III SA/Kr 654/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Sp. z o.o. w N od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 19 lipca 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w N na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Reprezentujący spółkę prezes zarządu, którego umocowanie do działania wynika z dołączonego do skargi wydruku informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2007 r. nr 168, poz. 1186, z późn. zm.), w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia spółki od kosztów sądowych. Wysokość jej kapitału zakładowego określił na 28000 zł, wartość środków trwałych oszacował na 28415,65 zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu ocenił na 16665,66 zł. Ujawnił dwa rachunki bankowe spółki, każdy ze stanem "0,00 zł" na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Uzasadniając starania spółki podniósł, że jego zdaniem spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Inwestuje w rozwój. W ubiegłym roku przyniosła co prawda zysk w wysokości 16665,66 zł, niemniej dwa lata wcześniej stratę. Stratę odnotowuje również na chwilę obecną za okres pięciu pierwszych miesięcy bieżącego roku i zdaniem prezesa nie ma gwarancji czy za cały rok 2017 nie przyniesie straty, gdyż nad spółką ciąży zapłata kar na podstawie osiemnastu decyzji organów. Nadto podniósł, że spółka ponosi liczne wydatki miesięczne: na opłaty leasingowe przeznacza ok. 14135,75 zł, na wynagrodzenia ok. 21978 zł, na podatek VAT ok. 27052 zł, na opłaty za telefony i Internet ok. 1564,05 zł, na czynsz ok. 3196,68 zł. W konsekwencji, jego zdaniem spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka nie załączyła do wniosku dokumentów w nim wskazanych jako dowody: rachunek zysków i strat (od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 31 maja 2017 r.), bilansu za rok 2015 i za rok 2016. Z uwagi na fakt, że nie jest to pierwszy wniosek o prawo pomocy jaki spółka składa, więc w oparciu o informacje przedstawione przez nią przy sprawach prowadzonych: – do sygn. akt. III SA/Kr 1094-1095/15, złożone tam dokumenty źródłowe i dodatkowe wyjaśnienia okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że spółka rozpoczęła działalność w 2014 r. Wykazywana za rok 2015 strata wynikała z nadwyżki kosztów działalności operacyjnej nad przychodami ze sprzedaży. Spółka leasingowała kilka pojazdów. Nie tylko samochody ciężarowe ale również komfortowe samochody osobowe: Fiat Freemont Lounge 2.0. Multijet II i BMW Seria 3 316i. Pomimo wykazywanej straty spółka nie zalegała z płatnościami kontrahentom ani pracownikom. Nie zalegała także z płatnościami do ZUS i Urzędu Skarbowego. Nie miała zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych. Spółka została zweryfikowanym dostawcą usług dla jednej z wiodących sieci handlowych. Licząc, że spółka zacznie generować zysk, który może zostać rozdzielony pomiędzy właścicieli spółki w formie dywidendy członkowie zarządu a jednocześnie udziałowcy spółki mieli nie pobierać wynagrodzenia ani innych świadczeń za pełnienie funkcji w zarządzie. Nie byli też zatrudnieni na żadnym innym stanowisku w spółce, – do sygn. akt III SA/Kr 568/16 okolicznością znaną z urzędu pozostaje, że na ujawnianym rachunku bankowym spółki widniała kwota 65345,54 zł. – do sygn. akt III SA/Kr 568/16, III SA/Kr 1331/16, III SA/Kr 1466/16, III SA/Kr 1527/16, III SA/Kr 1580/16 okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że w okresie I kwartału 2016 r. spółka odnotowywała zysk w wysokości 91573,53 zł, w sierpniu 2016 r. wynosił 70707,43 zł zaś do dnia 30 września 2016 r. wykazywała ciągle jeszcze 3.849,24 zł zysku. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r., doręczonym spółce w dniu 1 sierpnia 2017 r., oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na przekonanie, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postepowania. W ustawowym terminie spółka złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), w skrócie: "P.p.s.a.", poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez referendarza, że skarżąca spółka posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, co miało istotny wpływ na wydane postanowienie. Dla uzasadnienia tego zarzutu w pierwszej kolejności podniesiono, że referendarz kierował się pozaustawowym kryterium w postaci wymogu podjęcia wszelkich niezbędnych kroków, aby zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych, który to wymóg nie wynika z przepisów, a referendarz nie wykazał, że ma on oparcie w orzecznictwie bądź doktrynie. Zdaniem strony skarżącej bezpodstawne było również bagatelizowanie przez referendarza istnienie straty. Nie jest również zdaniem skarżącej spółki zasadny argument referendarza z posiadania przez skarżącą licznych umów leasingowych, podkreślono, że umowy te w taki sposób zabezpieczają interes zbywcy, że przerwanie uiszczania wynagrodzenia przez finansującego generuje tylko dodatkowe nieproporcjonalne straty (i w konsekwencji pogarszałoby kondycję finansową spółki). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – P.p.s.a. (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia wsparcia osobie prawnej w postaci przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, ustawodawca wskazał w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że niezałączenie przez spółkę do formularza "PPPr" wspomnianych w nim załączników : rachunku zysków i strat od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 31 maja 2017 r., bilansu za rok 2015 i za rok 2016 stanowi przeszkodę do rozpoznania wniosku. Za wyrokiem z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I FZ 226/14 Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać trzeba, że jeżeli strona uchyla się od przedstawienia dokumentacji potwierdzającej istniejący stan, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Oceniając niniejszy wniosek w kontekście powołanych wyżej twierdzeń natury ogólnej, trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że spółka, która dysponuje środkami trwałymi o wysokiej wartości nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania. Słusznie zwrócił uwagę Referendarz Sądowy, iż spółka nie wykazała, by utraciła płynność finansową i miała zaległości w opłacaniu zobowiązań publicznoprawnych, czy wobec pracowników. Koszty działalności, na które wskazuje spółka w formularzu są na bieżąco zaspokajane. Odnośnie akcentowanej straty, nie oznacza ona, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający spółce poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanymi np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Istotnym natomiast pozostaje, że spółka odnotowuje zysk, jak przyznała, w roku 2016 r. była to kwota 16.665,66 zł znacznie przewyższająca wysokość wymaganego w sprawie wpisu sądowego. Nie można zatem zaaprobować stanowiska spółki, że o zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przemawia konieczność ponoszenia przez nią wydatków na bieżące zobowiązania. Odmienna ocena naruszyłaby zasadę sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Uwzględniając tę zasadę, nie można zaakceptować próby ochrony pokaźnego majątku własnego kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której przepis prawa (art. 199 p.p.s.a.) wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego. Przepis prawa nie obarczył co do zasady kosztami postępowania sądowoadministracyjnego społeczeństwa, więc działanie w celu uniknięcia obowiązku partycypowania w ww. kosztach dla zabezpieczenia partykularnego interesu gospodarczego godzi w sprawiedliwość społeczną. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.