III SA/Kr 1906/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Dorota Dąbek Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 8 października 2014r. nr [ ] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Wójt Gminy Z decyzją z dnia [...] 2014r. znak: [...] orzekł o wymeldowaniu J. S. z pobytu stałego pod adresem: B, ul. D, gmina Z - na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej "ustawa", art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 12 czerwca 2014 r. na wniosek M. i Z. P. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania J. S. z pobytu stałego w miejscowości B, ul. D. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe, w wyniku którego ustalono, że J. S. nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały. M. i Z. P. dołączyli do wniosku o wymeldowanie protokół z eksmisji J. S. dokonanej w dniu 12 czerwca 2014 r. z budynku pod adresem: B, ul. D (karta nr 12). Eksmisja została dokonana - na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt [...] - przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L. D. (karta nr 18). W dniu 12 czerwca 2014 r. J. S. podpisał z Gminą Z umowę najmu pomieszczenia tymczasowego nr [...] (karty nr 20 do 23). W dniu 27 czerwca 2014 r. J. S. złożył pismo w sprawie wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu. Wójt Gminy Z postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r. nr [...] orzekł o odmowie wyłączenia pracownika od udziału w przedmiotowym postępowaniu (karta nr 27). Pomimo prawidłowo doręczonego zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz dwukrotnego wezwania w charakterze strony J. S. nie stawił się w wyznaczonym terminie, nie skorzystał też z możliwości zapoznania się zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Dlatego też można przyjąć, że J. S. zerwał związki z dotychczasowym miejscem pobytu stałego. O tym że opuszczenie dotychczasowego miejsce pobyt stałego ma charakter trwały świadczy wyrok Sądu Rejonowego sygn. akt [...] na podstawie którego wykonano eksmisję. Spełniona została zatem przesłanka niezbędna do wymeldowania, którą jest opuszczenie lokalu. Konsekwencją opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania jest wymeldowanie z tego lokalu. J. S. nie dopełnił obowiązku wymeldowania stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy. Skoro opuszczając powyższy budynek nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku meldunkowego organ obowiązany jest na wniosek właściciela budynku – M. i Z. P. - wydać decyzję o jego wymeldowaniu. Pozostawienie J. S. zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby niezgodne z prawem. Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym budynku (art. 10 ust. 2 ustawy). Osoba winna być zameldowana tam gdzie faktycznie przebywa. W odwołaniu od decyzji J. S. zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego przez nieuzasadnione przyjęcie, że sporny lokal przestał być jego miejscem pobytu stałego oraz nieprawidłowe ustalenie stron postępowania. Podał, iż budynek w części 5/6 należy do niego, natomiast w toku pozostaje sprawa o dział spadku, w skład którego wchodzi przedmiotowy budynek. Podkreślił, iż postępowanie było prowadzone nierzetelnie, przez pracownika, który powinien zostać wyłączony. Nie sprawdzono, że przeciwko M. P., Z. P. oraz L. D. - komornikowi sądowemu, toczy się postępowanie karne o zniszczenie mienia J. S. w postaci budynku mieszkalnego, z którego został wymeldowany oraz zniszczenia zabudowań gospodarczych. Wojewoda decyzją z dnia 8 października 2014 r. znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu, gdyż organ ten podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, który ocenił prawidłowo. Materiał ten zdaniem organu odwoławczego pozwala na dokonanie oceny, że J. S. opuścił miejsce pobytu stałego dobrowolnie i trwałe. Wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z 25 stycznia 2007 r., sygn. akt [...], nakazano J. S., aby opuścił i opróżnił lokal mieszkalny składający się z czterech pomieszczeń o łącznej powierzchni 75 m. kw. w budynku oznaczonym numerem administracyjnym B, a znajdującym się na działce [...] w B w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. W II punkcie wyroku ustalono, iż pozwanemu J. S. nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego (dowód karta 18). J. S. nie wykonał wskazanego wyżej wyroku. Jednak w wyniku czynności komorniczych podjętych w dniu 12 czerwca 2014 r., J. S. opróżnił z rzeczy budynek numer [...] przy ul. D w B, a lokal został oddany M. P. i Z. P. J. S. tymczasowo zamieszkał w lokalu nr [...] przy ul. G w Z, który został udostępniony przez Gminę Z. Umowa najmu pomieszczenia tymczasowego - nr [...], z dnia 12 czerwca 2014 r. - została zawarta pomiędzy Wójtem Gminy Z a J. S. na okres 5 miesięcy, tj. od 12 czerwca 2014 r. do 11 listopada 2014 r. (dowód karta 12, 20-23). Obecnie J. S. przebywa pod adresem: Z, ul. G. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż od 12 czerwca 2014 r. J. S. nie koncentruje swoich spraw życiowych pod adresem: B, ul. D. Organ odwoławczy podkreślił, iż ewidencja ludności polega na rejestracji faktycznego miejsca pobytu osób na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro zatem J. S. wszystkie czynności dnia codziennego wykonuje pod adresem: Z, ul. G to tam powinien być zameldowany zgodnie z charakterem pobytu. Organ odwoławczy nie zgadza się ze stanowiskiem odwołującego się, iż organ pierwszoinstancyjny błędnie ustalił krąg stron postępowania. W aktach sprawy znajduje się bowiem wydruk z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości, z którego wynika, iż M. P. i Z. P. są właścicielami nieruchomości gruntowej nr [...]. Z dokumentacji będącej w posiadaniu Urzędu Gminy Z wynika natomiast, iż na działce nr [...] w B, znajdują się dwa budynki mieszkalne: budynek nr [...] oraz budynek nr [...] przy ul. D. Ponadto adres: B, ul. D to wcześniej adres: B, który - wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z 25 stycznia 2007 r., sygn. akt [...] - nakazano J. S. opuścić i opróżnić. W związku z powyższym organ odwoławczy nie ma wątpliwości, że na obecnym etapie sprawy prawidłowo ustalono krąg stron postępowania (dowód karta 1-11). J. S. wniósł skargę na powyższą decyzję. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej: 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że nie przebywał na przedmiotowej nieruchomości, pominięcie że jest współwłaścicielem tej nieruchomości w 5/6, jak też, że sprawa o dział spadku i zniesienia współwłasności się toczy i że M. i Z. P. nie są właścicielami tej nieruchomości, 2. niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegającą na jego dowolnej ocenie sprzecznej z zasadami logicznego myślenia, doświadczeniem życiowym i z przekroczeniem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, 3. wydawanie decyzji i prowadzenie postępowanie przez urzędników, co do których były zastrzeżenia odnośnie ich bezstronności i rzetelności, pominięcie że jest w związku z tym prowadzone postępowanie karne w sprawie przekroczenia uprawnień przez pracowników Gminy Z, 4. nie rozpoznanie istoty sprawy, polegające na tym, że nie przeprowadzono postępowania dowodowego pomimo tego, że skarżący w swoich pismach zwracał uwagę na fakt prowadzenia postępowania dotyczącego działu spadku, czy też prawa własności. Skarżący podniósł, że w spornym budynku mieszka od urodzenia i pod tym adresem koncentrują się jego sprawy życiowe. Organ nie sprawdził, czy wobec komornika w związku z podjęciem bezprawnych działań nie toczy się postępowanie karne. Zdaniem skarżącego, Wojewoda utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji pozbawił go prawa własności. Wskazał, że organ pomimo zastrzeżeń nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie zwrócił się do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny, aby sprawdzić i potwierdzić podane przez skarżącego informacje. Sprawę w Z prowadził urzędnik, co do którego został złożony wniosek o jego wyłączenie, gdyż był stronniczy i nieobiektywny przy podejmowaniu decyzji. Wojewoda nie sprawdził na jakim etapie jest postępowanie komornicze, czy wobec komornika w związku z podjęciem bezprawnych czynności nie toczy się postępowanie karne. Podniósł, że organ błędnie ustalił stan faktyczny, gdyż wbrew poczynionym przez niego ustaleniom przez cały czas przebywał i przebywa na spornej nieruchomości. Ponadto M. i Z. P. nie są właścicielami tej nieruchomości i nie mają prawa żądać wymeldowania. Organ pominął również to, iż w Sądzie Rejonowym toczy się postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności i że w związku z tym przed zakończeniem tegoż postępowania nie powinno dojść do wymeldowania skarżącego w sytuacji, gdy nie było jeszcze rozstrzygnięcia komu ma przypaść nieruchomość na własność. Takie przedwczesne działanie organu faktycznie prowadzi do tego, że skarżący jest pozbawiony prawa własności, że nie może z niego korzystać, a jest to sprzeczne z Konstytucją jak też z podpisanymi przez Polskę umowami międzynarodowymi. Nie można również zgodzić się z poglądem, że wyrok Sądu Rejonowego w sprawie o sygn. akt [...] implikuje możliwość wymeldowania skarżącego z jego nieruchomości i pozbawianiu skarżącego prawa własności i może usprawiedliwiać działania niezgodne z prawem, a nawet bezprawne. Zdaniem skarżącego, niewłaściwa jest ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Dano bezkrytyczną wiarę M. i Z. P., jak też dokumentom, których wiarygodność jest wątpliwa, gdyż toczą się postępowania, których celem jest zniwelowanie skutków podjętych na podstawie tych dokumentów decyzji, jak chociażby postępowania komorniczego. Oprócz tego oceniono materiał dowodowy w sposób fragmentaryczny, ponieważ nie był ten materiał zebrany w sposób całkowity, nie zebrano wszystkich dowodów, które winny być zgromadzone w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a. Zastosowanie powyższego kryterium do sprawy poddanej kontroli Sądu wskazuje, że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym, polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w powołanej wyżej ustawie. Ma zatem obowiązek zameldować się w miejscu pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące, a gdy opuszcza lokal, w którym jest