III SA/Kr 1896/24
WyrokWSA w Krakowie2025-04-02
Skład orzekający: Ewa Michna, Jakub Makuch, Ewelina Dziuban
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące braku wymagalności, niewykonalności obowiązku szczepienia, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, wadliwości tytułu wykonawczego, braku podstawy prawnej, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz błędnego określenia obowiązku mogą stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji dotyczącego obowiązkowych szczepień ochronnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty strony skarżącej są niezasadne. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów ustawy, a badanie kwalifikacyjne jest jedynie elementem poprzedzającym szczepienie, a nie przesłanką warunkującą powstanie obowiązku. Brak jest dowodów na istnienie przeciwwskazań medycznych, a upomnienie zostało skutecznie doręczone, mimo drobnych uchybień formalnych. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.Stan faktyczny
Skarżący L. J. zarzucił w postępowaniu egzekucyjnym brak wymagalności, niewykonalność obowiązku szczepienia dziecka, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, wadliwość tytułu wykonawczego, brak podstawy prawnej oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Organy administracji obu instancji oddaliły te zarzuty. Skarżący wniósł skargę do WSA w Krakowie, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi L. J. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 września 2024 r. nr NE.906.1.61.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzanego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
W prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 maja 2024 r., znak: [...], sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu P. J. (dziecka strony zobowiązanej) szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis zobowiązany L. J. (dalej określony jako zobowiązany lub skarżący) ww. tytułowi zarzucił: 1) brak wymagalności obowiązku (moment wymagalności dla szczepień nie nadszedł, gdyż dziecko nie ukończyło 19 roku życia); 2) niewykonalność obowiązku (w dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego); 3) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ (art. 33 pkt 9 upea); 4) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r., znak: ONEP.9022.1.1.441.2023, wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), powyższe zarzuty oddalił.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie zarzutów w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucając:
1) naruszenie art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez brak merytorycznego odniesienia się wierzyciela co do zarzutów i ograniczenia rozpoznania jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych;
2) naruszenie art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutów co nie znajduje merytorycznego uzasadnienia w treści postanowienia, w szczególności z uwagi na orzeczoną przez lekarza specjalistę niewykonalność obowiązku;
3) na podstawie art. 18 u.p.e.a. naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku, wadliwości tytułu wykonawczego i braku wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji;
oraz podniósł zarzut:
4) określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U z 2024 r. póz. 924) poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia;
5) wykonania obowiązku;
6) na podstawie art. 33 § 2 pkt. 4 brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu.
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 13 września 2024 r., znak: NE.906.1.61.2024, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) w zw. z art. 17 § 1 i § 2 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późń. zm.), utrzymał zaskarżone postanowienie wierzyciela w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów dotyczących braku merytorycznego odniesienia się organu do złożonych przez stronę zarzutów i ograniczenia uzasadnienia do wskazania przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, z pominięciem okoliczności podnoszonych przez stronę tj. braku wymagalności obowiązku, wadliwości tytułu wykonawczego oraz braku wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, w szczególności określenia przez wierzyciela obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. MPWIS wskazało, iż stanowisko zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że PPIS w Oświęcimiu przesłał pismem z dnia 7 maja 2024 r. do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec L. J. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec zobowiązanego środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 500 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy [...] z dnia 7 maja 2024 r. Załączony tytuł wykonawczy w części B dotyczącej danych obowiązku o charakterze niepieniężnym, w punkcie 5 wskazuje szczegółowo akt normatywny stanowiący podstawę prawna prowadzonej egzekucji, cyt: "art. 5 ust. 1 pkt.1 lit. B, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity dz. U. z 2023 r., poz. 1284)".
