III SA/Kr 34/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Dowódcy Komponentu Wojsk [...] w K z dnia 27 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy skargę oddala. Dowódca komponentu wojsk [...] decyzją z dnia 27 października 2017 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., oraz art. 94 ust. 4 w zw. z art. 116 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych po rozpatrzeniu odwołania kpt. rez. Z. H. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] Nr [...] z dnia [...] 2017r. uchylił zaskarżoną decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] Nr [...] z dnia [...] 2017 r. i zmienił decyzję ostateczną Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] Nr [...] z dnia [...] 2013r. w ten sposób, iż przyznał odprawę w wysokości: 600 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym pomniejszoną o wypłaconą żołnierzowi odprawę w wysokości 200 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby tj. w kwocie: 36 460 zł. Ustalono następujący stan prawny i faktyczny sprawy. Rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk [...] nr [...] (punkt 1) z dnia [...] 2009 r. kpt. Z. H. został z dniem 2 stycznia 2010 r. wyznaczony na stanowisko służbowe radcy prawnego w [...] Pułku [...] z ustaleniem okresu kadencji na tym stanowisku służbowym od dnia 2 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2012 r. Decyzją Dowódcy Wojsk [...] nr [...] z dnia [...] 2011 r. na okres zajmowania stanowiska służbowego radcy prawnego określonego w ww. rozkazie personalnym, przyznano oficerowi uposażenie według grupy: U:16A. Decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] 2012 r. uzupełnioną w trybie przewidzianym w art. 111 § 1a K.p.a. postanowieniem Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] 2012 r., kpt. Z. H. został zwolniony ze stanowiska służbowego radcy prawnego w [...] Pułku [...] z dniem 30 kwietnia 2012r. i wyznaczony na stanowisko służbowe referenta prawnego w [...] Bazie Lotniczej z ustaleniem okresu kadencji na tym stanowisku służbowym od dnia 1 września 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2015 r. Stanowiska służbowego referenta prawnego w [...] Bazie Lotniczej kpt. Z. H. nie objął. W dniu 28 marca 2013 r. złożył pisemne oświadczenie, którym odmówił pełnienia służby na tym stanowisku służbowym. Dyrektor Departamentu Kadr MON rozkazem personalnym z dnia [...] 2013 r. nr [...] (punkt 1). zwolnił oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2013 r., wskutek odmowy pełnienia służby na równorzędnym stanowisku służbowym. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] 2013 r. utrzymał w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] (punkt 1) z dnia [...] 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu złożonej przez oficera skargi, wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Wa 1911/13) uchylił ostateczną decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w sprawie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten stał się prawomocny. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem oddalił skargę kasacyjną Ministra Obrony Narodowej wniesioną od orzeczenia sądu pierwszej instancji. Minister Obrony Narodowej w dniu [...] 2016 r. wydał decyzję Nr [...] stwierdzającą, że kpt. rez. Z. H. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w skutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2013 r., dokonanego przez organ wojskowy. Na podstawie art. 116 ust 3 ustawy przyznano Z. H. od Skarbu Państwa odszkodowanie w kwocie 54.690 zł. Od powyższej decyzji Z. H. wniósł odwołanie. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...] skorygował wysokość odszkodowania i przyznał 58.030,80 zł Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z [...] 2016 r. nr [...] odmówił przyznania Z. H. odprawy w wysokości 400%. Od decyzji Z. H. złożył odwołanie. Dowódca Komponentu Wojsk [...] w wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania wydał decyzję Nr [...] uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z [...] 2017 r. nr [...] ponownie odmówił przyznania odprawy w wysokości 400% oraz z dodatkami o charakterze stałym. W uzasadnieniu organ wskazał, że jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji jest odszkodowanie przewidziane w art. 116 ust. 3 ustawy pragmatycznej, które zostało żołnierzowi przyznane oraz w sytuacji gdy żołnierzowi już przyznano i wypłacono z tytułu zwolnienia ze służby należności związane z odprawą to pomimo, że decyzja o zwolnieniu została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie może on ponownie nabyć prawa do odprawy, w tym zwłaszcza w pełnej wysokości. Z. H. złożył odwołanie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 155 K.p.a, art. 7 K.p.a w związku z art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a, oraz art. 116 ust. 1-3, art. 94 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 116 ust. 2 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Dowódca Komponentu Wojsk [...] jako organ wojskowy II instancji decyzją z 27 października 2017 r. przyznał skarżącemu odprawę w wysokości: 600 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym pomniejszoną o wypłaconą żołnierzowi odprawę w wysokości 200 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby tj. w kwocie: 36 460 zł. Stwierdził, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 94 ust. 4 w zw. z art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jednym ze skutków poprzedniej decyzji była wypłata na rzecz żołnierza odprawy w wysokości 200 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 2, zamiast przysługującej żołnierzowi odprawy w wysokości 600 % kwoty uposażenia zasadniczego zgodnie z art. 94 ust. 4 ustawy. Zmiana trybu rozwiązania stosunku służbowego z żołnierzem na wypowiedzenie zawodowej służby wojskowej dokonana przez właściwy organ stwierdzona została decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] 2016 r. po uprzednich orzeczeniach WSA sygn. II SA/Wa 1911/13, oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 1907/14. Sankcją dla organu za wadliwą decyzję o zwolnieniu ze służby jest przewidziane w art. 116 ust. 3 ustawy odszkodowanie, które pełni funkcję ustawowej kary pieniężnej wobec jednostki za bezprawne działanie oraz pełni ono także funkcję zadośćuczynienia dla strony - wyrok WSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. II SA/Go 795/09, zatem nie może ono wyczerpać przysługującego stronie prawa do otrzymania świadczenia przewidzianego w art. 94 ust. 4 ustawy. Przez § 27 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. 2014 póz. 670) uregulowana również została sytuacja strony. Z przytoczonego przepisu wynika, że w przypadku o którym mowa w art. 116 ust. 1 ustawy, organ wojskowy dokonuje zmiany decyzji lub rozkazu określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, bez zmiany daty zwolnienia, co oznacza, że strona nabywa prawo do świadczeń związanych ze zmianą podstawy rozwiązania stosunku służbowego. Jednakże należy podkreślić, że świadczenia przysługujące żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej są świadczeniami jednorazowymi. Oznacza to, że żołnierzowi, któremu je przyznano na podstawie decyzji usuniętej z obrotu przysługuje wypłata tych świadczeń w wysokości i na zasadach obowiązujących w dniu zwolnienia ze służby, ale pomniejszonych o kwotę, którą otrzymał z tego samego tytułu. Odprawy przyznane na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy, tak samo jak z art. 94 ust. 4 ustawy związane są ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej i mogą zostać wypłacone tylko raz. Oznacza to - co wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych - że żołnierzowi, któremu je przekazano na podstawie decyzji usuniętej z obrotu przysługuje wypłata tych świadczeń w wysokości i na zasadach obowiązujących w dniu zwolnienia ze służby, ale pomniejszonych o kwotę, którą otrzymał z tego samego tytułu. Zatem należna na podstawie art. 94 ust. 4 ustawy odprawa w wysokości; 200 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym zostaje pomniejszona o wypłaconą żołnierzowi na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy odprawę w wysokości 200 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Natomiast z art. 94 ust. 1 ustawy wynika, że na wysokość odprawy składa się kwota uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. W związku z powyższym wysokość wyrównania odprawy żołnierza wynosi: 36 460,00 zł (4 x 9 115 zł). Na powyższą decyzję Z. H. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Decyzji tej zarzucił naruszenie: 1/ art. 94 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, polegające na tym, iż organ administracyjny przyjął, że wysokość kwotowa przyznanej odprawy 600 % pomniejszonej o wypłaconą wcześniej odprawę 200 % winna być naliczona według stawek na dzień 30 września 2013 r., tj. ostatni dzień pełnienia przez skarżącego służby zawodowej zamiast na dzień 10 marca 2016 r., tj. od dnia uprawomocnienia się wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK/1907/14. Bowiem to od tego dnia skarżący nabył dopiero prawo do świadczenia pieniężnego, tj. odprawy wysokości 600 %, gdyż na mocy tegoż wyroku zmieniła się podstawa prawna zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej dająca mu uprawnienie w w/w wysokości; 2/ art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w przedmiotowej sprawie w sytuacji prawnej i faktycznej w której winien on być zastosowany; 3/ art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że organ administracyjny przyjął bezkrytycznie stosując błędnie tylko wykładnie literalną art. 94 ust. 4 ustawy o służbie Wojkowej żołnierzy zawodowych, że odprawa z w/w przepisów winna być wypłacona skarżącemu według stawki na dzień pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej; 4/ art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie polegające miedzy innymi na wadliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego przez organ administracyjny. Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w części co do wysokości przyznanej odprawy. W przekonaniu skarżącego wysokość w ten sposób przyznanej odprawy powinna być zaliczona kwotowo nie na dzień zwolnienia ze służby wojskowej, tj. 30 września 2013 r., a na dzień 10 marca 2016 r. w dacie wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OSK 1907/14). Skarżący w swojej skargę przywołał argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Dowódca Komponentu Wojsk [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następujące: Na wstępie należy zauważyć, że kontrola sądowa zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sprawowana jest na podstawie kryterium legalności, co oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja narusza konkretny przepis prawa. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu, jeżeli w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenia dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Nie każde więc naruszenie prawa stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko takie, które jest na tyle istotne, że mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, albowiem wbrew podniesionym w skardze zarzutom, zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa. Kontroli sądowej została poddana decyzja ostateczna Dowódcy Komponentu Wojsk [...] w K z dnia 27 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Stosownie do art. 77 ww. ustawy uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 (art. 73 ust. 1 pkt 9 – należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, a więc odprawa i ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy – art. 94 i art. 95 pkt 2 ww. ustawy), pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy dalsze inaczej nie stanowią, tak więc przysługująca skarżącemu w dniu wypłaty (z tytułu zwolnienia ze służby) odprawa i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie podlegają zwrotowi. W myśl art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, odprawa po pięciu latach służby w wysokości 200 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, przy czym - w myśl ust. 2 - wysokość odprawy, o której mowa w ust. 1 pkt 3, ulega zwiększeniu o 20 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej ponad dziesięć lat, nie więcej jednak niż do wysokości 600 %. Na kanwie tej sprawy bezspornym jest, że skarżący spełniał przesłanki do przyznania mu odprawy w wysokości 600% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. W ocenie Sądu z samego faktu dwukrotnego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, nie można implikować prawa do dwukrotnego otrzymywania spornej odprawy. Zaakcentować należy, że odprawa z tytułu zwolnienia ma charakter jednorazowy, na co już wielokrotnie zwracano uwagę w judykaturze (vide np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2005 r. sygn. akt OSK 1714/04; z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 902/07; z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 818/08), bowiem świadczenie to - co do zasady - podobne jest do odprawy emerytalnej lub rentowej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub na rentę (art. 92 Kodeksu pracy) i w tej kwestii wielokrotnie Sąd Najwyższy prezentował pogląd, iż pracownik, który otrzymał odprawę w związku z przejściem na emeryturę (rentę), a następnie podjął zatrudnienie, które ustało w związku z ponownym przejściem na emeryturę (rentę), nie może otrzymać kolejnej odprawy (vide: wyrok Sądu Naczelnego z dnia 25 czerwca 1993 r. sygn. akt I PR 5/93; uchwała z dnia 2 marca 1994 r. sygn. akt I PZP 4/94). Tak też, analogiczna sytuacja występuje w przypadku świadczeń z tytułu zwolnienia żołnierza ze służby i nie ma żadnych podstaw, aby w tym zakresie odmiennie traktować żołnierzy. Stąd też w przypadku, gdy już żołnierzowi wypłacono z tytułu zwolnienia ze służby należności związane z odprawą, to pomimo iż decyzja o zwolnieniu została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie ma on już prawa do kolejnych takich samych świadczeń, a jedynie uprawnienia do zaliczenia na poczet tak naliczonej odprawy, wypłaconej mu wcześniej, z tego samego tytułu, odprawy. Z kolei stosownie do treści art. 116 ust. 1 ustawy, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Jednak w tego rodzaju przypadkach data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (art. 116 ust. 2 ustawy). Kwestię odszkodowania związanego ze zwolnieniem ze służby normuje art. 116 ust. 3 ustawy. W niniejszej sprawie w odniesieniu do skarżącego zaistniała sytuacja opisana w art. 116 ustawy, bowiem na skutek wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1907/14 uchyleniu uległa decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] 2013r. utrzymująca w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] (punkt 1) z dnia [...] 2013 r. Uchyleniu uległy zatem skutki wynikające dla skarżącego z tego tytułu, z tym jednak zastrzeżeniem, iż data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie uległa zmianie. Z uwagi na treść art. 116 ust. 2 należało uznać, iż zwolnienie skarżącego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Natomiast zgodnie z obowiązującym od dnia 28 lutego 2008 r. § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137) w przypadku, o którym mowa w art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej dokonuje, nie zmieniając daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub rozkazu określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy. Dlatego też Minister Obrony Narodowej w dniu [...] 2016 r. wydał decyzję Nr [...] stwierdzającą, że kpt. rez. Z. H. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w skutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2013r. Przepisy powyższe jednoznacznie świadczą, iż datą zwolnienia Z. H. z zawodowej służby wojskowej jest dzień 30 września 2013 r. Dlatego też należna odprawa wypłacona powinna być wypłacona według stawki na ostatni dzień pełnienia służby zawodowej przez skarżącego. Przemawia za tym literalna wykładnia art. 94 ust 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który określa, że wysokość odprawy jest należna w ostatnim dniu pełnienia służby. Także wysokość odprawy określonej w art. 94 ust. 4 w/w ustawy nie stanowi wyjątku w tym zakresie. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze w sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.