zameldowana, wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeśli nie dopełni wyżej wskazanego obowiązku to wówczas organ gminy na podstawie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wydaje (na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu) decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Fakt opuszczenia lokalu stanowi przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że opuszczenie lokalu w wyniku eksmisji wykonanej przez komornika sądowego należy interpretować jako trwałe i dobrowolne. Zdaniem Sądu i wbrew twierdzeniom skargi, trafnie organ odwoławczy uznał w zaskarżonej decyzji, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu, gdyż organ ten podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, który ocenił prawidłowo. Materiał ten zdaniem organu odwoławczego pozwalał na dokonanie oceny, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego dobrowolnie i trwałe. Ocena ta jest zgodna z zasadami logicznego myślenia, doświadczeniem życiowym i z zachowaniem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Faktem bezspornym jest, że komornik sądowy dokonał w dniu 12 czerwca 2014r. eksmisji skarżącego z miejsca zamieszkania w B przy ul. D. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 459/07 (dostępny na strome www.nsa.gov.pl.) stwierdził, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. Pogląd taki jest prezentowany także w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. np. wyroki : Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 788/07, z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1090/08, z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1575/08, z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 579/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2021/09 oraz z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 674/12, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl.). Egzekucja wyroku sądu nakazującego eksmisję jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dlatego zarzuty nieprawidłowego ustalenia i przyjęcia przez organ, że skarżący w B przy ul. D nie mieszka są nietrafne. Ponadto, w związku z zawartymi w skardze zarzutami należy wskazać, że wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji zdarzenia - administracyjnym stwierdzeniem opuszczenia miejsca pobytu. Wymeldowanie nie pozbawia osoby wymeldowanej praw do lokalu, jeśli osoba ta prawa te posiada. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja ta nie prowadzi do powstania, ani też do zmiany stosunków prawnorzeczowych na nieruchomości. Inaczej mówiąc ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne (opuszczenie trwałe i dobrowolne miejsca stałego zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania), nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Dlatego zarzuty sprowadzające się do twierdzeń, że organy pominęły okoliczność toczących się postępowań dotyczących działu spadku, zniesienia współwłasności czy też tego, że skarżący został w drodze wymeldowania pozbawiony prawa własności nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Nie są również trafne zarzuty ewentualnych nieprawidłowości w czasie wykonywania wyroku i eksmisyjnego przez komornika sądowego. Kwestionowanie przez osobę wymeldowaną prawidłowości wykonania eksmisji przed sądem powszechnym kontrolującym działania organu egzekucyjnego nie ma bowiem wpływu na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie mogła również przynieść zamierzonego skutku zarzut i argumentacja skargi wskazujące, że wydawanie decyzji i prowadzenie postępowanie przez urzędników, co do których były zastrzeżenia odnośnie ich bezstronności i rzetelności działania, pominięcie że jest w związku z tym prowadzone postępowanie karne w sprawie przekroczenia uprawnień przez pracowników Gminy Z. Jak trafnie w tym zakresie wskazał organ I instancji w dniu 27 czerwca 2014 r. skarżący złożył pismo w sprawie wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu. W piśmie tym ponadto wyjaśnia: "małżeństwo P. chcą mnie pozbawić mojej własności w której się urodziłem" (karty nr 24 do 26). W dniu 3 lipca 2014 r. Wójt Gminy Z wydał postanowienie nr [...] o odmowie wyłączenia pracownika od udziału w przedmiotowym postępowaniu (karta nr 27), na podstawie art. 24 § 3 K.p.a. Postanowienie to zdaniem Sądu, jest prawidłowe, ponieważ okoliczności przywołane przez skarżącego we wniosku o wyłączenie wskazanego w nim pracownika nie uprawdopodabniały istnienia okoliczności, które mogą wywołać bezstronności pracownika. Ponadto skarżący we wniosku tym wskazywał, że dopiero odmowa wyłączenia spowoduje złożenie zawiadomienia do organów ścigania. Ponadto należy zauważyć, że procesowe skutki naruszenia art. 24 K.p.a. określa art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który określa, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; z tym wszakże zastrzeżeniem, że przesłanką wznowienia postępowania jest "wydanie decyzji" przez pracownika podlegającego wyłączeniu, a nie "udział" takiego pracownika w postępowaniu, w którym wydano decyzję ostateczną. Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.