III SA/Kr 592/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Ewa Michna Sędziowie: SWSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 lutego 2025 r. nr SKO.ŚR/4111/616/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 24 lutego 2025 r. znak: SKO.ŚR/4111/616/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 4, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) w zw. z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej: u.ś.w.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania B. S. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Chrzanowa z dnia 22 sierpnia 2024 r. nr OPS.DSR.5211.150.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad niepełnoprawnym mężem W. S. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2023 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad mężem legitymujący się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Chrzanowie z dnia 3 stycznia 2023 r. znak [...], mocą którego został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz, że niepełnosprawność istnieje od 61. roku życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 6 października 2022 r. Burmistrz Miasta Chrzanowa, decyzją z dnia 22 sierpnia 2024 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, ponieważ nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. – niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia. Ponadto – zdaniem organu I instancji - nie została spełniona przesłanka o zaprzestaniu prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, jako rolnik. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, iż fakt podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu rolników, stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz w tym zakresie orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego z dnia 4 listopada 2024 r. oraz 3 grudnia 2024 r., skarżąca wyjaśniła, że gospodarstwo rolne o pow. 1,1107 ha, które dotychczas prowadziła, stanowiło jej jedyne źródło dochodu. Od 2004 do 2006 r. zajmowała się produkcją szynszyli, a później do 2022 r. produkcją jarzyn i ziemniaków w części na potrzeby własne, w części na sprzedaż oraz produkcją siana na sprzedaż. Gospodarstwo aktualnie leży odłogiem. Wyjaśniła, iż w zakres sprawowanej opieki wchodzą takie czynności jak: zakupy, przygotowywanie posiłków, gotowanie sprzątanie, pranie, sprzątanie, pomoc przy kąpieli, wsparcie psychicznie, częste wizyty u lekarzy. Podała, że mąż oprócz choroby nowotworowej ma chorobę wieńcową i problemy z tarczycą. Wyjaśniła, iż samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie spożywa posiłki, częściowo samodzielnie się ubiera. W dniu 20 lutego 2025 r. organ I instancji przekazał pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z którego wynika, iż skarżąca nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że w stosunku do wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, złożonych do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 1 stycznia 2024 r. W związku z tym, że przedmiotowy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostało złożony w dniu 31 stycznia 2023 r., tym samym, ocena przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna być dokonana w oparciu o przepisy ustawy obowiązującej do 31 grudnia 2023 r. i w oparciu o ten stan prawny powinna zostać wydana decyzja merytoryczna. Odnosząc się do podnoszonej przez organ I instancji przeszkody w postaci niemożliwości oceny, od kiedy powstała niepełnosprawność u męża, Kolegium zwróciło uwagę, na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, zgodnie, z którym art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym obecnie nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b u,.ś.r. W związku z powyższym ustalenie daty powstania niepełnosprawności męża skarżącej nie może stanowić przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało jednak, że skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z akt sprawy, mąż skarżącej, ma 65 lat, zmaga się z chorobą nowotworową ma chorobę wieńcową i problemy z tarczycą. Jak stwierdzono w wywiadzie nie jest osobą cewnikowaną ani leżącą. Porusza się samodzielnie, samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie spożywa posiłki, częściowo samodzielnie się ubiera. Skarżąca pomaga mężowi w codziennym funkcjonowaniu. Przygotowuje posiłki, podaje leki, organizuje wizyty lekarskie, gotuje, sprząta, robi pranie, pomaga przy kąpieli, wspiera psychicznie. Odnosząc się do przesłanki rezygnacji z pracy i niepodejmowania zatrudnienia, skarżąca wskazała, że prowadziła wspólnie z mężem niewielkie gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych pow. 1,1107 ha, które do 2022 r. dotychczas stanowiło jej jedyne źródło dochodu. Od 2001 do 2006 r. zajmowała się produkcją szynszyli, a później do 2022 r. produkcją jarzyn i ziemniaków w części na potrzeby własne, w części na sprzedaż oraz produkcją siana na sprzedaż. Gospodarstwo aktualnie leży odłogiem. Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że skarżąca nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów. SKO wyjaśniło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium w realiach przedmiotowej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem możliwości, podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem zakres opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Kolegium podkreśliło, że wprawdzie nie neguje, że mąż skarżącej ze względu na schorzenia i niepełnosprawność powinien w miarę możliwości mieć stałą opiekę i pomoc w czynnościach dnia codziennego takich jak: przygotowanie posiłków, robienie zakupów, towarzyszenie podczas wizyt lekarskich. Jednak do czynności typowo opiekuńczych spośród wymienionych przez skarżącą można zaliczyć przygotowywanie lekarstw, pomoc w utrzymaniu higieny. Natomiast takie czynności jak: przygotowywanie posiłków, kupowanie lekarstw, zapewnienie transportu do lekarzy, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które, na co dzień pracują zawodowo, i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można więc przyjąć, że skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, zatem nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ma być trwała. Na gruncie niniejszej sprawy uwzględnić należy także okoliczności, że mąż skarżącej pomimo swojej niepełnosprawności jest w stanie - samodzielnie się poruszać, spożywać posiłki i korzystać z toalety, a więc nie jest osobą obłożnie chorą (leżącą i pampersowaną). W ocenie Kolegium ustalony zakres opieki nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem czynności wykonywane przez skarżącą ustalone na podstawie wywiadu oraz wskazane w oświadczeniu skarżącej nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące np. ze starszymi rodzicami, do alimentacji których są zobowiązane. Większość czynności wykonywanych przez skarżącą wynika wprost z faktu wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania oraz z ciążącego na niej obowiązku wspierania się w małżeństwie i wzajemnej pomocy. Zdaniem Kolegium zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym jest do pogodzenia z możliwością podjęcia zatrudnienia, choćby na 1/2 etatu. Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą w istocie obejmują nadzór nad osobą niepełnosprawną; większość z czynności opiekuńczych ma charakter stały i powtarzalny, a więc może być zorganizowana w stałych porach, co nie wymaga rezygnacji z jakiegokolwiek zatrudnienia (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). W ocenie Kolegium, brak jest również związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą, a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem zakres opieki, którą sprawuje skarżąca nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym, czy też aktywności zawodowej. SKO zwróciło uwagę, że skarżąca prowadziła dość niewielkie gospodarstwo rolne o powierzchni 1,1107 ha użytków rolnych, które stanowiło jedyne jej źródło utrzymania. Powadzenia takiego gospodarstwa rolnego w zestawieniu z zakresem opieki sprawowanej na rzecz męża (nie są to czynności wymagające całodziennego zaangażowania opiekuna, mogą być wykonywane w godzinach porannych i wieczornych), powoduje, że nie można uznać, iż zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego a koniecznością opieki na niepełnosprawny mężem. Wielkość gospodarstwa w powiązaniu z jego profilem działalności, przy właściwej organizacji pracy, pozwala prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji, że w świetle zebranego materiału nie można przyjąć, iż skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z pisma KRUS wynika, iż skarżąca od 2001 do nadal na wniosek podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu jako rolnik, gospodarstwo rolne nie zostało wydzierżawione ani oddane do użytku innemu podmiotowi. Skarżąca nie złożyła do organu ubezpieczeniowego informacji o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. Nawet, jeśli przyjąć, że doszło do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, (co w ocenie Kolegium nie miało miejsca), nie można przyjąć, iż w przedmiotowej sprawie, pomiędzy tą okolicznością a opieką nad mężem zachodził bezpośredni związek przyczynowy. Zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem nie uzasadnia twierdzenia, że z tego względu niemożliwym jest prowadzenie gospodarstwa rolnego. Końcowo, organ odwoławczy, mając uwadze treść art. 63 ustawy z dnu 7 lipca 2023 r. oświadczeniu wspierającym, stwierdził również, że skarżąca nie spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na mocy aktualnie obowiązującego ustawodawstwa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia tub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, 3. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, iż fakt podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu rolników, stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki. W niniejszej sprawie niewątpliwie spełnione zostały dwie z ustawowych przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Co do znacznego stopnia niepełnosprawności, "orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, to dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające (por. wyrok NSA z 3 marca 2011 r., II OSK 389/2010, Lexis.pl nr 2535296; wyrok WSA we Wrocławiu, z 14 maja 2013 r., IV SA/Wr 178/13, CBOSA)" (B. Godlewska-Bujok, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz - LexisNexis 2014, komentarz do art. 17). Z kolei co do pozostawania skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym, w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. I OSK 789/13 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał, iż "obowiązków alimentacyjnych, przewidzianych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można sprowadzać wyłącznie do tych z art. 128 i następnych k.r.o., lecz odnosić je należy do wszystkich przepisów k.r.o., które o obowiązkach alimentacyjnych stanowią, nie wyłączając art. 23 i 27 k.r.o. Przy czym, obowiązki alimentacyjne małżonków wyprzedzają obowiązki alimentacyjne krewnych (zob. art. 130 k.r.o.). "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 614 § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o." (zob. M. Andrzejewski, Komentarz do art. 130 k.r.o., uw. 2 (w) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX 2010). To samo wynika też ze stanowiska ustawodawcy, nowelizującego przepisy o świadczeniach rodzinnych, który uznaje, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek (zob. druk sejmowy nr 3393/IV kadencja, s. 16)" (por. także M. Załucki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz 2023, wyd. 1, C.H. Beck 2023, komentarz do art. 21). Sąd wskazuje natomiast, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Organ ustalił, że podopieczny legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Chrzanowie z dnia 3 stycznia 2023 r. znak [...], mocą którego został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz, że niepełnosprawność istnieje od 61. roku życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 6 października 2022 r. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Oświadczyła, że jest rolnikiem, jednak zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżąca wyjaśniła, iż w zakres sprawowanej opieki wchodzą takie czynności jak: zakupy, przygotowywanie posiłków, gotowanie, sprzątanie, pranie, sprzątanie, pomoc przy kąpieli, wsparcie psychicznie, częste wizyty u lekarzy. Podała, że mąż oprócz choroby nowotworowej ma chorobę wieńcową i problemy z tarczycą. Wyjaśniła, iż samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie spożywa posiłki, częściowo samodzielnie się ubiera. Zdaniem Sądu, zakres opieki nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w żaden sposób nie wynika, iż mąż skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej, przeciwnie jest on osobą stosunkowo samodzielną. Czynności skarżącej związane z opieką nad mężem, ograniczają się zaś do pomocy przy kąpieli, przy ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, a także podczas wizyt lekarskich. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Pozostałe czynności wskazane przez skarżącą wynikają z prowadzenia przez nią wspólnego gospodarstwa domowego wraz z mężem. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Sąd nie podziela natomiast zarzutu Kolegium, wskazującego że przeszkodą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest również fakt podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2020 r., sygn. I OSK 1273/20 (opubl. w CBOSA), przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy. Fakt zaprzestania działalności rolniczej prowadzi do obalenia domniemania. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku. Ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi. Takim środkiem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych, jest oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następstwem złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa jest utrata statusu osoby objętej ubezpieczeniem społecznym rolników. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 905/14 (opubl. w CBOSA), samo posiadanie lub własność gospodarstwa, nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie określonej działalności rolniczej. Wniosek taki wynika wprost z legalnej definicji "rolnika" w art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, która posiadanie lub własność gospodarstwa sytuuje, jako jeden z elementów pojęcia rolnika, jak i na przykład z domniemania zawartego w art. 38 pkt 1, sprowadzającego się do stwierdzenia, że właściciel gruntów prowadzi działalność rolniczą. Zgodnie z art. 6 ust. 2a ustawy dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423): "za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio 1) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, 2) zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20-letniego przez kobietę i 25-letniego przez mężczyznę. Stosownie natomiast do art. 6 ust. 2b tej ustawy: wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów lub jest ubezpieczona na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2021 r., poz. 266). Natomiast przepis art. 16 ust. 2 pkt. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi, że ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na wniosek obejmuje się: "osobę, która podlegała ubezpieczeniu jako rolnik lub domownik i zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej lub pracy w gospodarstwie rolnym w związku z nabyciem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych albo zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przez okres pobierania tego świadczenia albo zasiłku - do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia emerytalnorentowego, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 2". Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie sprzeciwia się ubezpieczenie w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zaś rolnik, który nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych podlega ubezpieczeniu na podstawie: ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe opłaca wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) albo na swój wniosek, na podstawie art. 16 ust. 2 pkt. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W takim przypadku wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki (art. 6 ust. 2b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Z powyższych regulacji wynika więc, że fakt podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu w KRUS nie ma żadnego znaczenia prawnego dla oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym, skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak to naruszenie prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.