W tym miejscu organ podkreślił, że obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., póz. 2077). Ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w konkretnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. W ocenie zobowiązanego, wierzyciel w szczegółowy sposób przytoczył obowiązujące regulacje prawne w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, nie odnosząc się jednak do podstawy zarzutu dotyczącego pominięcia jako podstawy prawnej obowiązku z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
MPWIS podał, że z art. 17 ust. 2 ww. ustawy wynika obowiązek wykluczenia przeciwwskazań, jaki winien być według zobowiązanego zawarty w treści obowiązku sformułowanego w tytule wykonawczym. Lekarskie badanie kwalifikacyjne, ważne 24 godziny od jego przeprowadzenia, ma na celu upewnienie się lekarza co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania szczepionki, opóźnienie wykonania szczepienia ewentualnie zmianę schematu szczepień. W przypadku badania kwalifikacyjnego dającego podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Badanie kwalifikacyjne składa się z części podmiotowej, jaką jest wywiad z pacjentem oraz badania przedmiotowego - fizykalnego. Podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Mając na uwadze, że lekarskie badanie kwalifikacyjne jest niezbędnym, oraz przede wszystkim integralnym elementem szczepienia ochronnego, a obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości określenia obowiązku. Ponadto, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z załączonej do zażalenia z dnia 30 lipca 2024 r. kopii książeczki szczepień dziecka P. J., wszystkie poprzednie, wynikające z kalendarza szczepień obowiązkowe szczepienia ochronne zostały zrealizowane przez zobowiązanego. Nie budzi wątpliwości fakt, iż zrealizowane przez zobowiązanego dotychczas szczepienia były poprzedzone lekarskimi badaniami kwalifikacyjnymi, co do których rzetelności przeprowadzenia zobowiązany nie miał uwag. W ocenie organu brak jest zatem podstaw do uznania zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w tym zakresie.
Powyższe ma związek z kolejnym zarzutem zobowiązanego, dotyczącym braku wymagalności obowiązku wobec orzeczonej przez lekarza specjalistę niewykonalności obowiązku.
Organ II instancji podkreślił, że podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka, a zatem stwierdzenia niewykonalności obowiązku, jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo (zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Dopiero na tym etapie, zgodnie z § 11 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, po przeprowadzonej konsultacji specjalistycznej, w wyniku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz specjalista odnotowuje jej wynik w karcie uodpornienia, będącej załącznikiem nr 3 ww. rozporządzenia, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ochronnych ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Organ odwoławczy zaznaczył, że w aktach sprawy nie ma podniesionego przez zobowiązanego w zarzucie orzeczenia lekarza specjalisty stanowiącego o niewykonalności obowiązku. Z akt sprawy nie wynika, by zobowiązany stawił się z dzieckiem do lekarza celem przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego i w konsekwencji nie uzyskał skierowania do poradni specjalistycznej, ani też stosownego odroczenia obowiązku szczepień od lekarza specjalisty. Po analizie powyższych informacji, organ II instancji podzielił stanowisko PPIS w Oświęcimiu o braku przeciwwskazań do realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka P. J.
W odniesieniu do podnoszonego przez zobowiązanego zarzutu dotyczącego wykonania w całości obowiązku, MPWIS nie zgodził się z podaną w uzasadnieniu zażalenia argumentacją skarżącego. Zobowiązany stoi na stanowisku, iż jego dziecko P. J. ma zrealizowany obowiązek szczepień, określony przez wierzyciela w tytule wykonawczym z dnia 7 maja 2024 r., cyt.: "(...) obowiązek określony w tytule wykonawczym i upomnieniu został przez stronę w całości wykonany." Na dowód powyższego, skarżąca do zażalenia z dnia 30 lipca 2024 r. na postanowienie PPIS w Oświęcimiu, załączyła kopię fragmentu Książeczki Zdrowia Dziecka z wykazem wykonanych szczepień ochronnych. Z załączonych dokumentów wynika, że ww. małoletni nie ma wykonanego szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, które winno być u niego wykonane od ukończenia 15 mca życia (4 dawka); poliomyelitis, które winno być u niego wykonane od ukończenia 15 mca życia (3 dawka), zgodnie z wykazem obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony załączniku nr l do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, pn. SCHEMAT OBOWIĄZKOWYCH SZCZEPIEŃ DZIECI I MŁODZIEŻY cz. I Szczepienia podstawowe.
Odnosząc się do zarzutu niespełnienia wymogów określonych z art. 33 § 2 pkt. 4 u.p.e.a. tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § l w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 2194), wyjaśniono, że jak wynika z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, wskazane upomnienie zostało doręczone adresatowi w dniu 5 grudnia 2023 r. Skarżący uzasadniając składany zarzut, argumentuje, cyt.: "Przesłane zobowiązanej w dniu 5 grudnia 2023 r. upomnienie nie zawiera numeru PESEL zobowiązanej. Podnieść, również należy, że numer ten był wierzycielowi znany, czego potwierdzeniem jest zamieszczenie nr PESEL w tytule wykonawczym. Ponadto, treść obowiązku zawarta w tytule wykonawczym jest odmienna od treści obowiązku widniejącego w ww. Upomnieniu".
Organ odwoławczy wskazał w tym miejscu, iż zgodnie z przytoczonymi w podniesionym zarzucie przepisami prawa, wierzyciel winien w upomnieniu zawrzeć numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeśli taki był mu znany. W upomnieniu z dnia 29 listopada 2023 r. wierzyciel nie zawarł takiej informacji, jednak w ocenie MPWIS błąd popełniony przez organ I instancji nie stanowi o nieskuteczności upomnienia i nie może stanowić podstawy zarzutu, gdyż zgodnie z art. 33 § 2 pkt. 4 u.p.e.a podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, a w tym przypadku doręczenie upomnienia było skuteczne.
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego odmiennej treści obowiązku zawartego w upomnieniu z dnia 29 listopada 2023 r. i w tytule wykonawczym z dnia 7 maja 2024 r., organ wskazał, że treść obowiązku zawarta w obu dokumentach jest tożsama, dotyczy tego samego dziecka tj. P. J. ur. 2 lipca 2018 r. i dotyczy obowiązku zaszczepienia dziecka przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis.
W końcowej części uzasadnienia MPWIS nadmieniło również, że podnoszony przez zobowiązanego błędny, w jego ocenie, zapis treści obowiązku zawarty w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 7 maja 2024 r., cyt.: "Nadto wskazać należy - odnosząc się nadal do treści obowiązku sformułowanego przez wierzyciela - że zobowiązana nie wykonuje szczepień, gdyż nie ma takich uprawnień ani umiejętności. A zatem zobowiązanie do poddania małoletniego dziecka szczepieniom jest błędnie sformułowane", nie obliguje do wykonania bezpośrednio przez zobowiązaną zabiegu szczepienia, a jedynie wskazuje na ustawowy obowiązek wynikający z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi tj. w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią.
Pismem z dnia 22 października 2024 r. L. J. (dalej skarżący) wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Zaskrzonemu postanowieniu zarzucono:
1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku podczas gdy obowiązek w stosunku do małoletniego wygasł w związku z jego wykonaniem w całości przed wszczęciem postępowania,
2) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak jego określenia w tytule wykonawczym;
3) naruszenie art. 6, 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
4) naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,
5) naruszenie art. 15 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy;
6) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie MPWIS z dnia 13 września 2024 r. nr NE.906.1.61.2024, którym organ egzekucyjny utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela z dnia 19 lipca 2024 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
W przedmiocie samego środka zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jakim są zarzuty należy wskazać, że prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zobowiązanemu zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. Z kolei w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: (1) nieistnienie obowiązku; (2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; (3) błąd co do zobowiązanego; (4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; (5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; (6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podkreślenia wymaga, że zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Wnosząc go, zobowiązany zamierza wykazać zaistnienie jednej z przesłanek z art. 33 § 2 u.p.e.a., czym kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 484/22).
W rozpoznawanej sprawie obowiązek został stwierdzony wystawionym w dniu 7 maja 2024 r. tytułem wykonawczym nr [...]. Zgodnie z jego treścią strona skarżąca zobowiązana jest do poddania dziecka P. J. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis. Na tej podstawie wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez PPIS.
W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty są niezasadne.
W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm., w skrócie u.z.z.c.l.) osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.c.l., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.c.l.).
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.z.z.c.l. zamieszczone w rozdziale IV – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.c.l., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.c.l., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.c.l.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.c.l.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.c.l.).
Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.c.l. wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, zdaniem Sądu, treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (por. cyt. już wyrok WSA w Łodzi w sprawie III SA/Łd 484/22).
W myśl natomiast art. 17 ust. 10 u.z.z.c.l. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 u.z.z.c.l. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu MZ określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.c.l.
Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08), z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3109/19).
Reasumując, ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.).
To więc na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23).
W tej kwestii organ wskazał, że "jak wynika z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z załączonej do zażalenia z dnia 30 lipca 2024 r. kopii książeczki dziecka P. J., wszystkie poprzednie, wynikające z kalendarza szczepień obowiązkowe szczepienia ochronne zostały zrealizowane przez Zobowiązanego. Nie budzi wątpliwości fakt, iż zrealizowane przez Zobowiązanego dotychczas szczepienia były poprzedzone lekarskimi badaniami kwalifikacyjnymi, co do których rzetelności przeprowadzenia Zobowiązany nie miał uwag."
Akta administracyjne sprawy nie zawierają żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych.
Podsumowując należy wskazać, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. W związku z tym nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.
Na gruncie niniejszej sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się skarżącego z synem na badanie kwalifikacyjne i szczepienie w podmiocie leczniczym. Skarżący nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego.
Podsumowując, przepisy, których pominięcie zarzuca skarżąca (art. 17 ust. 2 i ust. 4), odnoszą się do lekarskiego badania kwalifikacyjnego, które zaledwie poprzedza obowiązkowe szczepienie ochronne i stanowi – jak to przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – element obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z tego punktu widzenia tytuł wykonawczy nie musi wskazywać, że przed szczepieniem należy przeprowadzić to badanie. Przepisów tych w żadnym razie nie można interpretować tak, że lekarskie badanie kwalifikacyjne (jego wynik) jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W tym zawiera się też już ocena kolejnego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy przez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym) - vide WSA w Krakowie w wyroku z 6 sierpnia 2024 r., III SA/Kr 719/24.
Należy także podzielić stanowisko organu II instancji odnośnie bezzasadności zarzutu dotyczącego braku merytorycznego odniesienia się organu I instancji do złożonych przez skarżącego zarzutów i ograniczenia uzasadnienia do wskazania przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych (...).
W przedmiocie kolejnego zarzutu, a więc braku przymiotu wykonalności strona skarżąca wskazała, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego małoletni nie miał wykonanego badania kwalifikacyjnego. W zażaleniu skarżący wskazał, iż jej dziecko P. J. ma zrealizowany obowiązek szczepień, określony przez wierzyciela w tytule wykonawczym z dnia 7 maja 2024 r., cyt.: "(...) obowiązek określony w tytule wykonawczym i upomnieniu został przez stronę w całości wykonany." Na dowód powyższego, do zażalenia na postanowienie PPIS w Oświęcimiu, skarżący załączył kopię fragmentu Książeczki szczepień z wykazem wykonanych szczepień ochronnych. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że z załączonego dokumentu nie wynika, że ww. małoletni ma wykonane szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, które winno być u niego wykonane od ukończenia 15 mca życia; poliomyelitis, które winno być u niego wykonane od ukończenia 15 mca życia, zgodnie z wykazem obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony załączniku nr l do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, pn. SCHEMAT OBOWIĄZKOWYCH SZCZEPIEŃ DZIECI I MŁODZIEŻY cz. I Szczepienia obowiązkowe.
Prawidłowo MPWIS nie podzielił też zarzutu, wskazującego na niespełnienie wymogów określonych z art. 33 § 2 pkt. 4 u.p.e.a. tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r. póz. 2194).
Jak wynika z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, wskazane upomnienie zostało doręczone w dniu 5 grudnia 2023 r.
W ocenie skarżącego, wierzyciel winien w upomnieniu zawrzeć numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeśli taki był mu znany. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że mimo tego, że w upomnieniu z dnia 29 listopada 2023 r. wierzyciel nie zawarł takiej informacji, to błąd ten nie stanowi o nieskuteczności upomnienia i nie może stanowić podstawy zarzutu, gdyż zgodnie z art. 33 § 2 pkt. 4 u.p.e.a podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, a w tym przypadku doręczenie upomnienia było skuteczne.
Prawidłowo organ II instancji nie uznał zasadności zarzutu dotyczącego odmiennej treści obowiązku zawartego w upomnieniu z dnia 29 listopada 2023 r. i w tytule wykonawczym z dnia 7 maja 2024 r., gdyż treść obowiązku zawarta w obu dokumentach jest tożsama, dotyczy tego samego dziecka tj. P. J. ur. 2 lipca 2018 r. i dotyczy obowiązku zaszczepienia dziecka przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis.
W ocenie Sądu, w sprawie podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 6, 7a i 81 a k.p.a. oraz art. 15 k.p.a.
Przez wzgląd na powyższe zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte wadami, które uzasadniałyby jego uchylenie.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło