III SA/Kr 442/21
WyrokWSA w Krakowie2021-09-07
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Hanna Knysiak - Sudyka, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli spełnia pozostałe kryteria, a jeśli tak, to w jaki sposób należy dokonać wyboru świadczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej błędnie odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie na podstawie faktu pobierania przez skarżącą emerytury, stosując jedynie wykładnię językową art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy powinny uwzględnić wykładnię systemową i funkcjonalną, a także umożliwić stronie wybór między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą, informując o możliwości zawieszenia emerytury.Stan faktyczny
Skarżąca K. R. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na posiadanie przez skarżącą prawa do emerytury, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów, a Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. R. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 stycznia 2021 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. R., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania K. R. (dalej: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – mężem J. R. na okres od 1 października 2020 r. do 30 września 2025 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] 2020 r. Wójt Gminy odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że w dniu 14 października 2020 r. skarżąca złożyła wniosek przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, ur. w dniu 3 stycznia 1951 r., który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 11 września 2020 r. ustalającym, że jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ wskazał, że skarżąca pozostaje z osobą wymagającą opieki w związku małżeńskim nie posiadając przy tym orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zatem stanowi to negatywną przesłankę do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220), dalej: "u.ś.r.". Nadto wskazano, że skarżąca ma ustalone prawo do świadczeń emerytalnych, co w myśl art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. również stanowi przesłankę negatywną i tym samym wyklucza przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r. stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który zdaniem skarżącej nie mógł mieć zastosowania w sprawie mającej za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka.
Decyzją z dnia 22 stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 17 ust. 1, 1a, 1b, art. 17 ust. 5, art. 3 pkt. 21, art. 24 ust. 2 u.ś.r., a także art. 23, art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) – dalej: "k.r.o.". Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji wprawdzie dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. jednak mimo błędnej interpretacji decyzja odpowiada prawu. Zdaniem Kolegium należało przyjąć, że kategoria innych osób, na których zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r. ciąży obowiązek alimentacyjny obejmuje przede wszystkim współmałżonka osoby wymagającej opieki, nadto regulacja zawarta w art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r. nie dotyczy małżonka osoby wymagającej opieki, spełniającego wymogi do uzyskania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że przyjęcie odmiennego kierunku wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której osoby niepełnosprawne pozostające w związku małżeńskim, pozostawałyby bez wsparcia ze strony państwa tylko z tej przyczyny, że mają małżonków, którzy sprawują nad nimi opiekę i tym samym wypełniają obowiązki ciążące na nich na mocy przepisów k.r.o.
Odnosząc się do treści odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że w sprawie bezspornym jest, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżącej została przyznana emerytura, którą niewątpliwie pobiera. Na gruncie wyżej przywołanej ustawy, ustalenie prawa do emerytury jest przesłanką bezwzględnie wyłączającą możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Faktem jest, że strona spełnia pozostałe kryteria warunkujące uprawnienie do wnioskowanego świadczenia (m.in.: z wnioskiem wystąpiła osoba uprawniona, osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji), to jednak pobieranie emerytury zobowiązuje organ właściwy do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia, o które wniosła. Ponadto wskazano, że treść tego przepisu jest jednoznaczna i brak jest podstaw do przyjęcia innego rozumienia niż wynikającego z wykładni językowej, jak również ów przepis jest bezwzględnie obowiązujący, dlatego organy nie mogą wydawać w tym zakresie decyzji w oparciu o uznanie administracyjne. W uzasadnieniu podniesiono również, że cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Osoba posiadająca dochody z tytułu emerytury nie znajduje się w takiej samej sytuacji jak osoba, która z racji sprawowania opieki nad niepełnosprawnym - dochodów nie osiąga, co więcej znajduje się w lepszej sytuacji, ponieważ chociaż świadczenie emerytalne jest niższe niż pielęgnacyjne, to jednak jest świadczeniem pewnym i stabilnym. Kolejno wskazano, że ustawodawca nie przewidział możliwości wyboru pomiędzy emeryturą, a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie dopłatą wyrównującą niższe świadczenie. Organy administracji nie mają żadnej podstawy prawnej by w zaistniałej sytuacji dokonać swoistego "wyrównania" pomiędzy kwotą przyznanej emerytury, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, ani nie mogą pomijać okoliczności, że emerytura jest stronie skarżącej wypłacana, co powoduje wykluczenie jej z kręgu uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, okoliczność że świadczenie emerytalne jest niższe nie oznacza, że zostały naruszone normy konstytucyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło także, że organy administracji publicznej ze względu na zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP nie mogą działać wbrew obowiązującym i jednoznacznie brzmiącym przepisom prawa. Na przestrzeni lat sądy administracyjne uznawały, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest przepisem jednoznacznym i nie ma potrzeby stosowania w jego przypadku wykładni innej niż literalna. Poza tym nie została dokonana nowelizacja przedmiotowego przepisu. Wobec tego Kolegium nie było uprawnione pomijać bezwzględnie obowiązujące normy ani stosować je w sposób wybiórczy czy dowolny.
Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem. Podkreśliła, że poprzestanie na wykładni językowej normy zawartej w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadziło do wydania decyzji jak wyżej. Jednak w ocenie skarżącej należało dać prymat dyrektywom wykładni systemowej, jak i funkcjonalnej, co doprowadziłoby do takiego rozumienia wyżej przywołanego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do tego świadczenia. Skarżąca przywołała również orzeczenia NSA oraz TK.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd aprobuje stanowisko organu II instancji wyrażone odnośnie do art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. w sprawie uznania współmałżonka jako innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 stycznia 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem.
W przedmiotowej sprawie istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest odpowiedź na pytanie, czy organy prawidłowo odmówiły skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem, stojąc na stanowisku, że skarżąca posiada prawo do emerytury, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyklucza prawną możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że interpretacja wyżej cytowanego przepisu była przedmiotem wielu rozważań w judykaturze, w konsekwencji których można wyróżnić dwa przeciwległe poglądy. Początkowo przyjęto stanowisko prezentowane w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej, zarówno I, jak i II instancji. Zgodnie z tym nurtem orzeczniczym opowiadano się za prymatem dyrektyw wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Mianowicie w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury wykluczona jest prawna możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. Taki pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny min. w wyrokach z dnia: 10 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 134/18, 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15, 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3269/15, 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1831/15, 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 3209/14. W tych orzeczeniach powoływano się na wykładnię językową przywołanego powyżej przepisu oraz wskazywano na odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno-rentowych i świadczeń rodzinnych. Jednak zaprezentowany kierunek orzeczniczy w ostatnim czasie uległ radykalnej zmianie. W znacznym stopniu wynika to z zaakcentowania przez Naczelny Sąd Administracyjny potrzeby uzupełniania wyników wykładni językowej. Nadto, podkreślono że proces wykładni prawa nie może ograniczać się jedynie do literalnego brzmienia przepisów, bowiem zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej. Dlatego dokonując interpretacji trzeba mieć na uwadze dyrektywy płynące z wszystkich trzech wykładni – językowej, systemowej i funkcjonalnej.
Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko WSA w Łodzi, wyrażone w wyroku z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. II Sa/Łd 794/20, dotyczące prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., pozwalającej zrealizować następujące zasady wyrażone w Konstytucji RP: sprawiedliwości społecznej (art. 2), równości wobec prawa (art. 32 ust.1), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). W uzasadnieniu wyżej przywołanego wyroku, Sąd jednoznacznie stwierdził, że obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.
Należy wskazać, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które równocześnie są uprawnione do emerytury, powodowało i powoduje wątpliwości w jaki sposób dokonywać wypłat świadczenia pielęgnacyjnego.
W świetle obecnie dominującej linii orzeczniczej (por. wyroki NSA z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 659/20, 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20), wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto) pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. W związku z tym NSA podniósł, że takie działanie zapewne spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości, jak też komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19). Wobec tego, zdaniem NSA, najlepszym rozwiązaniem byłoby umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Mianowicie w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Stosownie do wyżej poczynionych uwag, należy podkreślić, że osoba spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, którym w niniejszej sprawie jest emerytura. Wybór ten może zostać zrealizowany poprzez złożenie do odpowiedniego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. W toku postepowania jurysdykcyjnego organ z uwagi na brzmienie art. 9 k.p.a. statuującego obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, powinien wskazać stronie wnioskującej o świadczenie pielęgnacyjne, a posiadającej ustalone prawo do emerytury, możliwość dokonania wyboru w/w świadczeń.
Z przywołanym obowiązkiem organów administracji publicznej koresponduje art. 79a k.p.a., w myśl którego w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Wobec powyższego, w niniejszej sprawie organ powinien udzielić stosownej informacji skarżącej, mianowicie, żeby złożyła ona przedmiotowy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednak z uwagi na pobieranie emerytury wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca uwzględnienie wniosku.
W świetle powyższych rozważań, zdaniem tut. Sądu organy obu instancji wydając decyzje będące przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu i kierując się wyłącznie dyrektywami wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. błędnie przyjęły, że sam fakt, iż skarżąca ma ustalone prawo do emerytury wyłącza prawną możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W procesie wykładni organy powinny ponadto uwzględnić wyniki wykładni systemowej oraz funkcjonalnej, które w niniejszej sprawie były relewantne. Co więcej, stosownie do reguł unormowanych w art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 k.p.a., obowiązkiem organów było umożliwienie skarżącej złożenia w organie emerytalno-rentowym – ZUS wniosku o zawieszenie emerytury. W związku z tym organ powinien wyznaczyć skarżącej stosowny termin, aby mogła złożyć stosowny wniosek. Kolejno organ powinien ustalić, czy prawo do emerytury zostało zawieszone i w zależności od tych ustaleń przyznać świadczenie pielęgnacyjne bądź odmówić jego przyznania. Uchylając się od podjęcia wspomnianych czynności wyjaśniających organy obu instancji naruszyły wskazane wyżej przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wydana decyzja o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była więc przedwczesna, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję działającego z upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2020 r. znak: [...].
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Odnośnie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło