III SA/Kr 1683/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu Pismem z dnia 11 lipca 2016 r. A. M. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, względnie do uiszczenia opłaty sądowej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w toku postępowania złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, ograniczając go jedynie do wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na brak fachowej wiedzy skarżący był przekonany, że jest to zwolnienie obejmujące także zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jednocześnie z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia jego małżonki w terminie otrzymywania korespondencji z Sądu, skarżący nie był w stanie prawidłowo rozeznać otrzymanego wezwania do uiszczenia brakującej opłaty. Wobec powyższego skarżący uważa, że bez swojej winy nie dochował terminu do uiszczenia opłaty lub do wniesienia poprawionego – w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych – wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że pismem z dnia 11 lipca 2016 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, względnie do uiszczenia opłaty sądowej. Z uwagi na to, że złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest obwarowane żadnym terminem (strona może go złożyć na każdym etapie postępowania) Sąd uznał, że wniosek ten dotyczy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Poza tym wniosek skarżącego z dnia 11 lipca 2016 r. o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1683/15. Skarżący nie wniósł od niego sprzeciwu. Przechodząc zatem do rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że skutki prawne niezachowania terminu oraz podstawy prawne przywrócenia terminu reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.): "Art. 85. Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna." "Art. 86. § 1. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym." "Art. 87. § 1. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. § 2. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. (...) § 4. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie." Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA: z dnia 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z dnia 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z dnia 2 października 2014 r., II OZ 1011/14 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy jedynie zaistnienie wyjątkowych, nieprzewidywalnych i niezależnych od strony okoliczności, których nie mogła usunąć w terminie do dokonania danej czynności, może uzasadniać jego przywrócenie. Nie uzasadniają więc przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa (por. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15; z dnia 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12; z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu skarżący upatruje w tym, że nie zna prawa i dlatego myślał, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przyznanie pełnomocnika z urzędu, obejmuje także zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Argument ten nie zasługuje na uwzględnienie. Jak to już bowiem zostało wyżej wskazane, nieznajomość prawa nie jest przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu. Poza tym w złożonym przez skarżącego w dniu 12 stycznia 2016 r. (k. 28 akt sądowych) wniosku o przyznanie prawa pomocy, w rubryce 4 wyraźnie jest napisane, że wniosek może objąć po jednym żądaniu z rubryki 4.1 oraz 4.2. Skoro zatem rubryka 4.1 dotyczy jedynie zwolnienia od kosztów sądowych, a rubryka 4.2 ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, to nie jest możliwe przyjęcie, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika obejmuje również zwolnienie od kosztów sądowych. W swoim wniosku skarżący w rubryce 4.1 skreślił zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Natomiast w rubryce 4.2 skarżący pozostawił nieskreślone jedynie ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku wyraźnie wynikało zatem, że skarżący wnosi jedynie o ustanowienie radcy prawnego, a nie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd (bądź referendarz sądowy) jest związany zakresem żądania strony i nie może domniemywać, że strona poza np. wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika, chciała również wnieść o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Nieprawidłowe wskazanie zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy obciąża stronę, która go złożyła i nie może być uznany za niezawiniony, a tym samym stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Nie zasługuje również na uwzględnienie argument skarżącego, że z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia jego małżonki w terminie otrzymywania korespondencji z Sądu, nie był on w stanie prawidłowo rozeznać otrzymanego wezwania do uiszczenia brakującej opłaty. Należy bowiem zauważyć, że do wezwania do uiszczenia wpisu sądowego zostało dołączone pismo z dnia 24 grudnia 2015 r., które w pkt 4 pouczenia zawierało informację, że na wniosek strony może być przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ponadto w punkcie tym podano, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu dostępnym we wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych oraz w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, w urzędach gmin, a także na stronie internetowej http://www.nsa.gov.pl. W terminie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący w dniu 12 stycznia 2016 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Nie można zatem uznać, że skarżący nie był w stanie prawidłowo rozeznać otrzymanego wezwania do uiszczenia brakującej opłaty. Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu i w oparciu o treść art. 86 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.