstawę specjalnego zasiłku |
|opiekuńczego ze stanem faktycznym niniejszej sprawy stwierdziły, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, które |
|najpierw realizowały zatrudnienie, a następnie zrezygnowały z niego w celu sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16 a |
|u.ś.r. Sąd zwraca uwagę, że taka wykładnia przytoczonego przepisu wyklucza z grona beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego |
|wszystkie osoby, które z różnych przyczyn, często od siebie niezależnych, nie podjęły zatrudnienia. W szczególności wykładnia taka nie |
|pozwala na przyznanie świadczenia osobom, które nigdy nie podjęły zatrudnienia przede wszystkim z uwagi na sprawowaną przez siebie |
|(często od wielu lat) opieką nad bliską osobą. |
|W związku z powyższym Sąd zwraca uwagę, że z przytoczonego powyżej art. 16 a u.ś.r. nie wynika jakakolwiek preferowana forma |
|rozwiązania stosunku zatrudnienia jako warunku przyznania jednostce specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przez "rezygnację" rozumie się |
|bowiem nie tylko "zrzeczenie się", ale również "zaniechanie czegoś" (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego. Tom IV, Warszawa 2003, |
|s. 86). Toteż rezygnacją z zatrudnienia jest każdy stan, w którym osoba zdolna do podjęcia zatrudnienia pozostaje poza stosunkiem |
|zatrudnienia. Wtedy bowiem osoba taka odstępuje od zatrudnienia. W szczególności żaden przepis prawa pozytywnego nie wymaga, by osoba |
|ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy pozostawała przez pewien czas w zatrudnieniu, a następnie z niego rezygnowała. Zwrócił na|
|to uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 408/13 (publ. |
|http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, iż "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących – bowiem sprawujących |
|faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia przez takie osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w |
|celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz |
|rekompensata państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodujące w konsekwencji niemożność |
|wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna". Sąd pragnie zaznaczyć, że celem niepodejmowania zatrudnienia powinna być |
|zawsze konieczność sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16 a u.ś.r. i na tym powinny skupić środki dowodowe organy |
|administracyjne rozpoznające wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Interpretacja taka wynika z faktu, że celem |
|wspomnianego świadczenia jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem |
|rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez|
|państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki |
|nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Raz jeszcze należy podkreślić, że celem specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest |
|wynagrodzenie rezygnacji z zatrudnienia, ale finansowa pomoc skierowana dla osób realizujących obowiązek alimentacyjny w kwalifikowany |
|sposób. |
|W ocenie Sądu wymaga podkreślenia, że w przepisach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego brakuje podstawy pozbawiającej osoby |
|bezrobotne możliwości uzyskania analizowanego świadczenia. Przytoczony powyżej art. 16 a ust. 8 u.ś.r. enumeratywnie wylicza katalog |
|okoliczności wykluczających z kręgu beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie wskazując w żaden sposób na osoby bezrobotne |
|zarejestrowane w urzędzie pracy. Oznacza to, że ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego |
|świadczenia. Sąd wskazuje, że analogiczną treść zawiera art. 17 ust. 5 u.ś.r. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania |
|świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym |
|przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o oba te świadczenia została powiązana|
|z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym |
|stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16 a ust. 1 u.ś.r.). Uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "j" ustawy z |
|dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując |
|pojęcie bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o |
|świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu |
|samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W |
|dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba |
|bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad|
|osobą niepełnosprawną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07 (publ. |
|http://orzeczenia.nsa.gov.pl) trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się |
|o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych |
|do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia |
|przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Powyższe |
|uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16 a u.ś.r., bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy |
|zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w |
|Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r. , sygn. |
|akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 |
|listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 965/13). Reasumując te rozważania należy raz jeszcze podkreślić, że zarówno osoba bezrobotna |
|zarejestrowana w urzędzie pracy, jak i inna osoba, która nie podejmuje pracy z konieczności sprawowania opieki nad osobą, o której mowa|
|w art. 16a u.ś.r., mogą – po spełnieniu innych przesłanek – być beneficjentami specjalnego zasiłku opiekuńczego. |
|Jak już wyżej wskazano, organy administracji powinny położyć główne akcenty postępowania wyjaśniającego na ustaleniu celu rezygnacji z |
|zatrudnienia. Innymi słowy w postępowaniu w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego organ ma za zadanie ustalić, czy |
|niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawczynię wynika z konieczności sprawowania stałej opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a|
|u.ś.r. Jeżeli taka okoliczność jest choćby jedną z licznych przyczyn niepodejmowania zatrudnienia, wspomniane świadczenie powinno |
|zostać przyznane po spełnieniu pozostałych kryteriów (podmiotowego oraz dochodowego). Niewyjaśnienie tej okoliczności oznacza, że |
|zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Ani organ pierwszej instancji ani odwoławczy nie przeprowadziły |
|wnikliwego postępowania wyjaśniającego dla ustalenia celu rezygnacji skarżącej ze statusu osoby bezrobotnej, a swoje wnioski w tym |
|zakresie oparły na przesłankach nieznajdujących potwierdzenia w obowiązującym prawie i sprzecznych z celem specjalnego zasiłku |
|opiekuńczego. Nadto zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzją organu pierwszej instancji muszą ulec uchyleniu również z innej |
|przyczyny. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia osób dorosłych, synów skarżącej o nieposiadaniu żadnych dochodów. Mąż skarżącej |
|posiada jak na osobę zobowiązaną do utrzymywania niski dochód nieprzekraczający 500 zł miesięcznie, nie wiadomo, z jakiego tytułu go |
|uzyskuje, brak jest bowiem takiej informacji. Synowie skarżącej o ile się uczą to w tej konkretnej sytuacji powinni otrzymywać |
|stypendium socjalne. W sprawie nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy wymagany ustawą, w celu weryfikacji okoliczności |
|dotyczących spełnienia warunków, o których mowa w art. 16 a. Wywiad taki byłby korzystny dla wiarygodnego ustalenia sytuacji skarżącej |
|i jej rodziny. |
|Sąd administracyjny został wyposażony przez ustawodawcę w kompetencje kontroli legalności władczych działań organów administracji |
|publicznej w indywidualnych sprawach obywateli, to dokonując kontroli prawidłowości wydanych decyzji, sąd ten nie może domyślać się, co|
|legło u podstaw takiego, a nie innego rozstrzygnięcia organu. Kwestia prawidłowości ustalenia przekroczenia kryterium dochodowego jest |
|jednym z elementów stanu faktycznego sprawy i aby rozstrzygnięcie, co do istoty można było uznać za zgodne z przepisami, także i ten |
|procesowy aspekt powinien być weryfikowalny. Powyższe obrazuje dostatecznie, że tak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w tym |
|przypadku, nie mogło zostać uznane za prawidłowe i wystarczające dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie. |
|Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego organy administracji zastosują wskazania |
|wynikające z niniejszego uzasadnienia. Uwzględnią, zatem w szczególności, że osoba bezrobotna może być beneficjentem specjalnego |
|zasiłku opiekuńczego. W tym zakresie organ musi przede wszystkim ustalić, czy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na |
|sprawowanie opieki nad swoim matką, oraz wyjaśnią statusu synów skarżącej w rodzinie w zakresie ich ewentualnych dochodów |
|opodatkowanych i nieopodatkowanych, oraz z jakiego tytułu dochody uzyskuje mąż skarżącej, z którego ubezpieczenia skarżąca korzysta |
|(k.11 akt). |
|Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo i jako taka powinna zostać uchylona na zasadzie art. 145 §|
|1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Z kolei w oparciu o art. 135 p.p.s.a. – z uwagi na tożsamość stwierdzonych uchybień i dla końcowego |
|załatwienia sprawy – środek ten zastosowano również względem decyzji organu pierwszej instancji. |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło