III SA/Kr 1600/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) WSA Michał Niedźwiedź Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2026 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 28 lipca 2025 r. nr SKO-NP-4115-39/25 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. Przedmiotem skargi J. W. (dalej: "skarżąca") była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 28.07.2025 r. (nr SKO-NP-4115-39/25) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Rabki Zdroju z 7.04.2025 r. (nr OPS.DŚR.5211.74.2023) o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Stan prawny i faktyczny sprawy był następujący: 1. Skarżąca wnioskiem z 11.08.2023 r. zwróciła się do Burmistrza Rabki Zdroju o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego warunkowane opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką, M. S. W złożonym wniosku, skarżąca pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczyła, że z dniem 11.08.2023 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. 2.1. Wydane w rozpoznaniu w.w. wniosku przez orzekające organy administracji decyzje odmowne (decyzja organu I instancji z 13.09.2023 r., znak OPS.DŚR.5211.74.2023 oraz utrzymująca tę decyzję w mocy – decyzja SKO w Nowym Sączu z 15.04.2024 r.; znak SKO-NP-4115-394/23) zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 17.10.2024 r. (sygn. akt III SA/Kr 982/24). 2.2. Sformułowana przez Sąd ocena kontrolowanej wówczas sprawy sprowadzała się do następujących stwierdzeń i wskazań: a) odnośnie stanu zdrowia, podlegającej opiece matki skarżącej: - Sąd stwierdził, że aktualny na dzień złożenia i rozpoznania wniosku skarżącej stan zdrowia jej matki, nie był znany. W aktach brak dokumentacji medycznej obrazującej stan zdrowia tej osoby, z której wynikałoby, że skarżąca nie była w stanie łączyć opieki nad matką z pracą w gospodarstwie rolnym, w szczególności mając na uwadze fakt, że niepełnosprawna legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od 22.05.2012 r. Z tego – w ocenie wówczas orzekającego Sądu – wynika, że pomimo legitymowania się przez podopieczną takim orzeczeniem, skarżąca była jednak w stanie w przeszłości (w latach 2012-2023) łączyć pracę w gospodarstwie rolnym z opieką nad matką. Sąd wskazał, że w zaświadczeniu lekarskim z 21.05.2024 r. (dołączonym do skargi) podano, że niepełnosprawna choruje na zwyrodnienie wielostawowe od 20 lat. Zawał serca miała 2012 r. Z powyższego wynika, że na dolegliwości, podnoszone przez skarżącą w toku postępowania, jej matka cierpi od dłuższego już czasu. Sąd wskazał, że skarżąca na etapie całego postępowania nie wykazała (przedkładając dokumentację medyczną), aby stan zdrowia jej matki w dniu 11.08.2023 r. (kiedy to zaprzestała pracy w gospodarstwie), znacząco się pogorszył. Sąd podał, że stan zdrowia matki wymagający, wg skarżącej, całkowitej rezygnacji przez nią z pracy w gospodarstwie rolnym, musi zostać wykazany stosownymi dokumentami wystawionymi przez lekarzy specjalistów. Sąd zalecił w związku z tym, aby organ ustalił, jaki jest aktualny stan zdrowia matki skarżącej oraz czy w dacie złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne nastąpiło znaczące pogorszenie stanu zdrowia matki skarżącej - wzywając skarżącą do przedstawienia stosownych dokumentów lekarskich na potwierdzenie swoich twierdzeń w tym zakresie. b) odnośnie zaprzestania przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym: - Sąd zalecił, aby organ ustalił charakter pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym oraz jaki był profil tego gospodarstwa, jak też - w jakim okresie skarżąca w nim pracowała. Organ winien zwrócić się do KRUS i ARiMR celem ustalenia, czy skarżąca wnioskowała o dopłaty do gospodarstwa rolnego w roku 2023 i 2024 r. c) Sąd zwrócił też uwagę, że, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31.12.2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd wskazał, że dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31.12.2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. 3. Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji pozyskał do akt: a) pismo z KRUS z 18.02.2025 r., z którego wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 2003 r. do chwili obecnej, jako rolnik. Wskazano również w tym piśmie, iż skarżąca nie składała oświadczenia o rezygnacji z pracy na gospodarstwie rolnym; b) pismo ARiMR z 21.02.2025 r., a którego wynika, że skarżąca, będąc producentem rolnym, wnioskowała o płatności rolne w roku 2023 oraz w roku 2024 r. c) dokumentację medyczną matki skarżącej, w tym historię wizyt lekarskich; d) kartę oceny matki skarżącej wg skali Barthel – osoba ta uzyskała 40 pkt; e) umowę kupna-sprzedaży owiec z 23.10.2023 r.; f) oświadczenia świadków; g) pismo skarżącej z 13.03.2025 r., gdzie wskazała, iż na gospodarstwie rolnym (5,2 ha, przeliczeniowych 1,017 ha), które otrzymała od rodziców w zamian za opiekę, pracowała od 2002 r. Od 11.08.2023 r. z uwagi na opiekę nad matką wynoszącą 24 h na dobę, nie wykonywała już żadnej pracy w gospodarstwie. Od połowy 2023 r. nie przygotowywała gruntu do upraw. Od 2023 r. jej gospodarstwo stanowią grunty, które wykasza sąsiad, aby syn skarżącej mógł kiedyś na tej ziemi gospodarzyć. Podała skarżąca, iż prawdą jest, że w latach 2023–2024 r. korzystała z dopłat unijnych, jednak dochód ten przeznaczała na opłacanie: koszenia gruntów, podatków i obowiązkowych ubezpieczeń. Wskazała, że w 2012 r. pole było obsiewane zbożem, uprawiano tam ziemniaki, była krowa i 18 owiec, które od maja do października oddawała skarżąca na wypas, przez co mogła pogodzić opiekę nad matką i dostosować pracę w gospodarstwie. Owcami nie mogła się skarżąca zajmować od pogorszenia zdrowia matki i po wypasie na hali, przez co owce zostały sprzedane w październiku 2023 r. Wskazała również, że problemy z kolanami u matki zaczęły się w grudniu 2022 r. i osoba ta zaczęła się poruszać o chodziku. Do pół roku, matka nie poruszała się już samodzielnie, zdana była tylko na pomoc skarżącej przy wstawaniu, przesiadaniu z łóżka na toaletę przenośną, z trudem zmieniała pozycję ciała, bała się przemieszczać. W 2012 r. matka skarżącej przeszła zawał, a poza tym ma dnę moczanową, zatorowość płucną, wrzody żołądka, jest po operacji zaćmy, ma hiperchlesterolomię. Skarżąca podała, że matka jak miała 89 lat, zaczęła nie rozpoznawać osób, dat, nie pamięta, czy jadła, nie sygnalizuje potrzeb. Obecnie matka ma 91 lat i wymaga pomocy przy ubieraniu, myciu, jedzeniu, jest osobą leżącą i pamersowaną. Jest otępiała i ma demencję. Skarżąca podała, że opiekuje się matka, bo została w domu rodzinnym, gdyż otrzymała darowiznę od rodziców. f) dokument wywiadu środowiskowego z 6.03.2025 r. Pracownik socjalny zapisał m.in., że od sierpnia 2023 r. matka skarżącej zaprzestała samodzielnie się poruszać, jest pamersowana i choruje na choroby opisane w piśmie z 13.03.2025 r., w tym ma zaburzenia psychiczne i zaburzenia pamięci. Wymaga pomocy w higienie osobistej, przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i przenośną toaletę, ubraniu i jedzeniu. 4. Decyzją z 16.04.2025 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał na datę powstania niepełnosprawności matki skarżącej (78 rok życia) oraz przepis art. 17b ustawy o świadczeniach wyrok rodzinnych, jak też wyrok TK z 21.10.2014 r. K 38/13 i stwierdził, że nie może rozpatrywać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu. Organ I instancji wskazał na pisma z KRUS i ARiMR (punkty 2a i 2b uzasadnienia) i podkreślił, że skarżąca w latach 2023 i 2024 r. wnioskowała o dopłaty do gospodarstwa rolnego, mimo iż we wniosku o świadczenie pielęgnacyjne podała, że od 11.08.2023 r. zaprzestała pracy na gospodarstwie. W ocenie organu I instancji, z materiału dowodowego nie wynika, aby stan zdrowia matki skarżącej znacząco pogorszył się w dniu 11.08.2023 r. i aby w związku z tym faktem zaprzestała ona pracy w gospodarstwie rolnym. Wskazanej daty nie można też uznać za definitywne zaprzestanie pracy na gospodarstwie ponieważ sprzedaż przez skarżącą owiec w dniu 23.10.2023 r. nastąpiła już po wypasie i do chwili decyzji, skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie złożyła oświadczenia w KRUS o rezygnacji z pracy na gospodarstwie, a nadto dalej korzysta z dopłat unijnych. W ocenie organu, w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją skarżącej z pracy na gospodarstwie rolnym, a opieką nad matką. Nie można bowiem przyjąć, że skarżąca zrezygnowała z pracy z uwagi na opiekę nad matką, która przecież wymagała opieki od 2012 r., co wynika z orzeczenia o niepełnosprawności. Organ zwrócił też uwagę, że z pisma skarżącej z 13.03.2025 r. wynika, iż opiekuje się matką, bo dotrzymała od rodziców darowiznę i została w domu rodzinnym. W ocenie organu, skarżąca jest zobowiązana do opieki nad matką z uwagi na tę darowiznę. Przyznanie świadczenia, byłoby w ocenie organu "głęboko niesprawiedliwe". Organ podkreślił, że z materiału dowodowego wynika, iż w dacie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (16.08.2023 r.) nie nastąpiło znaczące pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżącej. Z dokumentów wynika, że osoba ta odbywała regularne wizyty lekarskie z uwagi na schorzenia związane z wiekiem i chorobami przewlekłymi, jak też potrzebą zaopatrzenia w leki i produkty medyczne oraz badania ambulatoryjne. Organ wskazał również, że skarżąca może korzystać z opieki wytchnieniowej oraz osobistego asystenta osoby niepełnosprawnej. 5. W odwołaniu od opisanej decyzji skarżąca podała m.in., że bezpodstawne było przyjęcie, iż ubezpieczenie w KRUS, jak też pobieranie dopłat z ARiMR powoduje, że osoba taka dalej pracuje na gospodarstwie i nie ma możliwości przyznania jej świadczenia. Wg skarżącej, sam fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego nie może wykluczać rolnika z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie był też logiczny wniosek organu, iż nie doszło do zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym z uwagi na datę sprzedaży owiec (w dniu 23.10.2023 r.). Skoro bowiem owce były na wypasie, to skarżąca nie musiała się nimi zajmować, bo ich nie było. Sprzedaż nastąpiła wtedy, gdy było wiadome, że wypas się skończy i owce będą wracać do gospodarstwa skarżącej. Skarżąca zwróciła uwagę na dołączone do akt oświadczenie jej syna, iż do czasu opuszczenia domu rodzinnego pomagał on w opiece nad niepełnosprawną oraz w pracy na gospodarstwie. Wskazała, iż z aktu notarialnego darowizny gospodarstwa rolnego nie wynika, aby ta darowizna była obwarowana obowiązkiem opieki nad rodzicami. Zarzuciła bezpodstawne przyjęcie, że 16.08.2023 r. nie nastąpiło znaczne pogorszenie stanu zdrowia matki – upływ czasu i wiek oraz zespół otępienny wykluczają pozytywne rokowania operacyjne. Zarzuciła też nieuwzględnienie przez organ pomocy syna w pracy na gospodarstwie oraz przy opiece nad niepełnosprawną, do czasu wyprowadzenia się z domu w sierpniu 2023 r. 6. SKO w Nowym Sączu w rozpoznaniu opisanego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium Odwoławcze przywołało twierdzenia skarżącej prezentowane w toku postępowania (całodobowa opieka nad matką od sierpnia 2023 r., która przestała się poruszać, jest pampersowana i cierpi na szereg chorób oraz zaniki pamięci), pomoc matce w codziennych czynnościach (higiena, przemieszczanie się na przenośną toaletę, ubieranie, rozbieranie, posiłki, zmiana pampersów, pościeli, robienie zakupów). SKO przywołało także twierdzenia skarżącej zawarte w jej piśmie z 13.03.2025 r. (zob. punkt 3g uzasadnienia) – w tym okoliczność, iż obecnie matka jest leżąca i pamersowana, cierpi na otępienie i demencję, przez co wymaga całodobowej opieki. Wg SKO w Nowym, Sączu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowisko organu I instancji, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z pracy (nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego) do końca 2023 r. – było prawidłowe. Kolegium Odwoławcze podało, że ustawodawca umożliwił jednak rolnikom przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli złożą oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym (art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych; dalej: "u.ś.r."). Oświadczenie to podlega ocenie organu, co oznacza, że nie zawsze jest ono wystarczające do stwierdzenia, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. SKO akcentowało, że ocena ta zwykle wymaga ustalenia dodatkowych okoliczności, a w szczególności tego, czy wnioskodawca figuruje w rejestrze producentów rolnych w ARiMR i czy pobiera dopłaty rolne. Potrzeba ustalenia tych okoliczności wynika z tego, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia wiąże się z rekompensatą za utratę wynagrodzenia z tego tytułu. Świadczenie pielęgnacyjne miało stanowić rekompensatę za utratę dochodu w związku z koniecznością opiekowania się najbliższym członkiem rodziny. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego także musi się wiec wiązać, nie tylko z (faktycznym) zaprzestaniem wykonywania pracy w tym gospodarstwie, ale także z utratą dochodów uzyskiwanych w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego. Podkreśliło SKO, że w orzecznictwie łączy się zatem przesłankę rezygnacji z zatrudnienia (zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego) z pobieraniem dopłat z funduszy europejskich, a to z kolei wiąże się z wpisem do ewidencji producentów rolnych, ponieważ tylko osoba wpisana do takiego rejestru może ubiegać się o dopłaty. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na ustawę z 18.12.2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885). Z ustawy tej wynika, że elementem całego systemu ewidencyjnego, jest ewidencja producentów (art. 4 pkt 1). Z definicji ustawowych wynika, że pojęcie producenta obejmuje: producenta rolnego, beneficjenta programów rybackich, posiadacza zwierzęcia, organizację producentów, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta (art. 3 pkt 2). Z kolei producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt l rozporządzenia 2021/2115 (art. 3 pkt 2 lit. b). Według zaś art. 3 pkt 1 rozporządzenia nr 2021/2115 - do którego odsyła przytoczony przepis krajowy – definicja rolnika obejmuje: osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Według SKO, z powyższych regulacji wynika, że prowadzenie działalności rolniczej jest niezbędnym elementem posiadania statusu producenta rolnego. Nadto Kolegium Odwoławcze wskazało, że osoba, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego powinna wystąpić o wykreślenie z ewidencji producentów w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tej zmiany (art. 14 ust. 1 ustawy ewidencyjnej). Ponieważ system, w tym ewidencję producentów - wykorzystuje się w zakresie przyznawania i wypłaty płatności (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy ewidencyjnej), posiadanie aktualnego statusu producenta rolnego, wynikającego z wpisu do ewidencji, wyklucza przyjęcie, że dana osoba zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, bowiem osoba taka, korzystając z aktualnego wpisu, ma możliwość ubiegania się o płatności rolne, oczywiście z zastrzeżeniem spełnienia pozostałych warunków, poza formalnym statusem producenta. Dopiero wykreślenie z ewidencji producentów usuwa wątpliwości dotyczące prowadzenia gospodarstwa rolnego związane z pobieraniem dopłat, bowiem uniemożliwia ubieganie się o dopłaty. SKO podkreślało, że kwestia wykreślenia z ewidencji producentów rolnych uznawana jest w orzecznictwie za kluczową przy ocenie wiarygodności oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego (zob. wyrok WSA w Kielcach z 14.03.2024 r., II SA/Ke 744/23; wyrok WSA w Gliwicach wyrok z 28.02.2024 r., II SA/G1 1684/23; wyrok WSA w Warszawie z 21.09.2023 r., VIII SA/Wa 466/23, wyrok WSA w Gdańsku z 26.07.2023 r., II SA/Gd 47/23). Dopóki bowiem rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego (art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r.), nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne (wyrok WSA w Warszawie z 18.07.2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 473/24). Podkreślało orzekające Kolegium Odwoławcze, że w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne złoży wprawdzie oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego ale jednocześnie pobiera dopłaty z ARiMR i nadal figuruje w rejestrze producentów rolnych, to nie można przyjąć, że zrezygnowała z zatrudnienia, a więc że spełnia przesłankę, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. uzasadniającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko w razie stwierdzenia, że osoba, która złożyła takie oświadczenie, jednocześnie nie pobiera dopłat oraz została wykreślona z rejestru producentów rolnych ARiMR, czyni to oświadczenie wiarygodnym. SKO w Nowym Sączu podzieliło stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 13.08.2024 r. (sygn. akt I OSK 2046/23), iż zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usuniecie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a wiec prowadzenie gospodarstwa rolnego. Podkreśliło, że w związku ze zmianą przepisów od 1.01.2024 r., wskazane okoliczności powinny wystąpić do końca 2023 r. - wynika to z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z tym przepisem, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem składu orzekającego, oznacza to, że świadczenie pielęgnacyjne mogłoby być przyznane skarżącej tylko wtedy, gdyby do 31.12.2023 r. spełniała wszystkie przesłanki przewidziane w art. 17 ust. 1 i art. 17b u.ś.r., a więc gdyby do końca grudnia 2023 r. (nie później) zaprzestały prowadzenia gospodarstwa rolnego (w przedstawionym wyżej rozumieniu). Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca nie spełniała przestanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ zgodnie z informacją uzyskaną z Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Krakowie (data pisma 21.02.2025 r.) – skarżąca, jako producent rolny wnioskuje o płatności w 2023 oraz 2024 r. Również z informacji z KRUS Placówka Terenowa w Nowym Targu (pismo z 18.02.2025 r.) wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie składała oświadczenia o rezygnacji z pracy na gospodarstwie rolnym. SKO zwróciło uwagę, że w aktach znajduje się również oświadczenie skarżącej złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej (z 07.02.2025 r., 06.03.2025 r. oraz 10.03.2025 r.), z którego wynika, że poza gospodarstwem rolnym nie posiada żadnych dochodów, osiągnęła dochód "z tytułu dopłaty unijne do gospodarstwa rolnego", gospodarstwa rolnego nie dzierżawiła, ani nie przepisała na inna osobę. Bezsporne jest więc, że skarżąca jest zarejestrowana w systemie informatycznym ARiMR jako producent rolny i pobierała dopłaty w 2023 r. i 2024 r., ponadto nie dokonała zmiany w ewidencji producentów rolnych - nie ma żadnego dowodu na okoliczność wyrejestrowania się odwołującej z ARiMR jako producenta rolnego. Organ II instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała faktycznego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, zwłaszcza, że cały czas figuruje w rejestrze jako producent rolny. Prawne przesłanki pobierania płatności bezpośrednich są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Dopłaty są bowiem przyznawane osobie, która nie tylko jest właścicielem, czy współwłaścicielem gruntu rolnego. Przysługują one osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne i wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą to być zarówno działania organizacyjne, czy kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednie wykonywanie pracy fizycznej w gospodarstwie. Skoro więc, na dzień wydania decyzji przez organ pomocowy skarżąca była formalnie rolnikiem, to nie było podstaw do przyjęcia, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad matką, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliło SKO również, iż z przedłożonej dokumentacji medycznej nie wynika, aby stan zdrowia matki wnioskodawczyni w dniu 11.08.2023r. (kiedy to zaprzestała pracy w gospodarstwie ), znacząco się pogorszył. Z wydruków kart informacyjnych z historii choroby matki skarżącej wynika, że istniały regularne wizyty i porady lekarskie w okresach miesięcznych i dwumiesięcznych, konsultacje z uwagi na stale występujące schorzenia związane z wiekiem i chorobami przewlekłymi, zaopatrzenie w leki i produkty medyczne, badania ambulatoryjne, rozpoznania dotyczące istniejących chorób, które występowały u matki już dużo wcześniej. Skarżąca godziła wówczas pracę na gospodarstwie rolnym z opieką nad matką, pomimo tego, iż jak twierdziła, stan zdrowia jej matki pogorszył się już w grudniu 2022 r. 7. W skardze na opisaną decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie: a) art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art.11, 12 § 1 oraz art. 107 § 1,2 i 3 k.p.a. poprzez: - bezpodstawne przyjęcie, że sam fakt ubezpieczenia w KRUS powoduje, że dana osoba pracuje w gospodarstwie rolnym oraz nie ma możliwości starania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z jak wynika z oświadczenia skarżącej nie pracowała ona oraz nie prowadziła gospodarstwa rolnego w takim zakresie jak przed pogorszeniem się stanu zdrowia matki, a nadto jak wynika z oświadczenia jej syna J., pomagał on w opiece nad chorą matką skarżącej, gdy ta prowadziła jeszcze gospodarstwo rolne; - pominięcie oświadczenia syna skarżącej J., który pomagał jej w opiece nad matką, a zatem skarżąca miała sposobność prowadzenia gospodarstwa rolnego, jednak później ograniczyła jego prowadzenie do minimum; - nieuprawnionym przyjęciu, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne i nie zaprzestała jego całkowitego prowadzenia, bowiem jest zarejestrowana w KRUS oraz pobiera dotacje z Agencji Rolnej, w sytuacji gdy mając na uwadze stan zdrowia oraz schorzenia matki nie ma ona możliwości pozostawienia jej samej, chociażby na godzinę, co automatycznie sprawia, że skarżąca nie może iść pracować na gospodarstwie, a nadto, jak wynika z dokumentów z urzędu skarbowego - nie osiąga ona żadnego dochodu z rolnictwa; - bezpodstawnym przyjęciu, że skarżąca, aby otrzymać świadczenie powinna wyzbyć się nieruchomości rolnych; - nieuwzględnienie zarzutów podniesionych w odwołaniu; - braku pogłębienia zaufania do organów administracji poprzez dowolną interpretację pojęcia "rolnika" oraz "zatrudnienia"; - niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu decyzji; b) art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej, brak prawidłowej oceny dowodów polegającej na: - utożsamianiu faktu posiadania małego gospodarstwa rolnego bez uzyskiwania dochodów z prowadzeniem gospodarstwa o charakterze przemysłowym; - wymagania wyzbycia się nieruchomości, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne; - pominięcie konieczności ograniczenia prowadzonego gospodarstwa rolnego poprzez niewykonywanie zasiewów, zasadzeń oraz brak posiadania zwierząt, a zatem jedynie jego posiadanie przez skarżącą w związku ze znacznym pogorszeniem się stanu zdrowia matki i koniecznością sprawowania nad nią opieki; c) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na: pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy; przyjęciu, iż skarżąca powinna całkowicie wyzbyć się gospodarstwa rolnego, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, co spowodowałoby brak ubezpieczenia przez okres ponad 2 lata bowiem tyle trwa postępowanie w przedmiotowej sprawie; faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką oraz samo posiadanie małego gospodarstwa rolnego, z którego dochodu nie jest w stanie utrzymać rodziny - stanowi negatywną przesłankę otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego; utożsamianiu faktu posiadania gospodarstwa rolnego z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz zatrudnieniem, przy pominięciu braku osiąganego dochodu z gospodarstwa; brak uwzględnienia znacznego ograniczenia zakresu prowadzonego przez skarżącą gospodarstwa rolnego polegającego na jedynie wykaszaniu gruntów po pogorszeniu się stanu zdrowia matki, a przed pogorszeniem stanu zdrowia były wykonywane zasiewy, zasadzenia oraz hodowla zwierząt, co w sposób jednoznaczny wskazuje na zrezygnowanie z prowadzenia gospodarstwa w celach zarobkowych, a jedynie jego utrzymywanie by posiadać ubezpieczenie. Skarżąca domagała się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. 8. W odpowiedzi na skargę SKO w Nowym Sączu domagało się oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 9. Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie naruszał prawa, wobec czego skarga podlegała oddaleniu. 10. Z uwagi na to, że kontrolowana decyzja została wydana po uchyleniu przez WSA w Krakowie wyrokiem z 17.10.2024 r. (sygn. akt III SA/Kr 982/24) uprzednio wydanych w sprawie decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego (por. punkt 2.1. uzasadnienia) – wskazać należy, że stosownie do art. 153 ustawy z 30.08.2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r., poz. 143; dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10.01.2012 r. (sygn. akt II FSK 1328/10) wyjaśnił, że wyrażone w cytowanym przepisie "związanie oceną prawną" oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu w pełnym zakresie. 11. Wobec związania organów administracji oraz aktualnie orzekającego Sądu wydanym wcześniej w sprawie wyrokiem przypomnieć należy, że uprzednio orzekający WSA w Krakowie sformułował ocenę, z której wynikała powinność organu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy obejmująca ustalenia stanu zdrowia niepełnosprawnej matki skarżącej. Z wypowiedzi Sądu wynikało przy tym, iż inicjatywa dowodowa skarżącej i towarzszące zaoferowanym dowodom (dokumentom medycznym) oceny organu administracji – winny zasadniczo ogniskować się na tym, czy stan zdrowia matki skarżącej, w dniu składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego cechował się tak znaczącym pogorszeniem – względem stanu zdrowia wynikającego z długotrwałej niepełnosprawności tej osoby (trwającej od 2012 r.) – że skarżąca musiała zaprzestać prowadzenia gospodarstwa rolnego. W zakresie tej ostatnio przywołanej kwestii (tj. pasywności zawodowej skarżącej) – uprzednio orzekający Sąd nakazał, aby organ ustalił zarówno profil prowadzonego dotychczas (przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne) gospodarstwa rolnego, jak też okres, w którym skarżąca w tym gospodarstwie pracowała. Z wypowiedzi Sądu wynikało przy tym, że istotne ustalenia, w aspekcie zaprzestania przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym wynikać winny z informacji pozyskanych przez organ z KRUS i ARiMR, a informacje te winny dotyczyć tego, czy skarżąca wnioskowała o dopłaty do gospodarstwa rolnego w roku 2023 i 2024 r. 12. Analiza zaskarżonej decyzji SKO w Nowym Sączu wskazuje, iż kluczowym zagadnieniem spornym w tej sprawie była właśnie kwestia rezygnacji skarżącej z pracy w gospodarstwie rolnym. Dostrzec należy, iż z art. 17 ust. 1b w zw. ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wynika zaniechanie przez rolnika pracy w gospodarstwie rolnym jest jednym z warunków, których spełnienie jest nieodzowne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dowodem zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym jest oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wskazane oświadczenie podlega jednak ocenie na ogólnych zasadach (art. 80 k.p.a.). Choć ustawodawca nie zdefiniował normatywnego pojęcia "zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym", to jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że brak prowadzenia gospodarstwa rolnego związany jest z kryterium faktycznego działania i rzeczywistych korzyści. Wskazuje się w tym aspekcie, że jeśli dana osoba nie wykonuje określonych, konkretnych czynności związanych z typowymi pracami w rolnictwie w danym jego dziale, jak też nie uzyskuje w związku z powyższym jakichś konkretnych korzyści, w tym finansowych, to trudno twierdzić, że gospodarstwo rolne prowadzi. W sytuacji, gdy organy kwestionują przyjęty w tym zakresie przez ustawodawcę dowód w postaci składanego przez ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, to muszą przeprowadzić w tym przedmiocie należyte postępowanie wyjaśniające, które w sposób jednoznaczny wykaże, że oświadczenie to nie jest zgodne z prawdą. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia winny zatem dotyczyć posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego, rzeczywistego wykonywania w nim czynności "rolniczych", tudzież uzyskiwania unijnych dopłat związanych z rolnictwem, czy też zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej. To bowiem wymienione okoliczności wskazują na fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego. Nie można przy tym traktować jako czynnika decydującego o wyłączeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego, w sytuacji gdy dana osoba nie korzysta ze świadczeń finansowych z tym związanych. Sam bowiem fakt rejestracji jest prawnie obojętny, jeśli nie łączy się z uzyskiwaniem realnych korzyści z tym związanych. Nie można również uznać, jako przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, faktu podlegania przez stronę ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. Z objęcia takim ubezpieczeniem, wynika jedynie domniemanie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Tymczasem przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy (tak np. wyrok WSA w Kielcach z 31.01.2024 r. II SA/Ke 742/23, wyrok WSA w Rzeszowie z 14.08.2024 r. III SA/Rz 610/24, wyrok NSA z 30.10.2020 r., I OSK 1273/20). W kontekście sformułowanego przez uprzednio orzekający Sąd zalecenia pozyskania przez prowadzący ponownie postępowanie organ administracji informacji o tym, czy skarżąca wnioskowała o dopłaty do gospodarstwa rolnego w roku 2023 i 2024 r. - przywołać trzeba trafny pogląd wywiedziony przez NSA w wyroku z 20.01.2026 r. (sygn. akt I OSK 2552/24). NSA akcentował, że aby można było uznać osobę za rolnika prowadzącego działalność rolniczą, nie jest wymagane, aby rolnik osobiście wykonywał pracę we własnym gospodarstwie rolnym. Wystarczające jest, ażeby nim zarządzał i pobierał z tego tytułu dopłaty, co również jest uznane za formę aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych (por. wyrok NSA z 20.01.2026 r., sygn. akt I OSK 2552/24). NSA akcentował w tym względzie, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 5.02.2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi (...). Ponadto z art. 25 ust. 1 ustawy z 8.02.2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 261) wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (por. też w tym względzie np. wyrok WSA w Rzeszowie z 6.11.2024 r., sygn. akt II SA/Rz 650/24). Stwierdzić więc trzeba, że niewątpliwie fakt pobierania przez rolnika dopłat bezpośrednich, jako korzyści finansowych z prowadzenia gospodarstwa rolnego stanowi przeszkodę w ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne ponieważ stanowi dowód prowadzenia gospodarstwa rolnego (tak przywołany wyżej wyrok WSA w Rzeszowie). 13.1. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżąca, choć złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 11.08.2023 r., to jednak w opozycji do powyższego oświadczenia stoją informacje zawarte w piśmie ARiMR z 21.02.2025 r. stwierdzające, że skarżąca "jako producent rolny wnioskuje o płatności w latach 2023 r. oraz 2024 r.". Co prawda pismo to nie prezentowało konkretnych kwot, jakie uzyskała skarżąca tytułem płatności rolniczych we wskazanych latach, niemniej jednak dostrzec trzeba, że złożone przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym pismo z 17.03.2025 r. (k. 12v; por. punkt 3g części historycznej uzasadnienia) zawiera jasne oświadczenie, że "prawdą jest, iż w latach 2023/2024 korzystałam z dopłat unijnych, jednakże dochód ten przeznaczałam na opłacanie koszenia trawy, opłatę podatków, obowiązkowych ubezpieczeń". Także w złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniu skarżącej o osiągniętym dochodzie (k. 9; załącznik do kwestionariusza wywiadu środowiskowego) skarżąca jasno podała, że uzyskała dochód z tytułu dopłat unijnych do gospodarstwa rolnego, co – wedle cytowanego oświadczenia – odnosić należy do okresu 12 miesięcy poprzedzających dzień 7.02.2025 r. W realiach sprawy brak było podstaw do zakwestionowania wiarygodności powyższych oświadczeń i twierdzeń, w szczególności wobec tego, że pochodzą one od osoby, której bezpośrednio dotyczą, a nadto znajdują potwierdzenie w piśmie ARiMR z 21.02.2024 r. Mimo zatem mogącej budzić wątpliwości treści zaświadczenia z ARiMR, czy skarżąca efektywnie pobierała dopłaty unijne do gospodarstwa rolnego w latach 2023–2024 r., w obliczu pozostałych przytoczonych dowodów, kwestia ta nie ulegała jednak wątpliwości. W tak przedstawionych okolicznościach sprawy, za niewadliwe uznać należało stanowisko Kolegium Odwoławczego, iż skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego – ani w dacie składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (16.08.2023 r.), ani też w dacie podanym we wniosku (11.08.2023 r.), ani nawet – do końca roku 2023 (z uwagi na dopłaty uzyskane w 2024 r., vide s. 13 wyroku WSA w Krakowie z 17.10.2024 r.; III SA/Kr 982/24; k. 94 a.a.). Jak już bowiem wyżej wskazano, aby można było uznać osobę za rolnika prowadzącego działalność rolniczą, nie jest wymagane, aby rolnik osobiście wykonywał pracę we własnym gospodarstwie rolnym, lecz wystarczające w tym względzie jest, ażeby gospodarstwem zarządzał, czego przejawem jest fakt pobierania z tego tytułu płatności bezpośrednich (dopłat) z ARiMR (por. przywołany już wyżej wyrok NSA z 20.01.2026 r., I OSK 2552/24). Dopłaty są bowiem przyznawane osobie, która nie tylko jest właścicielem gruntu rolnego, lecz która rzeczywiście grunty te uprawia, tudzież wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą to być także działania organizacyjne, czy kierownicze (tak NSA w wyroku z 13.08.2024 r.; sygn. akt I OSK 2046/23). Bez znaczenia dla sformułowanego wyżej stanowiska i oceny tej sprawy była podnoszona przez skarżącą kwestia celu, na który uzyskane z ARiMR środki pieniężne zostały przeznaczone (opłatę ubezpieczenia, podatków, czy koszenie gruntów). Decydujące znaczenie miało bowiem wyłącznie to, iż skarżąca pobierała w latach 2023 i 2024 - płatności ze środków UE do prowadzonego gospodarstwa rolnego, będąc zarejestrowanym producentem rolnym. Zatem, w miarodajnym okresie skarżąca nie spełniła przesłanki pasywności zawodowej uprawniającej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro więc zasadnicza przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – tj. rezygnacja z aktywności zawodowej (prowadzenia gospodarstwa rolnego) – nie została spełniona, to okoliczność ta samoistnie uzasadniała decyzję odmowną w zakresie zgłoszonego przez skarżącą żądania przyznania jej oczekiwanego wsparcia, bez konieczności badania i oceny stanu zdrowia matki skarżącej na dzień złożenia wniosku. 13.2. Na marginesie dostrzec jednak należy, iż podnoszony przez skarżącą stan zdrowia jej matki mającej być osobą leżącą, pampersowaną, jak też cierpiącą na zaburzenia psychiczne – budzi istotne zastrzeżenia nie tylko w kontekście dokumentacji medycznej (por. np. k. 29 a.a.), ale także gdy dostrzeże się, że osoba ta, z uwagi na nieobecność skarżącej w domu, odebrała kierowaną do skarżącej decyzję organu II instancji (k. 31 a.a.). Złożony przez matkę skarżącej podpis na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru jest staranny i czytelny, a nadto mieszczący się w linii wskazującej miejsce jego umieszczenia. Powyższa okoliczność wskazuje na manualną i ruchową sprawność matki skarżącej (osoby kwitującej odbiór korespondencji), która – wbrew twierdzeniom prezentowanym w sprawie – zdolna jednak była zarówno otworzyć drzwi listonoszowi, złożyć czytelny podpis na druku, jak też odebraną korespondencję oddać adresatowi. Ciężko w tych warunkach uznawać, że stan ocenianej osoby realizuje cechy przypisywane jej przez skarżącą, czyli jest leżąca, pampersowana, czy niezdolna do wykonywania jakichkolwiek czynności dnia codziennego. 14. Przedstawione rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które w istotnym zakresie nie miały znaczenia dla oceny tej sprawy. Kluczowe zagadnienie, tj. pobieranie przez skarżącą dopłat unijnych w latach 2023 i 2024, nie było kwestionowane skargą, a ta okoliczność (co wyżej wskazano) wykluczała przyjęcie spełnienia przez skarżącą przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Przyjętego zapatrywania nie mogło zmienić to, że skarżąca nie wykazywała dochodów w latach 2023/2024 r. – co wynika przedłożonego zaświadczenia z urzędu skarbowego (k. 10, 11 a.s.). Wskazać bowiem należy, iż dopłaty z UE nie są zasadniczo objęte podatkiem dochodowym od osób fizycznych i mogą nie być ujmowane w wykazie dochodów wskazywanych przez beneficjenta tych płatności urzędowi skarbowemu. Błędne było przy tym zapatrywanie skargi, iż skarżąca, aby uzyskać oczekiwane świadczenie winna wyzbyć się nieruchomości rolnych. Tezy takiej nie sformułowały orzekające organy administracji. 15. Mając powyższe rozważania na względzie Sąd skargę oddalił. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 151 p.p.s.a.