III SA/Kr 1617/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. wyroku WSA w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2014 r. Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Wójt Gminy odmówił przyznania S. M. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką M. M., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji wskazał, iż zgodnie z treścią art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, aby organ mógł przyznać stronie specjalny zasiłek opiekuńczy, musi ona zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu I instancji, S. M. nie spełnia tej przesłanki, gdyż jego ostatnie zatrudnienie ustało w 1998 r. w wyniku rozwiązania umowy o pracę z upływem okresu na jaki była ona zawarta, natomiast niepełnosprawność M. M. datuje się od 12 września 2006 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano ponadto, że pracownik organu przeprowadzając wywiad środowiskowy w dniu 16 września 2013r. poczynił obserwacje, że skarżący zamieszkuje z matką, która z uwagi na wiek cierpi na ogólnie zły stan zdrowia, ale nie wymaga pomocy innych osób podczas codziennych czynności. W odwołaniu od powyższej decyzji Wójta Gminy S. M. podniósł, iż w okresie, gdy pozostawał bez pracy, opiekował się obojgiem rodziców, co uniemożliwiło mu podjęcie pracy zarobkowej. Decyzją z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 3 pkt 22, art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2013 r. nr [...]. Kolegium wskazało, iż S. M. nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, ponieważ jego ostatnia umowa o pracę była zawarta na czas określony i wygasła z upływem tego okresu w 1998 r. Zdaniem Kolegium, rezygnacja z zatrudnienia może mieć miejsce wtedy, gdy dana osoba dobrowolnie rezygnuje z zatrudnienia, które jest w toku. Natomiast fakt, że osoba nie podejmuje nowego zatrudnienia po upływie terminu na jaki została zawarta umowa czasowa, nie stanowi okoliczności uzasadniających uznanie, że została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium stwierdziło, że w takiej sytuacji nie mamy do czynienia z rezygnacją z pracy, lecz z jej niepodejmowaniem. W ocenie Kolegium, istotny jest również brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zakończeniem pracy przez S. M. a koniecznością sprawowania stałej opieki nad jego matką. Organ odwoławczy wskazał, iż M. M. ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności od 12 września 2006 r., a zatem w chwili zakończenia zatrudnienia przez S. M. jego matka nie wymagała stałej opieki innych osób. Kolegium uznało zatem, że w przypadku S. M. brak jest podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż nie został spełniony jeden z koniecznych warunków jego przyznania, tj. rezygnacja odwołującego się z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego S. M. podniósł, iż od momentu zakończenia pracy w 1998 r. opiekował się chorymi rodzicami. Skarżący wyjaśnił, że stopień niepełnosprawności jego matki został ustalony w 2006 r., gdyż wcześniej nikt się tym nie zajął. Dodał, że w okresie od 1998 r. do 2006 r. jego matka wymagała stałego leczenia oraz opieki innej osoby. Przedłożył również zaświadczenia lekarskie z których wynika, że jego rodzice R. M. i M. M. w latach 1998-2006 ze względu na stan zdrowia wymagali stałej opieki osób trzecich. Ojciec skarżącego zmarł w dniu 22 listopada 2012r. Obecnie skarżący nadal opiekuje się swoją matką, której stan zdrowia znacznie się pogorszył. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Organ II instancji stwierdził, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, lecz jego zatrudnienie ustało z upływem okresu na jaki umowa o pracę była zawarta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2013r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy z dnia 28 listopada 2003r. świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Przesłanki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały sformułowane w art. 16a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem zasiłek specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, że zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów; c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W kontrolowanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a ustawy. Na skarżącym, jako synu osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ciąży zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny. Spełnione zostało też kryterium dochodowe, a rodzinny wywiad środowiskowy pozwala na przyjęcie, że skarżący faktycznie sprawuje nad matką stałą opiekę. Bezsporne między stronami jest zatem, że skarżący sprawuje opiekę nad matką, która - zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 27 listopada 2006r. (k. 2b akt adm.) - została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniami do stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy jednak uznać, że samodzielna ocena dokonana na podstawie obserwacji pracownika socjalnego organu I instancji, że M. M. nie wymaga opieki innych osób podczas wykonywania codziennych czynności, nie może być uzasadnieniem dla odmowy przyznania skarżącemu świadczenia, skoro obowiązujące przepisy łączą uprawnienie do takiego świadczenia z wymogiem legitymowania się określonym rodzajem orzeczenia lekarskiego, a ten warunek jest w niniejszej sprawie spełniony. Należy także zauważyć, że z przedmiotowego orzeczenia lekarskiego z dnia 27 listopada 2006r. wynika, na co nie zwróciły uwagi orzekające w niniejszej sprawie organy, że ustalony stopień niepełnosprawności M. M. datuje się od 12 września 2006r., natomiast niepełnosprawność datuje się od 1998r. Za błędne uznać zatem należy stanowisko orzekających w niniejszej sprawie organów, iż znaczny stopień niepełnosprawności uprawniający do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego datuje się od 12 września 2006r. Należy wyraźnie odróżnić datę ustalenia stopnia niepełnosprawności od daty powstania niepełnosprawności. Rezygnacja z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej, stanowiąca przesłankę przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, winna pozostawać w związku przyczynowo – skutkowym z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Powinna ona zatem być rozpatrywana w związku z datą powstania niepełnosprawności, a nie z datą ustalenia stopnia niepełnosprawności, jak to uczyniły organy w niniejszej sprawie. Jak wyżej podniesiono, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 27 listopada 2006. rozstrzyga, że niepełnosprawność matki skarżącego powstała już w 1998r. Okoliczność tę potwierdzają także przedłożone wraz ze skargą zaświadczenia lekarskie. Nie można zatem wykluczyć, że konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką i rezygnacji z tego powodu z pracy przez S. M. powstała w 1998r., a więc przed datą ustalenia stopnia niepełnosprawności M. M. Tego jednak organy w niniejszej sprawie nie badały, nieprawidłowo poprzestając na zestawieniu daty ustania stosunku pracy skarżącego z datą ustalenia stopnia niepełnosprawności jego matki, a nie z datą powstania tej niepełnosprawności. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ma charakter deklaratoryjny w zakresie, w jakim potwierdza znaczny stopień niepełnosprawności. Wymóg legitymowania się takim orzeczeniem należy rozumieć jako wymóg potwierdzenia istnienia niepełnosprawności, w którym istotne znaczenie ma data jego powstania, a nie data potwierdzenia powstania tego stopnia niepełnosprawności, tj. data wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd podziela stanowisko organów, że jednym z warunków przyznania świadczenia z art. 16 a ust.1 o świadczeniach rodzinnych jest, aby osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad tą osobą. Za błędne należy jednak uznać stanowisko organów, że rozwiązanie umowy o pracę z upływem okresu, na który została zawarta, nie stanowi spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca nie uzależnił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego od sposobu ustania stosunku zatrudnienia. Istotne jest jedynie, aby rezygnacja z zatrudnienia związana była z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organy orzekające nie rozważały w niniejszej sprawie tej kwestii, skupiając się wyłącznie na sposobie i trybie ustania stosunku pracy skarżącego w 1998r. Nie można uznać, że skoro skarżący ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia nie pozostawał w zatrudnieniu i nie wykonywał innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a wskazanej ustawy, to nie mógł spełnić przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. W znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16a ust. 8 omawianej ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16 a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, że jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmowano na tle art. 17 ust. 5 tej ustawy, że nie było podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2013r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13). Jeżeli zatem wnioskodawca w niniejszej sprawie spełniłaby pozostałe przesłanki wymagane do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie można by go było mu odmówić tylko z tego powodu, że w chwili składania wniosku był osobą bezrobotną. Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Art. 16 a należy interpretować, mając na uwadze ten właśnie cel regulacji. Wobec powyższego rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie powyżej wskazanych okoliczności. Dopiero ocena powyższych faktów w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16 a wskazanej ustawy. Mając na uwadze wskazane powyżej argumenty należy uznać, że w niniejszej sprawie organy dokonały nieprawidłowej wykładni art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. W toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły też przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267, zwany dalej K.p.a.), albowiem nie przeprowadzono należytego postępowania wyjaśniającego co do tego, czy przyczyny rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w 1998r. miały bezpośredni związek z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Rozpatrując niniejszą sprawę organy winny były też ustalić czy przed nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżący miał ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło z dniem 30 czerwca 2013 r., a jeśli tak, to złożenie wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego powinno być rozpatrywane nie jako oddzielne zdarzenie, ale jako kontynuacja działań skarżącego związanych ze sprawowaniem opieki nad matką. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, mając na uwadze treść art. 135 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uznając, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym oraz przepisów postępowania, Sąd orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012r., poz. 270). W ponownie prowadzonym postępowaniu, po uzupełnieniu jego braków poprzez należyte ustalenie stanu faktycznego zgodnie z zawartymi powyżej wskazówkami Sądu, organy administracyjne winny rozpoznać wniosek skarżącego mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.