III SA/Kr 1443/25
WyrokWSA w Krakowie2026-03-20
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Marta Kisielowska, Ewelina Dziuban
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy wyznaczająca miejsce i regulamin prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników, wprowadzająca dodatkowe wymogi dotyczące dokumentów potwierdzających status rolnika/domownika oraz ograniczenia dotyczące dni handlu, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały rady gminy w zakresie określonych paragrafów załącznika nr 2, uznając, że naruszają one prawo. Wprowadzenie dodatkowych wymogów dotyczących dokumentów potwierdzających status rolnika lub domownika oraz ograniczenie handlu w dni ustawowo wolne od pracy stanowi przekroczenie delegacji ustawowej. Uchwała nie może modyfikować przepisów ustawowych ani nakładać obowiązków niewynikających z ustawy.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Muszynie zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Krynicy-Zdroju dotyczącą wyznaczenia miejsca i regulaminu handlu dla rolników i ich domowników. Skarżący zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów, w tym modyfikację przepisów ustawowych, wykroczenie poza delegację ustawową poprzez nałożenie dodatkowych obowiązków i ograniczeń, a także naruszenie zasady poprawnej legislacji. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie załącznika nr 2: § 4 w zakresie słów "rolników dokonujących sprzedaży", § 5 i § 6 w całości, § 8 punkt 4 w całości, § 10 w zakresie słów "– z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy".Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie WSA Marta Kisielowska ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Muszynie na uchwałę Rady Miejskiej w Krynicy-Zdroju z dnia 22 grudnia 2022 r. nr LVI.440.2022 w przedmiocie wyznaczenia miejsca oraz wprowadzenia regulaminu określającego zasady prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie załącznika nr 2: - § 4 w zakresie słów "rolników dokonujących sprzedaży", - § 5 i § 6 w całości, - § 8 punkt 4 w całości, - § 10 w zakresie słów "– z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy".
Rada Miejskiej w Krynicy-Zdroju na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 i 15, art. 40 ust. 1 i 2 pkt 4, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559 ze zm.) oraz art. 3, 5 i 6 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach wprowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz. U. z 2021 r. poz. 2290) podjęła w dniu 22 grudnia 2022 r. uchwałę nr LVI.440.2022 w sprawie wyznaczenia miejsca oraz wprowadzenia regulaminu określającego zasady prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników.
Rada Miejska w Krynicy-Zdroju uchwaliła, co następuje:
§ 1.1. Wyznacza się miejsce do prowadzenia handlu w piątki i sobory przez rolników i ich domowników produktami rolnymi lub spożywczymi oraz wyrobami rękodzieła wytworzonymi w gospodarstwie rolnym - na części Placu Targowego w Krynicy - Zdroju przy ul. Dąbrowskiego położonego na działce o nr ewidencyjnym 183.
2. Lokalizację miejsca, o którym mowa w ust. 1 określa załącznik nr 1 do uchwały.
§ 2. Przyjmuje się regulamin określający zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonym miejscu, o którym mowa w § 1 uchwały, stanowiący załącznik nr 2 do uchwały.
§ 3. Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Krynicy - Zdroju.
§ 4. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego.
Załącznik Nr 2 do uchwały Nr LVI.440.2022 Rady Miejskiej w Krynicy-Zdroju z dnia 22 grudnia 2022 r. stanowi Regulamin określający zasady prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników.
§ 1. Regulamin dotyczy wyłącznie zasad prowadzenia handlu dokonywanego przez rolników i ich domowników w piątki i soboty, zwolnionego z opłaty targowej.
§ 2. Zarządzającym miejscem do prowadzenia handlu jest Urząd Miejski w Krynicy - Zdroju.
§ 3. Plac Targowy, którego właścicielem jest Gmina Krynica - Zdrój, obejmuje działkę nr ewid. 183 przy ul. Dąbrowskiego w Krynicy-Zdroju.
§ 4. Na placu targowym, o którym mowa w § 1 uchwały - bez opłaty targowej - mogą być sprzedawane w piątki i soboty wyłącznie produkty rolne lub spożywcze, o których mowa w § 1 uchwały oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym rolników dokonujących sprzedaży.
§ 5. Rolnik albo jego domownik, na wezwanie inkasenta, okazuje dokument potwierdzający status rolnika lub status jego domownika wraz z jednym z niżej wymienionych dokumentów:
aktualny dokument właściwej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, potwierdzający objęcie tej osoby ubezpieczeniem społecznym rolników;
aktualny dokument potwierdzający posiadanie gospodarstwa rolnego.
§ 6. Upoważnionym do weryfikacji statusu rolnika lub domownika jest wyznaczony do tego pracownik Urzędu Miejskiego w Krynicy-Zdroju.
§ 7. 1. Handel może odbywać się:
ze stoisk,
w formie obnośnej.
2. Stanowiska handlowe powinny być oznaczone w sposób widoczny i umożliwiający identyfikację prowadzonego handlu.
§ 8. Sprzedający mają obowiązek:
zapewnić utrzymanie czystości i porządku w czasie trwania handlu i po jego zakończeniu,
przestrzegać przepisów sanitarno - epidemiologicznych i porządkowych,
przestrzegać przepisów ppoż.,
przestrzegać przepisów obowiązujących w obrocie towarowym.
§ 9. Sprzedaż artykułów spożywczych powinna odbywać się zgodnie z wymaganiami zawartymi w odrębnych przepisach, a w szczególności zgodnie z przepisami sanitarnymi i weterynaryjnymi dotyczącymi bezpieczeństwa żywności i żywienia oraz jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych.
§ 10. 1. Plac Targowy przy ul. Dąbrowskiego czynny jest cały rok:
w piątki w godzinach od 6.00 do 18.00
w soboty w godzinach od 6.00 do 18.00
- z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy.
2. W uzasadnionych przypadkach Burmistrz Krynicy - Zdroju może zmienić godziny handlu o których mowa w ust. 1.
§ 11. Nie dopuszcza się wykorzystywania na placu targowym urządzeń nagłaśniających w celach reklamowych i informacyjnych.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Rejonowy w Muszynie w oparciu o art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 53 § 3 oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej: p.p.s.a., Skarżący zaskarżył uchwałę w części, tj. w zakresie § 1 zaskarżonej uchwały oraz § 4,5,6, 8 pkt 4 oraz § 10 tiret pierwszy załącznika nr 2 do uchwały i wniósł o stwierdzenie jej nieważności we wskazanym zakresie.
Skarżący zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie przepisów:
- art. 7, art. 94 Konstytucji oraz art. 5 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty polegającym na dokonaniu § 4 załącznika do zaskarżonej uchwały nieuprawnionej modyfikacji tekstu ustawy w postaci wskazania, że określone produkty muszą być wytworzone w "gospodarstwie rolnym rolników dokonujących sprzedaży" mimo, że treść art. 4 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników takiego dookreślenia nie zawiera,
- art. 7, art. 94 Konstytucji oraz art. 5 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty poprzez wykroczenie poza delegację ustawową i wprowadzeniu w § 5 i 6 regulaminu stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały, obowiązku okazywania - dokumentów w postaci aktualnego dokumentu właściwej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, potwierdzający objęcie tej osoby ubezpieczeniem społecznym rolników oraz aktualnego dokumentu potwierdzającego posiadanie gospodarstwa rolnego na żądanie osoby wyznaczonej przez Urząd Miasta w Krynicy Zdroju, mimo, że treść art. 5 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty zobowiązywała organ gminy wyłącznie do określenia zasady prowadzenia handlu, a zatem kwestii związanych z organizacją samego handlu,
- art. 7, art. 94 Konstytucji oraz art. 5 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty, wykroczeniu poza delegację ustawową i wprowadzeniu w § 10 tiret pierwszy pośredniego wyłączenia w zakresie prowadzenia handlu w dni ustawowe wolne od pracy, mimo, że treść ustawy art. 5 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty zobowiązywała organ gminy wyłącznie do określenia zasady prowadzenia handlu, a zatem kwestii związanych z organizacją samego handlu, nie zaś dni w których handel ten ma się on odbywać, które to dni zostały zresztą określone ustawą,
- istotne naruszenie art. 2 Konstytucji i zasady poprawnej legislacji wywodzonej w orzecznictwie z zasady demokratycznego państwa prawa, poprzez ustanowienie przepisów w § 8 pkt 4 regulaminu stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały niezrozumiałych, przepisów przy wykorzystaniu pojęć niedookreślonych, dwuznacznych, niejasnych, który to zapis na dość ogólne sformułowanie uniemożliwia stwierdzenie jaki właściwie jest zakres obowiązków i do jakich przepisów obowiązujących w obrocie towarowym się on odwołuje.
W ocenie skarżącego analiza treści skarżonej uchwały wraz załącznikiem nr 2 w postaci regulaminu prowadzi do wniosku, iż w zakresie § 4, 5, 6, 8 pkt 4, 10 tiret pierwszy uchwała ta jest sprzeczna z prawem, wymagając stwierdzenia nieważności jej zapisów.
Skarżący stwierdził, że § 4 regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały stanowi niedopuszczalną modyfikację tekstu ustawy, a mianowicie art. 4 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników w postaci określone produkty muszą być wytworzone w "gospodarstwie rolnym rolników dokonujących sprzedaży". Sam natomiast fakt zwolnienia z opłaty targowej jest powtórzeniem art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 70).
Nie może zatem ulegać wątpliwości, że uregulowanie przez organ gminy § 4 regulaminu, iż przedmiotem handlu na wyznaczonych miejscach, mogą być tylko produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym rolników dokonujących sprzedaży jest powtórzeniem art. 4 ustawy o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, stanowi istotne naruszenie prawa, skutkując koniecznością stwierdzenia nieważności tych norm.
Kolejno odnosząc się podniesionych zarzutów nie sposób jest podzielić także zasadności uregulowania znajdującego się w § 5 i 6 regulaminu, stanowiącym załącznik do niniejszej uchwały. Przede wszystkim w zakresie konstrukcji delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ustawy nie mieści się zobowiązanie rolników i domowników do okazywania - dokumentów w postaci aktualnego dokumentu właściwej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, potwierdzający objęcie tej osoby ubezpieczeniem społecznym rolników oraz aktualnego dokumentu potwierdzającego posiadanie gospodarstwa rolnego (§5).
Zasady prowadzenia handlu mogą dotyczyć kwestii związanych z organizacją samego handlu w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy czyli procesu sprzedaży polegającego na wymianie produktów rolnych lub spożywczych oraz wyrobów rękodzieła wytworzonych w gospodarstwie rolnym na środki pieniężne. Nie stanowi to upoważnienia do nakładania na osoby prowadzące handel dodatkowych obowiązków, niewynikających z przepisów ustawy dotyczących posiadania stosownych dokumentów, ani też do ograniczania możliwości prowadzenia handlu tylko przez osoby, które takimi dokumentami się legitymują.
Powyższe stanowisko należy także odnieść do § 8 pkt 4 tak sporządzonego załącznika do uchwały odnoszącego się do nałożenia przez organ gminy na uprawnionych obowiązku "przestrzegania przepisów obowiązujących w obrocie towarowym", który to zapis na dość ogólne sformułowanie uniemożliwia stwierdzenie jaki właściwie jest zakres obowiązków i do jakich przepisów obowiązujących w obrocie towarowym się on odwołuje.
Końcowo skarżący odnosząc się do § 10 tiret pierwszy regulaminu, gdzie ustalono, że handel w wyznaczonym miejscu odbywa się z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, stwierdził, że powyższe stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, a organ gminy nie był uprawniony do określenia wyłączeń handlu przez rolników i domowników w piątki i soboty stanowiące dni wolne od pracy, co w sposób pośredni nastąpiło w niniejszej sprawie - po przez wyłączenie możliwości z korzystania z wyznaczonego miejsca do prowadzenia handlu w dni w którym wyznaczone miejsce jest zamknięte. Powyższe wzbudza także wątpliwości, czy miejsce wyznaczone przez organ gminy spełnia kryteria określone ustawą.
Skoro zatem sama ustawa nie zawiera wyłączenia co do możliwości prowadzenia handlu w święta, wskazując jednie, że handel ten ma się odbywać w piątki i soboty, to powyższe wyłączenie o charakterze pośrednim zawarte w regulaminie należy uznać za niedopuszczalne przekroczenie delegacji ustawowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wyznaczony przez organ gminy miejsce winno być dostępne także w dni ustawo wolne od pracy - skoro sama ustawa nie ogranicza ani nie wyłącza możliwości prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników w te dni. Podkreślić przy tym należy, że w tym zakresie także ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni - którą stosuje się wyłącznie do przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236) wykonujących zarobkową działalność handlową - nie zawiera także takich ograniczeń.
W ocenie skarżącego konieczna jest modyfikacja § 10 regulaminu w tym zakresie bądź też - o ile z przyczyn związanych z działalnością placu targowego prowadzenie tam handlu przez rolników i domowników w dniu ustawowo wolne od pracy jest niemożliwe - wyznaczenie innego, dogodniejszego miejsca do jego prowadzenia.
Z tych też przyczyn prokurator dokonujący analizy niniejszego aktu prawa miejscowego ocenił, że zasadnym jest także zaskarżenie § 1 uchwały, tym bardziej, że w uzasadnieniu do niniejszej uchwały (jak też w protokole sesji Rady Miejskiej na której doszło do jej przyjęcia) - mimo, że ma ona charakter uznaniowy - brak jest informacji w jakie okoliczności przemawiały za wyborem placu targowego jako miejsca do prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników.
Zaskarżona treść § 8 pkt 4 regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały z uwagi na niedookreślenie powyższej normy w sposób istotny narusza art. 2 Konstytucji i zasady poprawnej legislacji wywodzonej w orzecznictwie z zasady demokratycznego państwa prawa, także skutkując koniecznością stwierdzenia nieważności tak zaskarżonego zapisu.
Jednocześnie stwierdzić należy, że wyeliminowanie wskazanych zapisów uchwały nie będzie także wpływać na jej integralność, co sprawia, iż może ona w sposób prawidłowy nadal funkcjonować w obrocie prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ oświadczył, że Burmistrz pozostawia rozstrzygnięcie do uznania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w
Krynicy-Zdroju z dnia 22 grudnia 2022 r. nr LVI.440.2022, w sprawie wyznaczenia miejsca oraz wprowadzenia regulaminu określającego zasady prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników.
Skarga została wniesiona na podstawie art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 53 § 3 oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 dalej jako "p.p.s.a.").
Zgodnie z powyższymi przepisami kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z brzmieniem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Prokurator nie jest ograniczony żadnym terminem przy wnoszeniu skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Do grupy takich aktów należy natomiast zaskarżona w rozpoznawanej sprawie uchwała.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne są między innymi właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa. Stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd następuje tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa, zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a.
W literaturze przyjmuje się, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego takiego aktu powinno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego ustrojowoprawny, materialnoprawny lub procesowoprawny charakter. Akt organu jednostki samorządu terytorialnego jest natomiast zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z ustawami.
Zgodnie z art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. 2025.1153) w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przepisy art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżniają zatem dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz z ustalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, do istotnego naruszenia prawa należy zaliczyć naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały.
Raz jeszcze należy podkreślić, że z treści art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998/3/79, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05, Lex nr 192932).
W niniejszej sprawie istotne naruszenie prawa występuje, o czym będzie mowa niżej. Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie.
W myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Stosownie do art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Niedopuszczalne jest zarówno pomijanie przez radę gminy materii przekazanej temu organowi do uregulowania na mocy delegacji ustawowej, jak i regulowanie tego, co zostało już uregulowane w źródle prawa powszechnie obowiązującego bądź też modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu. Podkreślić należy, że art. 7 Konstytucji RP nakazuje, aby wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Realizując kompetencję, organ musi uwzględniać treść normy ustawowej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Zaznaczyć przy tym należy, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Natomiast obywatela obowiązuje zasada odwrotna, ponieważ może on czynić wszystko to, czego prawo mu nie zakazuje (por. M. Florczak-Wątor (w) P. Tuleja (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red., Warszawa 2023, art. 7).
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej w części uchwały są przepisy ustawy z 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz.U. z 2021 r. poz. 2290), dalej ustawa.
Zgodnie z jej art. 1, ustawa określa ułatwienia w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonych miejscach. W myśl art. 3 ustawy miejsce do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników wyznacza rada gminy w drodze uchwały (ust. 1). Wyznaczając miejsce, o którym mowa w ust. 1, rada gminy bierze pod uwagę w szczególności dogodną komunikację, bliską lokalizację z centrum danej gminy lub miasta lub bliską lokalizację miejsc atrakcyjnych turystycznie. (ust. 2). Artykuł 4 stanowi zaś, że przedmiotem handlu na wyznaczonych miejscach, o których mowa w art. 3 ust. 1, mogą być tylko produkty rolne lub spożywcze (ich definicja zawarta jest w art. 2 pkt 3 ustawy) oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym.
W aktualnym w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość powtórzenia w akcie prawa miejscowego zapisów ustawowych, o ile takie powtórzenie ma charakter dosłowny (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1284/14, CBOSA) i uzasadnione to jest względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego, stanowiąc określenie materii, która jest regulowana aktem prawa miejscowego. O ile powtórzenie w treści aktu niższej rangi tekstu ustawy wprost jest sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej, to modyfikacja w takim akcie uregulowań ustawowych w sposób oczywisty i rażący stanowi przekroczenie norm kompetencyjnych dotyczących organu wydającego dany akt prawny.
Z takim przypadkiem mamy do czynienia w zaskarżonej uchwale, w której Rada Miejska w Krynicy-Zdroju dokonała rozszerzenia zakresu art. 4 ustawy poprzez dodanie w § 4 załącznika nr 2 słów "rolników dokonujących sprzedaży". W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w tym zakresie.
Odnośnie § 5 i § 6 załącznika Sąd wskazuje, że zapisy te stanowią przekroczenie upoważnienia ustawowego. Należy zauważyć, że uprawnienie do podjęcia przedmiotowej uchwały stanowi m.in. przepis art. 5 ustawy, zgodnie z którym rada gminy uchwala regulamin określający zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonych miejscach.
Sąd podkreśla, że upoważnienie to nie obejmuje możliwości nałożenia dodatkowych obowiązków na osoby prowadzące handel w wyznaczonych miejscach. Zasady prowadzenia handlu mogą dotyczyć kwestii związanych z organizacją samego handlu w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy, czyli procesu sprzedaży polegającego na wymianie produktów rolnych lub spożywczych oraz wyrobów rękodzieła wytworzonych w gospodarstwie rolnym na środki pieniężne Natomiast powołany przepis nie upoważnia Rady do nakładania na osoby prowadzące handel dodatkowych obowiązków, niewynikających z przepisów ustawy, a dotyczących posiadania stosowanych dokumentów takich jak aktualny dokument właściwej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, potwierdzający objęcie tej osoby ubezpieczeniem społecznym rolników, czy też aktualny dokument potwierdzający posiadanie gospodarstwa rolnego, ani też do ograniczania możliwości prowadzenia handlu tylko przez osoby, które takimi dokumentami się legitymują.
Brak jest także podstawy prawnej do tego, aby Rada upoważniła inkasenta do dokonywania weryfikacji statusu rolnika lub domownika. Stosownie bowiem do art. 9 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.
Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że inkasent jest uprawniony wyłącznie do pobrania podatku i wpłacenia go organowi podatkowemu we właściwym terminie. Jak wskazuje się zaś w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, gmina nie może nałożyć na inkasenta obowiązków innych niż wskazane w Ordynacji podatkowej lub ustawach szczególnych (por. Leonard Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom I. Zobowiązania podatkowe; art. 1-119zzk; wyrok NSA z 26 października 2001 r. , sygn. akt SA/Rz 1622/01). Zatem inkasent nie jest uprawniony do weryfikacji statusu osoby prowadzącej handel jako rolnika czy domownika, a nadanie mu takich uprawnień uchwałą Rady stanowi ewidentne przekroczenie upoważnienia ustawowego.
Brak jest także podstawy prawnej do tego, aby Rada upoważniła pracownika Urzędu Miejskiego do dokonywania weryfikacji statusu rolnika lub domownika. Nie jest on uprawniony do takiej weryfikacji, a nadanie mu takich uprawnień uchwałą Rady również stanowi ewidentne przekroczenie upoważnienia ustawowego.
Sąd podziela także stanowisko skarżącego odnośnie sformułowanego w § 8 pkt 4 uchwały obowiązku przestrzegania przepisów obowiązujących w obrocie towarowym. Skoro zatem obowiązek przestrzegania przepisów obowiązujących w obrocie towarowym wynika z ustaw, to wadliwe jest regulowanie tych kwestii w uchwale Rady.
W sytuacji powiązania naruszenia zasad techniki prawodawczej z naruszeniem zasady konstytucyjnej można mówić o wystąpieniu istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności aktu prawnego, co ma miejsce chociażby wówczas, kiedy w wyniku naruszenia zasad techniki prawodawczej dochodzi do sytuacji, kiedy prawodawca lokalny reguluje materię uregulowaną już aktami wyższego rzędu (tj. ustawami), ewentualnie wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego (por. wyrok NSA z 24 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2498/16).
Odnośnie § 10 tiret pierwszy regulaminu, gdzie ustalono, że handel w wyznaczonym miejscu odbywa się z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, Sąd podziela stanowisko skarżącego, że powyższe stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, a organ gminy nie był uprawniony do określenia wyłączeń handlu przez rolników i domowników w piątki i soboty stanowiące dni wolne od pracy, po przez wyłączenie możliwości z korzystania z wyznaczonego miejsca do prowadzenia handlu w dni w którym wyznaczone miejsce jest zamknięte.
Racje ma skarżący, że skoro sama ustawa nie zawiera wyłączenia co do możliwości prowadzenia handlu w święta, wskazując jednie, że handel ten ma się odbywać w piątki i soboty, to powyższe wyłączenie o charakterze pośrednim zawarte w regulaminie należy uznać za niedopuszczalne przekroczenie delegacji ustawowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wyznaczony przez organ gminy miejsce winno być dostępne także w dni ustawo wolne od pracy - skoro sama ustawa nie ogranicza ani nie wyłącza możliwości prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników w te dni.
Skarżący zaskarżył § 1 uchwały, gdyż w uzasadnieniu do niniejszej uchwały (jak też w protokole sesji Rady Miejskiej na której doszło do jej przyjęcia) brak jest w jego ocenie, informacji jakie okoliczności przemawiały za wyborem placu targowego jako miejsca do prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników.
Oceniając zasadność tego zarzutu należy stwierdzić, że art. 3 ust. 1 ustawy upoważnia właściwą radę gminy do wyznaczenia w drodze odpowiedniej uchwały określonego miejsca lub miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników zastrzegając, aby przy wyborze tego rodzaju miejsc brać pod uwagę w szczególności dogodną komunikację, bliską lokalizację z centrum danej gminy lub miasta lub bliską lokalizację miejsc atrakcyjnych turystycznie (art. 3 ust. 2 ww. ustawy).
Obowiązkiem rady gminy jest wyznaczenie określonego miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, przy czym nie wynika z treści tej ustawy, aby wyznaczenie miejsca dla prowadzenia tego handlu zostało dodatkowo obwarowane innymi obowiązkami.
Nie można dodatkowych obowiązków w zakresie wykonywania zadań własnych samorządu interpretować z założeń ustawy, ponieważ w zakresie takich zadań samorząd musi posiadać jakiś zakres samodzielności wynikający zarówno z konstytucyjnej zasady decentralizacji władzy publicznej (art. 15 ust. 1 Konstytucji RP), jak i z zasady samodzielności (art. 165 Konstytucji RP) oraz zadań własnych samorządu ukierunkowanych na zaspokajanie potrzeb wspólnoty samorządowej (art. 166 ust. 1 Konstytucji RP). Mając powyższe należy wskazać, że treść § 1 uchwały jest zgodny z prawem.
W związku z powyższym Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie załącznika nr 2- § 4 w zakresie słów "rolników dokonujących sprzedaży", - § 5 i § 6 w całości, - § 8 punkt 4 w całości, - § 10 w zakresie słów "– z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy" na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło