III SA/Kr 561/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 14 lutego 2025 r., nr SKO.PS/4110/3/2025 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę. III SA/Kr 561/25 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 14 lutego 2025 r., sygn. akt SKO.PS/4110/3/2025 utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radgoszczy z dnia 27 grudnia 2024r. nr: GOPS-PS-5012-175/2024 w sprawie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie zakupu ogrzewania, w tym opału, częściowe pokrycie zakupu okularów oraz obuwia i opłatę rachunków w miesiącu grudniu 2024r. w kwocie 700,00 zł jednorazowo. W podstawie prawnej podano m.in. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r, poz. 572 ze zm.), art. 3, art. 7, art. 8, art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2024r., poz. 1283). Decyzja ta to zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ I instancji, w wyniku rozpoznania wniosku D. Ś. z 4 grudnia 2024 r., (k. 1, 2 a.a.), decyzją 27 grudnia 2024r. nr: GOPS-PS-5012-175/2024 w sprawie przyznał ww. zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowe pokrycie zakupu ogrzewania, w tym opału, częściowe pokrycie zakupu okularów oraz obuwia i opłatę rachunków w miesiącu grudniu 2024r. w kwocie 700,00 zł jednorazowo. W wyniku rozpoznania odwołania D. Ś. (dalej "skarżąca") Kolegium w opisanej na wstępie decyzji utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu ww. decyzji, SKO w Tarnowie wyjaśniło, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Stosownie do ust. 2 powyższego artykułu zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W przedmiotowej sprawie, z wywiadu środowiskowego zalegającego w aktach sprawy wynikało, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz córką M., która jest uczennicą szkoły średniej. Skarżąca zamieszkuje w domu w L., jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku. Opłaca na bieżąco alimenty na córkę A. W analizowanej sprawie niekwestionowany jest dochód rodziny skarżącej, który nie przekracza kwoty kryterium dochodowego warunkującej możliwość przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło, iż brak jest podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji przyznającego Stronie zasiłek celowy w wysokości 700,00 zł na dofinansowanie do wskazanych w decyzji potrzeb bytowych, które było uwarunkowane między innymi możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej. Instytucja pomocy społecznej nie została powołana do zastąpienia jej beneficjentów w kompleksowym staraniu się o zaspokojenie potrzeb życiowych. Pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. W ocenie Kolegium, organ l instancji słusznie zaakcentował, iż skarżąca jest osobą w wieku produkcyjnym, zdrową, posiadającą wyższe wykształcenie oraz mobilną. Ponadto skarżąca posiada mieszkanie w Tarnowie, które może wynająć uzyskując z tego tytułu dodatkowy dochód. Tłumaczenia skarżącej w tym względzie zawarte w odwołaniu, zdaniem organu odwoławczego, nie zasługują na uwzględnienie. Tak więc, w ocenie Kolegium, skarżąca ma możliwości przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Organ II instancji wyjaśnił skarżącej, że spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Przeciwnie - zainteresowana musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania jej tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określi w złożonym wniosku. Niewątpliwe w ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do świadczeń, zatem organy administracji muszą racjonalnie gospodarować posiadanymi środkami. Zaznaczono przy tym również, iż odrębną decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r. przyznano skarżącej dodatkowo świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 372,00 zł od dnia 1 grudnia 2024 do dnia 31 grudnia 2024r. Skarżąca D. Ś. wniosła skargę na ww. decyzję SKO w Tarnowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wskazała w skardze, że został naruszony jej interes prawny poprzez błędne przyjęcie, że bezpodstawnie domaga się pomocy z GOPS wobec twierdzeń organu o jej możliwościach samodzielnego zaspokojenia potrzeb w tym małoletniej córki. Jej zdaniem to GOPS nie wykorzystuje możliwości pozyskania środków centralnie gwarantowanych w postaci świadczeń okresowych. Również po stronie GOPS nie było inicjatywy do Wójta Gminy o zwiększone zapotrzebowanie dla potrzebujących. Sytuacja skarżącej jest trudna i organ wie, że skarżąca nie miała żadnych możliwości podjęcia pracy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Uchylenie natomiast decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego, co wymaga podkreślenia w kontekście zarzutów skargi. Kontrola legalności decyzji SKO w Tarnowie przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są prawidłowe, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz.1283), dalej w skrócie "u.p.s." - zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Kontrolowane w tej sprawie decyzje miały charakter uznaniowy. Świadczy o tym użyte w przepisie art.39 ust.1,2 i 4 u.p.s. słowo "może", co oznacza, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do otrzymania zasiłku celowego nie każda osoba musi go otrzymać. (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 27.10.2011r. o sygn. III SA/Kr 716/11) Decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie przyznania zasiłku celowego nie podlega kontroli sądowej z punktu celowości jej wydania (patrz: wyrok WSA w Poznaniu, sygn. II SA/Po 192/11). Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie przyznania świadczenia, stwarza jedynie obowiązek wyraźnego uzasadnienia odmowy (wyrok NSA z dnia 23.02.2011r. o sygn. I OSK 195/11). Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po jego wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. Zatem w przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie tego, czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08). Sam zatem fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1724/09, z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1740/11, z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1033/20, z dnia 23 czerwca 2023 r. sygn. akt I OSK 1542/22 oraz z dnia 22 maja 2025 r. I OSK 979/24). Dodatkowo, pomoc społeczna, w tym również przyznanie zasiłku celowego, ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Wynika to z art. 2 ust. 1 u.p.s., zawierającego definicję pomocy społecznej, w myśl której jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z definicji tej jednoznacznie zatem wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W tym kontekście należało ocenić niezbędność potrzeby objętej wnioskiem D. Ś., sprecyzowanym w wywiadzie środowiskowym, która domagała się przyznania pomocy finansowej m.in. na zakup opału, żywności, obuwia oraz okularów korekcyjnych dla córki. Nadto wskazano, że decyzją z 19 grudnia 2024 r. przyznano skarżącej dodatkowo świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 372,00 zł od dnia 1 grudnia 2024 do dnia 31 grudnia 2024r., także przekazano paczkę artykułów żywnościowych. Organ ustalił także, że skarżąca jest osobą w wieku produkcyjnym, zdrową, posiadającą wyższe wykształcenie oraz mobilną. Ponadto z ustaleń organów wynika, że skarżąca posiada mieszkanie w Tarnowie, które może wynająć uzyskując z tego tytułu dodatkowy dochód. W ocenie Sądu, organy wydając decyzję o przyznaniu zasiłku celowego we wskazanej wysokości, nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego, bowiem wybrały prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz wyboru takiego dokonały po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Skoro środki finansowe, jakimi dysponują organ pomocy społecznej są ograniczone, a zatem zasadnym było przyznanie skarżącej zasiłku w wysokości mniejszej, niż tego oczekiwał. Organy pomocy społecznej zobowiązane są, w ramach posiadanych środków finansowych, identyfikować najistotniejsze potrzeby wszystkich osób, które wymagają pomocy, dlatego nie jest celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich oczekiwań osób potrzebujących, a tylko tych najbardziej podstawowych, co w niniejszej sprawie organy administracji w wystarczający sposób wykazały. Sąd uznał, że organy nie naruszyły przepisów postępowania, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Zaskarżone decyzje są zgodne z przepisami prawa i zostały wydane po przeprowadzeniu przez organy postępowania administracyjnego, zgodnie z jego naczelnymi zasadami i celem tego postępowania. Tak więc Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw normatywnych do ich uchylenia. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.