III SA/Kr 547/14

WyrokWSA w Krakowie2014-05-13

Skład orzekający: Janusz Bociąga, Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może być beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wykluczają osób bezrobotnych z kręgu uprawnionych do tego świadczenia, a celem zasiłku jest rekompensata za sprawowanie faktycznej opieki, a nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na sprawowaną opiekę nad babcią, która posiadała orzeczenie o pierwszej grupie inwalidów. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ podjęła krótkotrwałe zatrudnienie po okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, co miało być próbą obejścia prawa. Skarżąca argumentowała, że sprawuje całodobową opiekę i musiała zrezygnować z pracy, ponieważ nie była w stanie pogodzić jej z opieką nad babcią.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 stycznia 2014 r. znak. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267) oraz, art. 5, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. - o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1456) w związku z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 788 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania B. B. od decyzji z dnia [...] 2013r. znak: [...] Wójta Gminy, odmawiającej przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na babcię – S. S. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono następujący stan faktyczny sprawy. Skarżąca w dniu 13 listopada 2013 r. wystąpiła z wnioskiem do organu I instancji o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką sprawowaną nad babcią S. S., która orzeczeniem z dnia 8 czerwca 1995 r. Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia, została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, przy czym inwalidztwo istnieje od maja 1995 r. B. B. w okresie od 1 września 1986 r. do 30 czerwca 1990 r. zatrudniona była w Spółdzielni Pracy "P" w N na stanowisku dziewiarki, po czym od 21 kwietnia 1992 r. do 30 czerwca 2008 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno - Handlowo - Usługowym "J" na stanowisku kadrowej. Od 10 września 2008 r. do 9 września 2009 r. była zarejestrowana w urzędzie pracy, jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 1 października 2009 r. do 30 czerwca 2013 r. W okresie od 1 lipca 2013 r. do 20 lipca 2013 r. w Zakładzie Produkcyjno -Usługowo - Handlowym G. S., a stosunek pracy ustał za jej wypowiedzeniem. Organ I instancji ustalił, iż jest spełnione kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem miesięczny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę i osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi 491,15 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz wskazał, że zmiana przepisów spowodowała, iż przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało uzależnione od rezygnacji z zatrudnienia związanej z koniecznością opieki nad osobą tej opieki wymagającą a zatem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rzeczywistą rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem się opieki. B. B. od 1 października 2009 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z niepodejmowaniem pracy zatem organ I instancji uznał, że zawarcie umowy o pracę zaraz po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozwiązanie jej po 20 dniach było działaniem celowym. Osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne zostały wcześniej poinformowane, o zasadach przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego a jednym z koniecznych warunków była rezygnacja z zatrudnienia. W ocenie organu I instancji podjęcie pracy przez B. B. od 1 lipca 2013 r. do 20 lipca 2013 r. miało na celu jedynie umożliwienie skutecznego ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca nie zrezygnowała również z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przed uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem zatrudnienie to ustało w 2008 r. a następnie pobierała zasiłek z urzędu pracy. Zaś orzeczony stopień niepełnosprawności S. S. istnieje od maja 1995 r. Tym samym pomiędzy ustaniem zatrudnienia a podjęciem opieki i orzeczeniem o niepełnosprawności upłynął spory okres czasu i nie występuje związek przyczynowo-skutkowy. Od decyzji organu I instancji B. B. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, iż sprawuje całodobową opiekę nad babcią. Podejmując pracę w Zakładzie Produkcyjno - Usługowo - Handlowym G. S. skarżąca miała nadzieję, iż uda jej się pogodzić pracę z opieką nad babcią. Jednak tak się nie stało, gdyż babcia pozostawała bez opieki w czasie gdy skarżąca była w pracy. Czas spędzony w pracy był przerywany ciągłymi telefonami z domu, dotyczącymi bieżących potrzeb babci i jej zdrowia. W trakcie wykonywania przez skarżącą pracy opiekę nad babcią próbowali sprawować inni członkowie rodziny, tj. mama skarżącej, a córka babci, która sama boryka się z problemami zdrowotnymi oraz niepełnoletnie dzieci skarżącej. W powyższej sytuacji oraz z uwagi na fakt, iż jej praca stała się mniej wydajna i stresująca skarżąca była zmuszona do zrezygnowania z pracy na rzecz sprawowania całodobowej opieki nad babcią. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania nie uwzględniło, uznało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Badając spełnienie przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia przyznać należy rację organowi I instancji, iż w przypadku skarżącej nie została ona spełniona. Wykładnia logiczna i systemowa postanowień art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych skłania do zajęcia stanowiska, że rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie z zatrudnienia. Natomiast w niniejszej sprawie w okresie od 1 września 1986 r. do 30 czerwca 1990 r. skarżąca zatrudniona była w Spółdzielni Pracy "P" w N na stanowisku dziewiarki, po czym od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 2008 r. pracowała w Przedsiębiorstwie Produkcyjno -Handlowo - Usługowym "J" na stanowisku kadrowej. Od 10 września 2008 r. do 9 września 2009 r. była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 1 października 2009 r. do 30 czerwca 2013 r. a później jak wskazano wyżej pracowała w okresie od 1 lipca 2013 r. do 20 lipca 2013 r. w Zakładzie Produkcyjno - Usługowo - Handlowym G. S., a stosunek pracy ustał za jej wypowiedzeniem. Zdaniem organu odwoławczego - rezygnacja z zatrudnienia w przypadku wnioskodawczyni spowodowana była umożliwieniem jej skutecznego ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wspomnieć w tym miejscu należy, że określone w art. 22 Kodeksu pracy elementy umowy o pracę, to: zobowiązanie pracownika do wykonywania pracy i zobowiązanie pracodawcy do wypłacania wynagrodzenia -natomiast ich pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z umowy o pracę. Zawarcie przez B. B. umowy o pracę zaraz po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i niemal natychmiastowe jej rozwiązanie (po 20 dniach) było działaniem celowym, a logika takiego działania strony wskazuje, na próbę obejścia prawa. Świadczy o tym chociażby fakt, że B. B. jeszcze w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego zapoznała się z zasadami przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wiedziała, iż jednym z koniecznych warunków uzyskania prawa do tego świadczenia jest właśnie rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca zatrudniona była po 1995 r. (to jest po dacie, kiedy babcia stała się osobą niepełnosprawną, wymagającą opieki osoby trzeciej), a w trakcie trwania jej zatrudnienia pozostali członkowie rodziny (córka, wnuki), którzy do tej pory nie uczestniczyli w sprawowaniu opieki nad S. S., opiekę taką jej zapewnili (jak wynika z treści odwołania). Fakt ten może świadczyć o tym, iż opiekę nad niepełnosprawną S. S. można było zorganizować w taki sposób, aby nie była konieczna rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki. Reasumując rzeczywistym powodem złożenia wniosku o przyznanie specjalnego świadczenia opiekuńczego przez skarżącą jest fakt, że wejście w życie nowych regulacji prawnych spowodowało utratę świadczenia pielęgnacyjnego, które otrzymywała w związku ze sprawowaną opieką nad babcią. Z tych też przyczyn, zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja co do zasady jest słuszna. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła B. B. twierdząc, że jest dla niej krzywdząca. Stwierdziła, że sprawuje całodobową opiekę nad babcią i z tego też powodu musiała porzucić pracę. Decyzja SKO jest niezgodna z ostatnim orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, organ nie powinien oceniać zachowania skarżącej, a jedynie obowiązujące przepisy prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: | Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), | |sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy | |te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub | |procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo | |naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź | |stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane| |zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe | |kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. | |Na wstępie należy wskazać, że sąd ocenia zaskarżoną decyzję według stanu prawnego z daty jej wydania. Przypomnienie to jest konieczne z| |uwagi na zmianę prawa w zakresie podnoszonych problemów, które nastąpi od 15 maja 2014 r. po wejściu w życie ustawy z 4 kwietnia 2014 | |r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. | |Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a u.ś.r., regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku | |opiekuńczego. Zasiłek ten wprowadzony został do u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o | |zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. | |specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i | |opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej | |pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu | |niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy| |innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień | |opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie| |przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej| |w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, | |nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; podlega obowiązkowo | |ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, albo też ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia| |pielęgnacyjnego lub legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Omawiane świadczenie nie przysługuje również, gdy| |osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu | |dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w| |specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki| |przez więcej niż 5 dni w tygodniu; na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; członek rodziny | |osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego | |lub świadczenia pielęgnacyjnego; na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. | |10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; czy wreszcie gdy na osobę wymagającą opieki | |inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów| |zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak ponadto wynika z art. 16a ust. 2 | |u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej | |opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., czyli przyznanie tego świadczenia zostało | |uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. | |Spór powstały między skarżącą, a organami obu instancji dotyczy jednak wyłącznie oceny, czy skarżąca jest osobą, która "rezygnuje z | |zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki". Organ stwierdził, bowiem że jest | |spełnione kryterium dochodowego do przyznania świadczenia. | |Sąd zauważa, że skarżąca przed otrzymaniem świadczenia pielęgnacyjnego była zarejestrowana w urzędzie pracy, jako osoba bezrobotna. Z | |tym, że jak stwierdziła, ze względu na zły stan babci była zmuszona do wyrejestrowania się. Po utracie świadczenia pielęgnacyjnego | |podjęła pracę z której zrezygnowała po 20 dniach w celu sprawowania dalszej opieki nad babcią. Organy obu instancji porównując | |materialnoprawną podstawę specjalnego zasiłku opiekuńczego ze stanem faktycznym niniejszej sprawy stwierdziły, że świadczenie to jest | |adresowane wyłącznie do tych osób, które najpierw realizowały zatrudnienie, a następnie zrezygnowały z niego w celu sprawowania opieki | |nad osobą, o której mowa w art. 16a u.ś.r. Sąd zwraca uwagę, że taka wykładnia przytoczonego przepisu wyklucza z grona beneficjentów | |specjalnego zasiłku opiekuńczego wszystkie osoby, które z różnych przyczyn, często od siebie niezależnych, nie podjęły zatrudnienia. W | |szczególności wykładnia taka nie pozwala na przyznanie świadczenia osobom, które nigdy nie podjęły zatrudnienia przede wszystkim z | |uwagi na sprawowaną przez siebie (często od wielu lat) opiekę nad bliską osobą. W związku z powyższym Sąd zwraca uwagę, że z | |przytoczonego powyżej art. 16a u.ś.r. nie wynika jakakolwiek preferowana forma rozwiązania stosunku zatrudnienia jako warunku | |przyznania jednostce specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przez "rezygnację" rozumie się bowiem nie tylko "zrzeczenie się", ale również | |"zaniechanie czegoś" (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego. Tom IV, Warszawa 2003, s. 86). Toteż rezygnacją z zatrudnienia jest | |każdy stan, w którym osoba zdolna do podjęcia zatrudnienia pozostaje poza stosunkiem zatrudnienia. Wtedy bowiem osoba taka odstępuje od| |zatrudnienia. W szczególności żaden przepis prawa pozytywnego nie wymaga, by osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy | |pozostawała przez pewien czas w zatrudnieniu, a następnie z niego rezygnowała. Zwrócił na to uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w | |Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 408/13, w którym stwierdzono, iż "fikcją byłoby wymaganie od osób | |niepracujących – bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia przez takie osoby pracy po to,| |by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia | |lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, | |powodujące w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna". | |Sąd pragnie zaznaczyć, że celem niepodejmowania zatrudnienia powinna być zawsze konieczność sprawowania opieki nad osobą, o której mowa| |w art. 16a u.ś.r. i na tym powinny skupić środki dowodowe organy administracyjne rozpoznające wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku | |opiekuńczego. Interpretacja taka wynika z faktu, że celem wspomnianego świadczenia jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują| |z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. | |W ocenie Sądu wymaga podkreślenia, że w przepisach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego brakuje podstawy pozbawiającej osoby | |bezrobotne możliwości uzyskania analizowanego świadczenia. Przytoczony powyżej art. 16a ust. 8 u.ś.r. enumeratywnie wylicza katalog | |okoliczności wykluczających z kręgu beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie wskazując w żaden sposób na osoby bezrobotne | |zarejestrowane w urzędzie pracy. Oznacza to, że ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego | |świadczenia. Sąd wskazuje, że analogiczną treść zawiera art. 17 ust. 5 u.ś.r. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania | |świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym | |przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o oba te świadczenia została powiązana| |z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym | |stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 u.ś.r.). Uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "j" ustawy z dnia| |20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie | |bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach | |rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego | |wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. | |W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba | |bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad| |osobą niepełnosprawną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07 trafnie wskazał, że | |gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością | |uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały | |wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, | |że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do | |art. 16 a u.ś.r., bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia| |pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd | |463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia | |2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 965/13). | |Reasumując te rozważania należy raz jeszcze podkreślić, że zarówno osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy, jak i inna osoba, | |która nie podejmuje pracy z konieczności sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16 a u.ś.r., mogą – po spełnieniu innych | |przesłanek – być beneficjentami specjalnego zasiłku opiekuńczego. W warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie tylko korzystałaby z | |kontynuacji przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego gdyż zrezygnowała z zatrudnienia w celu jego uzyskania, ale także zrezygnowała z | |zatrudnienia po wygaśnięciu tego świadczenia. Organ odwoławczy nie przedstawił żadnych niewątpliwych dowodów, że skarżąca istotnie | |działa w celu obejścia prawa i nie zajmuje się opieką nad babcią. Organ przedstawił tylko swoje przypuszczenia bez wskazania dowodów, | |chociaż pewne wątpliwości się nasuwają. S. S. mieszka bowiem pod innym adresem niż skarżąca. Nie ustalono czy mieszka sama czy z inną | |osobą, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo, a może to mieć istotne znaczenie także dla ustalenia spełnienia kryterium dochodowego. | |Nieporozumieniem zaś jest zarzut organu, że skarżąca zna zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego i podjęła pracę w celu | |spełnienia przesłanki. Takie postępowanie skarżącej było racjonalne, jeżeli służyło godnemu celowi sprawowania w przyszłości | |rzeczywistej opieki nad osobą, która takiej opieki wymaga, a wcześniejsze świadczenie wygasło. Organy administracji powinny położyć | |główne akcenty postępowania wyjaśniającego na ustaleniu celu rezygnacji z zatrudnienia. Innymi słowy w postępowaniu w przedmiocie | |przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego organ ma za zadanie ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawczynię wynika| |z konieczności sprawowania stałej opieki nad osobą, o której mowa w art. 16 a u.ś.r. Jeżeli taka okoliczność jest choćby jedną z | |licznych przyczyn niepodejmowania zatrudnienia, wspomniane świadczenie powinno zostać przyznane po spełnieniu pozostałych kryteriów | |(podmiotowego oraz dochodowego). | |Niewyjaśnienie tej okoliczności oznacza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Ani organ pierwszej | |instancji ani odwoławczy nie przeprowadziły wnikliwego postępowania wyjaśniającego dla ustalenia celu rezygnacji skarżącej ze statusu | |osoby bezrobotnej, a swoje wnioski w tym zakresie oparły na przesłankach nieznajdujących potwierdzenia w obowiązującym prawie i | |sprzecznych z celem specjalnego zasiłku opiekuńczego. | | Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego organy administracji zastosują | |wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia. Uwzględnią, zatem w szczególności, że osoba bezrobotna może być beneficjentem | |specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym zakresie organ musi przede wszystkim ustalić, czy skarżąca zrezygnowała i rezygnuje | |zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad swoją babcią mieszkającą w pobliżu. | |Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji naruszają prawo i jako| |takie powinny zostać uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. | | | | | |. | | | | |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło