III SA/Kr 358/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 27 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata D. S. Kancelaria Adwokacka w K os. [...] kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Wójt Gminy C decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa - po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z wniosku M. R. - orzekł o wymeldowaniu J. S. z miejsca pobytu stałego z budynku nr [...] przy ulicy G w miejscowości C. Wójt wskazał, że podstawą wszczęcia postępowania była informacja wnioskodawczyni o wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt: [...], orzekającym o eksmisji J. S. z pomieszczeń przy ulicy G w miejscowości C. Wyrok ten został wykonany w postępowaniu egzekucyjnym przez Komornika Sądowego w dniu 3 kwietnia 2013 r., kiedy to została przeprowadzona eksmisja J. S. z przedmiotowego budynku do lokalu zastępczego w miejscowości K. Organ I instancji ustalił na podstawie zeznań świadków, że J. S. nie mieszka w budynku przy ulicy G w miejscowości C od dnia 3 kwietnia 2013 r. Wójt wskazał, że A. P., pełnomocnik J. S., podała, że J. S. nie mieszka w budynku przy ulicy G od dnia 3 kwietnia 2013 r., nie posiada kluczy do tego budynku, a przebywa albo u A. P. w N, albo w C w lokalu przy ulicy Z. Dlatego też Wójt stwierdził, że w przypadku J. S. zachodziły przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, gdyż rejestracja jego pobytu w tym budynku nie była zgodna ze stanem faktycznym i stanowiła fikcję meldunkową. J. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając, że dokonana przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w dniu 3 kwietnia 2013 r. eksmisja miała miejsce pod nieobecność odwołującego się, a eksmisja rzeczy osobistych J. S. nie została dokonana w całości, gdyż część rzeczy nie została przetransportowana do lokalu zastępczego w miejscowości K. Zdaniem odwołującego się eksmisja została przeprowadzona z naruszeniem procedur. Ponadto odwołujący się zaznaczył, że chciałby odebrać pozostawione w budynku w C mienie, co będzie niemożliwe po wykonaniu decyzji o wymeldowaniu. Odwołujący się podkreślił, że nie zostało jeszcze zakończone postępowanie ze skargi na czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, a także nie została podpisana umowa najmu lokalu socjalnego przy ulicy K pomiędzy J. S. a Wójtem Gminy C. Wojewoda decyzją z dnia 27 grudnia 2013 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego, Wójt oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, z którego wynikało, iż J. S. dobrowolnie opuścił budynek przy ulicy G w miejscowości C oraz, że stan ten trwa nadal. Wojewoda wskazał, że fakt niezamieszkiwania przez odwołującego się w przedmiotowym budynku został potwierdzony zeznaniami świadków M. K., A. R. oraz M. R. W decyzji przytoczono także orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję. Zdaniem organu odwoławczego sprawy związane z nieprawidłowym przeprowadzeniem eksmisji pozostają poza postępowaniem meldunkowym, a roszczeń dotyczących rzeczy pozostawionych w budynku przy ulicy G w miejscowości C należy dochodzić na drodze cywilnej. Ponadto podpisanie umowy najmu lokalu socjalnego powinno nastąpić z inicjatywy J. S., który powinien zgłosić się do Wójta Gminy C w celu dokonania tej czynności. Wojewoda stwierdził, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania J. S. z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ J. S. opuścił miejsce pobytu stałego na skutek orzeczonej eksmisji i wykonanych czynności komorniczych i skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu oraz opuścił przedmiotowy budynek w sposób trwały. J. S. wniósł skargę na decyzję Wojewody, zarzucając, że wyrok eksmisyjny wydany został niezgodnie z przepisami prawa, gdyż w czasie wydawania wyroku skarżący miał orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. Skarżący powołał się także na niezgodność z prawem działania komornika, wskazując, że lokal socjalny, do którego został eksmitowany, nie spełnia warunków lokalu tymczasowego określonego w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów. Skarżący ponownie wskazał, że eksmisja została dokonana mimo niepodpisania umowy najmu pomiędzy skarżącym a Wójtem Gminy C, a skarżący do tej pory nie zamieszkał w lokalu socjalnym w K. Skarżący zarzucił także, że podczas przeprowadzania eksmisji nie został uwzględniony jego stan zdrowia, gdyż w dniu eksmisji przechodził grypę i tego samego dnia został przewieziony na oddział ratunkowy w szpitalu w N. Ponadto Komornik pozostawił w budynku przy ulicy G w miejscowości C rzeczy skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 28 marca 2014 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 7 i art. 77 § 1 kpa polegające na braku zgromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do braku wyjaśnienia w sposób pełny i dokładny stanu faktycznego, a w szczególności zaś zaniechanie zweryfikowania okoliczności faktycznych, na które skarżący wskazywał w toku postępowania administracyjnego, a zwłaszcza: – brak ustalenia okoliczności, w jakich doszło do opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu; – brak ustalenia faktu zaskarżenia czynności eksmisyjnych przeprowadzonych w miejscu pobytu stałego skarżącego dnia 3 kwietnia 2013 r.; – brak dokonania ustaleń w zakresie woli i zamiaru opuszczenia miejsca stałego pobytu po stronie skarżącego, a więc braku ustalenia dobrowolności jego opuszczenia; – brak ustalenia zamiaru powrotu skarżącego do przedmiotowego lokalu, a więc brak trwałości jego opuszczenia; 2) art. 80 kpa poprzez uznanie, że przesłanki konieczne dla stwierdzenia opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego zostały wykazane zebranym w sprawie materiałem dowodowym, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wprost wskazywał na brak dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego; 3) art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, iż dla spełnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu" wystarczającym jest wykazanie wyłącznie nieobecności w nim zameldowanego, podczas gdy dla ziszczenia wskazanej przesłanki koniecznym jest, by opuszczenie miejsca pobytu miało charakter trwały, było dobrowolne i połączone z zamiarem stałego związania się z nowym miejscem pobytu. Pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały przez pokryte w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W ocenie Sądu zgromadzony w kontrolowanym postępowaniu materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że skarżący nie spełnia przesłanek do zameldowania w spornym lokalu. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, na osobie, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, spoczywa obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku zaniechania tego obowiązku, stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu - decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego. Podkreślić trzeba, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów pod adresem lokalu, z którego został wymeldowany. Ponownie podkreślić trzeba, że orzecznictwo sądowe jednolicie przyjmuje, iż zameldowanie oraz wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 631/12 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11). Zatem zameldowanie nie służy powstaniu czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, a wymeldowanie tego prawa nie może osłabia, ani nie przekreśla. Podkreślić trzeba też, że egzekucja orzeczenia orzekającego eksmisję J. S. z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Ponadto wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może być uznane za działanie nielegalne. Zwrócić też należy uwagę, że zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności sformułowanie "wydaje się" wskazuje na obowiązek wydania decyzji o wymeldowaniu, jeżeli tylko organ stwierdzi, że została spełniona przesłanka wymeldowania: fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Sąd uznał zarzuty podniesione przez skarżącego i jego pełnomocnika za niezasadne. Jak wskazano wyżej, kluczowe znaczenie dla orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego miała okoliczność wykonania wobec niego wyroku eksmisyjnego wydanego przez sąd powszechny. Była to wystarczająca podstawa do wymeldowania skarżącego. Dlatego nie można organom administracji postawić zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zasadności prawomocnego wyroku sądu powszechnego. Także okoliczności związane z egzekucją tego wyroku przez komornika nie miały znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Ewentualne nieprawidłowości w działaniach komornika mogą być zwalczane przez skarżącego za pomocą stosownych środków prawnych przewidzianych przez przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję, czy też wydanie nieruchomości jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu danej osoby. Prawomocny wyrok eksmisyjny sądu powszechnego, czy też zobowiązujący do wydania nieruchomości potwierdza bowiem zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie czynności komorniczych jest równoznaczne z ustaniem pobytu danej osoby w spornym lokalu (por. wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11; z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 1515/10 oraz z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 788/07). Nie można zatem zgodzić się z zarzutem podniesionym przez pełnomocnika skarżącego, że został naruszony art. 80 kpa. W przypadku bowiem wykonania wyroku eksmisyjnego nie można bronić się przed wymeldowaniem, powołując się na brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu. Gdy bowiem w obrocie prawnym pozostaje wyrok eksmisyjny wydany w stosunku do osoby wymeldowywanej, nieistotne jest badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i nie przebywa w miejscu pobytu stałego (tak WSA we Wrocławiu w uroku z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 813/13 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie mogły też skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji zarzuty skarżącego dotyczące stanu przyznanego mu lokalu socjalnego, czy też tytułu prawnego do tego lokalu. Ponownie podkreślić trzeba, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie wymeldowania organy zobowiązane są do zbadania jedynie tego, czy nastąpiły przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu, zaś kwestie związane z nowym miejscem stałego pobytu strony pozostają poza zakresem postępowania o wymeldowanie. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu naruszenia przepisów postępowania, ani też naruszenia prawa materialnego. Dlatego też, działając na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w punkcie I sentencji. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II sentencji wskazać trzeba, że stosownie zaś do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata z urzędu, ponosi Skarb Państwa. W niniejszej sprawie koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części, a pełnomocnik złożył stosowny wniosek. Udzielona pomoc prawna polegała na występowaniu przed sądem pierwszej instancji, za co przysługują koszty w wysokości 240 zł - stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Ponadto przyznane koszty adwokackie należy na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia powiększyć o kwotę podatku od towarów i usług.