III SA/Kr 325/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na pismo Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w przedmiocie braku możliwości przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich oraz informujące o możliwości kontynuowania przewodu doktorskiego postanawia odrzucić skargę. W stanie faktycznym sprawy P. P. (dalej: "skarżący") w piśmie z 22 września 2022 r. zwrócił się o wpisanie go na kolejny rok studiów doktoranckich (2022/2023) i przedłużenie studiów III stopnia do 31 grudnia 2023 r. Skarżący powołał się na wydłużenie nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, terminu ostatecznego zakończenia przewodów doktorskich wszczętych na podstawie poprzednich przepisów, do 31 grudnia 2023 r. Prócz powyższego, skarżący podniósł problemy zdrowotne i finansowe. Pismem z 12 października 2022 r. kierownik studiów doktoranckich poinformował skarżącego, że brak jest możliwości przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, bowiem art. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, dotyczy przewodów doktorskich i na jego podstawie kierownik studiów doktoranckich nie jest uprawniony do przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich. W piśmie z 16 listopada 2022 r. zatytułowanym "zażalenie" skarżący zawnioskował o "zawieszenie decyzji" do czasu ustalenia stanu jego zdrowia. W odpowiedzi na powyższe, Rektor UJ w piśmie z 29 listopada 2022 r. zreferował stan faktyczny sprawy i wskazał, że z dniem 1 października 2022 r. skarżący utracił status doktoranta studiów doktoranckich i zakończył okres odbywania studiów doktoranckich w związku z brakiem regulaminowych możliwości przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich. Zaznaczył równocześnie, że skarżący może kontynuować przewód doktorski do 31 grudnia 2023 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na pismo Rektora UJ z 29 listopada 2022 r. skarżący podniósł, że prorektor, który z upoważnienia Rektora wystosował skarżone pismo, nie gwarantuje obiektywności. Skarżący podkreślił, że podtrzymuje argumentację wyrażoną w piśmie z 16 listopada 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Zaznaczył, że w sprawie mamy do czynienia z zakończeniem toku studiów doktoranckich z otwartym przewodem doktorskim na "starych" zasadach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Przystępując do rozpoznawania skargi sąd administracyjny jest zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy dana sprawa znajduje się w ogóle w kognicji sądów administracyjnych. Zakres kognicji sądów administracyjnych został wyznaczony przez normy z art. 3 § 2-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej: P.p.s.a.) i obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Skarga w przedmiotowej sprawie została wniesiona na pismo Rektora UJ informujące skarżącego o braku możliwości przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich oraz o możliwości kontynuowania przewodu doktorskiego. W ocenie Sądu, kontrola tego rodzaju rozstrzygnięcia nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W myśl art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669, ze zm.) studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie natomiast z wyrażoną w art. 4 z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm., dalej: ustawa) zasadą autonomii uczelni, ustawodawca nie poddał wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów kontroli sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Warszawie z 14 stycznia 2020 r., II SA/Wa 976/19, postanowienie WSA w Rzeszowie z 6 kwietnia 2022 r., II SA/Rz 1727/21). Stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji - możliwość sądowej kontroli postępowań w sprawach tych decyzji, zostało zastrzeżone wyłącznie do aktów zakładowych zewnętrznych, czyli takich, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta/doktoranta, a przesądzających o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego. Dotyczy to m.in. rozstrzygnięć w sprawach przyjęcia na studia (art. 169 ust. 10 i 11 ustawy), stypendiów (np. socjalnych, (art. 175 ust. 3), skreślenia z listy studentów (art. 190 ust. 3), skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich (art. 197 ust. 4), czy stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193). Podobnie w zastępującej powyższe regulacje ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.) ustawodawca przewidział formę decyzji administracyjnej w sprawach: przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3 ustawy), stypendiów (np. socjalnych, art. 86 ust. 2), skreślenia z listy studentów (art. 108 ust. 3), skreślenia z listy doktorantów (art. 203 ust. 3). Od powyższych rozstrzygnięć odróżnić należy takie rozstrzygnięcia organów uczelni, które znajdują podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. regulaminie studiów doktoranckich. Skoro nie stanowią one przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a jedynie są przepisami o charakterze wewnątrzzakładowym, to mogą one stanowić wyłącznie podstawę do wydania rozstrzygnięcia związanego z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta/doktoranta, jednocześnie nie przesądzając o jego sytuacji prawnej, albowiem nie mają charakteru zewnętrznego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 3854/18, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2020 r., I OSK 2125/20). Skoro zatem ustawodawca wymienił w sposób wyczerpujący charakter spraw, w których uczelnia proceduje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia przez nią wydane podlegają kontroli sądowoadministracyjnej, i zarazem nie wymienił pośród nich spraw dotyczących przedłużenia studiów doktoranckich, to sąd administracyjny nie ma podstaw do ingerowania poza wyznaczonym przez ustawodawcę zakresem w działania organów uczelni. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że na zaskarżone pismo Rektora UJ nie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. Dopiero decyzja o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich miałaby charakter zewnętrzny i mogłaby zostać zaskarżona do sądu administracyjnego. Z tego też względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak sentencji postanowienia.