III SA/Kr 6/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. Ś. na czynność Prezydenta Miasta T z dnia 17 października 2011 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły postanawia I. skargę odrzucić, II. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. G. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Z. Ś. domagał się od Prezydenta Miasta T zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły. Pierwsze pismo w tej sprawie zatytułowane "prośba - zażalenie" Z. Ś. wniósł w 28 czerwca 2011r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pismo to według właściwości zostało doręczone Prezydentowi Miasta, który pismem z dnia 12 lipca 2011r. odmówił zwrotu kosztów dojazdu dzieci Z. Ś. do szkoły, wskazując, że droga dzieci z domu do szkoły nie przekracza 4 km. W kolejnym piśmie, zatytułowanym "skarga nr 2", wniesionym w dniu 22 lipca 2011r. Z. Ś. przedstawił różne możliwe sposoby realizacji przez gminę obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o systemie oświaty. W zakończeniu pisma stwierdził, że jest okradany przez Gminę T. W dniu 16 sierpnia 2011r. Z. Ś. złożył skargę na urzędników Wydziału Edukacji, nie zgadzając się z wcześniejszymi pisemnymi wyjaśnieniami. W odpowiedzi pismem z dnia 29 sierpnia 2011r. Zastępca Prezydenta Miasta ponownie odmówił Z. Ś. zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły z uwagi na niespełnianie ustawowego wymogu, gdyż odległość od miejsca zamieszkania ucznia od szkoły nie przekracza 4 km. Pismem z dnia 8 października 2011r. Z. Ś. zażądał zwrotu należnych pieniędzy wraz z odsetkami. Pismem z dnia 17 października 2011r. Prezydent Miasta T poinformował Z. Ś. o podtrzymaniu stanowiska o odmowie wypłaty pieniędzy. Zdaniem Prezydenta Miasta T w dalszym ciągu brak było podstaw do zmiany stanowiska organu w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły, bądź zapewnienia im bezpłatnego transportu. W reakcji na pismo z dnia 17 października 2011r. Z. Ś. w dniu 27 października 2011r. złożył w Kancelarii Głównej Urzędu Miasta pismo zaadresowane "Samorządowe Kolegium Odwoławcze". Pismo to zawierało przedstawienie zasad dowozu uczniów do szkół oraz zwrotu kosztów tych dojazdów. Z. Ś. powołał się na przepisy ustawy o systemie oświaty, przepisy wykonawcze oraz orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące tej kwestii. Z uwagi na fakt, że na wcześniejsze pisemne wystąpienia Z. Ś. kierowane do Prezydenta Miasta T kończyły się odmową zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły, organ ten, nie znajdując nadal podstaw do zmiany swojego stanowiska, przekazał pismo wraz z aktami sprawy zgodnie z żądaniem strony Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. SKO, uznając swoją niewłaściwość, zwróciło Prezydentowi pismo Z. Ś. wraz z aktami sprawy, wskazując, że właściwy w sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Prezydent Miasta T przekazał ww. pismo do WSA w Krakowie jako skargę na czynności Prezydenta Miasta T w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu środkami komunikacji publicznej małoletnich dzieci M. Ś. i M. Ś. do publicznego Gimnazjum w Zespole Szkół Ogólnokształcących, os. L. Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.), a w szczególności art. 17 ust. 3 w związku z ust. 2 pkt 2, nakłada na gminę obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej, jeżeli droga dziecka z domu do gimnazjum, w którego obwodzie dziecko mieszka, przekracza 4 km. Prezydent wyjaśnił, że dzieci Z. Ś. mieszkają w T przy ul. S w obwodzie Gimnazjum nr [...] wchodzącego w skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących, os. L. Córka M. Ś. uczęszczała do Gimnazjum od dnia 1 września 2008r. do dnia 22 czerwca 2011r., natomiast córka M. Ś. rozpoczęła naukę w tym gimnazjum od 1 września 2010r. i obecnie jest uczennicą klasy drugiej. Gimnazjum jest dla nich szkołą obwodową w rejonie. Odległość z domu (z miejsca ich zamieszkania) do Gimnazjum, licząc trasę, jaką przebywają przy korzystaniu ze środka publicznego komunikacji miejskiej (autobusu MPK linii nr [...] lub nr [...] z doliczeniem dojścia do przystanków), wynosi nie więcej niż 1,6 km. Natomiast krótsza trasa (samochodem lub pieszo) to około 1,1 km. Ponadto żadna z córek Z. Ś. nie posiada orzeczenia publicznej poradni pedagogiczno -psychologicznej o potrzebie kształcenia specjalnego, w związku z czym nie ma zastosowania art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty odnoszący się do dowozu uczniów niepełnosprawnych, w przypadku których nie bierze się pod uwagę kilometrażu drogi z domu do szkoły. W piśmie opatrzonym datą 10 stycznia 2012r. Z. Ś. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 16 marca 2012r. oddalił wniosek skarżącego. Po wniesieniu sprzeciwu WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012r. także oddalił wniosek skarżącego. Następnie postanowieniem z dnia 17 lipca 2012r. sygn. akt I OZ 498/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2012r. W piśmie opatrzonym datą 8 sierpnia 2012r. Z. Ś. złożył ponowny wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 7 września 2012r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że skarga Z. Ś. z dnia 27 października 2011r. dotyczy rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta zawartego w piśmie tego organu z dnia 17 października 2011r. znak: [...], które, zdaniem pełnomocnika, należy traktować jako decyzję administracyjną. W ocenie pełnomocnika w toku postępowania administracyjnego zostały popełnione błędy proceduralne skutkujące wadliwym załatwieniem wniosku Z. Ś. dotyczącego zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły. Pełnomocnik wniósł też o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący nie przekazywał mu żadnych innych pism poza znajdującymi się w aktach administracyjnych ani też nie informował o tym, że wzywał Prezydenta Miasta T do usunięcia naruszenia prawa wynikającego z pisma z dnia 17 października 2011r. będącego przedmiotem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy odnieść się do przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, czyli pisma Prezydenta Miasta T z dnia 17 października 2011r. znak: [...]. Art. 6 kpa ustanawia zasadę działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, a więc to czyli ustawy i akty wykonawcze do nich rozstrzygają o tym, kiedy organ wydaje decyzję administracyjną. Podkreślić trzeba, że wydanie decyzji administracyjnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy przepis prawa materialnego (za wyjątkiem decyzji ściśle procesowych wydawanych wyłącznie na podstawie kpa) wskazuje bezpośrednio lub pośrednio na taką prawną formę działania organu. Zatem, gdy przepisy powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego kształtują sytuację prawną ich adresatów w sposób bezpośredni (ex lege, czyli z mocy prawa), to nie ma podstaw do wydawania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Taki właśnie przypadek zachodzi w sytuacji uregulowanej w art. 17 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie oświaty, ponieważ już same zawarte w tych przepisach unormowania w sposób wystarczający regulują sytuację prawną gminy i dziecka – ucznia wykonującego obowiązek szkolny, tak w zakresie bezpłatnego transportu, jak i zwrotu kosztów przejazdu czy transportu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko orzecznictwa sądowego (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008r. sygn. akt VIII SA/Wa 614/07 – Lex Omega nr 505316, WSA w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Sz 775/07 – Lex Omega nr 506584, WSA w Rzeszowie z 8 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Rz 630/07 – Lex Omega nr 500724, WSA w Bydgoszczy z dnia 28 maja 2008r. sygn. akt II SA/Bd 210/08 – Lex Omega 521409 oraz wyrok NSA z 14 kwietnia 2005r. sygn. akt OSK 1909/2004 - Lex Omega nr 169352), że kwestia kosztów dojazdu dzieci do szkoły nie jest rozstrzygana poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W związku z powyższym należało uznać, że pismo Prezydenta Miasta T z dnia 17 października 2011r. znak: [...] nie było decyzją administracyjną, lecz czynnością z zakresu administracji publicznej tego organu. Art. 3 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", dopuszcza zaskarżanie tego rodzaju czynności do sądu administracyjnego. Należy jednak pamiętać, że art. 52 § 1 ppsa, stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jeżeli zaś skarga dotyczy, tak jak w niniejszej sprawie, czynności Prezydenta Miasta T, na mocy której odmówiono skarżącemu zwrotu kosztów dojazdu jego dzieci do szkoły, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 52 § 3 ppsa. Z akt administracyjnych kontrolowanego postępowania wynika, że po otrzymaniu pisma Prezydenta Miasta T z dnia 17 października 2011r. skarżący nie wzywał organu do usunięcia naruszenia prawa, lecz już w dniu 27 października 2011r. zaskarżył czynność Prezydenta. Także pełnomocnik skarżącego nie posiada informacji wskazujących na to, że przed wniesieniem przedmiotowej skargi skarżący dochował wymogu określonego w art. 52 § 3 ppsa. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarżący nie wezwał prawidłowo Prezydenta Miasta T do usunięcia naruszenia prawa, tym samym nie wyczerpał środków zaskarżenia. Zatem przedmiotowa skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II sentencji wskazać trzeba, że stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009r. nr 146, poz. 1188 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata z urzędu, ponosi Skarb Państwa. W niniejszej sprawie koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części, a pełnomocnik złożył stosowny wniosek. Udzielona pomoc prawna polegała na występowaniu przed sądem pierwszej instancji, za co przysługują koszty w wysokości 240 zł - stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Ponadto przyznane koszty adwokackie należy na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia powiększyć p kwotę podatku od towarów i usług.