III SA/Kr 1456/24

WyrokWSA w Krakowie2025-02-18

Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Michna, Sędzia WSA Renata Czeluśniak, Asesor WSA Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, jeśli niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu przez nią 88 roku życia, a umowa o pracę skarżącej została rozwiązana za porozumieniem stron?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy przedwcześnie odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy nie ustaliły kluczowych okoliczności faktycznych, takich jak stan zdrowia matki, jej samodzielność, rzeczywisty zakres opieki, a także nie wezwały skarżącej o przedłożenie dokumentów potwierdzających brak możliwości uczestniczenia rodzeństwa w opiece. Brak jest również ustaleń dotyczących opieki skarżącej nad chorym bratem. Sąd wskazał, że organy powinny dokonać ponownej oceny sprawy, uwzględniając wszystkie zebrane dowody i przepisy prawa materialnego.
Stan faktyczny
Skarżąca A. M. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wiek powstania niepełnosprawności matki oraz brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia a opieką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, podnosząc, że rodzeństwo może partycypować w opiece, a zakres czynności skarżącej nie wyklucza podjęcia pracy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2025 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 8 lipca 2024 roku znak SKO-NP-4115-120/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z 8 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza R. odmawiającej przyznania A. M. (dalej: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką C. Ż. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 28 grudnia 2023 r. skarżąca wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Skarżąca ostatni raz pozostawała w zatrudnieniu w 2020 r. Matka skarżącej jest wdową, mieszka ze skarżącą. Skarżąca ma ośmioro rodzeństwa. Z orzeczenia z 7 stycznia 2021 r. wynika, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niepełnosprawność istnieje od 21 sierpnia 2020 r., przyczyną niepełnosprawności są choroby neurologiczne (10-N). Z oświadczenia skarżącej wynika, że zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad matką. Matka skarżącej cierpi na migotanie przedsionków, przeszła udar, ma wszczepiony rozrusznik, cierpi na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę (skarżąca podaje insulinę) oraz dnę moczanową. Skarżąca budzi matkę, pomaga w czynnościach higienicznych, pomaga w toalecie, zmienia pieluchomajtki, pomaga w ćwiczeniach, przygotowuje ubrania, mierzy ciśnienie, poziom cukru, podaje insulinę dwa razy dziennie, podaje leki, podaje posiłki, zabiera mamę na spacer przy pomocy wózka inwalidzkiego, sprząta, prasuje, robi zakupy, organizuje wizyty lekarskie, płaci rachunki, układa matkę do snu. Rodzeństwo nie może w żaden sposób uczestniczyć w opiece nad matką. Z przedłożonego świadectwa pracy wynika, że skarżąca była zatrudniona od 2 listopada 1999 r. do 31 sierpnia 2012 r. na ½ etatu, a od 1 września 2012 r. do 31 grudnia 2020 r. w wymiarze całego etatu. Umowa została rozwiązana za porozumieniem stron. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżąca wskazała, że rodzeństwo nie może sprawować opieki nad matką z następujących przyczyn: W. Ż. – leczy się onkologicznie, W. Ż.1 – jest po udarze, mieszka w Szwajcarii, S. Ż. - prawdopodobnie emeryt, rodzina nie ma z nim kontaktu, Z. R. – emerytka, słaby kontakt ze skarżącą, J. R. – pobiera emeryturę lub rentę, opiekuje się chorym mężem, G. L. - ograniczony kontakt ze skarżącą, M. L. – pomaga synowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, J. Ż. – aktywny zawodowo, posiada własną rodzinę. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka z matką i mężem. Matka skarżącej wymaga całodobowej opieki i pomocy, ma 92 lata. Opieka skarżącej nad matką obejmuje: codzienne czynności higieniczne, toaletę, zmianę pieluchomajtek, przygotowanie zbalansowanych posiłków, ubieranie matki, zmianę pościeli, podawanie leków, mierzenie poziomu cukru, iniekcje, ćwiczenia, pionizowanie matki, wizyty lekarskie, dbanie o czystość domu, pranie, zakupy, spacery, zapewnienie kontaktu z sąsiedztwem oraz rodziną, załatwianie spraw urzędowych, ćwiczenia umysłu, zapewnienie możliwości prowadzenia przez matkę życia religijnego. Skarżąca oświadczyła, że matka jest osobą całkowicie niesamodzielną, z powodu opieki nad matką zrezygnowała z zatrudnienia, opiekuje się także ciężko chorym bratem W. Rodzeństwo nie może sprawować opieki nad matką. Z oświadczenia skarżącej wynika, że matka jest całkowicie niesamodzielna, w związku z tym skarżąca zrezygnowała z pracy. Z oświadczenia skarżącej wynika również, że zajmuje się ciężko chorym onkologicznie bratem, który jest po udarze. Skarżąca budzi mamę rano, wykonuje czynności higieniczne przy matce, myje matkę, przebiera, zabezpiecza przed odparzeniami, matka ma założone pieluchomajtki, dodatkowo skarżąca wysadza matkę na toaletę co dwie lub trzy godziny. Codziennie przygotowuje cztery posiłki, dostosowane do diety, karmi matkę w razie potrzeby. Skarżąca dba o przyjmowanie leków przez matkę, realizuje domową rehabilitację, mierzy poziom cukru, podaje insulinę, pomaga w poruszaniu się, zapewnia kontakt z lekarzami, dba o czystość matki, a także czystość pomieszczeń, zapewnia kontakt z rodziną i otoczeniem. Pozostałe rodzeństwo nie pomaga w opiece nad matką, ani bratem. Decyzją z 12 lutego 2024 r. Burmistrz R. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie nie może być przyznane, ponieważ zachodzi negatywna przesłanka jego przyznania określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu 88 roku życia. W ocenie organu ponadto nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką, ponieważ umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron, a nie za wypowiedzeniem przez skarżącą. Nie ma zatem bezpośredniego związku między opieką nad matką a rezygnacją z zatrudnienia. W ocenie organu zakres opieki skarżącej nad matką nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie zatrudnienia, ponieważ czynności mogą być wykonywane przed lub po pracy. Matka skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą, a skarżąca może dostosować zakres i czas pracy do opieki nad matką. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 190 ust. 1 Konstytucji RP poprzez brak uwzględnienia, że wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki; - naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez ustalenie, że skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z 8 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca jest jedną z dziewięciu osób zobowiązanych do alimentacji matki, w rodzinach wielopokoleniowych jest możliwość takiego podzielenia się opieką, aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie. Z przedstawionych przez skarżącą okoliczności nie wynika, aby rodzeństwo nie mogło wspomóc skarżącej w opiece, nie przedstawiła też żadnych dokumentów potwierdzających brak uczestniczenia w opiece nad matką przez rodzeństwo. Co więcej, zakres czynności wskazuje, że są to czynności związane z prowadzeniem domu, a zatem mogą być wykonywane przed i po pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła: - naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; - rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy przedwcześnie - bez ustalenia kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych - orzekły o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji brak jest ustaleń w zakresie stanu zdrowia matki skarżącej, stanu samodzielności matki skarżącej, a w rezultacie ustalenia rzeczywistego zakresu opieki, jakiej wymaga. Wskazać ponadto należy, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów obrazujących stan zdrowia matki skarżącej (w szczególności brak jest jakiejkolwiek dokumentacji medycznej), oceny samodzielności matki skarżącej według skali Barthel. Podkreślić należy, że przyczyną niepełnosprawności matki są choroby neurologiczne. Organy pominęły okoliczność, że skarżąca opiekuje się ciężko chorym bratem, brak jest ustaleń, czy jest on osobą niepełnosprawną, jaki jest zakres opieki skarżącej nad bratem. Zaznaczyć również, że organy nie dały wiary twierdzeniom skarżącej, że rodzeństwo nie może uczestniczyć w opiece nad matką, zarzuciły skarżącej brak przedłożenia dokumentów potwierdzających wiarygodność twierdzeń skarżącej, a równocześnie skarżąca w toku postępowania nie została wezwana o ich przedłożenie. Prawidłowe są ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że ocena zasadności przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego powinna zostać dokonana na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt postępowania wynika, że matka skarżącej jest wdową. W rezultacie, brak było formalnych przeszkód wystąpienia przez skarżącą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. W niniejszej sprawie niesporne były następujące okoliczności – skarżąca opiekuje się niepełnosprawną matką, mieszka z matką, skarżąca ma ośmioro rodzeństwa, które nie uczestniczy w opiece nad matką. Okolicznością sporną było istnienie związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad matką, ocena czy zakres opieki, jakiej wymaga matka skarżącej jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia i czy rzeczywiście przyczyną braku aktywności zawodowej skarżącej była konieczność opieki nad matką. Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Tymczasem, w toku postępowania nie ustalono, aktualnego stanu zdrowia matki skarżącej (w aktach brak jest jakichkolwiek dokumentów na tę okoliczność), zakresu samodzielności matki skarżącej, rzeczywistego czasu poświęconego przez skarżącą na opiekę nad matką. Pominięto również, że skarżąca opiekuje się ciężko chorym bratem. Nie ustalono, czy brat pozostaje w związku małżeńskim, czy to na skarżącej spoczywa obowiązek alimentacyjny nad bratem. Sąd podziela pogląd przyjęty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Organy w rozważaniach dotyczących istnienia związku przyczynowo-skutkowego pominęły zupełnie ten aspekt sprawy. Podnieść należy, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w grudniu 2020 r., a znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącej istnieje od grudnia 2020 r. W rezultacie, a akt sprawy wynika, że istnieje związek czasowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad matką. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., III SA/Kr 979/23), że celem regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., l OSK 829/16). Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2024 r. (I OSK 229/23), że przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę) a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie są bowiem typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) i jako takie nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie zawierające się w pojęciu "sprawowanie opieki" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczące się w pojęciu "opieka nad osobą" prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (wyrok NSA z dnia 14 lutego 2024 r., I OSK 229/23). Określenie zakresu opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna wymaga od organów ustalenia stanu zdrowia osoby wymagającej opieki, zakresu jej samodzielności oraz czynności opiekuńczych wskazywanych przez wnioskodawcę. Dopiero bowiem uwzględnienie tych wszystkich elementów, daje organowi możliwość oceny, czy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad matką istnieje związek przyczynowo-skutkowy, czy opieka, której wymaga matka skarżącej, jest niezbędna w zapewnieniu jej codziennego funkcjonowania, a także czy podjęcie przez skarżącą zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, pozbawi matkę skarżącej możliwości zabezpieczenia codziennych i niezbędnych potrzeb. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Zdaniem Sądu, organy nie ustaliły kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych – stanu zdrowia matki skarżącej, jej samodzielności. W ocenie Sądu ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, z których wynika, że zakres opieki skarżącej nad matką nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, a także, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad matką nie zostały oparte na wyczerpującej analizie materiału dowodowego. Zwrócić należy uwagę, że organy administracji realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., III OSK 5191/21). Równocześnie, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Te obowiązki nie zostały przez organ I, ani II instancji zrealizowane. Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść decyzji, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych wskazanych w uzasadnieniu, w szczególności: stanu zdrowia matki skarżącej, jej samodzielności, istnienia związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad matką, zakresu opieki nad bratem skarżącej, możliwości uzyskania pomocy od rodzeństwa mieszkającego w pobliżu, ocenią, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżąca je spełnia należy już do istoty sprawy, która wobec wadliwego zastosowania przepisów procesowego nie została rozstrzygnięta (tak słusznie wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., II SA/Go 552/13). Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zgodnie z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten obejmuje swoim zakresem także uprawnienie Sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika, w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Sądowi z urzędu jest wiadome, że pełnomocnik skarżącej wnosi jednobrzmiącej treści skargi na decyzje wydawane w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargi te zwierają przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych bez odniesienia ich do okoliczności faktycznych danej sprawy, nie zawierają także zindywidualizowanych zarzutów odniesionych do okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w tej sprawie wpisywała się w przyjętych schemat treściowy i nie zawierała żadnych elementów indywidualizujących kontrolowany przypadek, pozostając w istocie bez bliższego związku z realiami tej sprawy (tak słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., III SA/Kr 1394/22). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego w Olsztynie, w świetle którego sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym przez tego samego pełnomocnika w tożsamych przedmiotowo sprawach, dotyczących ponadto nieskomplikowanego staniu faktycznego i prawnego, niewątpliwie uprawnia sąd do zastosowania art. 206 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 3/20). Wywiedziona skarga nie przyczyniła się więc do wyjaśnienia sprawy. W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (tj. w tej sprawie, z uwagi na zwolnienie skarżącej z wpisu sądowego, w istocie w rachubę wchodziłyby jedynie koszty zastępstwa procesowego zawodowego pełnomocnika) – nie mógł zostać uwzględniony, przez co Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu tych kosztów zgodnie z art. 206 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło